Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігіЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясы
«ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢОРТАБІЛІМБЕРУҰЙЫМДАРЫНДА
ОҚУ-ТӘРБИЕПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ
2021-2022 ОҚУ ЖЫЛЫНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТУРАЛЫ»ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУХАТ
Нұр-Сұлтан2021
 Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыныңҒылыми-әдістемеліккеңесішешіміменұсынылды(2021жылғы13мамырдағы
№ 5хаттама).
«ҚазақстанРеспубликасыныңортабілімберуұйымдарындаоқу-тәрбиепроцесінұйымдастырудың2021-2022оқужылындағыерекшеліктерітуралы».Әдістемелікнұсқаухат.–Нұр-Сұлтан:Ы.Алтынсаринатындағы ҰБА,2021.–378б.
Жинақта Қазақстан Республикасы білім беру ұйымдарының мектепалдыжәне1-11-сыныптарында2021-2022оқужылындағыоқу-тәрбиепроцесінұйымдастыружөніндегіматериалдарберілген.
Жинақортабілімберуұйымдарыныңбасшыларына,педагогтеріне,әдіскерлерге,білімбасқармаларыменбөлімдерінің,білімберу саласындағысапанықамтамасызетудепартаменттерініңбасшыларыменмамандарынаарналған.

2

© Ы. Алтынсарин атындағыҰлттықбілімакадемиясы,2021 
 
  Құрметтіәріптестер!
Жаңа2021-2022оқужылықарсаңындаСіздергеЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыәзірлеген«Оқу-тәрбиепроцесінұйымдастырудың ерекшеліктері туралы» дәстүрлі Әдістемелік нұсқау хаттыұсыныпотырмыз.
Әдістемелікнұсқаухаттыңмазмұныеліміздіңпедагогикалықсарапшылар қауымдастығымен талқыланды.
Білімберуұйымдарындағыоқупроцесіекіншіжылпандемияжағдайында өтуде. Шектеу шараларына байланысты оқушылардың біліміндетуындағанолқылықтардыңорнынтолықтыруөзектіміндеткеайналды.Әрбірпедагогкешәкірттерініңбілімінтолықтырубойыншаарнайыжұмыстыойластыружәне тиімді жүргізуқажетболыпотыр.
Биылғыоқужылыныңерекшеліктерініңбірі–А.Байтұрсыновтыңәдістемесі негізінде әзірленген «Әліппе» мен «Букварь» пәндерінің қайтарылуы.Бұлидеябылтырғытамызконференциясындаайтылғанболатын.Біріншіқыркүйеккүнімектептабалдырығыналғашаттағанбүлдіршіндергесалтанаттытүрде«Әліппе»және«Букварь»оқулықтарытабысетіледі.
Мұғалімнің жүктемесі 18-ден 16 сағатқаазайтылды. Сабақ ұзақтығы45 минутқа қайтарылды. Білім алушылардың оқу жүктемесі төмендетілді.БілімберуұйымдарынақысқартылғаноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларын таңдау мүмкіндігі артты. Өткен оқу жылында оқу жүктемесітөмендетілген үлгілік оқу жоспарларымен жеті жүз мектеп жұмыс жүргізіп,тәжірибежинақтады.Осылайшамектептердіңакадемиялықтаңдауеркіндігіартты.
«Жаһандық құзыреттіліктер» таңдау курсын енгізу оқушыларымыздыңбойындақазіргіқоғамныңталаптарынасайбіліммендағдылардықалыптастыруғамүмкіндік береді.
БиылғыоқужылындаеліміздіңмектептеріҚазақстанРеспубликасыТәуелсіздігінің  30   жылдығын,  ағартушы-ұстазымыз     Ы.Алтынсариннің180жылдығынатапөтеді.Көрнектіпедагогтіңмұраларыменөсиеттерібүгінгі күнге дейінқұндылығынжоғалтпады.
Күндетаңертеңгісінсабақбасталаралдындамектепдиректорыныңоқушылардықарсыалатынжақсыдәстүріұсынылыпотыр.
Еңбастыміндеттеріміздіңбірі–оқушыныңбілімалуымендамып-өсуінеқолайлыжәне қауіпсізжағдайжасау.
Құрметтіұстаздар!БұлӘдістемелікнұсқаухат2021-2022оқужылында Сіздердің сенімді де ең қажетті көмекші құралдарыңыз болады депсенеміз.
 ОҚУ-ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ2021-2022ОҚУЖЫЛЫНДАҒЫЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Білімалушылардыңоқужүктемесіназайту.

1-сыныптарға«Әліппе»,«Анатілі»,«Букварь»,«Обучениеграмоте», «Цифрлықсауаттылық»пәндеріненгізу.

Білімалушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардыңорнынтолықтыру.

Үлгерімітөменоқушыларменжекежұмысжүргізудіжетілдіру.

Жазғымектепесебіненоқытумерзімін20 маусымғадейінұзарту.

Міндеттіформативтібағалау.

Сабақұзақтығы –45 минут.

5-сыныптан11-сыныптараралығында«Жаһандыққұзыреттіліктер» таңдаукурсыннемесебасқакурстардыенгізу.

Мектептердіңтаңдауыбойынша«Музыка»оқубағдарламасының шеңберінде оқыту қазақ тілінде жүргізілетін 6-сыныпта домбыратартудыүйрету.

Оқытудыңәртүрліформаттарына(дәстүрлі,аралас,қашықтан) мектептердіңдайындығынқамтамасызету.

Ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушылардыбағалау.

Ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушыларғаоқу бағдарламаларынбейімдеу.

Ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушыларғатиімді психологиялық-педагогикалыққолдаукөрсету.

Инклюзивтіортамәдениетінқалыптастыру.

«Оқуғақұштармектеп»,«Дебаттар»,«Өзін-өзібасқарукүні»,«Мектеп театры»жобаларыніскеасыру.

Ұлттыққұндылықтарнегізіндемектептіңмәдениортасын қалыптастыру(қарым-қатынас,мектепқоңырауы).

Мектеппенотбасындакүнделікті20минуткітапоқудыұйымдастыру.

Ертекәсіптікбағдарберужұмыстарынжүргізу.

Білімалушылардыңденедамуыныңмониторингі.

Педагогтердітарифтеутәртібібойыншаұсыныстар.

Жанбасынашаққандағықаржыландырумеханизмінжетілдіру.

Педагогтердіжұмысқақабылдаудыңжаңаережелеріненгізу.

üМектеппената-аналардыңөзарабайланысынкүшейту.

 «ҚАЗАҚСТАНРЕСПУБЛИКАСЫНЫҢОРТАБІЛІМБЕРУҰЙЫМДАРЫНДАОҚУ-ТӘРБИЕПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ2021-2022ОҚУЖЫЛЫНДАҒЫЕРЕКШЕЛІКТЕРІТУРАЛЫ»ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУХАТЫ
ҚазақстанРеспубликасыҮкіметінің2019жылғы27желтоқсандағы
№988қаулысыменбекітілгенҚазақстанРеспубликасындабілімберуменғылымдыдамытудың2020-2025жылдарғаарналғанмемлекеттікбағдарламасынасәйкестұлғаныжалпыадамзаттыққұндылықтарнегізіндетәрбиелеумен оқытуды қамтамасызетуқажет.
2021-2022 оқу жылында білім беруді ұйымдастыруда келесі міндеттергеназар аударукерек:

• білімалушылардыңбілімін толықтыру;
• оқужүктемесітөмендетілгенҮОЖ-ынжүзегеасыру;
• қауіпсізжәнеқолайлыбілімберуортасыменқамтамасызету;
• цифрлықинфрақұрылымменжәнересурстарменжабдықтау.

Әрбірбілімберуұйымыныңміндеті–білімалушыныңтұлғалықүйлесімдіқалыптасуы,функционалдысауаттылығыменбәсекегеқабілеттілігініңдамуыүшінқолайлы,жалпыадамзаттық,ұлттыққұндылықтарғанегізделгенбілімберуортасын құру.

1.ОРТА БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА ОҚУ-ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫ                           ҚАМТАМАСЫЗ  ЕТУДІҢ                                                 НЕГІЗГІНОРМАТИВТІКҚҰҚЫҚТЫҚАКТІЛЕРІ

2021-2022оқужылындабілімберуұйымдарыбілімберупроцесінұйымдастыру кезінде «Білім туралы», «Педагог мәртебесі туралы» ҚазақстанРеспубликасының Заңдарын басшылыққа алуы және оқу-тәрбие процесін келесінормативтікқұжаттарнегізіндежүзегеасыруытиіс:
«Білімберудіңбарлықдеңгейініңмемлекеттікжалпығаміндеттібілімберу стандарттарын бекіту туралы» (бұдан әрі – МЖМБС) ҚР БҒМ (бұдан әрі –ҚРБҒМ)2018жылғы31қазандағы№604бұйрығы(өзгерістерменжәнетолықтырулармен2020жылғы28тамыздағы№372бұйрық)https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017669;
«Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің,таңдаукурстарыныңжәнефакультативтердіңүлгілікоқубағдарламаларынбекіту туралы» ҚР БҒМ 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығы (өзгерістерменжәнетолықтыруларымен2020жылғы27қарашадағы№496сбұйрық)https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1300008424;

• «Оқулықтардың,оқу-әдістемеліккешендердің,оқуқұралдарыныңжәне басқа да қосымша әдебиеттердің, оның ішінде электрондық тасымалдауқұралдары тізбесін бекіту туралы» (ҚР БҒМ 2021 жылғы 10 маусымдағы №286бұйрығы);

 

• «ҚР БҒМ кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізутуралы»ҚРБҒМ2019жылғы 26 шілдедегі№334бұйрығы;

–«Тиісті үлгідегі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы30қазандағы №595бұйрығы;

• «Арнайыбілімберуұйымдарытүрлерініңқызметініңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2017жылғы14 ақпандағы№66 бұйрығы;
• «Мектепкедейінгітәрбиеменоқытуды,орта,техникалықжәнекәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімберуді жан басына нормативтік қаржыландыру қағидаларын бекіту туралы» ҚРБҒМ2017жылғы27қарашадағы№596бұйрығы(өзгерістермен2018жылғы

21қыркүйектегі№477бұйрық);

• «Мектепкедейінгі,ортабілімберуұйымдарын,сондай-ақарнайыбілімберуұйымдарынжабдықтарменжәнежиһазбенжарақтандырунормаларын бекіту туралы» ҚР БҒМ 2016 жылғы 22 қаңтардағы №70 бұйрығы(өзгерістерментолықтыруларымен2017жылғы29желтоқсандағы№662бұйрық);
• «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды, бастауыш, негізгі орта жәнежалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын, техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгі,қосымшабілімніңбілімберубағдарламаларын және арнайы оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беруұйымдарындажұмысістейтінпедагогтердіжәнебілімжәнеғылымсаласындағыбасқадаазаматтыққызметшілердіаттестаттауданөткізуқағидаларыменшарттарынбекітутуралы»ҚРБҒМ2016жылғы27қаңтардағы

№83бұйрығы;

• «Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың тізбесін жәнеолардың нысандарын бекіту туралы» ҚР БҒМ 2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130бұйрығы;
• «Коронавирустықинфекцияныңтаралуынабайланыстышектеушаралары кезеңінде білім беру ұйымдарында оқу процесін іске асыру жөніндегіәдістемелікұсынымдардыбекітутуралы»ҚРБҒМ2020 жылғы13 тамыздағы

№345бұйрығы;

• «Қашықтықтанбілімберутехнологияларыбойыншаоқупроцесінұйымдастыруқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2015жылғы20наурыздағы

№137бұйрығына   өзгерісенгізутуралыҚР БҒМ2020жылғы28тамыздағы
№374бұйрығы;

• «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту, бастауыш, негізгі орта, жалпыорта білім беру ұйымдарында педагогикалық кеңес қызметін ұйымдастырудыңжәнеонысайлаутәртібініңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМміндетін атқарушының 2008 жылғы 16 мамырдағы № 272 бұйрығына өзгерістеренгізутуралы ҚРБҒМ2020 жылғы2сәуірдегі№125бұйрығы;
• «Педагог  лауазымдарының  тізбесін   бекіту  туралы»  ҚР   БҒМ2020 жылғы 15сәуірдегі№145бұйрығы;
• «Педагогтіңжұмысуақытымендемалысуақытырежимініңерекшеліктерінайқындауқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2020жылғы21 сәуірдегі№ 153бұйрығы;

 

• «Педагогтікқайтадаярлауқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2020 жылғы 17наурыздағы№ 110бұйрығы;
• «Үздік педагог»атағынберуқағидаларынбекітутуралы» ҚР БҒМ2015  жылғы            16           қаңтардағы            №    12    бұйрығы    (өзгерістерімен            жәнетолықтыруларыменҚРБҒМ2020жылғы23 сәуірдегі№157бұйрығы);
• «Үздік педагог» атағын иеленушіге сыйақы төлеу қағидаларын жәнеоның  мөлшерін   бекіту  туралы»  Қазақстан     Республикасы    Үкіметінің2020 жылғы 14сәуірдегі№ 204 қаулысы;
• «Тәлімгерліктіұйымдастыруқағидаларынжәнетәлімгерліктіжүзегеасыратынпедагогтерге             қойылатын         талаптардыбекіту туралы» ҚРБҒМ2020 жылғы 24сәуірдегі№160бұйрығы;
• «Педагогқызметкерлерменоларғатеңестірілгентұлғалардыңлауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы»ҚР БҒМ2009жылғы13шілдедегі№338бұйрығы(өзгерістеріменжәнетолықтыруларыменҚРБҒМ2020жылғы 30 сәуірдегі№169 бұйрығы);
• «Педагогикалықәдептіңкейбірмәселелерітуралы»(өзгерістеріменжәнетолықтыруларымен ҚРБҒМ2020жылғы11мамырдағы №190бұйрығы);
• «Педагогтергебіліктіліксанаттарынберу (растау)қағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ 2020жылғы 11мамырдағы№ 192 бұйрығы;

 
 
 2021-2022 оқу жылының басталуы, ұзақтығы, каникул кезеңі орта білімберуұйымдарындаменшікнысаныменведомостволықбағыныстылығынақарамастан «Орта білім беру ұйымдарында 2020-2021 оқу жылының басталуын,ұзақтығынжәнеканикулкезеңдерінайқындаутуралы»ҚРБҒМ2021жылғы27 шілдедегі№ 368бұйрығымен бекітілген:

1. 2021-2022оқужылыныңбасталуы–2021 жылғы1 қыркүйек;
2. оқужылыныңұзақтығы:1-сыныптарда–33оқуаптасы,2-11(12)сыныптарда– 34оқуаптасы;
3. оқужылыішіндегіканикулкезеңдері:

1-11(12)сыныптарда:
күзгі–7күн(2021жылғы1-7қарашанықосаалғанда),
қысқы–11күн(2021жылғы30желтоқсаннанбастап2022жылғы9 қаңтарды қоса алғанда),
көктемгі-12күн(2022жылғы19-30наурыздықосаалғанда);
 1-сыныптарда:қосымшаканикул–7күн(2022жылғы7-13ақпандықосаалғанда).
«Меншік  нысаны   мен  ведомстволық  бағыныстылығына  қарамастан,
бастауыш,негізгіортажәнежалпыортабілімніңжалпыбілімберетіноқубағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдау тәртібі,сондай-ақмемлекеттікқызметтеркөрсетутәртібі,білімберуұйымдарынақұжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау, балаларды бастауыш білім беруұйымдары арасында ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау, негізгі орта жәнежалпы орта білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарынаоқуғақабылдаудыңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы
12қазандағы№564бұйрығынегізіндежүзегеасырылады(2020жылғы
7тамыздағы№332өзгерістеріменжәнетолықтыруларымен)https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1800017553.
 
 
 БілімберуұйымдарындағыоқупроцесітаңдапалынғанҮлгілікоқужоспарларынегізінде жүргізіледі.
Үлгілік оқу жоспарлары ҚР БҒМ2012 жылғы 8 қарашадағы № 500бұйрығыменбекітілген(2021жылғы25наурыздағы№125бұйрықпененгізілгенөзгерістерімен және толықтыруларымен) 2018 жылғы 4 қыркүйектегі № 441 бұйрығына сәйкесбекітілген).
ТАҢДАУҮШІН2018ЖЫЛДАНБАСТАПҚОЛДАНЫСҚАЕНГІЗІЛГЕНҮЛГІЛІКОҚУЖОСПАРЛАРЫҰСЫНЫЛАДЫ  (ҚРБҒМ
2012 жылғы 8 қарашадағы №500 бұйрығы (2021 жылғы 26 наурыздағы №125бұйрықпенөзгертулерментолықтыруларенгізілген).
Төмендетілгеноқужүктемесіменүлгілікоқужоспарлары
(оқытутілдері,бейіндері,оқытутүрлерібойынша)

• жалпыбілімберетінмектептергеарналған–12,оныңішінде:бастауышбілімберудеңгейіне–3(оқытутілдерібойынша

№11-13қосымшалар),негізгіортабілімберудеңгейіне–3(оқытутілдерібойынша №16-18 қосымшалар), жалпы орта білім беру деңгейіне – 6 (оқытутілдеріжәне бейіндікбағыттарбойынша№21-26қосымшалар).
 

• гимназия сыныптарына арналған – 8, оның ішінде: бастауыш білімберу деңгейіне – 2 (оқыту тілдері бойынша №14, 15 қосымшалар), негізгі ортабілім беру деңгейіне – 2 (оқыту тілдері бойынша №19, 20 қосымшалар), жалпыортабілімберудеңгейіне–4(оқытутілдеріжәнебейінділікбағыттарбойынша

№27-30қосымшалар).
Үлгілікоқужоспарлары(жаңартылғанмазмұндағы):

• кешкімектептерге–6,оныңішінде:негізгіортажәнежалпыортаға–

4(күндізгіоқу–2(оқытутілдерібойынша№31,32қосымшалар),сырттайоқу

• 2 (оқыту тілдері бойынша №33, 34 қосымшалар), бастауыш және негізгі ортабілім берудің жеке сабақтары (сырттай оқу)– 2 (оқыту тілдері бойынша №35,36 қосымшалар).
  • білім беру ұйымынан тыс уақытша білім алушылар үшін үлгілік оқужоспарлары – 16, оның ішінде: бастауыш білім беру деңгейі – 4 (оқыту тілдері,топтық және жеке сабақ бойынша №37-40 қосымшалар), негізгі орта білім берудеңгейі–4(оқытутілдері,топтықжәнежекесабақбойынша№41-44қосымшалар), жалпы орта білім беру деңгейі – 8 (оқыту тілдері мен бейінділікбағыттар,топтықжәнежеке сабақбойынша№45-52қосымшалар).
  • үйдеоқытуғаарналған-8,оныңішінде:бастауышбілімберудеңгейі
• 2(оқытутілдерібойынша№53,54қосымшалар),негізгіортабілімберудеңгейі – 2 (оқыту тілдері бойынша №55, 56 қосымшалар), жалпы орта білімберудеңгейі–4(оқытутілдеріменбейінділікбағыттарбойынша№57-60қосымшалар).
  • мамандандырылғанбілімберуұйымдарынаарналған–34(білімберу деңгейлері, оқыту тілдері, бейінділік бағыттары бойынша №61-92, 109-110қосымшалар), оның ішінде: бастауыш білім беру деңгейі – 2, негізгі орта білімберу деңгейі – 8 , жалпы орта білім беру деңгейі – 10, бастауыш, негізгі орта,жалпыорта білім беру-2.
  • физика-математикамектептерінеарналған–6(білімберудеңгейлері жәнеоқытутілдері бойынша№93-98 қосымшалар).
  • олимпиадалықрезервтіңреспубликалықмамандандырылғанмектеп-интернат-колледжіне,спорттағыдарындыбалаларғаарналғанмамандандырылған мектеп-интернаттарға, олимпиадалық резервтің облыстықмамандандырылған балалар-жасөспірімдер мектептеріне арналған үлгілік оқужоспарлары(жаңартылғанмазмұндағы)– 4(№105-108 қосымшалар).
  • ерекше білім беруді қажет ететін білім алушылар үшін үлгілік оқужоспарлары(жаңартылғанмазмұн)–10(№ 4,5,9,10,111-116 қосымшалар).

ТөмендетілгеноқужүктемесіменүлгілікоқужоспарларыбойыншаәзірленгенүлгілікоқубағдарламаларыҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы
№496бұйрығыменбекітілген(www.nao.kz).
Меншікжәнеоқытутүрінеқарамастан,білімберуұйымдарынаоқупроцесін жүзеге асыруда педагогикалық кеңестің шешімі негізінде Үлгілік оқужоспарын  таңдауға                             академиялық      еркіндік                             беріледі(https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1900018172).
 Білімберуұйымыпедагогикалықкеңестіңшешімімен:

• әрсыныпқажеке-жеке;
• параллельсыныптарға;
• мектепбойыншаҮлгілікоқужоспарыныңбіреуінтаңдауымүмкін.

 
 
 2021-2022 оқу жылында мектептердің дайындығына (кадрлық, ресурстықжәнет.б.)байланыстывариативтіккомпонентсағаттарыныңесебінен
«Жаһандыққұзыреттіліктер»курсынтаңдауғанемесебасқадаэлективтікурстардыөткізугеболады.Аталғанкурсбілімалушылардың21ғасырдағдыларынқалыптастыруға көмектеседі.
«Жаhандыққұзыреттіліктер»(аптасына1 сағат)курсына:

• 5-сыныпта«Парасаттылықжәнеәдеп»;
• 6-сыныпта«Экология»;
• 7-сыныпта«Эмоционалдыинтеллектжәнесыниойлау»;
• 8-сыныпта«Медиасауаттылық»;
• 9-сыныпта«Зайырлылықжәнедінтанунегіздері»;
• 10-11-сыныптарда«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері» жатады.

Академиясайтындаорналастырылғанресурстарменавторлықәзірлемелерді пайдалануұсынылады(www.nao.kz).
Қазіргі   қолданыстағы    «Зайырлылық    және     дінтану    негіздері»,
«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»пәндерініңоқубағдарламаларыменоқытудыжалғастыру ұсынылады (www.nao.kz).
Білімберуұйымдарыоқуматериалдарыменресурстардайынболғанжағдайда«Экология»,«Медиасауаттылық»,«Парасаттылықжәнеәдеп»,
«Эмоционалдыинтеллектжәнесыниойлау»курстарын2021-2022оқужылындаенгізуінеболады.
«Парасаттылықжәнеәдеп»курсыбілімалушылардыңбойындаәдептілік,ізгі-ниеттілік,адалдық,толеранттылық,іс-әрекеттерінежауапкершілік, ұжымда жұмыс істей білуі сияқты жеке қасиеттерді дамытуғамүмкіндікбереді.
«Экология»курсыбілімалушылардыэкологияныңнегізгізаңдылықтарымен таныстырады, өз денсаулығына, айналасындағы адамдарғажәнетабиғатқапозитивті, ұқыптықараудыүйретеді.
 «Эмоционалды интеллект және сыни ойлау» курсы ақпаратты сыниқабылдаудағдыларын,коммуникативтікдағдыларын,дұрысшешімқабылдауды,эмоционалдысауаттылықтыдамытудыңтеориялықжәнепрактикалықаспектілерінқамтиды.
«Медиасауаттылық»курсыбілімалушылардыақпаратпенжұмысістеуге,материалдардыбағалауға,талдауға,жалғанмәліметпеннасихаттыажыратабілуге үйретеді.
«Зайырлылық және дінтану негіздері» курсын оқу құқықтық және дінисауаттылықты қалыптастыруға, білім алушыларда этномәдени және дінаралықкелісімнегізіндеазаматтықжауапкершіліксезімінтәрбиелеугебағытталған.
«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздерін»оқиотырып,білімалушыларкәсіпкерлікнегіздерін,қаржылықсауаттылықтыүйренеді,экономика,менеджмент,маркетингбойыншабазалықбілімалады,қазіргінарықтықжағдайларда дербес қызмет ету үшін қажетті кәсіпкерлік ойлау дағдыларынмеңгереді.
«Жаһандыққұзыреттіліктер»курсын«Биология»,«Қазақстантарихы»,
«Дүниежүзітарихы»,«Қазақәдебиеті»,«Орысәдебиеті»пәндерініңмұғалімдері мен біліктілікті арттыру курстарынан өткен, сертификаттары барбасқадамұғалімдер,әлеуметтікпедагогтер,психологтаржүргізеалады.
2021-2022оқужылындаресурстарболғанжағдайдапедагогикалықкеңестіңшешімімен6-сыныпта«Музыка»оқупәнініңшеңберіндедомбыратартудыүйретугеболады(аптасына1сағат).Домбыратартудыүйретумүмкіндігіболмағанжағдайда«Музыка»пәнініңүлгілікоқубағдарламасытолықжүзегеасырылады.Мектептіңдаярлығынақарайжәнебілімалушылардыңқалауыбойыншадомбыратартудыүйретугеоқытутілінеқарамастанбарлықмектептерауыса алады.
Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптароркестрінің,«Отырарсазы»мемлекеттікакадемиялықфольклорлық-этнографиялықоркестрлерініңтұрақтышетелдіктурлары,ДимашҚұдайбергеннің,басқадакәсібиұжымдарменорындаушылардыңәлемніңәйгілі сахналарында жиі өнер көрсетуі бүкіл әлемде домбыраға деген жоғарықызығушылық тудырды.
Білімалушылартекдомбыратартудығанаүйреніпқоймай,соныменқатархалықкомпозиторларыныңшығармашылығымен,қазақмузыкасыныңтарихымен, Қорқыт, Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина Нұрпейісоважәне басқа да қазақ халқының ұлттық өнері тұлғалары салған дәстүрлерментанысады. «Домбыра» курсын жүргізу үшін Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА-ныңwww.nao.kz.сайтында орналастырылғанресурстар ұсынылады.
Балалардыңжан-жақтыдамуынажағдайжасаумақсатындабарлықсыныптардаүлгілікоқужоспарындағы«Денешынықтыру»пәнініңүшсағатыныңбірсағаты«Шахмат»,«Тоғызқұмалақ»,«Үстелтеннисі»ойындарына,спорттық,балбиі,хореографияныоқытуғаұсынылады.Бұлсабақтардыөткізуүшінмектепхолдарындағыарнайыбөлінгенорындардыпайдалануғаболады.
 Бастауышсыныптардаәрбірсабақтаденежаттығуларын(сергітусәті)өткізуқажет.
Білім   алушының   дене   дамуының   мониторингін   жүргізу   бойынша
«Денсаулық»   арнайы   жұмыс   тобына   арналған   ұсынымдар                        www.nao.kz.сайтындаорналастырылған.
 
 
 Сабақкестесінқұрудамектепәкімшілігінеәрбірсыныптағыпәндербойынша оқу сағаттарының нормаларын, мектептің материалдық-техникалықбазасыменкадрресурстарынескереотырып,автоматтандырылғанбағдарламаларды пайдалану ұсынылады. Білім алушылардың бір күндік жәнеаптаішіндегіойеңбегініңжұмысқақабілеттілігідинамикасынескеружәне
«Білімберуобъектілерінеқойылатынсанитариялық-эпидемиологиялықталаптар»Санитариялыққағидаларының4-қосымшасынасәйкеспәндердіқиындығынақарайсаралаукестесінпайдалануқажет(ҚРДСМ2021жылғы5 тамыздағы№ҚР ДСМ-76бұйрығы).
 
 
 Мектепішілікбақылау
Оқу жылына арналған мектепішілік бақылау жоспары «Орта, техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыныңпедагогтеріжүргізуүшінміндеттіқұжаттардыңтізбесінжәнеолардыңнысандарынбекіту
 туралы»ҚРБҒМ-нің2020жылғы6сәуірдегі№130бұйрығының17-қосымшасынасәйкесдайындаладыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020317.
Оқыту процесінің сапасын арттыру, педагогтерде және білім алушылардакездесетінпроблемалардызерделеумақсатындамектепішілікбақылаудыкүшейтуқажет.
Оқу процесін ұйымдастыру мен мектепішілік бақылауды тиімді жүзегеасыруүшінбілімберуұйымдарыныңәкімшілігінекелесінормативтерұсынылады(1-кесте).
1-кесте. Білім беру ұйымдарының әкімшілігі үшін мектепішілік бақылаунормативтері

№	Бақылаунысандары	Нормалар
1	Сабаққақатысу,бақылаужәнеталдау	директордыңорынбасарларыүшінайынакемінде8сабақ; -     білімберуұйымыныңдиректорыүшінайынакемінде4сабақ; 1сабаққа қатысуұзақтығы–45минут.
2	Қысқа мерзімді жәнеортамерзімдіжоспарлардытексеру	мектепшілікбақылаужоспарынасәйкес
3	Электрондысынып журналдарынтексеру	мектепшілікбақылаужоспарына сәйкес
4	БЖБжәнеТЖБ-ның жүргізілуінтексеру	мектептіңбекітілгенкестесібойынша
5	Оқыту процесіндепедагогтердіңқашықтаноқыту технологияларыменЦБРқолдануы	мектепшілікбақылаужоспарынасәйкес

Сабақтарғақатысуалдыналадайындалған,білімберуұйымыныңбасшысыбекіткенжоспаржәнеміндеттітүрдеақпараттақтасынаорналастырылған кесте бойынша жүзеге асырылады. Сабаққа жоспардан тысқатысуғажолберілмейді.
Білімберуұйымыәкімшілігініңсабаққақатысунәтижелерібақылаупарақтарында,сабаққа қатысужурналында тіркеледі.
Сабақтыбақылау,зерттеументалдауоқытупроцесінжақсартудың,педагогтіңкәсібиөсуімендамуының,білімалушылардыңбілімсапасынарттырудыңнегізі болып табылады. Сабақтарды бақылау нәтижелері пәндікәдістемелікбірлестіктердің,әдістемеліккеңестердіңотырыстарындажүйелі түрде талқылануы тиіс.
Сабақтыталдау(ауызшажүргізілуімүмкін)мыналардыкөздейді:

• педагогтіңсабақтыөзіндікталдауы;
• сабақтыңұтымдыжәнепроблемалықтұстарынбөліпкөрсету;
• педагогкеұсыныстарберу.

Педагогтердіңбір-бірініңсабағынажүйелітүрдеқатысуыұсынылады.
Соныменқатарпедагогтіңжұмыссапасынашағымтүскенжағдайдабілімберуұйымыныңбасшысы оның сабағынақатысуы қажет.
 Карантиндікжәнешектеушараларыкезеңіндегіоқытужағдайындамектепішілікбақылауонлайнформаттажүргізіледі.
Білімберуұйымыныңәкімшілігінегізгіоқупәндеріненжекелегентақырыптарбойыншабілімалушылардыңбілімінебақылаужұмыстарынжүргізуді,сыныптарменөткізумерзімдерін,қорытындылардыталқылаудыжоспарлайды.
 
 
  
 
  Білімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңнегізгікөрсеткіштері:

1. пәнніңоқубағдарламасыбойыншабіліміндегіолқылықтар;
2. оқу-танымдықіс-әрекетіндегіолқылықтар;
3. оқуға    қажетті     өзіндік    жеке    қасиеттерінің     даму                 деңгейініңжеткіліксіздігі;
4. эмоционалдықолайсыздық.

Үлгерімітөменбілімалушыларменжұмысжасауалгоритмі:

1. бірнеше педагогтің сабақтарды, оқыту процесін бірлесіп жоспарлауы(олқылықтардың орнын толықтыру үшін оқу материалын қайталау, бекіту, оқутапсырмаларының минимумын орындау, қателерді талдау және жою бойыншаоқуәрекетінреттеужәне т.б.);
2. оқуіс-әрекетібарысында қолдаукөрсетужәне кеңесберу;
3. біріншісыныптыңбілімалушыларыменосалтоптыңбалаларынпсихологиялықбейімдеудіқамтамасызету;
4. оқуіс-әрекетінынталандыру(көтермелеу,табыстыжағдаяттардытуғызу,оқупроцесінебелсендіқатысуға ынталандыружәне т.б.).
5. оқушыныңоқуіс-әрекетініңжәнеоқужетістіктерініңмониторингі(білімалушыларғажүйелісауалнамажүргізу,оқутапсырмаларыныңорындалуын тексеру, кері байланыс, өзін-өзі бағалауда белсенділікті арттыружәне т.б.);
6. қосымшасабақтардыжәнеөзаракөмекберудіұйымдастыру;
7. білімалушығақолдаукөрсетубойыншаата-аналарменжұмыс;
8. өздігіненорындайтынтапсырмаларүшінқашықтаноқытужүйесінпайдалану.

Барлықбілімберуұйымдарындамазмұндыоқуконтенті(жетекшімұғалімдердің сабақтары, қарқынды оқытуға, жаттығулар, тестілер және т.б.арналған виртуалды зертханалар) бар цифрлы платформаларға қолжетімділікқамтамасызетіледі.
Білім       алушылардың       біліміндегі       олқылықтарды                         толықтыружұмыстарында:
педагогке:

• білім   алушының  артта   қалу   себептерін,   оның   оқу           жетістіктерініңдеңгейінжәне біліміндегіолқылықтардыанықтау;
• жекеқолдаукөрсетуүшінбілімалушыныңқажеттіліктерінзерделеу;
• жекетапсырмалардытаңдайотырып,оқытудыңжекежоспарынәзірлеу;
• жүйелікерібайланыстыұйымдастыруұсынылады.

Педагогоқушылардыңбілімалуқажеттіліктерінжәнежекедамужолын ескере отырып, пән бойынша білім алушылардың білімін толықтыруалгоритміндербес әзірлейді.Мысалы:

• өткенжәнеағымдағыоқужылдарындағыоқупәнісабақтарыныңтақырыптарын,оқумақсаттарын кіріктіру;
• пәндербойынша   өткен  оқу  жылының   материалдарын  жаңа  оқу

 жылыныңбарлықкезеңінебөлу;

• жаңатақырыптардыжәнеоқумақсаттарынмеңгертугедейінбұрынғыоқуматериалдарынқайталау;
• білімалушыларғақиындықтудырғантақырыптарбойыншақосымшасабақтарөткізу;
• білімалушыларғакүрделітақырыптар/оқумақсаттарыбойыншажекежәнетоппен консультацияларөткізу;
• өткеноқуматериалыбойыншаоқупәніненолимпиадаларұйымдастыру;
• каникулдықсабақтардыжәнежазғымектептіұйымдастыру;
• формативті бағалауда өткен оқу жылындағы оқу бағдарламасы бойыншатапсырмаларәзірлеужәне енгізу;
• өткеноқужылындағыматериалдарбойыншазерттеужәнежобалаужұмыстарынұйымдастыру;
• білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырусабақтарыүшінҮлгілікоқужоспарыныңвариативтіккомпонентініңсағаттарынпайдалану;
• білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатындақосымшабілімберуұйымдарыныңмүмкіндігінбарыншапайдалану;
• білімберуплатформаларынқолдану.

Негізгі оқу пәндерінен білім алушылардың біліміндегі олқылықтардыңорнын толықтыру бойынша ұсынымдар әдістемелік-нұсқау хаттың «Орта білімберу ұйымдарында білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері» атты3-бөліміндеберіледі.
 
 
 2021жылғы26мамырмен19маусымаралығындаұйымдастырылғанЖазғымектепбілімалушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардыңорнынтолықтыруғабағытталды.
 
 
 Білімсапасыпедагогтіңкәсібибіліктілігінетікелейбайланысты.ЫбырайАлтынсарин:«Мұғалімбәрінендеқымбат,өйткенімұғалім–мектептің жүрегі» деп атап айтқан. Педагог – кәсіби, толерантты және жоғарымәдениетті,парасаттыболуытиіс.Олбілімалушылармен,ата-аналармен,әріптестерімен сыпайықарым-қатынас стилін, сөйлеу мәдениетіменкәсіби-іскерлік,педагогикалық әдепережелерінсақтайды.
 Білімберуұйымыпедагогтердіңжәнебілімберупроцесініңбасқадақатысушыларыныңкорпоративтікмәдениетін,стилін,қызметтікэтикасынсақтаубойыншабірыңғайталаптарды әзірлейді.
Білімберуұйымдарыпедагогтіңоңимиджінқалыптастырубойыншакешендіжұмысжүргізіп,мамандықтыңбеделінарттыруғаықпалетуі тиіс.
Мемлекеттікбілімберуұйымдарынапедагогтердіжұмысқақабылдау конкурстықнегіздежүзегеасырылатынболады.
Конкурстықнегіздежұмысқақабылдауүшінкүнтізбелікжылғаконкурстық комиссия құрылады.
КонкурсқаҚР БҒМ-нің 2009жылғы 13шілдедегі№338бұйрығыменбекітілген Педагог лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларына сәйкесwww.enbek.kzсайтынантіркеуденөткенжәнеконкурсқақажеттібарлыққұжаттардыұсынған педагогтерқатысаалады.
Конкурс 16 сағаттық нормативтік оқу жүктемесімен педагогтің бослауазымынаөткізіледі.
Ұлттық біліктілік тестісінен кемінде 50 балл жинаған техникалық жәнекәсіптік білім беру ұйымдарының, жоғары және/немесе жоғары оқу орнынанкейінгі білім беру ұйымдарының педагогикалық мамандықтары бойынша білімалушыларыментүлектеріне «педагог»біліктілік санатыберіледі.
Техникалық және кәсіптік білім беру, жоғары және/немесе жоғары оқуорнынанкейінгібілімберуұйымдарының«педагог»біліктіліксанатыбартүлектеріконкурснәтижелерібойыншажұмысқа қабылданады.
«Педагогмәртебесітуралы»ҚРЗаңынжәне«Кейбірзаңнамалықактілерінеөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚРЗаңыніскеасыруаясындаортабілімберуұйымдарыпедагогтерініңбіраптағанормативтікоқу жүктемесі16 сағатқадейінтөмендетілді.
Бір пән бойынша бос лауазымның 16 сағатын педагогтер арасында бөліпберуге рұқсат етілмейді. Қажет болған жағдайда оқу жылының басында бослауазымға(16сағат) қосымшапедагог қабылданады.
Бос лауазымның сағаттары 15 сағаттан кем болған жағдайда бөліпберугерұқсатетіледі.
Мұғалімдердің оқу жүктемесін тарифтеу оқу процесін жоспарлаудыңнегізгі параметріболыптабылады.
Тарифтеу–мектеппедагогтерініңбілімдеңгейіне,біліктілігіне,орындалатынжұмыскөлеміне,сондай-ақжұмыстыңнәтижелілігіменсапасынақарайоқужүктемесінбелгілеугебағытталғаніс-шараларкешені.
Педагогтітарифтеубойыншакелесіжұмыстәртібіұсынылады:

• МЖМБС, мектептің жұмыс оқу жоспарына және сынып-комплектініңсанынасәйкесәрбірпәнбойынша оқу сағаттарын есептеу (директоржәнедиректордыңорынбасары жүзеге асырады);
• Мұғалімдердіңоқужүктемесініңкөлемімектептіңжұмысоқужоспарындағы сағаттар саны мен мектептің кадрлармен қамтамасыз етілуінеқарайайқындалады;

 

• Жұмысоқужоспарыбойыншаәрбірпараллельсыныптардыңсағатсанынесептеужүргізіледі.Соныменбіргебелгілібірпәндербойыншасыныптарды топтарға бөліп оқыту ескеріледі. Топтарға бөлу сыныптағы білімалушылардыңсанына қарай жүргізіледі;
• Әрбірмұғалімніңоқужүктемесініңкөлеміжұмысоқужоспарындабелгіленгеноқуқызметініңтүрлері(инварианттықжәневариативтіккомпоненттер)бойынша белгіленеді;
• Сағаттардың санын есептегеннен кейін педагогтердің жүктемелеріменбақылаутабелі анықталады;
• Әрбірмұғалімніңоқужүктемесіоныңсыныптардапәндердіоқытусабақтастығын,оқытусапасыменкадрларменқамтамасызетілуінескереотырып,алдыналажекеәңгімелесуарқылы(директордыңорынбасары,әдістемелікбірлестіктердің басшылары)айқындалады;
• Жиынтықтарифтеутізімікелесіміндеттімәліметтердіқамтиды:мұғалімніңаты-жөні;лауазымы;білімдеңгейі;жүктемекөлемі–апталықжалпы сағат саны; қосымша жұмыс түрлері үшін төленетін қосымша ақылар;тұрақтыжекеүстемеақылар(магистрлік,тәлімгерлікүшін жәнет.б.).

Жаңаоқужылындаоқужетістіктерінсырттайбағалаубастауыш,негізгіортабілімберудеңгейіндегібілімалушылардыңбазалықбілімінтексеругебағытталғанбағалаудыңжаңамоделі–білімалушылардыңбілім жетістіктерінің мониторингімен (бұдан әрі – ББЖМ) ауыстырылады.ББЖМ      өткізу              тәртібі   ҚР                      БҒМ 2021 жылғы             5           мамырдағы №204бұйрығыменбекітілгенБілімалушылардыңбілімжетістіктерінемониторингжүргізуқағидаларыменреттеледі.Қағидаларорта(бастауыш,негізгіорта,жалпы             орта)   білім   беру   ұйымдарының              меншік               нысанына,             ведомстволық
бағыныстылығына,түрінеқарамастанқолданылады.
ББЖМ мемлекеттік бақылау түрі болып саналмайды,білім алушы үшінде,білімберуұйымыүшінде ешқандайқұқықтықсалдарыболмайды.
ББЖМмақсаты–білімалушылардыңоқужетістіктерініңілгерілеуінұлттықдеңгейдеөлшеуарқылыортабілімберудіжүйеліжетілдіру.
4және9-сыныптарүшінББЖММЖМБСталаптарынасәйкесфункционалдықсауаттылықдеңгейін,біліммендағдыларды,аналитикалық,логикалықойлауқабілеттерін анықтауүшінөткізіледі.
ББЖМ тестілеуі жыл сайын сәуір айында орта білім беру ұйымдарыныңбазасындакомпьютерарқылыэлектрондыформаттаөткізілетінболады.
ББЖМ өткізілетін білім беру ұйымдарының тізбесін жыл сайын уәкілеттіоргананықтайтынболады.Іріктеупараметрлеріне:аумақтықтиесілігі,ұйымныңтүрі,оқытутілі,білімалушылар контингентіжатады.
АлдыңғыоқужылдарындаББЖМ-ғақатысқанбілімберуұйымдарыкелесіжылыББЖМ-ғақатысатынбілімберуұйымдарыныңтізбесінекірмейді.
ББЖМ өтетін білім беру ұйымдарын таңдау бағдарламаға тізімді енгізунәтижесіндекездейсоқіріктеуарқылыжүзеге асырылады.
Белгіленгенаумақташектеушараларыментөтеншежағдайенгізілгенжағдайларда уәкілетті орган ББЖМ өткізуді кейінге қалдыру туралы шешімқабылдайды.
 Тесттапсырмаларыныңсаны,мазмұныментүрі,сондай-ақтестілеугебөлінетінсағаттардыңсаныМЖМБС-ғасәйкестестспецификациясыменанықталады.ТестспецификациясынҰлттықтестілеуорталығы(ҰТО)әзірлейді.
БілімберуұйымдарындаББЖМөткізуқағидаларыныңсақталуынбақылаудыҚРБҒМуәкілеттіөкілдері(білімберудібасқарудыңоблыстық,аудандықоргандарының,білімберусаласындағысапанықамтамасызетужөніндегі аумақтықдепартаменттердің)жүзеге асырады.
Тестілеу рәсімдерін бағдарламалық және техникалық қамтамасыз етуді,ББЖМ нәтижелерін статистикалық өңдеуді Ұлттық тестілеу орталығы уәкілеттіорганбелгілегенмерзімде жүзеге асырады.
ББЖМ нәтижелері, оны аяқтаған күннен бастап үш жұмыс күні ішіндебілімберуұйымдарынахабарланады.Сондай-ақбілімалушылардыңнәтижелерітестілеуаяқталғаннанкейінкомпьютерэкранындабірденкөрсетіледі.
ББЖМнәтижелерібойыншаәрбірбілімберуұйымыкерібайланысалады

• білім беру сапасын жақсарту бойынша ұсынымдар түрінде әдістемелік көмекалады,бұл:
• білімберусапасынаәсерететінфакторларды(білімалушылардыңоқудағы қиындықтары, оларды даярлаудағы олқылықтар, педагогтердің кәсібидамуынақажеттілік) анықтауға;
• әдістемелікқолдаукөрсетудіқажетететінбілімберуұйымдарынанықтауға;
• білімберуұйымдарыныңпедагогикалықәлеуетінкүшейтугеықпал

етеді.
Ы.Алтынсарин  атындағы   Ұлттық   білім   академиясы   кешенді   талдау
жұмысын жүргізе отырып, әрбір өңірдегі әрбір мектеп бойынша әдістемелікұсынымдар әзірлейтінболады.
Білім беру ұйымдары педагогке оқу процесін жоспарлау үшін қажеттіоқытудыңбелгілібіркезеңдеріндегібілім алушыларжетістіктерініңдеңгейітуралықорытындыақпаратты;педагогтерменмектептіңқызметін,оқубағдарламасыныңмеңгерілуінбағалауғақажеттісыныппенмектептіңжетістіктері туралы ақпаратты; ата-аналар үшін олардың балаларының білімжетістіктері туралы ақпаратты алады.
ББЖМнәтижелерітуралыақпаратуәкілеттіорганныңинтернет-ресурсындаорналастырылады.
2021-2022оқужылындабілімберуұйымдарыЖАНБАСЫНАШАҚҚАНДАҒЫҚАРЖЫЛАНДЫРУшеңберіндеүнемделгенқаражаттымектептің қажеттілігіне (жабдық, жиһаз, интерактивтітақта және т.б. сатыпалу)бөлу бойынша дербес шешімдіжүзеге асырудың тиімдімеханизмдерінпысықтауы қажет. Жылдың соңына дейін қалған қаражатты сауатты жоспарлаукезіндешығыстардыңқосымшабаптарына(күрделіжөндеу,жабдықтардысатыпалужәне т.б.)жұмсауға болады.
 ҚР «Білім туралы» Заңына сәйкес (63-бап, 3-тармақ) мектептер ақылықызметкөрсете алады.Бұлқызметтерге:

• қосымшабілімберубағдарламалары(балаларменжасөспірімдершығармашылығын, спорт, мәдениет және өнер саласындағы бейімділіктері менқызығушылықтарындамыту);
• оқу уақытынан тыс пәндер (сабақтар мен сабақтар циклдері) бойыншақосымшасабақтар;
• пәндердің(сабақтарменсабақтарциклдері)ғылыминегіздерінтереңдетіпоқыту;
• білім алушылар мен тәрбиеленушілер және тағы басқалар арасында:спортжарыстарын,семинарлар,кеңестер,конференцияларт.б.іс-шараларұйымдастыружәнеөткізу;
• музыкааспаптарынпайдалануғаберужәнеинтернет-байланыстыңқосымшақызметтерінұсыну;
• жазғыдемалыстыұйымдастыру,білімалушыларментәрбиеленушілердің,түрлііс-шараларғақатысушылардыңтамақтануынқамтамасызетукіреді.

Мемлекеттік орта білім беру ұйымдарына бекітілген дене шынықтыру-сауықтыру және спорт ғимараттарын жалға беруде белгіленген тәртіпті қатаңсақтауталап етіледі(ҚРБҒМ2020жылғы18ақпандағы№65бұйрығы).
Нысандардымүліктікжалғаберусабақтантысжәнеканикулуақытындатөмендегібелгілі бағыттарғасәйкесжүзегеасырылады:

1. қосымшабілімберубағдарламаларыніскеасыру(балаларменжасөспірімдершығармашылығын,спортсаласындағыбейімділіктеріменқызығушылықтарындамыту);
2. денешынықтыру-сауықтыружәнеспорттықіс-шаралар.

Ақылы қызмет көрсету үшін мектептер өздері келісім-шарт жасайды.Ақылықызметкөрсетуесебіненалынғантабысмектептіңөзбетіншебасқаруына түседі.
ПЕДАГОГТЕРДІАТТЕСТАТТАУ.«Бастауыш,негізгіортажәнежалпыортабілімберудіңжалпыбілімберетіноқубағдарламаларын,техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, қосымша, мамандандырылғанжәнеарнайыбілімберубағдарламаларыніскеасыратынбілімберуұйымдарындалауазымдардыатқаратынпедагогтерді   аттестаттау    туралы»ҚРБҒМ2020жылғы14 мамырдағы№202бұйрығынасәйкесжүргізіледі.
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне білім берумәселелерібойыншаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»2021жылғы
8 қаңтардағы № 410-VI ҚР Заңымен білім беру ұйымдары көрсететін білім беруқызметтерініңмемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандартыныңталаптарынасәйкестігінанықтаумақсатындабілімберуұйымдарынмемлекеттікаттестаттау институтыенгізілді.
МЕМЛЕКЕТТІК АТТЕСТАТТАУ - мектепке дейінгі, орта білім беруұйымдарында,олардыңменшікнысанынажәневедомстволықбағыныстылығынақарамастанпрофилактикалықбақылауарқылы5жылда
 

• ретбілімберусаласындағыуәкілеттіорганныңведомствосыжәнеоныңаумақтық бөлімшелерінде ҚР Кәсіпкерлік кодексіне және ҚР «Білім туралы»Заңынасәйкес жүргізіледі.

Біріншімемлекеттікаттестаттауқайтақұрылған:

• мектепкедейінгітәрбиеменоқытудыңжалпыбілімберетіноқубағдарламаларынжүзегеасыратынбілімберуұйымдарында–3жылсайын;
• бастауыш,негізгіорта,жалпыортабілімберудіңүлгілікоқубағдарламаларын жүзеге асыратын білім беру ұйымдарында– 4 жыл сайынөткізіледі.

Мемлекеттікаттестаттауғажататынбілімберуұйымдарыныңтізбесінбілімберусаласындағыуәкілеттіорганныңведомствосы,оныңаумақтықбөлімшелері бекітеді, сондай-ақ осы мемлекеттік органдардың ресми сайтындаорналастырылады.
БілімберуұйымыжылсайынұсынылатынбілімберуқызметтерініңМЖМБС талаптарына сәйкестігіне өзін-өзі бағалау жүргізеді және білім берусаласындағы уәкілетті органның ведомствосына, оның аумақтық бөлімшелерінеөзін-өзібағалауматериалдарынұсынады.
Өзін-өзі бағалау: талдауды, ішкі бақылауды, диагностиканы, жоспарлауқұралдарын,білімберуқызметінжақсартудыңтүзетумеханизмдерінқамтиды.
Білім беру ұйымдарыбілім беру қызметін өзін-өзібағалаудыҚРБҒМ2016 жылғы 2 ақпандағы № 124 бұйрығымен бекітілген Білім беру ұйымдарынбағалауөлшемшарттарынпайдалана отырыпжүргізеді.
Өзін-өзібағалаубілімді,білікпендағдылардыбақылаужұмыстарын(бітірушісыныпбілімалушыларынкешендітестілеу),ата-аналарға/заңдыөкілдергесауалнамажүргізуді қамтиды.
Кешендітестілеубастауышбілімберуүшінекіпән(оқытутілі,математика), негізгі орта білім үшін үш пән (оқыту тілі, математика (алгебранемесе геометрия), тест тапсырмасының нұсқасына байланысты инварианттықкомпоненттің бір пәні) және жалпы орта білім беру үшін төрт пән (алгебранемесе геометрия), тест тапсырмасының нұсқасына байланысты инварианттықкомпоненттің екі пәні) бойынша өткізіледі. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудеңгейіндеата-аналарғасауалнамажүргізіледі.
Білімберуұйымдарынабармайпрофилактикалықбақылауарқылымемлекеттікаттестаттаудыжүзегеасырудыңшарттарынсақтау:

• бақылауоргандарыныңбілімберуұйымынабаруынатыйымсалынады;
• құқықтықстатистикаменарнайыесепкеалусаласындағыуәкілеттіоргандатіркелужәнебілімберуұйымыналдыналахабардаретуталапетілмейді;
• аттестаттау қорытындысы бойынша құқық бұзушылық болған жағдайдаәкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалмайды, бірақ білім беру ұйымынаоныжоютәртібінміндеттітүрдетүсіндіреотырып,қорытындыберіледі.

Мемлекеттікаттестаттаубілімберуұйымдарынабармай-ақ,профилактикалықбақылауарқылыбілімберуұйымдарыныңбілімберусаласындағыақпараттандыруобъектісініңресмисайттарындаорналастырылған
 білімберуқызметітуралыөзін-өзібағалауматериалдарыныңдеректерінұйымдардан және уәкілетті мемлекеттік органдардан алынған мәліметтерменсалыстыруарқылыталдаужүргізіледі.
Мемлекеттікаттестаттау7жұмыскүніненаспайтынмерзімдеөткізіледі.
Мемлекеттікаттестаттаунәтижелерібойыншакелесідейқорытындыберіледі:

• егер білім беру ұйымының білім беру қызметі МЖМБС талаптарынатолықсәйкес келсе,«аттестатталды»;
• егер білім беру ұйымының білім беру қызметі МЖМБС талаптарынасәйкескелмесе,«аттестатталмаған».

Білімберуұйымдарықорытындыдакөрсетілгензаңбұзушылықтарбойынша қорытынды табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап, 5 жұмыскүнінен кешіктірілмеген мерзімде білім беру саласындағы уәкілетті органныңведомствосымен,оныңаумақтықбөлімшелеріменкелісілген,біржылданаспайтынмерзімдікөрсетеотырып,заңбұзушылықтардыжоюжөніндегішаралар туралы ақпаратбереді.
Заң бұзушылықтарды жою мерзімі өткеннен кейін білім беру ұйымы заңбұзушылықтардыжоютуралыесептібілімберусаласындағыуәкілеттіорганныңведомствосына,оныңаумақтықбөлімшелерінеұсынады.
Берілген есепті негізге ала отырып, білім беру ұйымдары 5 жұмыс күніішінде қайта қорытынды шығарады. Заң бұзушылықтар жойылмаған жағдайдабелгіленген мерзімде есеп берілмесе, білім беру ұйымы аттестатталмаған болыпесептеледі,бұлсолбілімберуұйымынабаруарқылыпрофилактикалықбақылаужүргізуүшіннегізболып табылады.
2021-2022 оқу жылындағымерейтойлық күнтізбелік күндерге назараударуұсынылады.

• ҚазақстанРеспубликасыныңТәуелсіздігіне–30жыл;
• Семейядролықполигоныныңжабылуына–30жыл;
• Қазақтыңасакөрнектіағартушы-педагогіЫбырайАлтынсаринніңтуғанына–180жыл;
• Қазақ халық поэзиясының әйгілі тұлғасы, өлең сөздің дүлдүлі, жырау,жыршыЖамбылЖабаевтың туғанына – 175жыл;
• Қазақтың әйгілі күйші-композиторы, Қазақстанның халық әртісі ДинаНұрпейісованыңтуғанына – 160жыл;
• Көрнектіқоғамжәнемемлекетқайраткері,Алашқозғалысыныңжетекшісі, публицист, ғалым, аудармашы Әлихан Бөкейханның туғанына – 155жыл;
• Қазақақыны,әдебиеттанушығалым,түркітанушы,публицист,педагог, аудармашы, қоғам қайраткері Ахмет Байтұрсынұлының туғанына–150 жыл;
• ҚазақтыңлирикақыныМұқағалиМақатаевтыңтуғанына –90жыл;
• Этнограф,өнертанушы,әдебиетші,журналист,қоғамқайраткеріАқселеуСейдімбектің туғанына–80жыл.

  
 
 1қыркүйектедәстүрліформаттабілімберуұйымдарынашуүшінкелесісанитарлық-эпидемиологиялықталаптардысақтауұсынылады:

• күнделіктісанитарлық-залалсыздандырушараларынжүргізу;
• дезинфекциялаужәнежууқұралдарыменылғалдытазалау;
• ғимараттыжелдетужәнекварцтау;
• термометрменөлшеу;
• сыныпқакабинетбекіту;
• үзілістердіәртүрліуақыттарғақою;
• мектеппедагогтеріментехникалыққызметкерлердівакцинациялау;
• қосымшаауысымдарменкішіауысымдардыұйымдастыру;
• ауысымдарбойыншаоқупроцесінұйымдастыру;
• ауқымдыіс-шаралардыөткізбеу;
• асханаларжұмысынкестебойыншаұйымдастыру;
• медициналықкабинеттерменоқшаулағыштардыңқызметі.

Ата-аналармен және білім алушылармен жеке гигиена мен санитарлыққауіпсіздікшараларынсақтаубойыншатүсіндіружұмыстарынжүргізуге(медицинақызметкерлеріншақыраотырып)ерекшеназараударукерек.
Профилактикалықекпелержүргізуқажеттілігінеерекшеназараудараотырып,қызметкерлерарасындасанитарлыққауіпсіздікшараларынсақтаубойыншаақпараттық-түсіндіружұмыстарынкүшейтуқажет.
Мектепкекіреберістемұғалімдерментехникалыққызметкерлерге,балаларды мектепке жеткізетін ата-аналарға Ashyq қосымшасын қолдану, білімберу ұйымдарын жеке қорғаныс және залалсыздандыру құралдарымен толыққамтамасыз ету ұсынылады. Қауіпті аурулар тобындағы балалар, ата-аналарыCOVID-19-бенауырғанбалаларжәненауқаспенбайланыстаболғанбалаларқашықтаноқытуформатына ауыстырылады.

• ОРТА    БІЛІМ    БЕРУ    ҰЙЫМДАРЫНДА   ТӘРБИЕ      ЖҰМЫСЫНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

ҚазақстанРеспубликасындабілімберудіжәнеғылымдыдамытудың2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына сәйкес оқу-тәрбиепроцесібілімалушылардыңинтеллектуалдық,патриоттық,рухани-адамгершілікпенденедамуынқамтамасызетумақсатындабірыңғайидеологиялықтәсілдерменқұндылықтарғанегізделіпжүзегеасырылады.
 Тәрбиежұмысыбарлықмүдделітараптар:отбасы,білімберуұйымдары,қоғамныңжаппай қатысуыменкешендітүрдеөткізілуі тиіс.
Тәрбиежұмысынұйымдастырудыңнегізгінормативтікқұқықтыққұжаттары:

1. БалақұқықтарытуралыБҰҰКонвенциясы;
2. ҚазақстанРеспубликасыныңКонституциясы;
3. «Неке(ерлі-зайыптылық)жәнеотбасытуралы»ҚазақстанРеспубликасының2011жылғы26желтоқсандағы№518-IVКодексі;
4. «ҚазақстанРеспубликасындағыбаланыңқұқықтарытуралы»ҚазақстанРеспубликасының2002 жылғы 8тамыздағы№345Заңы;
5. «Тұрмыстықзорлық-зомбылықпрофилактикасытуралы»ҚазақстанРеспубликасының2009 жылғы4 желтоқсандағы№214-ІYЗаңы;
6. «Балалардыденсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпараттанқорғаутуралы»ҚазақстанРеспубликасының2018жылғы2шілдедегі№169-VI Заңы;
7. «Білім   туралы»    Қазақстан   Республикасының     2007      жылғы27 шілдедегі№319Заңы;
8. ҚазақстанРеспубликасыҮкіметінің2019жылғы27желтоқсандағы

№ 988 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында білім беруді жәнеғылымдыдамытудың2020–2025жылдарғаарналғанмемлекеттікбағдарламасы;

1. ҚРБҒМ2019  жылғы   15  сәуірдегі  №145   бұйрығыменбекітілген«Руханижаңғыру»бағдарламасыніскеасыружағдайындағытәрбиеніңтұжырымдамалық негіздері;
2. ҚР БҒМ 2020 жылғы 12 маусымдағы № 248 бұйрығымен бекітілгенҚазақстанРеспубликасындаөлкетанудыдамытудыңтұжырымдамалықнегіздері.

БАЛАБАҚШАЛАРМЕНМЕКТЕПТЕРДЕГІІС-ШАРАЛАРБАРЛЫҚБАЛАЛАРҮШІН ТЕГІН ӨТКІЗІЛЕДІ.
 
 
   
 
 Білім     алушыларды    тәрбиелеудің    негізгі     идеясы     ұлттық                       жәнежалпыадамзаттыққұндылықтар.
2021-2022оқужылындабілімберуұйымдарындамынадайжобаларіскеасырылатынболады:

• «Мектептіңөзін-өзібасқаруы»;
• «Дебат»қозғалысы;
• «Оқуғақұштармектеп»;
• «Отбасы–мектеп»;
• «Құқықтықсана–қауымғапана»;
• «Дәстүрменғұрып»;
• «Еңбек–елдіңмұраты»;
• «Үнем–қоғамқуаты»;
• «Ертежастанбасталатынэкологиялықмәдениет»
• «Қоғамғақызмет»;
• «Музейсабақтары»;
• «Театр сабақтары»жобасы.

ЖобаматериалдарыЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыныңсайтындаорналастырылғанhttps://www.nao.kz).
Еліміздіңортабілімберуұйымдарындағытәрбиежұмысы«Руханижаңғыру»бағдарламасыніскеасыружағдайындағыТәрбиеніңтұжырымдамалықнегіздерінесәйкессегізнегізгібағытбойыншажүзегеасырылады.
Біріншібағыт-«Қазақстандықпатриотизмменазаматтықтытәрбиелеу,құқықтықтәрбие»білімалушылардыңбойындақазақстандықпатриотизмсезімін,құқықтықжәнеазаматтықсана-сезімді,жекебасбостандығыменар-намысыныңқұндылығын,парасаттылықпенадалдықты,толеранттылықты,еңбеккедегенқұрметті,«толықадам»қасиеттерінқалыптастырады,зорлық-зомбылықпенагрессиялықой-пиғылдың,әртүрлітиптегі кемсітушіліктіңалдын алуды қарастырады.
Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай 2021-2022оқужылында«Туғанелгетағзым»жалпыреспубликалықэкспедициясын,
«Тарих   тағылымы»  мен  «Қазақ   мәдениетінің  антологиясы»  әлеуметтік
 жобаларын,«Қазақстанныңқасиеттіруханиқұндылықтары»(«Қазақстанныңкиелі географиясы») жобасын қамтитын «Ұлы дала мұрагерлері» жобасын іскеасырудыжалғастыруқажет.
Білім алушылар арасында өлкетану білімін насихаттау және танымал етукелесіматериалдарда:

• ҚазақстанРеспубликасындаөлкетанудыдамытудыңТұжырымдамалықнегіздерінде;
• «Рухани жаңғыру» бағдарламасын іске асыру аясында жалпы білімберетін ұйымдарда өлкетану жұмыстарын жетілдіру бойынша әдістемелікұсынымдарда;
• «Айналаға қара» («Ауыл өмірі», «Қала өмірі»: әлеуметтік – тарихитәжірибе»)бағытынұйымдастырубойыншаәдістемелікұсынымдарда;
• «Өлкетану»:мәдени-генетикалықкодтыңнегізі»(мәденимекемелердегі өлкетану сабақтары) (5-7-сыныптар) пәнін жүргізу бойыншаәдістемелікұсынымдарда;
• «Қазақстанныңкиеліорындары–Қазақстанныңкиеліжерлерініңгеографиясы» әдістемелікұсынымдарында;
• «Туғанжер»бағдарламасыарқылыбілімберуұйымдарындабілімалушылардыңқазақстандықпатриотизмінқалыптастырубойыншаәдістемелікұсынымдардакөрсетілген(https://www.nao.kz).

«Жас қыран» (1-4-сыныптар), «Жасұлан» (5-10-сыныптар), «Жас сарбаз»әскери-патриоттықклубтары,балаларменжасөспірімдерқозғалысыныңқызметін ұйымдастыру білім алушылардың бойында патриотизм мен азаматтықжауапкершілікті қалыптастырумендамытуғанегізболады.
Ы.Алтынсарин   атындағы  ҰБА  әзірлеген   әдістемелік  ұсынымдар
https://www.nao.kzсайтындаорналастырылған.
Ағатәлімгерлерменпедагог-ұйымдастырушыларғаарналғанәдістемелікқұралwww.zhasulan.kzсайтындаорналастырылғанhttps://www.zhasulan.kz/kz/project/view?id=14.
Білімберуұйымдарыныңқазіргізаманғасайжұмысжасауындабілімберуұйымындемократиялықбасқаружағдайларынқамтамасызетугебайланысты мәселелер туындайды, бұл кезде тек басшы мен педагогикалықкеңес қана емес, сондай-ақ оқушылар мен ата-аналар да білім беру процесініңтолыққұқығыбарсубъектілеріретіндебілімберуұйымыұсынатынқызметтердіңсапасына ықпалетеді.
Осығанбайланыстымектептіңөзін-өзібасқаруоргандарынамектеппарламенттері түрінде маңызды рөл беру ұсынылады. Білім беру ұйымдарындабілім      алушылардың      өзін-өзі      басқару      органдарын      дамытудың
«Мектеп/Студенттікпарламент»тұжырымдамасыҚРБҒМ15.02.2021жылғы
№1-18-4/566-ИшығысхатыменҚазақстанныңбарлықөңірлерінежолдандыжәнеhttps://www.ziyatker.org/schoolparliamentсайтынаорналастырылды.
Тәрбиебағытыныңбірі–білімалушылардықұқықтықтәрбиелеу.
Қазіргі уақытта мемлекет пен азаматтық қоғам балалар мен жастардыңқұқықтықмүмкіндіктерініскеасырупроблемасынбелсендітүрдекөтеруде.Осығанбайланыстықазақстандықмектептердің,колледждерменжоғарыоқу
 орындарыныңалдындақұқықтықмемлекетжағдайындашығармашыл,бастамашыл, өзі және қоғам үшін пайдалы әрекет ете алатын еркін, жауаптытұлғаны,мәдениет адамын тәрбиелеуміндетітұр.
«Құқықтықсана–қауымғапана»жобасыбілімалушылардыңқұқықтықсауаттылығыменқұқықтықсанасынжәнеқұқықтықмәдениетінарттыруғабағытталған.Осыжобашеңберіндебілімберуұйымдарындазаманауи әдістемелер негізінде білім беру және тәжірибегебағдарланған іс-шаралардыөткізужоспарлануда.
Білімалушылардыңсана-сезіміменқұқықтықмәдениетініңқалыптасукритерийлері:негізгізаңдардыбілу,түсінужәнеміндеттітүрдеорындау,құқықты, заңдылықты құрметтеу, алған білімдерін күнделікті өмірде өз бетіншежәнефункционалдықсауаттытүрдепайдаланабілу;нормаларғақайшыкелмейтін мінез-құлық, құқыққа қарсы құбылыстардың, әрекеттердің кез келгентүрінқабылдамау,академиялық адалдық.
Мектеп пен ата-аналар балаларды қоғамға жат мінез-құлықтан бастарту мәдениетіне тәрбиелеуікерек.
Жоғарысыныптардабілімалушылардықұқықтық-жауапкершілікнормаларыментаныстыруқажет.
БілімалушыларбалақұқығытуралыБҰҰКонвенциясыныңнегізгіережелерін,«Неке(ерлі-зайыптылық)жәнеотбасытуралы»ҚРКодексін,
«Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» және «Тұрмыстықзорлық-зомбылықпрофилактикасытуралы»ҚРЗаңдарынбілулерітиіс.Жасөспірімдердің денсаулығы мен қауіпсіз мінез-құлқы мәселелерін зерттеугеназар аудару керек.
ИНКЛЮЗИВТІМӘДЕНИЕТинклюзивтібілімберудіңнегізгіүшаспектісінің(инклюзивтісаясаттыәзірлеу,инклюзивтімәдениеттіқұру,инклюзивтіпрактиканыжүзегеасыру)маңыздықұрамдасбөлігіболыпсаналады.Білімберуұйымдарындағыәрбірадамныңөзіндікерекшелігін,әртүрлілігінқұрметтеу,білімберудіңкезкелгенсубъектісінеқолайлы,жағымды мектеп қоғамдастығын құру, инклюзивті құндылықтарды қабылдауинклюзивті мәдениеттіқалыптастырудың негізінқұрайды.
Форумдар,арнайысеминарлар,жиналыстар,оныңішіндемүмкіндігішектеулітабыстыадамдар(СерікЕсматов,ШаханЖолдасбаев,ЗульфияРаухатовна – «Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының кейіпкерлері, ПаблоПинед,НикаВуйчиче,СтивенХокингжәнет.б.)туралытаныстырылымдарұйымдастыру.
Инклюзивті мәдениет инклюзивті білім беруді тиімді жүзеге асырудыңмаңыздыфакторы.Соныменқатаринклюзивтімәдениеттіқұрумектептегітеңдікті, қолжетімді ортаны қамтасыз етудің, ерекше білім беруді қажет ететінбалалардықұрметтеудің,оларғажағымдыкөзқарасқалыптастырудың,әлеуметтендірудіңнегізіретінде қарауымыз керек.
Білім беру ұйымдарында қауіпсіз білім беру ортасын, білім алушылардыңоң психо-эмоционалдық көңіл-күйін, әлеуметтік дағдыларын қалыптастыруға,мектептегізорлық-зомбылықтыңалдыналуғаерекшеназараударуқажет.Суицидтікмінез-құлыққаәкелетіннегізгіфакторлар–оқшауланусезімінентуындағанжалғыздық,ата-аналарыменжәнетуыстарыменжанжал.
 «Психологиялыққызметтіжәнемектептегітатуласуқызметтерінұйымдастыру»жобасыніскеасырупедагогтерге«Тәуекелтобындағы»балалардыанықтауғажәнеоларға уақытылыкөмеккөрсетугекөмектеседі.
Сондай-ақ 2020 жылы Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА әзірлеген «Әдептіадам–әдеміадам»тақырыбындағыәдістемелікұсынымдыпайдаланумаңызды:балаларменжасөспірімдерарасындабейәлеуметтікқұбылыстардың, нашақорлықтың, темекі шегудің және маскүнемдіктің алдыналудыұйымдастыружөніндегіәдістемелікұсынымдықолданумаңызды.https://www.nao.kz.).
«BilimFoundation»қоғамдыққорыәзірлегенбейнематериалдарпедагогтармената-аналарғаәдістемеліккөмекретіндетегінұсынылады(сайттарға   сілтеме:       https://zhastar.org/application/parentspage,https://zhastar.org/application/studentspage#1).

1. Рухани-адамгершіліктәрбие–адамгершіліккелбеті, адамгершіліксана;құндылықсезімдеріменқасиеттері–ізгілік,ар-ождан,намыс,парыз,сенім,жауапкершілік,бауырмалдық,мейірімділік,адалдық,ынтымақтастық,ұлтаралықкелісім,толеранттылықсияқтықұндылықтардықалыптастырады.

Волонтерлік білім алушылардың адами әлеуетін ашуға, адамгершіліктітәрбиелеуге және әлеуметтік тәжірибені дамытуға ықпал етеді. Волонтерлік –бұладалдық,әділдік,мейірімділік,жауапкершілік,достық,мейірімділік,төзімділікжәнежасампаздықинституты.Волонтерліктіңкеңтаралғантүрлерінің бірі халықаралық практикадағы оқу процесінің маңызды құрамдасбөлігіретіндетанылған«Ақылдыволонтерлік»(Service-learning)жүйесі.
Ортабілімберу ұйымдарыныңбілімалушыларын«Қоғамғақызмет»әлеуметтікеріктілержобасын–«Мектепкежол»,«Қамқорлық»,«Мектепкежиналуғакөмектес»,«Адамғақуанышсыйла»жәнет.б.акциялардыжүзегеасыруғакеңіненқатыстыруқажет.
Орта білім беру ұйымдарында еріктілер қозғалысын ұйымдастыру туралытолықақпарат«Білімберусаласындағыеріктілікпенқайырымдылықжәнеолардыңқазіргіжағдайдағыбілімберужүйесінжаңғыртудағырөлі»әдістемелік ұсынымдарында берілген. Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білімакадемиясы,2019ж.(https://www.nao.kz).
Рухани-адамгершіліктәрбиеніқалыптастырудақазақтыңпедагог-ағартушысы, жазушы, фольклоршы, қоғам қайраткері, ғалым-этнограф ЫбырайАлтынсариннің туғанына 180 жыл толуына; қазақтың халық ақыны ЖамбылЖабаевтың175жылдығына;көрнектіқоғамжәнемемлекетқайраткеріӘлихан Бөкейхановтың 155 жылдығына; қазақ әдебиеттануы мен тіл білімініңнегізін салушы, ғалым, түркітанушы, публицист, педагог, аудармашы, қоғамқайраткеріАхметБайтұрсынұлының150жылдығына;ҚазақКСРХалықәртісі, қазақтың белгілі музыкатанушысы, композитор, дирижёр, ақын АхметЖұбановтың115жылдығына;қазақтыңбелгілілирикақыны,аудармашыМұқағали Мақатаевтың 90 жылдығына арналған бұқаралық іс-шаралар өткізумаңыздырөлатқарады.
Бұліс-шараларды«Қазақстанныңұлыақындарыменжазушылары»,
«Адамзаттың    ұлы    ұстаздары»,    «Қазақстанның    ұлы    ойшылдары    мен
 философтары» атты әдеби кеш, «Сұлулық әлемді құтқарады» атты поэтикалықкеш,«Жақыныңажанашырбол»аттыәдеби-музыкалықкомпозициялар,
«Махаббат – адам өмірінің негізі», «Мейірімділік – адамның асыл қасиеті» аттырухани-адамгершілікмазмұндағытестілерменсұхбаттартүріндеұйымдастыруғаболады.
Адамгершілік құндылықтар жүйесін қалыптастырудың бір жолы – кітапоқу. 2021-2022 оқу жылында кітап оқуға деген қызығушылықты арттыру жәнеоны қолдау, кітап мәртебесін («Кітап оқу – сән») арттыру мақсатында білімалушылар арасында «Оқуға құштар мектеп» жобасы барлық өңірде біртіндепенгізіледі.
МектепкітапханаларыныңқорынтолықтыруүшінҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрлігі М.Әуезов атындағы Әдебиет жәнеөнеринститутыәзірлегенкөркемәдебиеттертізбесіұсынылады.БұлтізбеЫ.АлтынсаринатындағыҰБА-ныңwww.nao.kz.сайтындаорналастырылған.
Жобаныңнегізгібағыттарыөзарақарым-қатынаспенәлеуметтікәріптестік арқылы білім алушылардың оқу құзыреттілігін, оқу мәдениеті меноқубелсенділігінарттыруды,оқусауаттылығыбойыншахалықаралықзерттеулергеқатысуынжалғастыруды,оқырмандарқауымдастығынқалыптастыруды,іс-шараларғаата-аналарды қатыстырудыкөздейді.
Мектеп сайтында үздік балалар әдебиеті мен мектеп әдебиетіне арналғантүрлісервистер,балаларменжасөспірімдердіңкітапоқуүрдісінкеңейтубойыншаресурстар(интернет-викториналар,сервистікұсынымдар,кітапханалар туралы ақпарат және т.б.) ұсынылуы тиіс. Әрбір мектепте жәнеотбасында20минуттықкітапоқуұйымдастырылады.Мектепхолдарындаүлкен үзілістерде кітап оқуды ұйымдастыру үшін «Буккроссинг» бұрыштарынқұруұсынылады.
Кітаптардыэлектрондыформатта,соныңішіндемобильдіқұрылғылардың көмегімен оқу мүмкіндіктерін кеңейтетін, балаларға әдебиеттітаңдауда дұрыс бағдар алуына көмектесетін, кітап оқуға құмар балалар санынарттыратын жаңаэлектрондыресурстардыпайдалануғаболады.
Қоғамдамінез-құлықмәдениетінқалыптастырумақсатында:

• «Отаноттандаыстық»,«Білектібірдіжығар,білімдімыңдыжығар»,

«Білім – теңіз, мектеп – кеме», «Татулық – табылмас бақыт», «Еңбек – ердіңкөркі» және т.б. назар аудартатын қазақ мақал-мәтелдері жазылған баннерлердімектеп ғимаратына орналастыру – дәстүрлі құндылықтарды санада нығайтуға,визуалды әсер етуге көмектеседі.

• Мүмкіндігінеқараймектептіңтаңдауыбойыншаоқушылардыңжағымдыкөңіл-күйінқалыптастыружәнепсихологиялықшиеленістіазайтумақсатындафондықмузыкалықәуендерді(классикалық,ұлттықмузыка,аспаптықшығармалар және т.б.)пайдалануғаболады.
• Ұлттықтәрбиеаясындажаңаоқужылындабілімалушылардыңбойынаұлттыққұндылықтардыдарытумақсатындацифрлықдәуіререкшеліктеріменбайланыстыраотырып«Дәстүрменғұрып»жобасыіскеасырылатынболады.

 Әрбір халық өзінің төл мәдениетін, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын салт-дәстүрлерін,әдет-ғұрыптарынсақтауытиіс.Дәстүржастардытәрбиелеуде,ұлттықсана-сезімдіқалыптастырудамаңыздырөлатқарады.
Жаһандану жағдайында ұлттық бірегейлікті, ұлттық кодты сақтау қажет.Бұл жағдайдақазақхалқыныңмәденимұрасын, салт-дәстүрлерін, сондай-ақұлттықтағамдарын т.б. зерделеу– өзектіміндеттердіңбірі.
Оқушылармемлекеттіктіл–қазақтілін,ҚазақстанРеспубликасыныңмемлекеттікатрибуттары:мемлекеттікрәміздерінбілуітиіс.Осынегіздеконкурстарменолимпиадалардытұрақтытүрдеөткізу;әрбірмектептемұражайашу;көрнектітұлғалармен,даңқтыспортшылармен,ғалымдармен,
«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасы жеңімпаздарының білім алушыларменкездесулерінөткізу;сондай-ақөңірдіңтарихи-мәденимұраобъектілеріндемектепоқушыларыүшінөлкетанубойыншатақырыптықсабақтарөткізуөзектілігінжоғалтпайды.
Аталған бағыт шеңберінде: «Менің Отаным – Қазақстан» (балалар менжасөспірімдертуризміменөлкетанудыдамыту,экспедициялар,саяхат,экскурсиялар ұйымдастыру), «Тарих мұрасы», «Өз жеріңді таны» (өлкетанулықбіліміменмектеп туризмін,тарихи-археологиялыққозғалыстыжандандыру,туған өлкенің тарихын, мәдениетін, дәстүрін терең зерттеу) «Табиғатым – талбесігім»(туғанжергежауапкершілікпен,аялапқарау)жобаларынжүзегеасырудыжалғастырумаңызды.
«Дәстүрменғұрып»жобасыніскеасыруүшінакадемияәзірлеген
«Қазақстанның киелі орындары – Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы»жобасыбойыншатәрбиежұмысыныңмодельдері»әдістемелікұсынымдарыәдістемелікнұсқаулық болады(https://www.nao.kz).

1. Мектептегі отбасылық тәрбиенің мақсаты келесі құндылықтардықалыптастыру:отбасымүшелеріарасындағысыйласымдылық,үлкендіқұрметтеу,ананысыйлау,әкеніқадіртұту,отбасыберекесі,отбасылықдәстүрлер,бауырмалдық,туысқандық,денсаулыққақамқорлық,салт-дәстүрсабақтастығы,сүйіспеншілік.

Отбасында, мектепте, қоғамдық ортада құндылықтар негізінде балалардытәрбиелеу –қазіргіуақыттыңөзектімәселесі.Отбасылыққұндылықтарменұлттықтәрбиемәселелерімектептердіңтәрбиежұмысында, балалардыңбосуақытын ұйымдастыру аясында қосымша білім беруде, мәдени-бұқаралық іс-шараларда, конкурстар мен сынып сағаттарында, ата-аналар жиналыстарында,үйірмежұмыстарында,сондай-ақеңбектәрбиесінде,бірлесіпеңбекетудекөріністабуы тиіс.
Ата-аналаржиналыстарындәстүрліемесформаттаөткізу:«Кәсібимамандардышақыраотырыпбаспасөзконференциялары»,«Ата-аналарсенбіліктері»,«Психологиялықтренинг»,«Отбасынтаныстыру»,«Тәжірибеалмасу»және т.б.ұсынылады.
Оқушылар«Ауылдағы2апта»,«Ата-анамыздыңжұмысорнындағыон күн» жобалары аясында өздерінің жан-жақты дамуы мен шығармашылықәлеуетінжүзеге асыра алады(НЗМ тәжірибесібойынша).
«Отбасы–мектеп»жобасыотбасыныңтәрбиелікәлеуетін,білімберуұйымдарындабілімалушылардыңата-аналарыменқарым-қатынасынүйлестіру
 жәнеотбасылықтәрбиеніжақсартуүшінпедагогтердіңәлеуетінарттыруғабағытталған.
Ата-аналарғаарналғанлекториялар,ата-аналаркештерін,Ашықесіккүндерін,тренингтерөткізу,«Атамектебі»,«Әжемектебі»,«Әкемектебі»,
«Ана мектебін» құру ұсынылады. Бұл мектептердіқұрудың мақсаты– балатәрбиесіндегіотбасыныңрөлін арттыру.
Ата-аналардың,қоғамның,  үкіметтік   емес  ұйымдардың  қатысуымен
«Мектептегібіркүн»жобасыніскеасыруата-аналардыңқажеттіліктерін,сұраныстарын, отбасылықерекшеліктерімен отбасылық тәрбиесіескеріледі,ата-аналарды мектептің, сыныптың, өз баласының істеріне жұмылдыруға, білімберупроцесініңбарлыққатысушыларыменөзараіс-қимылжасауғажәрдемдеседі.
Педагогикалықжәнеата-аналықконсилиумдаршеңберіндеата-аналармен,балаларменжекеәңгімелесулерөткізіледі,жекебалағаарналғанбағдарламалар жасалады, баланың үй жағдайымен танысу үшін отбасына бару,отбасылықпроблемаларменбалалартәрбиесібойыншакеңестерөткізуқамтылады.
Отбасылықтәрбиеәдістемесіинновациялықтәсілдерді,технологияларменәдіс-тәсілдержиынтығын,оныңішіндеата-аналардыңбаласыменбіргетуғанөлкеніңкиеліорындарын(тарихиескерткіштерді,кесенелерді,мұражайларды, табиғи нысандарды) зерттеуді қамтиды. Киелі орындарға баруотбасының ауызбіршілігі менсыйластығынарттыруғаықпалетеді.
Отбасылық тәрбиеде ата-тегінің шежіресін құрастыру оқушыларға үлкентағылым.Баланыңөзтегін,жетіатасынбілуі,өзініңотбасылықшежіресінқұрастыруы–отбасылықжақсыдәстүрменұрпақтарсабақтастығынқалыптастырудың,әулеттегітатулықтынығайтудың,баланыңтектіболыпөсуінің кепілі. Сонымен қатар баланы отбасылық жәдігерлер мен тарихына,фотосуреттерге,үймұрағаттарына,ата-әжелеріне,марапаттарынақұрметпенқарауғатәрбиелеумаңызды.
Отбасылыққұндылықтардықалыптастыружөніндегіәдістемелікұсынымдар – орта білім беру ұйымдарының оқу-тәрбие процесінде отбасылықтәрбиені іскеасыруғаарналғаннұсқаулық(https://www.nao.kz).

1. Білімалушыларбойындаеңбектәрбиесін,экономикалықжәнеэкологиялық тәрбиені қалыптастыру. Еңбек тәрбиесі, экономикалық жәнеэкологиялықтәрбиебілімалушыларбойынашығармашылықеңбек,еңбекмәдениеті,экономикалықсана,кәсіп,мансап,функционалдықсауаттылық,туғантабиғатқадегенсүйіспеншіліксындықұндылықтардысіңіругеықпалетеді.

«Еңбек – елдің мұраты» жобасы шеңберінде өзінің кәсіби саласындаайтарлықтай нәтижелерге қол жеткізген табысты адамдардың өмірі мен қызметіжайындатаныстырылады,білімалушыларарасындакәсіптікбағдарлаужұмысыжүргізіледі,еңбектіңқұндылығыжаңадеңгейгекөтеріледі.
Оқушылардыеңбеккетәрбиелеуәртүрлііс-шаралардыұйымдастыруарқылыжүзегеасырылады:қолөнеркөрмесі,мектепмаңайынжәнеауылын
 көгалдандыру мен абаттандыру, шеберлер турнирі, игі істер апталығы, көңілдішеберлер қаласы, еріктілер актісі, қамқорлық көрсету аймағы, еңбек десантыжәнетағысолсияқтыіс-шаралардыұйымдастыруарқылыжүзегеасырылады.
Білімалушылардыңөзін-өзікәсібианықтауындамамандықтаңдауынакөмектесетін«Мамандықтаңдаууақыты»бейнеблогерлербайқауы,«Мен-кәсіптерәлемінде»әдебибайқауы(эссе),«Мамандық:кеше,бүгін,ертең»байқауы, «Мұндай мамандық бар» презентациялар конкурсы сияқты іс-шараларжүйесінөткізуұсынылады.
ҚазіргіуақыттаҚазақстанда«Атамекен»ҚРҰлттықКәсіпкерлерПалатасының қолдауымен 9 негізгі сала: мұнай-газ, ауыл шаруашылығы, көлікжәне логистика, машина жасау, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар,энергетика, туризм, тау-кен металлургия кешені және құрылыс бойынша іскеасырылатын «Еңбек нарығында сұранысқа ие жаңа кәсіптер мен құзыреттердіңатласы»ұлттық жобасыәзірленді.
 
 
 Кәсібибағдарберужұмысындұрысұйымдастырумақсатында:

• Қазақстан  Республикасы   Білім  және  ғылым     министрлігінің2019жылғы15сәуірдегі№150бұйрығыменбекітілгенҚазақстанРеспубликасының білім беру ұйымдарында білім алушылардың кәсіби бағдарынанықтаужәнедиагностикасынжүргізубойыншаәдістемелікұсынымдарды;
• ортамектептің7-11-сыныпоқушыларыныңкәсібидиагностикасынжүргізубойыншақұралдардыпайдаланутуралыәдістемелікұсынымдарды;
• ЕБҚбалалардыңмамандықтаңдаукезіндеотбасы,мектепжәнежұмысқа орналастыру органдарының өзара іс-қимылы бойынша әдістемелікұсыныстар (https://www.nao.kz).

«Үнем – қоғам қуаты» жобасының міндеті – ұқыптылық пен үнемділік,мінез-құлықтрендтерінқалыптастыру,прагматикалықдағдыларға,тайм-менеджменткеүйрету,қаржыжәнематериалдықресурстардысақтаужәнеүнемді пайдаланудағдыларынқалыптастыру,сыни ойлауғаүйрету.
Білімалушылардыңэкономикалықтәрбиесінетақырыптықсыныпсағаттарын,экскурсияларды,пікірталастарды,рөлдікойындардыжәнет.б.өткізуоңықпалетеді.Бұлретте«Іскерлікқарым-қатынасэтикасы»сыныпсағаттары, «Жарнама жасау өнері», «ХХІ ғасыр менеджері», «Көшбасшы ненібілуікерек?»,«Кәсіпорындардағықақтығысжағдайларыншешу»рөлдікойындары,кәсіпорындарғаэкскурсияларжәне т.б.қамтылуытиіс.
Нәтижесінде білім алушылар тапқырлыққа, бастамашылдыққа; қоғамдықигілікке,жеке табыспенигіліккеұқыпты қарауғаүйренеді.
  
 
 «Ерте жастан экологиялық мәдениет» жобасы аясында тәрбиелік іс-шараларкешенініскеасыруэкологиялықмәдениеттіқалыптастыруға,қоршаған әлемге ұқыпты қарауға ықпал етеді. Пәндік салалар арқылы білімалушыларөсімдіктердіңәртүріменжәнедекоративтіөсімдіктердікөбейтутәсілдерімен (биоалуантүрлілік); білім беру ұйымдарында және үйде энергиятұтыну құрылымымен, оны үнемдеу тәсілдерімен (энергия үнемдеу); мектептежәне үйде суды үнемді пайдалану мүмкіндігімен (су үнемдеу); қалдықтардыңпайда болу көздері, оларды азайту тәсілдерін анықтау, қоқысты бөлек жинаудыенгізу(қалдықтармен жұмысістеу) және т.б.танысады.
Сыныптантысжұмыстардакелесіақпараттық-экологиялық,әлеуметтікмаңызыбаріс-шараларды:акцияларды,көрмелерді,мектеппеноғаніргелесаумақты  үздік                  көгалдандыруға                 арналған     конкурстарды,                  экологиялықбастамаларды, жергілікті халыққа экологиялық білім беруді жандандыру қажет.Білімалушылардыэкологиялықтәрбиелеудіңеңтиімдіжолдарыныңбірі

• жастардың экологиялық санасын қалыптастыру мақсатында жоспарлы түрдеэкожұма,«Қоқыссызәлем»,«Бізтабиғаттықорғаймыз»тақырыптарындасыныпсағаттарынөткізу.Бұданбасқа,эко-фестивальді,эко-квесттерді,қоқыстанарт-объектілерқұрубойыншамастер-класстардыұйымдастыру,экологияның өзекті мәселелері бойынша ғылыми жобаларды қорғау, театрлыққойылымдардыдайындау,шикізаттықайтаөңдейотырыпэкоматериалданбұйымдар жасауеңүздік тәжірибелердіңбіріболып есептеледі.

Экологиялықмәдениеттіқалыптастырудыңнегізінбілімберуұйымдарының,ауданның,қаланыңаумақтарынкөгалдандыружәнеабаттандыру бойынша сенбіліктер; «Жасыл ел» қозғалысы шеңберінде жасылжелектер отырғызу, еріктілер қозғалысы, табиғи аймақтарды қоқыстан тазартуқұрайды.

1. Көпмәдениетті және көркем-эстетикалық тәрбие білім алушыларғаэстетикалықсананы; эстетикалықталғамдықалыптастыруғакөмектеседі.

Мектептегікөпмәдениеттітәрбиебасқамәдениеттердің,ұлттардың,дінисенімжәнет.б.өкілдерінетолеранттыкөзқарастықалыптастыруғабағытталуы керек. Осы бағытты іске асырудың негізгі тетіктері – ҚазақстанхалқыАссамблеясыменжәнеэтномәдениорталықтарменынтымақтастық;балалар мен жастар жұмыстарының көрмесін ұйымдастыру, халықтар достығыфестивальдері,тілдікжәнешығармашылықклубтар,конкурстар;танымаладамдармен,өнерқайраткерлеріменкездесулер.Жылсайынтәрбиежұмысының жоспарына білім алушыларды көп мәдениетті тәрбиелеу жөніндегііс-шараларды(толеранттылықсабақтары,Әлемкүнінеарналғанакциялар,Халықаралықбейбітшіліккүнінеарналғанбірыңғайақпараттандырусағатыжәне т.б.)енгізуұсынылады.
 Көркем-эстетикалық тәрбие саласында отандық мәдени жетістіктерді –кітаптарды, пьесаларды, мүсіндерді, картиналарды, музыкалық шығармаларды,Ұлы дала мұрагерлерінің өткен мыңжылдықтағы халық ауыз әдебиетінің үздікүлгілерін – ертегілерді, аңыздарды, эпостарды, аңыздарды оқыту және ілгерідамыту ұсынылады. Сонымен қатар тұрақты жұмыс істейтін тақырыптық кітапкөрмелерінөткізумаңызды.Өскелеңұрпақтытеатрөнеріәлемінетартумақсатында әр мектепте «Балалар және театр» ағартушылық жобасын жүзегеасырумаңызды(https://www.ziyatker.org/detyteatr).

1. Зияткерлік тәрбие білім құндылығын; зияткерлік ұстанымды; әрбіртұлғаныңкөшбасшылыққасиеттерімендарындылығын;алақпараттықмәдениеттітәрбиелеукибермәдениетменкибергигиенанықалыптастырады.

Зияткерліктәрбиелингвистикалық,музыкалық,логикалық-математикалық, кеңістіктік, дене-кинестетикалық, тұлғааралық, тұлға ішіндегізияткерліктідамытуға бағытталуы керек.
Білім алушылардың бойында эмоционалды зияткерлікті қалыптастырубойынша әдістемелік нұсқаулық ретінде «Денсаулық пен өмірлік дағдылардықалыптастыру,сондай-ақкәмелеткетолмағандарарасындасуицидтіңалдыналу» бағдарламасы аясында педагогтерге арнап әзірленген әдістемелік құралұсынылады(3модуль.Эмоционалдыинтеллектжәнетұлғааралыққарым-қатынас)«BilimFoundation»,2017.
«Ұшқыройалаңы»оқушылардыңдебаттыққозғалысы»жалпыұлттықмәдени-білімберужобасыніскеасырубілімалушылардыңкомандадажұмысістеудағдысынқалыптастыруға,қарама-қарсыпікіргеқұрметпен қарауға, өз көзқарастары мен пікірлерін белсенді қорғауға үйретугемүмкіндікбереді.Пікірсайысқозғалысыныңмақсаты-қоғамдаорыналғанпроблемалардыжарияталқылаужәнеталдауарқылыбілімалушылардыңәлеуметтікжәне шығармашылықбелсенділігін арттыру.
Пікірсайысқозғалысыныңміндеттері:білімалушылардыңқұқықтықмәдениетін,азаматтықбелсенділігін,жауапкершілігін,шығармашылықжәнесыниойлау,даулыжағдайлардыдипломатиялықжолменшешуқабілетінқалыптастыру; мәдени-танымдық және ағартушылық қызметтің инновациялықмодельдері мен технологияларын пайдалана отырып, еліміздің әрбір өңіріндеәрбірбілімберуұйымында,клубтардапікірсайысорталықтарынқұру.Пікірсайысқозғалысынақатысушыларашықтық,жүйелілік,еріктілік,ізгілендіру, қолжетімділік, адалдық және әріптестерді құрметтеу қағидаттарынбасшылыққаалады.
«Оқушыларменстудентжастардыңдебаттыққозғалысы»жалпыұлттықмәдени-білімберужобасыныңтұжырымдамасыҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрлігінің«Республикалыққосымшабілімберуоқу-әдістемелікорталығы»РМҚКсайтындаорналасқан.https://www.ziyatker.org/debatnoedvizheny).
Ақпараттыққауіпсіздікмәселесіөзектіболыпқалуда.Әлеуметтіксауалнаманың (Қазақстан Республикасы балаларының 2019 жылғы жағдайытуралыбаяндама)деректерібойыншабалалардың70%-данастамыинтернетті
 пайдаланады, ұялы телефондары мен компьютерлері бар, сол арқылы кибер-буллинг, электрондық кеңістіктегі алаяқтыққа осалдық танытады. Сауалнамағақатысқандардыңжалпысанының6%-ыәлеуметтікжелілердевиртуалдызорлық

• зомбылық, 8,5%-ы дінді насихаттау, 5%-ы суицидті насихаттау жағдайларынатапболды.Алайдасауалнамағақатысқанбалалардың86%-ыәлеуметтікжелілерде танысуға оң көзқараспен қарайды. Ата-аналардың өз балаларыныңинтернет-тәуелділігіқаупінбақыламайтыныжәнебейхабарлығыжағдайдыушықтырады.Орташаалғанда,ата-аналардыңшамамен36%-ысауалнамааясындаинтернет-кеңістіктебалалардықудалауменбопсалаудыңәртүрлітүрлері барекенін естіді.

Ақпараттықмәдениеттіқалыптастырумақсатындабілімалушыларғаинтернет-кеңістіктегімінез-құлықмәдениеті:қарым-қатынасмәдениетіне,өзойынбілдіруге,әңгімелесушініңпікірінқұрметтеуге,этикалықнормалардысақтауға дағдыландыру маңызды. Отбасы мен мектептің ынтымақтастықтағықызметі«Балалардыңденсаулығымендамуыназардабынтигізетінақпараттанқорғаутуралы»ҚР2018жылғы2шілдедегі№169-VIЗаңыаясындазорлық-зомбылықты,суицидтінасихаттайтынинтернетжелісіндегібелгілі бір сайттарға балалардың қол жеткізуін бақылауды қамтамасыз етугебағытталуытиіс.
Жалпыбілімберуұйымдарыныңтәрбиежұмыстарыныңжоспарынакибермәдениетжәнекибергигиена,оныңішіндебілімалушылардыңкиберқауіпсіздігіменақпараттыққауіпсіздігіжөніндегііс-шаралардықосуқажет.
Мектеп қабырғасынан бастап, халықаралық тәжірибені ескере отырып,балалардыкиберқауіпсіздіккеоқытукерек,ондаолархакерлердіңжелілікшабуылдарынан қауіпсіздікті қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін дағдылардыүйренеді. Киберқауіпсіздік, кибергигиена, кибермәдениет мәселелері бойыншамектептеоқытусеминарларынұйымдастыруүшінматериалдардыкелесісайттардан табуға болады:

1. https://cybersecuritymonth.eu/press-campaign-toolbox/ecsm-material/cybersecurity-spaces-workshops-on-cybersecurity-for-high-school-students (бұлсайтта «Ресурстар»бөліміндепайдалыболатынқұжаттарбар);
2. https://www.mcafee.com/blogs/consumer/importance-cybersecurity-lessons- schools/;
3. https://eu-acerforeducation.acer.com/education-trends/cybersecurity-how-to- teach-students-to-use-internet-responsibly/;
4. https://www.youtube.com/watch?v=ULGILG-ZhO0  (ағылшын    тіліндегібейнелер барлық негізгі қағидалардытүсіндіреді);
5. https://www.edb.gov.hk/en/edu-system/primary-secondary/applicable-to-primary-secondary/it-in-edu/information-security.html                 (Гонг    Конгта            мектепоқушыларынаарналғанКиберқауіпсіздікбойынша PDFфайлдарыбар).
6. Денетәрбиесісалауаттыөмірсалтының,денешынықтыруменспорттың,денебітімінжетілдірудіңқұндылығын,өзденсаулығынажауапкершілікпенқарауқұндылығынқалыптастырады.

Ортабілімберуұйымдарындабұқаралықспорттүрлері(футбол,волейбол,баскетбол,гандбол,футзал,ұлттықспорттүрлері:асықату,
 тоғызқұмалақ,қазақкүресі)бойыншамектептікспортлигаларжелісіменспорт секцияларын кеңейту маңызды. Ұлттық және бұқаралық спорт түрлерібойынша ұлттық спорт лигаларын, қысқы және жазғы спорт түрлері бойыншаоқушылар спартакиадасындамытуқажет.
«Денешынықтыру»пәнініңәрбірмұғаліміқосымшаақыесебіненүшспорттықсекция жүргізеді.
Денетәрбиесіміндеттерініңбірі–білімалушылардыреспубликалықкөпдеңгейлі балалар-жасөспірімдер турнирлері мен жарыстарына, халықаралықжарыстарға(қысқыжәнежазғыДүниежүзілікГимназиада)қатысуғабелсенділіктері менмүмкіндіктерінарттыру.
Жасөспірімдердіңрепродуктивтіденсаулығынсақтау,нашақорлықтың,маскүнемдіктің,темекішегудің,АИТ/ЖИТС-тіңалдыналужәнесалауаттыөмірсалтыныңнегіздерібойыншасеминар-тренингтерөткізутәрбиежұмысыныңажырамас бөлігі.
Жоғарыда көрсетілген іс-шараларды өткізу үшін бұқаралық спорт түрлері(футбол,волейбол,баскетболжәнет.б.)бойыншамектепспортлигасынұйымдастыружөніндегіәдістемелікұсынымдарәдістемелікбазасы(https://www.nao.kz).
Тәрбиежұмысынжоспарлаукезіндежоспарлаудыңөзектінысанын-ортақ мақсатпен, оларды орындау уақытымен біріктірілген өзара байланыстыжобалардықамтитынмегажобаныпайдалануұсынылады.
Жобалар шеңберіндегі іс-шаралардың сәтті шарттарының бірі – сыныпжетекшісінің барлық жүзеге асырылатын шаралардың маңыздылығын түсінуі,тәрбиеберупроцесішеңберіндегііс-әрекеттіңөзін-өзі талдайалуы.
Тәрбиежұмысыныңнәтижелерінбағалаукезіндеүшдеңгейдіескеруқажет.
Бірінші деңгей – оқушының әлеуметтік білім алуы мен күнделікті өмірдеәлеуметтікшынайылықты түсінуі.
Екіншідеңгей–оқушыныңөмірліктәжірибеменқоғамныңнегізгіқұндылықтарына (адам, отбасы, Отан, табиғат, әлем, білім, еңбек, мәдениет)оңкөзқарасы,жалпыәлеуметтікшынайылықтықұндылықретіндеқабылдауы.
Үшінші деңгей – оқушының әлеуметтік іс-әрекет тәжірибесіне өз бетіншеие болуы. Критерийлер: «Тәрбиелік іс-шара: қойылған мақсаттарға қол жеткізудеңгейінөлшеукритерийлері(бәсекегеқабілеттілік;прагматизм;ұлттықбірегейліктісақтау;білімгетабыну;Қазақстанныңреволюциялықемес,эволюциялықдамуы;сананыңашықтығы)әдістемелікұсынымдардасипатталған(Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясы,2018.–120б.).
Білімберуұйымдарында:

1. білімалушыларпедагогкеаты-жөнін(есімі,әкесініңаты)немесе

«Мұғалім»депайтады;

1. педагогбілімалушылардың есімінайтуытиіс;
2. сабақтыңбасталуыменаяқталуытуралыхабардарболуүшінмектептерге дәстүрлі қоңырау үнін таңдау немесе Ы. Алтынсарин атындағыҰлттықбілімакадемиясыұсынымдарынасәйкес,музыкалықәуендерді

 пайдалануұсынылады:сабақтыңбасталуына–«төкпекүй»,сабақтыңаяқталуына– «шертпе күй».

1. мектептерменкабинеттердібезендірукезіндесәйкескелмейтінатрибуттардышамадантысқолданбауұсынылады.

Мектеппената-аналардыңөзарақарым-қатынасындабалалардыңмүддесіүшінөзараынтымақтастықорнатуытиіс.Осымақсатта«Ата-аналардың қонақ бөлмесі», «Директорлық сенбі», «Педагогикалық консилимум»жобаларынжүзеге асыруұсынылады.
Білім беру ұйымының басшысы кіреберісте сабақ басталар алдындатәрбиеленушілерменбілімалушыларды қарсыалады.
Прагматизмді,үнемділіктіжәнеәртүрліресурстардыұтымдыпайдаланудыескереотырып,мектептердебұқаралықмәдениіс-шаралардыұйымдастыруұсынылады.Бұлтұрғыда«Алғашқықоңырау»,«Соңғықоңырау»,
«Бітірушілер кеші», «Жаңа жыл», «Наурыз», «Тұңғыш Президент күні» сияқтымектептік бұқаралық мәдени іс-шараларды білім алушылар мен педагогтердіңбелсенді(қаржылықемес)қатысуыменқарапайым,бірақсалтанаттытүрдеұйымдастыруұсынылады.
Мектеп әкімшілігі, Қамқоршылық кеңес кабинеттерге мектептің дамуынаүлесқосқанқоғамқайраткерінің,меценаттыңесімінберутуралышешімқабылдай алады. Мысалы, меценат мектеп кабинетін жабдықтап, компьютер,жиһаз сатып алып, жөндеу жұмыстарына қаржы бөліп, мектепті оқу-әдістемелікресурстарменқамтамасызеттідейік.Мұндайжағдайлардапедагогикалықкеңестің шешімімен меценаттыңесімі жазылғантақта кабинетке орнатылуымүмкін.
Зияткерлікконкурстарменолимпиадалар,білімалушылардыңшығармашылық конкурстары мен спорттық жарыстары, педагогтердің кәсібиконкурстарыҚРБҒМ2011жылғы7желтоқсандағы№514бұйрығыменбекітілгентізбеге сәйкес(2021жылғы25мамырдағы№232өзгерістермен)жәнежергіліктіатқарушыоргандардыңқаулыларыменбілімберубасқармаларыныңбұйрықтарынегізіндетегінөткізіледі.Білімберуұйымдарының,педагогтердің,білімалушылардыңоқу,кәсібижетістіктерінбағалау кезінде осы ресми конкурстардың, жарыстардың нәтижелерін ескеруұсынылады.
Карантиндікжәнешектеуіс-шараларыжағдайындабалалардыңқатысуыменөткізілетінмәдени-бұқаралықжәнеспорттық-бұқаралықіс-шаралар тоқтатылады.
 
 
  

1. ОРТА  БІЛІМ   БЕРУ   ҰЙЫМДАРЫНДА  БІЛІМ   БЕРУ      ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

• Мектепалдыдаярлықсыныптары

5жастағыбалалардымектепалдыдаярлауміндеттіжәнеотбасында,мектепке дейiнгi ұйымдардың мектепалды даярлық топтарында, жалпы бiлiмберетiнмектептердiң,лицейлердiңжәнегимназиялардыңмектепалдысыныптарындажүзегеасырылады(«Білімтуралы»ҚРЗаңы(бұданәрі–Заң)

1. бап).

1-сыныпқа оқуға балалар алты жастан қабылданады (Заңның 31-бабы).Мектепалдыдаярлықтыңнегізгі міндеттері:

• мектептеоқуғақажеттідағдылардыжетілдіру(жауапкершілік,зейінділік,дербестік,ынталылық);
• ұжымдыққызметтегібірлескенәрекетдағдыларынатәрбиелеу(құрдастарынакөмек көрсету,жұмыс нәтижелерін бағалаужәне т.б.);
• балалардыңжасерекшеліктерінескереотырып,мектепкедейінгіұйымнанмектепкекөшукезіндесабақтастықтыжәнетабыстыбейімделудіқамтамасызету;
• баланың мектепке эмоционалды оң көзқарасын, оқуға деген ынтасындамыту.

Нормативтікқұқықтыққамтамасызету

• «Білімтуралы»ҚРЗаңыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_
• «Педагог              мәртебесі              туралы»              ҚР               Заңыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000293
• «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» ҚР Заңыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z020000345_
• «Ойыншықтардың         қауіпсіздігі          туралы»          ҚР               Заңыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000306_
• «Кемтарбалалардыәлеуметтiкжәнемедициналық-педагогикалықтүзеуарқылықолдаутуралы»ҚРЗаңыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z020000343_
• Мектепкедейінгітәрбиелеуменоқытудыдамытумоделіhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000137
• «Мектепкедейінгіұйымдарғажәнесәбилерүйлерінеқойылатынсанитариялық-эпидемиологиялықталаптар»санитариялыққағидаларыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1700015893
• «Білім берудің барлық деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті білімберустандарттарыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017669
• «ҚазақстанРеспубликасындамектепкедейінгітәрбиеменоқытудыңүлгілікоқужоспарлары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1200008275
• «Мектепкедейінгітәрбиеменоқытудыңүлгілікоқубағдарламалары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600014235
• «Тиісті     үлгідегі    білім     беру     ұйымдары    қызметінің               үлгілікқағидалары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1900018172

 

• «Білімберу қызметтерінкөрсетудің үлгілікшартыныңнысандары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600013227
• «Мемлекеттік білім беру ұйымдары қызметкерлерінің үлгі штаттары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P080000077_
• «Педагогқызметкерлерменоларғатеңестірілгентұлғалардыңлауазымдарының               үлгілік                  біліктілік               сипаттамалары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V090005750_
• «Жабдықтарменжәнежиһазбенжарақтандырунормалары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1600013272
• «Білімберуұйымдарындақамқоршылықкеңестіңжұмысынұйымдастыружәнеонысайлаутәртібініңүлгілікқағидалары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1700015584
• «Мектепке дейінгі және орта білім беру ұйымдарын бейнебақылаужүйелеріменжарақтаустандарттарыжәнеоларғақойылатынталаптар»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1900018239
• «Педагогтергебіліктіліксанаттарынберу(растау)қағидалары»https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020618

Мектепалдыдаярлықсыныптарындаоқупроцесінұйымдастырудыңерекшеліктері
Мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытудыдамытумоделін іске асыру аясындамектепке дейінгібілім беружүйесініңнегізібасымбағыттарыайқындалған.
Мектепкедейінгітәрбиеменоқытужүйесінің2021-2022оқужылындағынегізгіміндеттерімынадайбағыттардықамтиды:

• әрбаланыңжекеқабілеттеріменқажеттіліктерінескереотырып,жайлы дамытушы қауіпсіз білім беру ортасын, оның ішінде инклюзивті ортақұруды;
• балалардықызықтыойынтүрінде(шаршаудыболдырмауүшін)тәрбиелеу,оқыту жәнедамытуды;
• баланыбілімберупроцесінетолыққандықатысушы(субъект)деп

тану;

• ерекшебілімберілуінеқажеттіліктерібарбалаларғақоғамныңоң

көзқарасынқалыптастыруды;

• мектептеоқуғақажеттідағдылардыжетілдіруді(қауіптінемесеқауіпсізәрекеттердібағалайбілу;эмоцияларынбасқару;баланыңжалпыкогнитивтікдамуы).

Әртүрліәлеуметтіктоптарданшыққанбалалардыңсапалымектепкедейінгібілімалуыүшінтеңбастапқымүмкіндіктердіқамтамасызетудіңмаңыздылығынатапөтеміз.
Педагогтердің назарын тәрбиелеу-білім беру қызметін ұйымдастырудыңнегізгіқағидаларынааударамыз:

1. ойынарқылыоқыту;
2. білімберусалаларынкіріктіруарқылыдамыту.

 Мектепкедейінгіжасбаланың жеке тұлғасын қалыптастыру үшін өтемаңызды. Бұл жаста балалардың сөйлеу, сенсорлық дағдылары қалыптасады,сондай-ақақыл-ой,дене,эстетикалық,патриоттықтәрбиеберукөзделеді.
Тәрбиелеу-білімберупроцесінұйымдастырубарысындаМектепкедейінгі тәрбиелеу мен оқытуды дамыту моделін іске асыру мақсатына сәйкескелесі күтілетін нәтижелергежетуұсынылады:

1. білімберуұйымдарыдеңгейінде:
2. мектепкедейінгітәрбиелеуменоқытудыңбілімберупроцесініңбарлыққатысушыларының өзара іс-қимылы арқылы бақытты, дені сау, дербес, білугеқұмар,тілтабысқыш,сынтұрғысынанойлайтынбалалардыңтолыққандыдамуыүшін жағдайжасауға;
3. оқытудыңәртүрліәдістемелеріментехнологияларын,білімберупроцесінұйымдастырудыңнысандарын,әдістерін,тәсілдерінпайдалануға;
4. баланыңдаралығыменсубьективтілігінқолдауғабағытталғантрансформацияланатынойынжәнетақырыптықаймақтар,инклюзивтідамытушыорта құруға;
5. ұлттықмәдениетпендәстүрарқылырухани-адамгершілікқұндылықтарнегізіндебаланыңжекеқасиеттерінқалыптастыруға;
6. отбасыменынтымақтастықнысандарынкеңейтуге;
7. балаларға:
8. физикалықаман-саулықты;
9. әлеуметтік-эмоционалдыққұзыреттілікті;
10. когнитивтікжәнеқарым-қатынасдағдыларындамытуды;
11. таныммензерттеугедегенжоғарыішкімотивацияныдамытуды;
12. бастамашылықты,дербестіктіжәнежауапкершіліктідамытуды;
13. өзінежәнеайналасындағыларғақамқорлықкөрсетуді;
14. өзбетіншесаналытаңдаужасайбілуді;
15. командадажұмысістейбілуді;
16. сынтұрғысынанойлаудыдамытуды;
17. креативтіліктіқолдауды;
18. психологиялық-педагогикалыққолдаудықамтамасызетуге;
19. ата-аналарға:
20. білімберупроцесініңқатысушыларыболуға;
21. баланың    психикалық    және    физикалық    денсаулығын             сақтаудықамтамасызетуге;
22. баланыңжекемүмкіндіктеріндамытуға;
23. көрсетілетінбілімберуқызметтерініңсапасынақанағаттанудеңгейінарттыруға;
24. үйдебаланыңтолықдамуыүшінжағдайжасаудаконсультациялықкөмекалуға мүмкіндік береді.

Өтпелі тақырыптар үлгісі, перспективалық жоспар үлгісі, циклограмма,жас ерекшелігі бойынша күн тәртібінің үлгісі жыл бойы www.rc-dd.kz сайтындақолжетімдіболады.
 Мектепалды даярлық сыныптары білім беру қызметін Мектепке дейінгітәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына; Мектепкедейінгітәрбиеменоқытудыңүлгілікоқужоспарларына;Мектепкедейінгітәрбиеменоқытудың үлгілікоқубағдарламасынасәйкесжүзегеасырады.
Мектепкедейінгіұйымдарқызметініңүлгілікқағидаларынасәйкесжалпыбілімберетінмектептердіңмектепалдыдаярлықсыныптарындаоқупроцесі
1 қыркүйектен бастап 25 мамырға дейін жүзеге асырылады (Мектепкедейінгітәрбиеменоқытудыңүлгілікоқубағдарламасыныңмазмұныніскеасырукезеңі).
Оқужылыішінде1-сыныптыңканикулкезеңінесәйкесканикулбелгіленеді.
Тәрбиелеу-білімберупроцесіөтпелітақырыптарнегізіндеперспективалықжоспарға,циклограммаға,тәрбиеленушілержетістіктерініңмониторингіне (бастапқы, аралық, қорытынды), стандарт, үлгілік оқу жоспары,бағдарламажәнебасқанормативтікактілергесәйкесжүзегеасырылады.
Ұйымдастырылғаноқуқызметінөткізугеқойылатыннегізгіталап-санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтай отырып, рұқсат етілген көлем менұзақтықтықамтамасызету.
Үлгілікоқужоспарынасәйкесапталықоқужүктемесініңкөлемі–ұзақтығы– 25-30минуттан 20 сағаттықұрайды.
Үлгілікоқужоспарынасәйкесмектепалдыдаярлықүшінвариативтіккомпонентқарастырылған.Вариативтіккомпоненттіанықтаудаөңірлікерекшеліктер, балалардыңқызығушылықтары, ата-аналардың тілектеріменбілімберуұйымы қызметініңбағыты және т.б.ескеріледі.
Оқытуорыстіліндежүргізілетінмектепалдыдаярлықсыныптарындавариативтік компоненттің апталық оқу жүктемесінің көлемі -2 сағатты, оқытуқазақтілінде жүргізілетінбалаларүшін-3 сағатты құрайды.
Мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытуды дамытумоделіне сәйкес педагогтің міндеті – сабақ барысындабалалардыңқызығушылықтарынескеру,әрбаламенсөйлесу.Сабақтүрлерінпедагогтаңдауытиіс.Балаөзінің әлем туралы жеке түсінігін қалыптастыру құқығыменмүмкіндігібароқуғабелсендіқатысушыретінде
қабылдануықажет.
Баланың мектепке дайындығы тек бастапқы біліммен ғана емес, соныменқатарынтасымен,талабымен,құрдастарымендостыққарым-қатынасжасаудағдыларынтанытуымен,денедамуымен,эмоционалдықкөңіл-күйіменанықталады.
Баланы мектепке дайындау кезінде дене, психологиялық, әлеуметтік жәнеэмоционалдыдамудыңүйлесімдітепе-теңдігінсақтауқажет.Баланыңқауіпсіздігіменденсаулығынабасаназараударылуытиіс.Олүшінқимылбелсенділігінежағдайжасауқажет.
Сондай-ақ,дамытушыортаұйымдастыруғаназараударукерек:
 

• балалар материалдарға күніне кемінде 1 сағат еркін қол жеткізе алуыкерек(яғнибалаларәрекеттерменматериалдарды/ойыншықтардыөздерітаңдай алады);
• балалардың өздері әрекетті таңдайды (дербестігі мен бастамасын қолдауүшін)жәнеөзойларын жүзеге асырады;
• балалардыңеркінойнауғамүмкіндігібар(балалартекпедагогтіңнұсқауларынғанаорындамай,бастаманыөздерідеұсынаалады).

Педагогтербалаларғажылықарым-қатынас,достыққарым-қатынас,балаларменсөйлесуарқылыэмоционалдықолдаукөрсетеді,балалардыңдербестік танытуын қолдайды және барлық балалардың жеке ерекшеліктері менқажеттіліктерінескереді.Педагогтербалаларғакез-келгентыйымдарменережелердіңсебептерінтүсіндіреді,тектыйымсалыпқанақоймай,онытүсіндіреді.
Педагогтерсабақтардыәдеттегіформаттағанаемес,ойындар,белсенділік, шығармашылық арқылы да өткізудің әртүрлі нұсқаларын ойлаптабаалады.
Мектепалды даярлық сыныбы түлегінің дайындық деңгейіне қойылатынталаптар мектепке дейінгі білім берудің мақсаттарымен, міндеттерімен жәнемазмұнымен негізделген және «Стандарттың қосымшасында туғаннан бастап1-сыныпқақабылданғадейінбалалардыңбіліктерімендағдыларыныңтізбесінде»берілгентәрбиеленушініңжетістіктерініңкүтілетіннәтижелерінқамтидыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/V1800017669
«Педагог мәртебесі туралы» ҚР Заңының 8-бабының нормасына сәйкесмектептердің,лицейлердің,гимназиялардыңмектепалдысыныптарындакәсіптік қызметін жүзеге асыратын педагогтердің айлық жалақысын есептеуүшінаптасынанормативтікоқужүктемесі24 сағатты құрайды.
Осыжүктемегесәйкеспедагогкелесіфункциялардыорындайды:

• Үлгілікоқужоспарынасәйкесоқуіс-әрекетін өткізеді;
• перспективалықжоспарменциклограммақұрастырады;
• режимдік сәттерді ұйымдастырады және өткізеді (таңертеңгі қабылдау,таңертеңгігимнастика,балаларәрекетініңтүрлері(ойын,шығармашылық,танымдық,эксперименттік,дербесжәнет.б.),жекежұмыс,сауықтырушараларыжәне т.б.);
• диагностика (бастапқы, аралық және қорытынды) арқылы балалардыңбіліктері мендағдыларыныңдамуын қадағалайды;
• ата-аналарменжұмысжүргізеді;
• білім беру ұйымдарында өткізілетін іс-шараларға (жиналыстар,педагогикалықкеңес,әдістемеліккеңес,конкурстаржәнет.б.)қатысады;
• ертеңгіліктерді,    мерекелер    мен    ойын-сауықтарды,    спорттық    іс-шаралардыжәне т.б.ұйымдастырадыжәнеөткізеді.

Жалпы білім беретін мектептер жанынан жазғы кезеңде мектеп жасынажеткен, бірақ мектепке дейінгі ұйымдарға,оның ішінде мектепалды даярлықсыныптарына бармаған балалар үшін қысқа мерзімді (2 аптадан 1 айға дейін)мектепалдыдаярлық курстарыөткізіледі.
 

• Бастауышбілімберудеңгейі

Бастауышбілімберудіңмақсатымынадайкеңауқымдыдағдыларнегіздерінмеңгергенбілімалушытұлғасыныңүйлесімдіқалыптасуымендамуынақолайлыбілімберу кеңістігін:

1. білімдіфункционалдыжәнешығармашылықпенқолданабілу;
2. сыниойлау;
3. зерттеужұмыстарынжүргізебілу;
4. ақпараттық-коммуникациялықтехнологиялардықолданабілу;
5. коммуникацияныңтүрлітәсілдерін, оныңішінде тілдік дағдылардымеңгеру;
6. топпенжәнежекежұмысістеудағдыларынқалыптастыру.

Бастауышсыныптардағысабақформатыбалалардыоқытуүдерісінебелсендіқатыстыруды,олардыңөткенматериалдыталқылауға,талдауменқорытуғақатысуын,зерттеужүргізуді,бағалауғапікірлерінайтуды,өзін-өзібағалаумен өзарабағалауды және т.б.қарастырады.
Сабақтың міндетті элементі мұғалімнің оқушыны қолдауға бағытталғанәрекеттерін түзетуге мүмкіндік беретін және білім беру үдерісін жетілдіругемүмкіндік беретін кері байланыс болуы тиіс. Қалыптастырушы бағалау кезіндемұғалімбілімалушылардыңсанынжәнекерібайланыстыұсынужиілігіндербесанықтайды.
2021-2022оқужылында1-сыныпоқушыларыныңоқужетістіктерібағаланбайды,2-4-сыныптардабілімалушылардыңоқужетістіктері1-ден
10балғадейін(қалыптастырушыбағалау)бағаланады.Білімалушылардықалыптастырушыбағалаунәтижелеріэлектрондық/қағазжурналғақойылады. Мұғалімге балаларды күн сайын бағалау қажет емес. Мұғалім керібайланысберужиілігінжәнеқалыптастырушыбағалаудыбалменқоюдыөздігіненанықтайды.
Бастауыш білім беру деңгейінде сыныпты екі топқа бөлу қалалық жалпыбілім беретін ұйымдарда сыныптарда білім алушылар саны 24 және одан артық,ауылдықжерлердебілімалушылар саны20 жәнеоданартықболғанда:

1. оқытуқазақтіліндежүргізілмейтінсыныптардақазақтілібойынша;
2. оқытуорыстіліндежүргізілмейтінсыныптардаорыстілібойынша;
3. шетелтілібойынша;
4. цифрлықсауаттылықбойынша;
5. өзін-өзітанубойыншажүзегеасыруғаболады.

                            «ТІЛЖӘНЕӘДЕБИЕТ»БІЛІМСАЛАСЫ                              
«Тіл  және   әдебиет»  білім  саласының   мазмұны  «Әліппе/Ана  тілі»,
«Букварь/Обучение  грамоте»,   «Қазақ  тілі  (Т1)»,   «Русский  язык  (Я1)»
«Әдебиеттікоқу»,«Литературноечтение»,қазақтіліндеоқытпайтынсыныптардағы«Қазақтілі(Т2)»,оқытуқазақтіліндежүргізілетінсыныптардағы «Русский язык (Я2)», «Шетел тілі» оқу пәндері арқылы жүзегеасырылады.
 Тілдікпәндердіоқытудыңерекшелігікоммуникативтіктәсілдіжүзегеасыру. Коммуникативтік тәсіл білім алушылардың оқу сауаттылығын дамытумақсатын көздейді, яғни мәтіндерді түсіну, оларға рефлексия жасау қабілетіндамытуға, олардың мазмұнын өз мақсаттарына қол жеткізу үшін пайдалануға,білімдерінжәнемүмкіндіктерінарттыруға,қоғамөмірінебелсендіқатысуғабағытталған.
Бастауышбілімберудеңгейіндегіерекшеліктердіңбірі–1-сыныпта
«Әліппе»және«Анатілі»жаңапәндерініңенгізілуі.
«Әліппе»пәні
Әліппеге дейінгі және әліппе кезеңі «Әліппе» пәні арқылы жүзеге асады.Тілдік және әдебиеттік білімге дайындықтың алдын ала кезеңі, сондай-ақ оданкейінгі оқытудың негізіболыптабылады.
ПәндіоқытудыңерекшелігіжалпыдидактикалықұстанымдаржәнеА.Байтұрсынұлының                                       әдістемелік     ұстанымдары     негізінде                                       айқындалды:дыбыспенжаттығу;әрбірдыбыстыңсөзжасаудағықызметінесепкеалу;оңайданқиынға,жеңілденкүрделігеөту;білімдітәжірибеарқылыөздігіненалу.
Әліппедегі әріпті таныту реті А. Байтұрсынұлының еңбектерімен қатарлингвистжәнеәдіскерғалымдардыңзерттеулерінегізінде,олардыңмәтіндекездесужиілігіне,өзаратіркесімен сөзжасауқызметінеқарайқұрылды.
«Әліппе»        пәні          бойынша         оқу          жүктемесі          аптасына6 сағаттан,барлығыІжартыжылдықта96сағатты құрайды.
Әліппегедейінгі кезең –12сағат,әліппекезеңі –84 сағаттықұрайды.
«Әліппе»пәнініңмазмұны(Іжартыжылдықта«Әліппе»оқулығы):

1. тоқсан: тілдік ұғымдар туралы қарапайым түсінік (сөйлеу дағдылары)(әліппегедейінгікезең)–12сағат;

а,р,л,у,н,бекіту(2 сағ)–12сағат;
с,о,т, қ,ы,з, м,е,д,ш,ұ,бекіту(2 сағ)–24сағат;
2)2-тоқсан:б,й,к,і,ң,ғ,ж, ә,п, ү, бекіту(3 сағ)–24сағат;
ө,г,и,я,ю,х,h,щ,в,э,ё,ц,ф,ч,ь-ъ,әліпби–2сағ,бекіту(4сағ)–24сағат.
ң – 3 сағат, я, ю, х, һ, щ, в, э, ё, ц, ф, ч, ь-ъ 1 сағаттан; қалған дыбыс пенәріпке2сағаттанберіледі.Әріптероқубағдарламасындаберілгенретпеноқытылады.
Тыңдауматериалыныңкөлемі10сөйлемнен,өлеңшумақтары3-тенаспауыкерек.
І жартыжылдық бойынша жазба жұмыстарының көлемі: әліппеге дейінгікезеңдеграфикалықдиктант–   1-3  таңба,  әліппе   кезеңінде   әріптікдиктант–3-5әріп,буындиктанты–3-6буын,сөздікдиктант–2-5сөз,диктант – 3-12 сөз.Жазба жұмыстарының санын мұғалім білім алушылардыңмеңгерудеңгейіменқажеттілігінеорайбелгілейді.Жазбажұмыстарынкүнделікті жүйеліұйымдастыруұсынылады.
 Тыңдалым мен айтылымның ерекшілігі: тыңдалым материалының көлемі:30 сек –1мин.
Оқылымның ерекшелігі: оқуға берілген мәтіннің көлемі әліппе кезеңініңбасында 4-6 сөйлемнен, соңында 10 сөйлемнен аспауы керек. Әр сөйлемдегі сөзсаны2-6-данаспауы керек.
Жазылым ерекшелігі: дұрыс отырғызу, жарықтың дұрыс түсуі, дәптердіңкөлбеу орналасуы және жазу кезінде қарындаш/қаламды ұстай білу); парақтағыкеңістікті бағдарлай білуді қалыптастыру (жазу жолын, жоларалық кеңістікті,жазу жолының жоғарғы және төменгі сызықтары мен тік көлбеу сызықтарданшықпау); сурет салу, штрихтау, бастыра жазу, әріп элементтерін жазу; көркемжазу нормаларын сақтай отырып, әріп элементтерін, бас және кіші әріптерді,буын,сөз,сөйлемдіжәнеолардыбайланыстыражазу;қатесіз,көркемжазудағдыларынқалыптастыру.
«Анатілі»пәні
Әліппеденкейінгікезең«Анатілі»пәніарқылыжүзегеасады.
ПәнніңқұрылымыменмазмұныА.Байтұрсынұлыныңмынадайұстанымдарына негізделген: оңайдан қиынға, жеңілден күрделіге өту; білімдітәжірибеарқылыөздігіненалу.
«Ана      тілі»        пәні        бойынша        оқу        жүктемесі        аптасына6 сағаттан,барлығыІІжартыжылдықта102  сағаттықұрайды.
Оқупәнініңмазмұны:

1. негізгітілдікбірліктерден(мәтін,сөйлем,сөз,буын,дыбыс);
2. қазақтілібойыншақарапайымграмматикалықдағдылардан;
3. орфоэпиялық,орфографиялық,пунктуациялықнормалардыңқарапайымтүсініктерінен;
4. балалар әдебиетінен (ауыз әдебиеті мен көркем әдебиет) құралады.Оқылымерекшелігі:көркемшығармакөлемі–45-65сөз,ғылыми-

танымдықмәтінкөлемі–20-30сөз.
ІІ жартыжылдықтың соңында оқу жылдамдығының нормасы: минутына25-30сөз;шылау,одағай,еліктеусөздер,қоссөздержекесөзретіндесаналады.
Жазылымерекшелігі:2-жартыжылдықбойыншажазбажұмыстарыныңкөлемі: сөздік диктант – 4-5 сөз, диктант – 12-20 сөз, мазмұндама – 10-15 сөз,мәтіндікөшіріпжазу–10-20сөз,шығармашылықмәтін–3-4сөйлем(10-15сөз). Жазба жұмыстарының санын мұғалім білім алушылардың меңгеру деңгейіменқажеттілігінеорайбелгілейді.Жазбажұмыстарынкүнделіктіжүйеліұйымдастыруұсынылады.
«Қазақтілі» оқупәні(оқытуқазақтілінде)
«Қазақтілі»пәні–бастауышмектептегуманитарлықбілімберудіңбастапқыөзегі. Бастауыш мектепте «Қазақ тілі» пәніноқытудың мақсаты–сөйлеу әрекетінің түрлерін: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды дамытуарқылытілтуралыбастапқыбілімдімеңгерту жәнеонытілдікнормалардысақтайотырыпоқуәрекеті менкүнделіктіөмірдеқолдану.
 Пәндіоқытудыңбастыерекшелігініңбірі–білімалушылардыңсауаттылығынарттыружәнетіліндамытумақсатындажазбажұмыстарынжүргізіпотыру.
Оқужүктемесініңкөлемі:

1. 2-сыныпта–аптасына4сағатты,оқужылында –136 сағатты;
2. 3-сыныпта–аптасына4сағатты,оқужылында –136 сағатты;
3. 4-сыныпта–аптасына4сағатты,оқужылында–136 сағаттықұрайды.

«Қазақтілі»пәніноқытудамынадайпедагогикалықтәсілдемелерментехнологиялардықолдануға болады:

1. оқытудыңкоммуникативтік(қарым-қатынастық)тәсілдемесі–әрекеттіктәсілдеме(сөйлеуәрекетініңтүрлерібойыншадамыту);
2. дамыта оқыту технологиясы (білім алушылар оқу әрекетінің жүйесінигереді,өзініңіс-әрекетінжоспарлаудыжәнеоныбасқарудыүйренеді);
3. зерттеушіліктәсілдеме(білім алушылар«ненібілемін?, ненібілгімкеледі?,нені үйрендім?»тұрғысынанөзәрекетінталдауғаүйренеді);
4. саралапоқытутехнологиясы(білімалушылардықабілетіне,мүмкіндігіне,ерекшелігіне қарайоқытуміндетін қою);
5. жүйелі-әрекеттік тәсілдеме (білім алушы білімді дайын күйінде алмай,оны өзі өндіруден, өз оқу әрекетінің мазмұны мен түрлерін ұғынудан, оныңережелержүйесінтүсінуменқабылдаудан,жетілдіругебелсендіқатысудантұрады).

Пәнніңмазмұнымәтінтүрлері,көркемшығармаларменаутенттіматериалдарарқылыбілімалушылардыңсөздікқорынжаңасөздерментолықтыруды, оқығаны бойынша пікір білдіруді және оны дәлелдеуді, белгілібір тақырыпқа байланысты өз ойын толық, жүйелі, түсінікті етіп ауызша жәнежазбаша жеткізе білуге дағдыландыруды, мәтін бойынша сұрақтар құрастырып,мүмкінболатынжауаптардыболжап,өзін-өзібағалауды,мәтінбөлімдеріарасында мағыналық байланыс орнатуды, жоспар құруды, сөйлеу мәдениетінқалыптастырудықамтиды.
Тілдіңфонетикалық,лексикалық,грамматикалық,орфографиялыққұбылыстарыменфактілеріөзарабайланыстаоқытыладыжәнеоларбілімалушылардыңсөйлеупрактикасындақолдануғабағытталады.
Оқумақсатыбіртоқсанішіндесөйлеуәрекетініңтүрлерібойыншаүйлестіріледі.Сөйлеуәрекетініңтүрлері(тыңдалым,айтылым,оқылым,жазылым)бойынша  оқу   мақсаттарын  біріктіре  алады.   Бір   сабақтаәртүрлінегізгідағдылардың2-3оқумақсатынбіріктіругеболады.Білімалушылардың оқу мақсатын меңгеру деңгейіне қарай мұғалім сағат санын өзібөлеалады.
Пәнбойынша2-4-сыныптардағыжазбажұмыстарыныңкөлемікелесікестедекөрсетілген(2-кесте).
 

1. кесте. «Қазақ тілі» пәні бойынша жазба жұмыстарының түрлері жәнекөлемі

Жазбажұмыстарының түрлері	2-сынып	3-сынып	4-сынып
Сөздікдиктант	5-7сөз	9-12сөз	12-15сөз
Диктант	25-30сөз	35-50сөз	55-70сөз
Көшіру	25-30сөз	35-50сөз	55-70сөз
Мазмұндама	40-60сөз	60-80сөз	80-100сөз
Шығарма	25-35сөз	35-55сөз	65-70сөз

Оқытусипатындағышығармашылықжұмыстардыжүргізумерзімділігіментүрлерін мұғалім өзіанықтайды.
Мұғалім жазбаша жұмыстарды өткізуде дескрипторлары бар критерийлерқұрастырады. Жазбаша жұмыстардың дескрипторлары анық және нақты болуытиіс.Олартапсырманыорындаудыңқайкезеңіндебілімалушықиындыққажәне оларды түзетуге тап болды дегенді анықтауға мүмкіндік береді. Бұл білімалушылармената-аналарғаконструктивтікерібайланысберугемүмкіндікбереді. Төменде критерийлермен жұмыс жасаудың үлгілері ұсыным сипатындаберілген(3-кесте).

1. кесте.Жазбажұмыстарыныңкритерийлерімендескрипторлары

№	Жұмыстүрлері	Критерийлер/дескрипторлар
1.	Диктант (грамматикалықтапсырмаларымен)	мәтіндібұрмалаусызжазады:әріптердіқосужәнеауыстыру, тастапкету; -          әріптер     мен     дыбыстар    арақатынасынбелгілейбіледі; -   грамматикалықтапсырмалардыорындайды; -            оқылған     материал     бойынша     тынысбелгілерін қояды; -   жазукезіндесөздердідұрысжазады; -      сөздердіжазубарысындаорфографиялықнормалардысақтай біледі.
2.	Сөздікдиктант	сөздердіқатесізжазады; -      ережегебағынбайтынсөздердідұрысжазаалады.
3.	Ескертудиктанты–естудиктантының түрі. Мақсаты – мәтін,сөз    жазғанға        дейінорфограммаларды түсіндіру арқылықателердіескерту.Тақырыптыөтудіңбастапқыкезеңдеріндеқолданылады.Жазуалдындаорфографиялық талдау жүргізіледі –білімалушыларсөздіңқалайжазылғанынжәненегесолайжазылғанын түсіндіреді.	тексерілетінемлегесайереженібіледі; сөздердіжазукезіндеемлеережелерінқолданады; өтілгенматериалаясындатынысбелгілеріндұрысқоя алады; ережегебағынбайтынсөздердідұрысжазаалады.

 

4.	Еркіндиктантмәтіндіжазубарысындабілімалушыларжекелеген сөздерді ауыстыра алады,сөйлемніңқұрылымынөзгертеалады. Мәтін әуелі тұтас оқылады,сонансоңбөліктерібойынша(3-4сөйлем);әрбірбөлігіқайталапоқығаннанкейінжазылады.Білімалушылармәтінніңәрбөлігінестесақтау арқылы жазады. Бұл жұмыстүрібілімалушылардымазмұндама жазуғадағдыландырады.	-           сөздерді     мағынасы     жағынан       таңдайбіледі/алмастыраалады; -         мәтіннің    бөлігі    бойынша    есте     сақтайотырып,жазабіледі; -         сөздерді    жазу    кезінде     орфографиялықережелердіқолданады; -            оқылған     материал     бойынша     тынысбелгілерін қоя біледі.
5.	Көрудиктанты Бұлдиктанттүрібілімалушылардыңкөру,есту,естесақтау,заттытанусияқтықабілеттеріндамытумақсатындажүргізіледі.Көрудиктантыүшінәріп,буын,жекесөздер,сондай-ақжазылуықиынсөздерменсөзтіркестеріжәнешағынмәтіндер,жұмбақтар,мақалдар,жаттауға берілгенөлеңдердіалуғаболады.	есте сақтауарқылымәтін жазабіледі; емленіжазукезіндеережелердіқолданабіледі; -            оқылған     материал     бойынша     тынысбелгілерін қояды; -   жазылғанмәтінүлгісібойыншатексереді.
6.	Суреттідиктант(дыбыссыздиктант)–мұғаліміүнсізпәндіксуреттікөрсетеді,білімалушыларзаттыңатауын жазады.	суреттегібейненісөздерменсәйкестендіребіледі; -   бейнеленгенсуреттісөздерменжазабіледі; -    емленіжазубарысындаережелердіқолданабіледі.
7.	Іріктеудиктанты–естунемесекөрудиктантыныңтүрі.Бүкілмәтінді жазу емес, тек қана оқылғанережелерорфограммасыбарсөздерді,         сөз                           тіркестерін,сөйлемдердіжазғызу.Қосымша тапсырмақосажүруімүмкін.	-        оқылған   орфограммалары    бар     сөздердітаңдайбіледі; сөздіжазукезіндеорфографиялықереженіқолданабіледі.
8.	Шығармашылықдиктант—үйретудиктанттарыныңішіндемазмұн,құрылым,әдіс-тәсілжағынанеңкүрделісі,білімалушылардыңойлауқабілетін,сөздікқорын,білімдеңгейіменөздігінен                          жұмысістеудегішеберліктерінарттырукөрсеткіші.Бұлдиктанттыңкөпнүктеніңорнынатиістіәріптердіқою,сөздерді дұрыс орналастыру арқылысөйлемқұрау,басыжазылғанмәтіндіаяқтаусияқтыбасқа диктанттарға                    ұқсамайтынөзгешеліктеріболады.	белгілібірсөздінемесеграмматикалықнысандытаңдай біледі; -         сөздерді    жазу    кезінде     орфографиялықереженіқолданаалады.
9.	Дұрыс     құралмаған     сөйлемдерден байланысқанмәтінқұрау	-    дұрыс    құралмаған    сөйлемдерден    мәтін құрайалады;

 

		мәтінқұрылымынсақтайды; құралғанмәтіндіқатесізкөшіреалады.
10.	Қысқартуларменкөшіру	сөйлемніңжеңілдетілгентүрінжазаалады; -          сөзді     жазу     кезінде    емле      ережелерінқолданады.
11.	Сөздердіқосуарқылысөйлемдердікөшіру	сөздердіқосуарқылысөйлемдердіжазаалады; -     сөйлемдердіжазу кезіндеемлеережелерінқолданады.
12.	Мазмұндама	мазмұндаукезіндеойдыөзгертпейсақтайбіледі; орфографиялықнормалардысақтайды.
13.	Шығарма	жоспарқұраалады; -   ойбірізділігінсақтайбіледі; -орфографиялықнормалардысақтайбіледі.

«Қазақтілі»пәніненбөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаныкөрсетілген (4-кесте).

1. кесте.«Қазақтілі»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сыныптар	Бөлімдер/ортақтақырыптарбойынша жиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
2-сынып	2*	2*	2*	2*
3-сынып	2*	2*	2*	2*
4-сынып	2*	2*	2*	2*

*Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаудасөйлеуқызметініңекітүрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәнеайтылым; оқылымжәнежазылым).
«Әдебиеттікоқу» оқу пәні
«Әдебиеттікоқу»пәнініңмақсаты–бастауышсыныпбілімалушыларыныңкөркемшығарманысезімменқабылдауы,түсінуі,санасындақайта жаңғырта алуы және шығармадан қабылдағанын өзінің шығармашылықәрекетіндежүзегеасыруғаұмтылуыарқылыфункционалдықсауаттылығынқалыптастыру.
Оқубағдарламасындаәдеби-шығармашылыққабілеттеріндамытуқарастырылған. Нақты шығармаларды оқып білу және қажетті шығармашылықтапсырмаларды орындау үшін мұғалім білім алушылардың даярлық деңгейінебайланыстысабақтарсанын анықтайды.
Оқужүктемесініңкөлемі:

1. 2-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында –102 сағатты;
2. 3-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында –102 сағатты;
3. 4-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында–102 сағаттықұрайды.

Оқудағдысынегізгіоқудағдысыболыптабылады,сондықтанонықалыптастырғанда кезең-кезеңмен жұмыс істеу маңызды: дұрыс оқу (дыбыстарменәріптердісәйкестендіру,буындарқұрауы);түсініпоқу(оқылғансөздіңмағынасын түсіну және олардың мағынасын түсіндіру); шапшаң (тұтас сөздердідұрыс және түсініп оқу); мәнерлеп (дұрыс, түсініп және шапшаң оқуға жәнеақпараттыңмазмұнынаөзініңкөзқарасынбілдіру).
 Білімалушылардыңоқудағдыларыныңқалыптасуынескереотырып,мұғалімтөмендегіміндеттердіқояды:

• екіншісыныптасөзбенсөзтіркестерінтұтасоқубіліктерініңқалыптасуын; оқу қарқыны бойынша оқылған мәтіннің мазмұнын түсінуін, оқукезінде кідірісжасайбілуін,тиістітыныс белгілерінқоюын,интонациясын,кейіпкерлерініңерекшеліктерінетәнқассиеттерінбілуінтексереді;
• үшіншісыныптанегізгіқұралдардыңмәнерлілігінпайдаланудаөлеңдержәнешығармалармәтініноқумәнерлілігінтексеру,дауыстапжәнеіштей оқуда оқылған мәтіннің мәнін түсінуін, сонымен қатар, оқу техникасынтексерудіңнегізгіміндеттерінтұтассөздерменоқибілуініңқалыптасуынтексереді;
• төртіншісыныптаоқудағдысы:шығарманыіштейкөзжүгіртіп,шолып,түртіпалып,сұрақтарқояотырып,қажеттіақпараттытауып,белгіқойыпоқу,талдаужасапоқу,сын тұрғысынанбағалап оқу(5-кесте).

1. кесте.Оқудағдыларыныңнормалары

Сыныптар	І жартыжылдық	ІІ жартыжылдық
2-сынып	40-45сөз	50-55сөз
3-сынып	60-65сөз	65-70сөз
4-сынып	75-80сөз	80-90сөз

Ескерту:шылау,одағай,еліктеусөздер,қоссөздержекесөзретіндесаналады.Білімалушылардыңоқутехникасыоқудағдысынқалыптастырубойынша одан әрі оқыту алгоритмін құру үшін критерий болып табылатынынескерумаңызды.
Оқу қарқыны (жылдамдығы) оқу тәсіліне, түсінуіне және мәнерлілігінетікелейбайланыстыекенінжәнесоларқылыоқудағдысыныңтолыққандықалыптасатынынесте ұстауқажет.
Білімалушылардыңдайындықдеңгейінебайланыстықажетболғанжағдайда, мұғалімнің таңдауы бойынша басқа да әдеби шығармаларды оқудытізбегеқосуғаболады.Олшығармаларбілімалушылардыңжасерекшеліктерінесәйкес болуы керек.
«Әдебиеттікоқу»пәнібойыншамұғалімтүрліқосымшажұмыстардыжүргізуі мүмкін және тапсырмалардың критерийлері мен дескрипторлары даалдын ала дайындалады. Мұғалім шығармашылық жұмыстарды өткізу кезеңіментүрлерінөзіанықтайды.Төмендеұсынымсипатындакритерийлерменжұмысжасаудың шамамен түрлері берілген(6-кесте).

1. кесте.Пәнбойыншажұмыстүрлерініңүлгісі

№	Оқудыңтүрлері	Критерийлер/дескрипторлар
1.	Алгоритмбойыншаәңгімеқұрау	алгоритмбойыншаәңгімеқұрайалады; әңгімедегі      оқиғалардың       дәйектілігінанықтайды; -   әңгіменіаяқтайалады; құралғанәңгіменіжазады

 

2.	Кейіпкердіңатынанхат	сөйлемдердінақтыәріаныққұрайды; -         дәйектіліктісақтайды; -         кейіпкердің    іс-әрекетін    бағалай    алады,қорытындыжасай алады
3.	Кейіпкергехат Мұғалімшығарманыөзқалауыбойыншатаңдайды.Албілімалушылар хат жазатын кейіпкерін өзбетіншетаңдайды.	өзхатынаат қояалады; -            тірек      сөздерді      пайдалана      отырып,ұсынылғантақырып бойыншахат жазады; өз    ойын  қисынды     және     жүйелітүрдежеткізеді; -   сөйлемніңойындәлжеткізеді; -   кейіпкердіңіс-әрекетінсипаттайды; -        кейіпкердің    іс-әрекетін    бағалай    алады,қорытындыжасай алады
4.	Санамаққұрастыру Санамақ–баланыңесептеу,ойлауқабілетіндамытуғаарналғантілдікқұралы.	санамақтарды                мақал-мәтелдерден,жұмбақтардан,т.б. ажыратаалады; санамақ         құрастырудың         принципінтүсінеді; -         өзінің           құрастырған           санамағынатаныстырылымжасайды
5.	Диалог	-       диалогтүріндесөйлесеалады; -       диалогтіңбасында,ортасындажәнесоңындаайтылатынсөйлемдердідұрысқолданады; -       ойынтүсініктіжәнедұрысжеткізеалады; -       сөздікқорынкөрсетеалады
6.	Кітапжасау Шығармашылық жобаның бұл түрін(жекенемесетоптық)әртүрлітехникада орындауға болады. Бұл өзісуреттерін салып, қолымен жазылғанкітапболуымүмкін.Кітаптыаппликацияменәрлеугеболады.Кітапәртүрлімазмұндаболаалады: «Бұлқандайаң?»;«Ақ»сөзіментұрақты    сөз       тіркестері,иллюстрацияланған(суретті)сөздік.	шығармашылық       жобаның       тақырыбынанықтайды; кітаптың          мазмұнын           ойластырады(ресурстардытаңдайды); -    суреттерменәрлейді; -    суреттермазмұнынасәйкескеледі
7.	Берілгенрифмабойыншаөлең(буриме) шығару және басқа да өлеңтүріндегішығармалардыойлаптабу;сондай-ақбіріншіжолдыңекіншіжолынойлаптабужәнет.б.	-      екі            немесе            бірнеше    сөздіңқосымшаларынан,соңғыбуындарынанұйқасымтабаалады; -      берілгенрифмағасәйкессөздердітаңдайалады; -      берілгентақырыпқасәйкесөлеңдіжалғастыра алады
8.	Ертегілерелінде Әртүрліертегілерденсюжеттердіжәнекейіпкерлердітаңдайды,оларды          біріктіріп,       ертегіойластырады.Білімалушыларкейіпкерлеріналмастыраотырып,өздерініңсүйіктіертегілерінтаңдайалады.	-        әртүрлі    ертегілердің    кейіпкерлерін    бірсюжеткебіріктіреалады; -        ойластырғанертегісітүсінікті; -        оқиғалардыңдәйектілігінсақтайды

 

9.	Аяқталмағанәңгіме	ұсынылғанбастамасыбойыншаәңгіменіжалғастырады; әңгімедегі        оқиғалардың   дәйектілігінанықтайды; әңгіменіаяқтайалады
10.	Оқылғаншығармағадиафильмсалу	мәтіндімұқияттыңдап,сұрақтарғажауапбереді; мәтіндіаяқталғанмазмұндықбөліктергебөлеалады; -     әрбөліктіңнегізгіойынанықтайалады; -     әрбөліккеат қояды; -     дәйектіжоспарқұрады; диафильмсалады

«Әдебиеттік   оқу»   пәнінен   бөлім/ортақ  тақырып   бойынша                                жиынтықбағалаусаныкөрсетілген(7-кесте).

1. кесте.«Әдебиеттікоқу»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сыныптар	Бөлімдер/ортақтақырыптарбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
2-сынып	2*	2*	2*	2*
3-сынып	2*	2*	2*	2*
4-сынып	2*	2*	2*	2*

*Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаудасөйлеуқызметініңекітүрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәнеайтылым; оқылымжәнежазылым).
Учебныйпредмет«Русскийязык»(Я2)
Цель обучения предмету «Русский язык» (Я2) – формирование навыковаудирования(слушания),говорения,чтенияиписьмавсоответствиисправиламиречевогоэтикетаинормамиупотребленияязыковыхединицвречевойдеятельности,ориентированнойна ситуациюобщения.
Изучениепредмета«Русскийязык»способствует:

• развитиюкоммуникативныхнавыковвустнойиписьменнойречи;
• развитиюсвязнойречи(монолог,диалог,беседа);
• развитиюосознанного,правильного,беглого,выразительногочтения;
• развитиютворческоговоображения;
• формированиюобщечеловеческихценностей.

Поокончании4-гоклассаобучающиесядолжнывладетьязыкомнауровне А2 (начинающий уровень) согласно системе уровней Общеевропейскойрамкивладения языками(CEFR).
Объемучебнойнагрузкипопредмету«Русскийязык»(Я2)составляет:

1. в1-мклассе–2часавнеделю,66часоввучебномгоду;
2. во2-м классе–2часа внеделю,68часоввучебномгоду;
3. в3-мклассе–2 часавнеделю,68часоввучебном году;
4. в4-мклассе –2часа внеделю,68 часоввучебном году.

Положительнымвобучениивторомуязыкуявляетсявведениеединогоречетематического                                  режима,    позволяющего   расширить   словарный   запас,
 отрабатыватькоммуникативныенавыкиврамкахинтегрированнойречевойтематики.
Важнымусловиемуспешногоовладенияязыкомдолженстатьэмоциональный настрой, эмоциональный климат в школьном коллективе. Приорганизацииучебно-методической работынужноучитывать разныйуровеньвладениярусскимязыкомуобучающихся,формироватьположительноемотивационное отношение к русскому языку через развитие познавательногоинтереса.
Формированиюпознавательногоинтересаспособствуют:

• занимательные    эмоциональные,    творческие    задания    с               новойинформацией,требующие сочетания разных видовпамяти;
• контроль   речевой   деятельности    учащихся,   знание    ими              своихрезультатов,своихуспехов;
• новизна   методов   и   приемов,   преемственность,   проблемность              вобучении;
• использованиетехнических средствобучения,ресурсовинтернета;
• созданиеречевыхситуаций,вызывающихжеланиевысказаться;
• привитиепотребностейвкоммуникации,лучшемусвоенииязыка.

Нижеприведеныпримерызаданийповидамречевойдеятельности,которыерекомендуетсяпроводитьнауроках русского языка(табл.8).
Таблица8.Примерызаданийповидамречевойдеятельности

Аудирование(слушание) иговорение	Чтение	Письмо
артикуляционныеразминки;звуковойанализслов;восприятиезвучащейречи,выделениеизречевогопотокаязыковыхединиц(предложение,слово,слог,звук);выявлениеизпрослушанного                                          текстаинформации в соответствии споставленной  целью; составление                        диалога,принятиеточкизрениясобеседника;постановкавопросовиформулированиеответов                         на           основе прослушанного                           текста;составлениевысказыванийназнакомыеиинтересныедляучениковтемы;составлениерассказовполичным                           впечатлениям,картинкам,поаналогииспрочитанным;словесноерисование/описание;	работанадлексическимзначениемслова;игрысословами                     (анаграммы,нахождение слова в слове);прогнозированиеразвитиясобытийпоначалутекстаилипозаголовку;использованиеразличныхвидовчтения(чтениепоролям,ознакомительноечтение,поисковоечтение,комментированноечтение,чтениедлянахожденияинформации,чтениедлявысказывания                           точкизрения,                       чтение           состановками,чтениезадиктором); игра «в прятки»(ведущийначинаетчитатьтекст с любого места, не сначала,                                      ученикамнеобходимонайтиместо,котороечитаетведущий,и следить      за          чтением);	освоение                    зрительно-двигательных                                                       образовписьменныхбуквивидовихсоединений          в                 слогах,сочетаниях,                                                              словах;звукобуквенныйанализсловианализ                 предложений         споследующей                                                   записью;предоставлениеинформациивформерисунковидиаграмм;списывание                                                         слов,предложений,                          текстов       спечатного                                                                           образца;восстановлениедеформированногопредложения,текста;письмолитературному                                          герою;составление                  текста                       поопорнымсловам;письмопопамяти;                  запись                       несколькихпредложенийксериикартинок(подписываниекартинок)какпересказ                                    прочитанной истории;         корректирование

 

пересказзнакомыхисторий,сказок;          чтение стихотворенийнаизусть;донесениеинформациидособеседникаислушателей;участие в речевой ситуации,пониманиетого,очемговорит  собеседник, уточнять,                    выяснять,перефразироватьегоречь;аргументированиесвоейточкизрениянаосновеаудиовизуального материала;определение     основныхмоментовваудиовизуальном материале

составление                картырассказа;формулированиеоценочныхвопросовпосодержаниютекстаиопоступках                                    героев произведения;          умениенаходить      и                                 извлекатьинформацию                      из    разныхисточников:                                                   словарей,справочников,энциклопедий,              Интернет-ресурсов,инфографики

собственных        текстов         спомощью                                               учителя;представлениеисторийввидекомиксов (иллюстраций);умение  на                                      основепрослушанного/прочитанного/увиденного           писатькраткийтекстспомощьюучителя

Нижепредставленоколичествопроцедурсуммативного оцениваниязараздел/сквознуютему(табл.9).
Таблица9.Количествопроцедурсуммативногооцениванияпопредмету
«Русскийязык»(Я2)

Класс	Количествопроцедурсуммативногооценивания зараздел/сквознуютему
	1четверть	2четверть	3четверть	4четверть
2класс	2*	2*	2*	2*
3класс	2*	2*	2*	2*
4класс	2*	2*	2*	2*

*Всуммативномоцениваниизараздел/сквознуютемуобъединяютсядвавидаречевойдеятельности (например,слушаниеиговорение;чтениеиписьмо).
По предмету «Русский язык» (Я2) осуществляется деление класса на двегруппы.
Врамкахинклюзивногообразованияделениеклассанагруппыосуществляетсяприуменьшениинаполняемостиклассаобщегоколичестваобучающихсянатриврасчетенакаждогоребенкасособымиобразовательнымипотребностями.
Таблица10.Лексическийуровеньвладениярусскимязыком(Я2)

Русский языккакнеродной Я 2	Уровнивладениярусскимязыком	Объемуч.нагрузки загод	Кол-вословзаодинурок	ЛексическийуровеньвладенияЯ2
				занеделю	зауч.год	Количествоактивных(новых, ключевых)слов				Допустимыенормы
						почетвертям				Лексикана входе	Лексика                        навыходе
						1	2	3	4	низки й	сред ний	высокий
1класс	А1-1	54ч.	2	4	108	26	26	30	26		108	140

 

2класс	А1-2	56ч.	2	4	112	26	26	34	26	108	220	280
3класс	А1-3	56ч.	2	4	112	26	26	34	26	220	332	420
4класс	А1-4	56ч.	2	4	112	26	26	34	26	332	444	730
Примечания:		*+12 ч.(вкаждомклассе       наСОР)				* в учебникахданы какключевые слова(они включены вкаждый урокпотемепрограммы)				* Наращиваниесоздается в видеспиралииз общегочисло активного (несчитая пассивного)словарного запасаучащегося, который внормесоставляет диапазон отнизкого квысокому

Таблица11.Требованиякуровнямязыковыхкомпетенций.Русскийязык(Я2)

Виды             речевой деятельности	Требованиякним
1класс
Слушание	понимаетзначениезнакомыхслов,имеющихотношениекповседневнойиклассно-урочнойжизни; понимаетнаслухпредложения,проговариваемыемедленноичетко,иправильнореагирует на нее, используямимикуи жесты; отвечает    на     вопросы    и     подбирает    соответствующую     картину    кпрослушанномусообщению спомощьюучителя; понимает,оком/очемговоритсявпрослушанномтексте; показывает       понимание       увиденного       или       услышанного       черезкомментирование,вопросы илидействия
Говорение	используетвречислова,словосочетаниядлязнакомства,сообщенияосебеиописания предметов; создает высказывание из 2-3 предложений по картинке;понимаетсобеседникаи отвечаетему; реагируетна услышанное,соблюдаяречевыенормы; пересказывает        короткие        тексты/простые        сюжеты;                                 описываетувиденный/услышанныйсюжетприпомощиучителя
2класс
Слушание	понимает устную речь и лексическое значение слов в простых фразах;понимаетзначениепростыхпредложений,составленныхиззнакомыхслов,имеющихотношениекповседневной жизни; отвечает на вопросы и подбирает соответствующую иллюстрацию/картинук прослушанномуматериалу; определяетгероеврассказов,сказок; определяетсюжетнуюпоследовательностьсобытий; понимает    и    описывает    происходящие    события    в    аудиовизуальномматериалепри помощиучителя
Говорение	использует в речи слова и словосочетания для составления вопросительныхпредложенийпоматериалу; создает высказывание на основе сюжетных картинок;участвует в речевой ситуации на определенную тему;понимает,о чемговорит собеседник; соблюдаетречевыенормы; пересказываеттексты,используязнакомыесловаприподдержкеучителя,

 

	соблюдая последовательность событий;высказываетпростоеоценочноемнение
Чтение	читаетвыразительнотекст; понимает значение простых фраз в тексте, содержащих знакомые слова;определяетжанрыразличныхтекстов(стихотворение,сказка,загадка,рассказ); составляетпростыевопросы по текстуи отвечает наних; находитинформациювсловаряхисправочникахприподдержкеучителя
Письмо	пишетсвязныепредложенияпоиллюстрации/рисунку,используяслова-описанияспомощьюучителя; на        основе        прослушанного/прочитанного/увиденного            записываетсловосочетания; используетзнакипрепинаниявконцепростыхпредложений(спомощьюучителя); соблюдаеткаллиграфическиенормы
3класс
Слушание	понимаетустнуюречь иаудиовизуальныйматериал; задает     уточняющие     вопросы    для     выяснения    смысла               конкретныхвысказываний; понимаетлексическоезначениесловвпредложенииивтексте; отвечаетнапростыевопросыпосодержаниюпрослушанногоиподбираетиллюстрациипо развитию сюжета; заполняет     таблицу    и     определяет     причинно-следственную    связь                      впрослушанномтексте,ваудиовизуальномматериале(идея,события,герои) приподдержкеучителя
Говорение	создаетвысказываниенаосноветемы,предложенной учителем;участвуетвречевойситуации наопределеннуютему; использует в речи тематическую лексику в различных контекстах;понимает,о чемговорит собеседник; дополняетвысказываниясобеседника; пересказывает    истории/рассказы,    используя    план/свои    заметки                             приподдержке учителя; описываетсюжетизвидео-иаудиоматериалов; высказываетоценочныесужденияопрослушанном/прочитанномматериале
Чтение	читаетвыразительнотекстилиегочасть,используяразличныевидычтения; понимаетключевыемоментывкороткомтексте,содержащемзнакомыесловаифразы; определяет    жанры   текстов    (стихотворение,    сказка,    загадка,                       рассказ,пословицы); различаеттекст-повествованиеитекст-описание; задаетуточняющиевопросыпосодержаниютекстаиопоступкахгероевпроизведения; находитиизвлекаетинформациювсловаряхисправочникахприпомощиучителя
Письмо	пишетсвязныепредложенияподаннойтемеисоздаетпостер; на   основе     прослушанного/     прочитанного/увиденного     делает       короткиезаписиспомощьюучителя; использует знаки препинания в конце простых предложений;соблюдаеткаллиграфическиенормы

 

4класс
Слушание	понимаетустнуюречь, аудиовизуальныйматериал; определяетзначениенезнакомыхсловисловосочетанийпоконтексту;отвечаетнавопросыиопределяетключевыемоментывпрослушанномматериале; определяет основную мысль прослушанного материала;определяетосновныемоментываудиовизуальномматериале
Говорение	использует необходимые слова для поддержания разговора;создаетвысказываниепо данномуначалутекста; участвуетвречевойситуации; понимает, о чем говорит собеседник, уточняет, выясняет, перефразирует еговысказывания; пересказываетподробноистории/рассказы; высказываетоценочныесуждения,выражая своюточкузрения
Чтение	читаеттекст или егочасть,используяразныевидычтения; понимаетключевыемоментывкороткомтексте,содержащемнезнакомыеслова; определяет жанры разных текстов;различаеттекст-рассуждение; формулируетоценочныевопросыпосодержаниютекстаиопоступкахгероевпроизведения; находитиизвлекаетинформациюизразныхисточников:словарей,справочников,энциклопедий,интернет-ресурсов, инфографики
Письмо	представляетисторииввидеиллюстраций; наосновепрослушанного/прочитанного/увиденногопишеткороткийтекстспомощьюучителя; ставитсамостоятельнонеобходимые знакипрепинаниявпредложенияхприсоставлениикороткихтекстов; совершенствуеткаллиграфическиенавыки

«Шетелтілі»оқу пәні
Бастауышсыныптардажүргізілетін«Шетелтілі»(«Ағылшынтілі»,
«Немістілі»,«Французтілі»)оқупәнініңжоспары«Білімберудіңбарлықдеңгейініңмемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандарттарынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы 31 қазандағы№604бұйрығына сәйкес.
«Шетелтілі»оқупәнібойыншаоқупроцесіҚРБҒМ2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарымен(төмендетілгеноқужүктемесімен)(2021жылғы26наурыздағы№125бұйрығыменөзгерістер ментолықтырулар енгізілген)жүргізіледі.
«Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекіту туралы» ҚР БҒМ 2018 жылғы 30 қазандағы № 595 бұйрығына сәйкесбілімберуұйымдарыменшіктүріменнысанынақарамастан,үлгілікоқужоспарын,оныңішіндеоқупроцесіжүзегеасырылатынтөмендетілгеноқужүктемесі барүлгілікоқужоспарларынөздері таңдап алады.
ТөмендетілгеноқужүктемесібарҮлгілікоқужоспарларыбойынша
«Шетелтілі»оқупәнініңҮлгілікоқубағдарламалары«ҚРБҒМкейбірбұйрықтарынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы №496бұйрығыменбекітілген.
 «Ағылшынтілі»оқупәні
«Ағылшын тілі» оқу пәндері (оқыту қазақ тілінде, оқыту қазақ тіліндеемес)бойыншa оқужүктeмeсініңкөлeмі:
1-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында – 66 сағатты;2-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында – 68 сағатты;3-сыныпта– аптасына2сағатты,оқужылында–68 сағатты;
4-сыныпта– аптасына2сағатты,оқужылында–68 сағаттықұрайды.
«Ағылшынтілі»оқупәндері(оқытуұйғыр,өзбек,тәжіктілдерінде)
бойыншa оқу жүктeмeсінің көлeмі:1-сыныпта–аптасына0сағат;
2-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында – 68 сағатты;3-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында – 68 сағатты;4-сыныпта– аптасына2 сағатты,оқужылында– 68 сағат.
Бастауыш мектепте «Ағылшын тілі» пәнін оқытудың мақсаты – сөйлеуәрекетінің түрлерін: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды дамыту арқылытілтуралыбастапқыбілімдімеңгертужәнеонытілдікнормалардысақтайотырып,оқуәрекетімен күнделіктіөмірде қолдану (11-кесте).

1. кесте.«Ағылшынтілі»пәнініңҮлгілікоқужоспарынасәйкессыныптарбойыншакөрсетілгентілдікдеңгейлердеңгейі:

Сыныптар	Тілдікдеңгейлер
1-сынып	А1workingtowards(А1деңгейібағытындағыжұмыс)
2-сынып	А1low(төмен)
3-сынып	А1mid(орташа)
4-сынып	А1high(жоғары)

«Ағылшынтілі»оқупәніжаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқубағдарламасы шиыршық әдісімен қатар хронологиялық жүйені сақтай отырып,қарапайымнанкүрделігеқарай оқытупринципіне негізделген.
Бастауыш білім беру деңгейінің 1-4-сыныптарына арналған «Ағылшынтілі»пәніненҮлгілікоқужоспарыұзақмерзімдіжоспарнегізіндежүзегеасырылады.Ұзақ мерзімді жоспардың негізгі құрылымы:

1. тақырыптықбөлімдер;
2. оқумақсаттары.

Ұзақ мерзімді жоспарда білім беруді дамытудың ортақ принципі (дамытутұжырымдамасы), білім берудің басты бағыты мен бағдарламалары, қойылғанмақсаттарғақол жеткізудіқамтамасызететінмаңыздыіс-әрекеттердіжүзегеасырудыңмазмұнымен орындалужолыкөрсетіледі.
Ұзақмерзімдіжоспардабіроқужылынаарналғаноқумақсаттарықамтылған.Ұзақмерзімдіжоспардабөлімдерментақырыптардымеңгеругежұмсалатынсағатсаныкөрсетілмеген.Бөлімшелергеарналғансағатсанын
 бөлудіұзақмерзімдіжоспарғасәйкес,күнтізбелік-тақырыптықжоспардыпедагогөзінемесепедагогтерұжымыбірлесіпәзірлейді.Әзірленгенкүнтізбелік-тақырыптық жоспар мектептің пән бойынша әдістемелік бірлестікотырысындақарастырып,бекітіледі.
Жаңартылғанбілімберубағдарламаларыныңерекшеліктерініңбірі–олардың ыңғайлылығы мен жанжақтылығы. Ұзақ мерзімді жоспар «Ағылшынтілі»оқупәнімұғалімдеріне:

1. тоқсанғатиістібөлімтақырыптарыныңоқумақсаттарынзерделеутәртібіндербес айқындауына;
2. білім алушылардың жеке ерекшеліктері мен үлгерім деңгейлерін ескереотырып,тапсырмалардыңтүрлерінөзгертіп,олардытүрлендіреалуына;
3. бірнешеоқумақсатынажетугебағытталғантапсырмалардыәзірлеугемүмкіндікбереді.

Оқу бағдарламасының бастауыш білім беру деңгейінің мазмұны өмірментығызбайланыстыкүнделіктіқолданыстағыақпаратарқылыбілімалушылардың тілді меңгеруге деген қызығушылығын тудыруға бағытталған.Сонымен қатар білім алушылардың бойына ақпаратпен жұмыс істеу және өзкөзқарасынбілдірусияқтықасиеттердідамытуға ықпалетеді.
1-2-сынып білім алушылары үшін «Патриотизм», «Құндылықтар жүйесі»сияқтыұғымдарабстрактілісипатқаиеболғандықтаноларғасалыстырмалытүрде«Меніңотбасымжәнедостарым»,«Қоршағанорта»,«Саяхат»тақырыптары жақын және түсінікті болып келеді. Білім алушылардың отбасы,үйі,ата-анағадегенмахаббатыжәнекезкелгенқадамтуғанүйденбасталатынынтүсінуі,өзінқоғаммүшесіретіндетануынаықпалетеді.СолүшінжаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарындаортақтақырыптарқарастырылады(12-кесте).

1. кесте. «Қазақ тілі» (Т2), «Орыс тілі» (Я2), «Ағылшын тілі», «Немістілі»,«Французтілі» оқупәндерібойынша ортақтақырыптар(1-сынып)

Ортақтақырыптар	Оқытумерзімі	Тілді меңгеру деңгейлері(апталықжүктеме)
1-сынып
1.Өзім туралы(All aboutme)	1-тоқсан	Қазақтілі(аптасына2сағат) - бастапқыА1деңгейі;
2.Менің мектебім (Myschool)
3.Менің отбасымжәнедостарым(My familyandfriends)	2-тоқсан	Орыс тілі (аптасына 2 сағат) -бастапқыА1 деңгейі; Ағылшынтілі(аптасына2сағат)- А1    working    towards    (А1         деңгейібағытындағыжұмыс)
4.Қоршағанорта(Theworldaround us)
5.Саяхат (Travel)	3-тоқсан
6.Салт-дәстүр(Traditionandfolklore)
7.Тағамменсусындар(Foodand drink)
8.Денісаудың–тәнісау(Healthandbody)	4-тоқсан

 

2-сынып
1.Өзімтуралы(All aboutme)	1-тоқсан	Қазақтілі(аптасына2сағат)-А1деңгейі; Орыс тілі (аптасына 2 сағат) -А1деңгейі; Ағылшын тілі (аптасына 2 сағат) -А1low (төмен)
2.Меніңотбасым  және     достарым (Myfamilyandfriends)
3.Менің мектебім(Myschool)	2-тоқсан
4.Меніңтуған  өлкем     (The  world aroundus)
5.Денісаудыңжанысау(Healthand body)	3-тоқсан
6.Салт-дәстүржәнеауызәдебиеті (Traditionsandcustoms)
7.Қоршаған        орта      (The      natural environment)	4-тоқсан
8.    Саяхат(Travel)
3-сынып
1.Жандытабиғат (Animals)	1-тоқсан	Қазақтілі(аптасына2сағат)-бастапқыА2 деңгейі; Орыс тілі (аптасына 2 сағат) -бастапқыА2 деңгейі; Ағылшын тілі (аптасына 2 сағат) -А1mid (орташа)
2.Жақсыданүйрен,жаманнанжирен (жарықпенқараңғы)(Light&Dark)
3.Уақыт(Time)	2-тоқсан
4.Сәулетөнері (Buildings)
5.Өнер(Art&Music)	3-тоқсан
6.Атақты       тұлғалар    (Explorers    & Inventors)
7.Су–тіршіліккөзі(Water,water everywhere)	4-тоқсан
8.Демалыс       мәдениеті.    Мерекелер (Havingfun)
4-сынып
1.Менің        Отаным     –     Қазақстан (Kazakhstanin theWorld ofSport)	1-тоқсан	Қазақтілі(аптасына2сағат)-А2деңгейі; Орыс тілі (аптасына 2 сағат) -А2деңгейі; Ағылшын тілі (аптасына 2 сағат) -А1high (жоғары)
2.Құндылықтар(ValuesinMythsand Legends)
3.Мәдени        мұра      (Treasure      and Heritage)	2-тоқсан
4.Мамандықтар      әлемі    (Professions andwaysofCommunication)
5.Табиғатқұбылыстары  (Hot     and Cold)	3-тоқсан
6.Қоршағанортанықорғау(Healthy World)
7.Ғарышқа       саяхат     (Journey     into Space)	4-тоқсан
8.Болашаққасаяхат(Machines)

Бастауышбілімберудеңгейіндетілдікпәндерденсабақберетінмұғалімдер күнтізбелік-тақырыптық жоспарды әзірлеуде ортақ тақырыптардыескерукерек.
 

1. кесте.Формативтібағалаудыжүзегеасыру

№	Дәстүрліоқупроцесінде	Карантин,     әлеуметтік,                        табиғи             және техногендік          сипаттағы                               төтеншежағдайлар, шектеу шараларыкезінде
1.	оқытумақсаттарынақолжеткізужәне сабақтасараланғанжұмыстыоданәріқұруүшінмониторингжүргізіледі	баллқоюарқылыбағаланады
2.	ұсыныстаржазбашанемесеауызшатүрде  (дәптерлерде                       немесекүнделіктерде)түрдежүзегеасырылады	білім алушылардың оқу жетістіктерінбағалау 1-ден 10 балға дейін жүзегеасырылады
3.	педагогсабақтакерібайланыстыжүзегеасырады
4.	педагогбілімалушылардыңсанын,керібайланыстыұсынунысаныменжиілігін дербесайқындайды
5.	бағалаунәтижелерін басыпшығаружәнеоданәрі сақтауталапетілмейді

БЖБүшінжоғарғыбалл2-4-сыныптардакемінде7және15балданартықболмауы керек.
Төмендебөлім/ортақтақырыпүшінжиынтықбағалаурәсімдерініңсаныкөрсетілген (14-кесте).

1. кесте.«Ағылшынтілі»пәнібойыншажиынтықбағалаурәсімдерінің

саны

Сыныптар	Бөлімдер/ортақтақырыптарбойыншажиынтықбағалаурәсімдерінің саны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
2-сынып	2*	2*	2*	2*
3-сынып	2*	2*	2*	2*
4-сынып	2*	2*	2*	2*

* Бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауда сөйлеу қызметінің екі түрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәнеайтылым; оқылымжәнежазылым)
«Ағылшынтілі»оқупәнібойыншаоқытупроцесінұйымдастырудыңерекшеліктеріжәнеағылшынтілі мұғалімдерінеарналғанұсынымдар:

• 1-сыныпбілімалушыларынаарналғанағылшынтілібойыншаоқубағдарламасында тек А1 тілдік деңгейі бағытындажұмыс жасау көзделген.АлА1тілдікдеңгейінбілімалушыларбастауышбілімберудеңгейін(4-сыныпты)аяқтағанда толық меңгереді;
• 1-сыныпта «Ағылшын тілі» оқу пәні бойынша оқылым мен жазылымдағдыларын дамыту көзделмейді. «Оқылым» бөлімі бойынша оқу мақсаттарытаныссөздер мен сөзтіркестерінтанып білугеғана бағытталады;
• 1-4-сыныпбілімалушыларынашетел(ағылшын)тілінбелсендіойындар, әндер, өлеңдер, қарапайым іс-қимылдар сияқты түрлі тәсілдер арқылымеңгертуұсынылады;
• оқу процесі оқылатын (ағылшын) тілде жүргізіледі, бірақ қажет болғанжағдайда педагог жаңа сабақты немесе күрделі нұсқауларды түсіндіру кезіндебілімалушының анатілін қолданаалады;

 

• коммуникативті құзыреттілікті меңгерудің негізгі шартының бірі – білімалушының білім беру процесіне белсенді қатысуы. Тілді меңгерудің бастапқыкезеңінде қателесу білім беру процесінің бір бөлігі болып табылатындықтан,қателерді түзету барысында педагогке білім алушының сабаққа деген ынтасынтүсіріпалмаудыкөздеуұсынылады;
• сабақтабілімалушыларғатанысағылшынтіліндегісөздерменсөйлемдердіжәненұсқаулардыжиіқолдануқажет.Бұлбілімалушыларғасөздерменсөйлемдердітиімдіестесақтауға,тапсырмалардыорындаубарысындаолардытануына мүмкіндік береді;
• мұғалімнің интонациясы дұрыс, дауысы айқын және ым - ишараларынақты,сөздермен сөйлемдерібаяужәне анық болуыкерек;
• түрлі-түстікөрнекіқұралдарды(суреттер,ойыншықтар,постерлер)пайдалану арқылы педагог білім алушылардың ойын жинақтап, жаңа сөздердітезмеңгеруіне ықпалетеді.

Нұсқаулықта(технологиялықкарта)сабақбарысындапедагогтің,ата-ананың, білім алушының орындайтын іс- қимылдары анық жазылуы керек (15-кесте).Нұсқаулықтыәзірлеубарысында«Ағылшынтілі»оқытупәнініңмұғалімдерібілімалушылардыңқабілетін,отбасыныңәлеуетінжәнемүмкіншіліктерінескеруіқажет.

1. кесте.Білімалушылардыңата-аналарынаарналғаннұсқаулықтың

үлгісі

№	Сабақтыңкезеңдері	Ресурс(презентация,бейнежазба,анимация, оқулық) жәнеоғансілтеме	Педагогтің         іс-әрекеті	Ата-ананың        іс-әрекеті	Білімалушының      іс-әрекеті
1	Жаңатақырыппентаныстыру	Презентация.2-слайд.	Сұрақтарқояды: -Boysandgirlslook at the picture,please. Whatisit? -Yes, you are right.Thisis aschool. Иә,                  дұрысайтасыңдар.Бұлмектеп.	Қажет                     болғанжағдайдасұрақтардықайталайды: -Boysandgirlslook at the picture,please. Whatisit?Балалар,    суреткеқарайықшы. Суретте             некөрсетілген? -Yes,youareright.Thisis aschool. Иә,                дұрыс айтасыңдар.    Бұлмектеп. Білімалушылардың	Сұрақтарғажауап    береді.Қажет               болғанжағдайдасұрақтардықайталайды.

 

				сұрақтарға    жауапберуін қадағалайды.
2	Жаңалексикаментаныстыру	Презентация.3-слайд.	Let’slearnthenewwords and phrases.Whatisthis?–Бұлне? Thisis – бұл .. A    school    bag    – мектеп сөмкесі.A book – кітап.Apen –  қалам. A         pencil         – қарындаш. A        rubber         – өшіргіш. A ruler – сызғыш.Let’srepeatagain,please. Қайталайық.	Оқушыменбірлесіптапсырманыоқиды,                        оныңсөздердіқайталағанынқадағалайды.	Сөздердіқайталайдыжәне                есіндесақтайды.

Нұсқаулық негізінен ата-анаға бағытталғандықтан, педагог оны барыншатүсінікті етіп әзірлеуі керек. Бұл жерде ескеретін жағдай, ата-ана ағылшын тілінмеңгермеуі мүмкін, сондықтан да оларға қосымша сөздер мен сөйлемдердіңаудармаларынберіпотыруқажет.
Бастауыш мектепте білім алушылардың тілдік дағдылары үш тілде (қазақтілі, орыс тілі, ағылшын тілі) ортақ тақырыптарды оқу арқылы дамытылады.Үлгілікоқубағдарламаларыныңұзақмерзімдіжоспарларындапәнаралақбайланыс (Cross Curricular Links) әр тақырыпта кездеседі. Педагог ұзақ мерзімдіжоспарды негізге ала отырып, тақырыптарды меңгеруге бөлінетін сабақ санынөзіжоспарлайды.
Бастауыш білім деңгейіндегі білім алушыларының психологиялық жәнежасерекшеліктерін(жоғарыэмоционалдылық,қозғалғыштық,сезімталдық,шаршағыштық) ескере отырып, оқытудың әдіс-тәсілдерін, формаларын таңдаупедагогтіңөз еркінеберіледі.
Білімалушылардыңбойындажекетұлғалыққасиеттерменқатарұлттыққұндылықтардыдәріптейтін,ОтансүйгіштіксезіміноятатынтапсырмаларҮлгілікоқубағдарламасыныңұзақмерзімдіжоспарындакөрсетілгенбарлықтақырыптардақарастырылуытиіс.
«Ағылшынтілі»оқупәніненҮлгілікоқубағдарламаларыбілімалушылардыңөзхалқыныңмәдениетіменруханиқұндылықтарын,ұлттықбірегейлігін,азаматтығын,адамгершілікнормаларынжәнесөйлеумәдениетітуралыбілімін қалыптастыруға бағытталған.
«Нeмістілі»,«Француз тілі»оқупәндері
2021-2022оқужылыбaстaуышбілімбeрудeңгeйіүшін«Нeмістілі»,
«Французтілі»оқупәндерібaстaуышбілімбeрудeңгeйінің1-4-сыныптaрынa
 aрнaлғaн «Нeміс тілі», «Француз тілі» оқу пәндерінeн жaңaртылғaн мaзмұндaғыҮлгілік оқу бaғдaрлaмaсы нeгізіндe жүзeгe aсырылaды (ҚР БҒМ 2019 жылғы 26шілдeдeгі №334бұйрығы).
«Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндерініңоқубaғдaрлaмaрыбілімaлушылaрдың тaлдaу, бaғaлaу жәнe шығaрмaшылық ойлaуды қaлыптaстырaтынтүрлі тaпсырмaлaрды орындaу, aуызшa жәнe жaзбaшa түрдeгі дeрeккөздeрдіңсaн aлуaн түрлeрі, ынтaлaндырaтын жәнe қызықты пәндік мaзмұн aрқылы білімaлушылaрдың нeміс тілінeн жaлпыeуропaлық құзырeттeрінe (Common EuropeanFrameworkofReference,CEFR)сәйкeсA1 дeңгeйінeжeтумaқсaтынкөздeйді.
«Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндерібойыншaоқужүктeмeсініңкөлeмі:
1 - сыныптa-aптaсынa 2 сaғaт, оқу жылындa 66 сaғaт;2-сыныптa-aптaсынa2сaғaт,оқужылындa 68сaғaт;3-сыныптa-aптaсынa2сaғaт,оқужылындa68 сaғaт;
4-сыныптa-aптaсынa2сaғaт,оқужылындa68 сaғaт.
1-4-сыныптaрынa aрнaлғaн «Нeміс тілі», «Француз тілі»оқу пәндерініңжaңaртылғaн мaзмұндaғы Үлгілік оқу бaғдaрлaмалары ҚР БҒМ бұйрығымeнбeкітілгeнжәнeЫ.AлтынсaринaтындaғыҰлттықбілімaкaдeмиясыныңсaйтындaорнaлaстырылғaн.https://nao.kz/.
Бұл оқу бағдарламары бастауыш білім беру деңгейінің 1-4-сыныптарынаарналған«Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндерібойыншажаңартылғанмазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламаларының қосымшасындағы Ұзақ мерзімдіжоспарғасәйкес жүзеге асады.
Бaстaуышсыныптaрдaғыоқубaғдaрлaмaсыныңмaзмұныбілімaлушылaрды нeміс, француз тілдердін күндeлікті өмірдe пaйдaлaнуғa үйрeтугe,сонымeн қaтaр нeміс тілін одaн әрі үйрeну үшін қaжeтті тұрaқты нeгіз қaлaуғaбaғыттaлғaн. Бaстaуыш мeктeптің «Нeміс тілі», «Француз тілі»оқу пәндерібaғдaрлaмaсыбілімaлушылaрдыңсөйлeудaғдылaрынқaлыптaстыруғa,дaмытуғa, олaрдың қызығушылығын жәнe өзінe дeгeн сeнімділігін нығaйтып,нeмістіліноқуғaдeгeн оңкөзқaрaсынқaлыптaстыруғaбaғыттaлғaн.
Бaстaуыш сыныптaрдaғы білім aлушылaр«Нeміс тілі», «Француз тілі»оқу пәндері бойыншa кeлeсі тaқырыптaрғa бaйлaнысты лeксикaны мeңгeрeді(16-кесте).

1. кесте.Сыныптарбойыншалексиканымеңгеру

1-сынып
«Нeміс тілі»	«Французтілі»
Allesübermich	Toutsur moi
MeineSchule	Monécole
MeineFamilieundmeineFreunde	Mafamilleetmesamis
Umgebung	L’environnement
Reise	Voyage
TraditionenundFolklore	Les fêtes etlestraditions
EssenundGetränke	Repas
EingesunderGeistineinemgesundenKörper!	Unespritsaindans uncorpssain

 

2-сынып
Allesübermich	Seprésenter,parlerdesoi
MeineFamilieundmeineFreunde	Mafamilleetmesamis
MeineSchule	Monécole
Umweltbedingungen	L’environnement
EingesunderGeistineinemgesundenKörper!	Unespritsaindans uncorpssain
SittenundBräuche	Lestraditionset lescoutumes
Umwelt	L’environnement.Lessaisons
Reisen	Vacancesetvoyage
3-сынып
BelebteNatur	Vivelanature!
LichtundSchatten	Laville
Zeit	Majourneédetravail
Architektur	Nousfaisonsdescourses
Kunst	L’art
BerühmtePersönlichkeiten	LesGrandsHommes
Wasser–QuellevomLeben	Cultureetrepos
Erholungskultur,Feier	Bientôtlesvacances!
4-сынып
SportinKasachstan	Sport
WerteindenMythenundLegenden	LaFrancophonie
Kulturerbe	Unamiétranger
BerufsweltundKommunikationen	Lemondedesmétiers
Naturerscheinungen	Phénomènesnaturels
EingesunderGeistineinemgesundenKörper!	Unespritsaindans uncorpssain
Weltraumreise	Mesloisirs
Autos	Lestransports

Пәндер бойыншa әр тоқсaндa 1 рeт бөлім (БЖБ) бойынша жәнe тоқсaн(ТЖБ)бойыншажиынтықбaғaлaужүргізіледі.1-сыныптaжиынтықбaғaлaужүргізілмeйді.
2-4-сыныптaрдa БЖБ үшін eң жоғaры бaлл кeміндe 7 жәнe 15 бaлдaнaспaуытиіс.Төмeндeбөлім/өтпeлітaқырыпүшінжиынтықбaғaлaупроцeдурaлaрыныңсaныбeрілгeн(17-кeстe).

1. кeстe. «Нeміс тілі», «Француз тілі»пәндері бөлім бойыншa жиынтықбaғaлaусaны

Сыныбы	Жиынтық бaғaлaу сaныбөлім/ортaқтaқырыпүшін
	1тоқсaн	2тоқсaн	3тоқсaн	4тоқсaн
2-сынып	2*	2*	2*	2*
3-сынып	2*	2*	2*	2*
4-сынып	2*	2*	2*	2*

*Жиынтықбaғaлaудaбөлім/ортaқтaқырыпқaсөйлeуқызмeтініңeкітүрібіріктірілeді(мысaлы,тыңдaужәнeсөйлeу; оқужәнeжaзу).
 «Шетел тілі» пәні бойынша білім алушылардың біліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружұмыстарынұйымдастыру
Білімалушылардың«Шетелтілі»пәнібойыншабілімдегіолқылықтарыныңорнынтолтырубойыншажүйеліжұмыстөмендегідейміндеттерді шешуге бағытталған:

• «Шетелтілі»пәнібойыншабілімалушылардыңүлгеріміменбілімсапасынарттыруға бағытталған кешенді шаралар қабылдау;
• өзін-өзібақылауғаүйрету;
• өзін-өзібақылауқажеттілігінқалыптастыру;
• орындалғанжұмысқажауапкершіліктанытуғатәрбиелеу;
• білімалушылардыңжекешығармашылыққабілеттеріндамыту.

«Шетелтілі»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыанықтаужәнеқайтақалпынакелтірубойыншажұмыстыұйымдастырутөмендегідей кезеңдердентұрады:
І кезең. Жалпы қателіктерді анықтауIIкезең. Қателердітүзету
ІІІкезең.Жіберілгенқателіктердіталдау

1. кезең.Кемшіліктердіжоюдыжоспарлау
2. кезең. Кемшіліктерді жою. Сыныпта талдау жұмысын жүргізуVIкезең. Алдын алушаралары

Ікезең.Жалпықателіктердіанықтау
Жазбаша жұмыстарды тексеру, ауызша жауап беру, өзіндік және өзарабақылаубарысындажүзеге асады.
Жазбаша жұмыстарды жүйелі түрде жүргізу және өзі дербес орындауынқатаң бақылау ұсынылады. Қателерді анықтауға арналған жазбаша жұмыстыңтиімді түрлері:

• оқу жылының басында және соңында қателіктерді талдау үшін жекеөзіндікжұмысүшінәркестегемәліметтерматрицасынжәнеоғансәйкестестілеуберіледі;
• оқужылындапәнбойыншадәстүрлібақылау,кесіндібақылаужұмысы,теориялықматериалды жазбаша зерттеу.

Белгілі бір тақырыптың типтік қателерімен жалпы білім беру дағды-қабілеттерін анықтауға бағытталған ББҚ (білім, білу, қабілет) ауызша тексеру.Тесттапсырмаларындаестесақтауды(меңгергендердіжаңғырту),ойлауды(салыстыру,дәлелдеу,жалпылау),сөйлеудідамытатынсұрақтарқамтылуытиіс.Ауызшаемтиханныңсапасысұрақтардыңіріктелуінежәнеолардыңқойылуреттілігінебайланыстыболуықажет.Әрбірсұрақлогикалықтүрдетолық,қысқа жәненақты болуы керек.
Білімалушылардыңбойындаөзін-өзібақылаудағдыларыменқабілеттерін қалыптастыру олардың қателіктерін өз бетінше табуға мүмкіндікбереді. Сонымен қатар ол тәрбиелік, психологиялық,педагогикалық тұрғыдантиімді.Мысалы,мынадайформалардыпайдалануғаболады:«Қатенітауып,түсіндіріңіз»(өзіңіздіңсыныптасыңызжасаған,педагогжоспарлаған),
«Жауабынтексеріп,қатесінтүсініңіз»,«Жауабыңыздыбағалаңыз».
 Білімалушылардыңоқуіс-әрекетініңсапасыментиімділігінөзарабақылау педагогке олардың білімін тексеруге көмектеседі және адалдық пенәділеттілік,ұжымшылдықсияқтыжекеқасиеттерініңдамуынаықпалетеді.Білімдіөзаратексерубілімалушылардыңбелсенділігіндамытады,білімгеқызығушылығынарттырады.Өзарабақылаубарысындабілімалушылардыңжекеерекшеліктеріашылады,білімге қызығушылығы артады.
IIкезең.Қателердітүзету
Қателерді түзету қателерді анықтаумен қатар жүреді. Әрбір білім алушыөзінің «проблемалық» тақырыптарын бірнеше рет қайталауы арқылы шет тілінмеңгерудеоң нәтижеге қолжеткізе алады.

• Деректерматрицасы-бұлтестнәтижелеріенгізілетінкесте.Бұлсыныптағы «меңгере алу» картинасын тұтастай және әрбір білім алушыны жекекөругемүмкіндікбереді;

Қателіктерді есепке алу (барлық жазбаша жұмыстарда «меңгере алуын»бақылау). Бұл белгілі бір тақырыпты немесе ережені меңгере алмаған әр білімалушының қандай проблемалары бар екенін анықтауға мүмкіндік береді. Нақтықателіктер туралы ақпарат әрбір білім алушының мәліметтеріне енгізіледі (18-кесте)

1. кесте.4-сыныпоқушысыД.Жақановтыңжекежұмысжоспары

Қиындықтуғызатын дағдылар менқабілеттер	26.10	28.10	29.10	31.10	01.11	12.11.	23.11	29.11
Ойын      жазбаша                білдірудіұйымдастыру
Қарым-қатынас         мәселесін шешу
Лексикалықдағдылары
Грамматикалықдағдылары
Орфографиялықдағдылары
Тыныс        белгілерін        қою дағдылары

Білімдегі олқылықтардың орнын толтыру бойынша жұмыс формалары әртүрліболуымүмкін.Жекежоспардатоптықсабақтарды-жасылтүспен,сараланғантәсіл-күлгін,жекесабақтар-көктүстерменбөліпкөрсетуұсынылады.
Жеке жоспар парағы олқылықтарды қалпына келтіруге, нақты бір білімалушыныңбілімінтолықтыруғаарналғанжәнеоныңжекеқабілеттеріндамытуғабағытталған.
ІІІкезең.Жіберілгенқателіктердіталдау
Қателіктерді талдау жұмыс түріне байланысты. Әр жұмыс түрінен кейінауызшанемесежазбаша,сапалықжәнесандықталдаужүргізіледі.Мұқиятталдаужекебілімалушылардыңкемшіліктеріменжетістіктерінтереңзерттеуге,білімалушылардыңқателеріменнегізгіқиындықтарынбөлуге,олардыңпайдаболусебептерінзерттеугежәнеолардыжоюжолдарынбелгілеугемүмкіндік береді.
 

1. кезең.Білімдегіолқылықтардыжоюдыжоспарлау

Бұлжұмысталдауғанегізделгенжәнеоныңнәтижелерібілімалушыларғаайтылады.

• Педагогсабақтықашан,кімнен,қандаймақсатпенсұраукеректігінжәнебұлүшін қандай құралқолданудыжоспарлайды.
• Қателербойыншажұмысәрбіржазбашажұмыстанкейін,алқайтабағалау-«қанағаттанарлықсыз»бағаданкейінжүргізіледі.
• Қатаңбақылауәрбілімалушыныңбарлықтесттерменсынақтардыорындағанынакөзжеткізуүшінжүзеге асырылады.
• кезең.Білімдегіолқылықтардыжою.              Сыныптаталдаужұмысынжүргізу.Ұсынымдар:
• алынғаннәтижелер туралысыныппікірінсұрау;
• жазбашатексеру(жақсыбағаалынғанғадейін)жекежәнефронтальдықателербойынша жұмыс;
• жеке және фронтальды зерттеу кезінде қайталауға арналған тапсырмалар(жақсыбағағадейін).
• кезең.Алдыналушаралары

Келесіалдыналушараларыбілімалушылардыңқателіктеріназайтуғаықпалетеді:

• жазбашатапсырмалардыңмәтіндеріоңайоқылуыкерек;
• білім,    білік,    дағдыны    арттыруға    арналған    белсенді             ауызшажаттығуларды,типтік қателіктерді жүйелітүрдеталдау;
• жаңаматериалдытүсіндірукезіндеқатеніболжап,материалдыдұрысмеңгеругеарналғантапсырмаларжүйесін таңдау;
• қызығушылық     тудыратын,     тұрақты     зейінді             қалыптастыратынтапсырмалардытаңдау;
• өзін-өзібасқаруғажүйелітүрдедағдыландыру.

Білім алушылардың біліміндегі олқылықтарды толтыру үшін жеке жұмысбағытын әзірлеу ұсынылады. Яғни, «жеке жоспар парағында (ЖМП)»даму меноқудағы өзгерістер процесін көрсету керек. Ол әр білім алушыға жеке тәсілдіжүзегеасырыпқанақоймай,оныңбіліміндегіолқылықтардыжоюүшінжұмыстыесепкеалуға,қадағалауға,түзетуге,білімберумотивациясыныңдеңгейінкөтеруге мүмкіндік береді.
«Қарым-қатынасмәселесіншешу»критерийібойынша«Жазылым»дағдысы кезінде білім деңгейінің төмендеуі мүмкінтоптағы білім алушыныңқателіктерінанықтау:

• қарым-қатынастағықателігі (досына);
• жазылымдағдысындағықойылғансұраққатолықжәненақтыжауапбереалмауы(негізгібөлімдетапсырманыңбарлықаспектілеріашылмаған);
• жазылымдағдысындағыжеткіліксізкөлемі.

«Мәтінменжұмыс»критерийібойынша:

• абзацтарғадұрысмәнбермеу;
• лексикалықтұрғыдалогикалықбайланыстыңболмауы.

«Мәтінніңтілдікбезендірілуі»критерийібойынша:
 

• грамматикалыққателер(мәтінніңболмауы,үшшақтағыетістіктердіңдұрысқолданылмауы,сөйлемдердіңдұрыс құрылмауы);
• жекесөздердіңдұрысжазылмауы;
• тынысбелгілердіңдұрысқолданылмауы;
• лексикалыққателер.

Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыЖазғымектепжұмысын ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқаулар әзірледі. Әдістемелікнұсқаулар«Шетелтілі»пәнінеарналғанкүрделітақырыптарды/оқумақсаттарынанықтайды(1-10-сыныптар).ӘдістемелікұсынымдарАкадемияныңhttp://nao.kz сайтындаорналастырылған.
Пандемияменшектеушараларыкезінде«Шетелтілі»пәнібойыншабарлықтілдікдағдыларқамтылмауымүмкін.Сондықтан«Шеттілі»пәнімұғалімдерінебілімалушылардыңтілдікқажеттіліктерінескереотырып,лексикалықнемесеграмматикалықтақырыптытаңдауқұқығыберіледі.Мысалы, 19-кестеде білім алушылардың білімін толықтыру мен олқылықтардыжоюүшінсыныпбойыншаұсынылатынкүрделі тақырыптар берілген.

1. кесте.3-4-сыныптардағы«Шетелтілі»оқытупәнініңкүрделітақырыптарыныңмысалы

Ағылшынтілі	Немістілі	Французтілі
3-сынып
Explorersandinventors	UnsereHeimat     -  Kasachstan. ReisedurchKasachstan	Lesmatièresscolairesetles objetsscolaires
Space	TraditionenundFolklore	Arbregénéologique
Musicalinstruments	ÖkologieundLebenssicherheit	Lalangueetla culture
4-сынып
Journeyinto Space	DieErde– unserHaus	Laviescolaire
Machines	Kasachische       und       deutsche Kultur	Lespasse-temps
Ourplanet’streasure	GesundeLebensweise	Les fêtes etlesrepas

Педагогбақылауқұралдарыноңтайлықолдануарқылыбілімалушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толтырады және әрбір білімалушыныңбелсендіжұмысынқамтамасызетеді.Педагогтерге:

• сыни   ойлауды   дамытуға   бағытталған   жағдаяттық             тапсырмалардықолдану;
• функционалдықсауаттылықтықалыптастыру;
• оқытудың интерактивтіәдістерінқолдану (жобаәдісі, пікірталас,ойын,ізденісәдістері);
• жекекеңес,қосымшасабақтарұйымдастыру;
• «жексенбілікмектеп»,«демалысмектебі»,«жазғымектепті»саны15баладан асырмай ұйымдастыруұсынылады.

Білімалушылардыңсенбілік,жексенбіліксабақтарынкестегесәйкесұйымдастыруұсынылады.Мұндабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтарды жою үшін ғана емес, сонымен қатар олардың қарым-қатынасдағдыларын дамыту үшін де мақсатты жұмыс жүргізіледі. Кеңес беру арқылыбілімалушылардыңәр түрлі (топтық,жеке)жұмыстүрлерін біріктіреді.
 Қосымшасабақтарғадайындықтыпедагогтерде,білімалушылардабірлесе жүзеге асырады. Педагог оқылатын материалдың мазмұнын логикалық-дидактикалықталдауменбіргеқиындықтарды,кемшіліктерді,білімалушылардыңауызшажауаптарындағықателіктерінжәнеоқылатынтілдегіжазбаша жұмыстарды жүйелейді. Осы негізде ол қосымша сабақ кезінде қайтаоқытылуымүмкінтақырыптардыңтізіміннақтылайды.Білімалушыларөзкезегінде қосымша сабақтарға дайындалуды үйренеді, оның шарттары алдын-алаөзара келісіледі.
 
 
 «Математика   және     информатика»    білім    саласының     мазмұны
«Математика»    және    «Цифрлық    сауаттылық»    пәндері    арқылы                           жүзегеасырылады.
«Математика»оқупәні
Математикабойыншабастапқыбілімсынитұрғыданойлауқабілетіндамытады,зерттеужәнеқарым-қатынастың,математикалықбілімдіөмірдеқолданудыңалғашқыдағдыларынқалыптастыруғаықпалетеді.
Бастауышсыныпбілімалушыларыматематикакурсынигереотырып,талдау,синтездеу,жіктеу,салыстыру,себеп-салдарлыққатынастармензаңдылықтардыанықтаудыүйренеді,түрлізаттарменқоршағанортақұбылыстарын сипаттау үшін математикалық тілдің негіздерін игереді, біліммен іс-әрекет тәсілдерін меңгереді, мұның барлығы жинақтала келе оқи білугенегізболады.
Математика» пәнін оқыту бейнелік және логикалық ойлауды дамытуға,математикалық тілді дамытуға, оқу-танымдық және практикалық міндеттердішешуге,айтылғанпікірдідәйектеу,дәлелдеу,негіздеубіліктеріндамытуға,басқалардыңпікірлерінбағалаужәнеқабылдауға бағытталған.
«Математика» пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:1-сынып – аптасына 4 сағат, оқу жылында – 132 сағат;2-сынып – аптасына 4 сағат, оқу жылында – 136 сағат;3-сынып– аптасына5 сағат,оқужылында–170сағат;
4-сынып– аптасына5 сағат,оқужылында –170 сағаттықұрайды.
4-сыныптасабақтастықжәнетереңдетупринципінсақтайотырып,математиканыоқытудыңбүкілкурсыбойыншабілімдермендағдылардыжүйелідамытужәнетереңдете түсуқамтамасыз етіледі.
«Математика» оқу пәнінің мазмұны білім берудің кейінгі деңгейлеріндежалғасынтабатынбес бөлімнентұрады:

1. Сандаржәне шамалар.
2. Алгебраэлементтері.
3. Геометрияэлементтері.
4. Жиындар.Логикаэлементтері.

 

1. Математикалықмодельдеу.

Білімалушылардыңматематикакурсыбойыншабілімдерініңсабақтастығын қамтамасыз ету үшін пәннің оқу бағдарламасына 2013 жылғыбастауышбілімберудеңгейініңоқубағдарламасындақарастырылмайтын
«Комбинаторика»,«Тізбектер»,«Жиындаржәнеоларменорындалатынамалдар» деп аталатын жаңа бөлімшелер енгізілді. Жаңа оқу бағдарламасынданегізгі және жоғары мектептерде геометрияны табысты меңгерудің алғышартыболыптабылатын«Геометриялықфигуралар»бөлімшесікеңіненқарастырылған.
Бұлбөлімшелердіоқып-үйрену4-сыныптыңбілімалушыларындалогикалық ойлаудың, процестер мен құбылыстарды талдау, себеп-салдарлықбайланыстарды табу, бұл құбылыстардың заңдылықтары мен тенденцияларынашу дағдыларының дамуына ықпал етеді. Бұл сипаттағы тапсырмалар TIMSSхалықаралықзерттеулерінде кездеседі.
«Математика»пәнібойыншамұғалімалдыналадайындалғанкритерийлермен дескрипторлар бойынша әртүрлі жұмыс түрлерін жүргізіп,оқутапсырмаларынбере алады (21-кесте).

1. кесте.Жұмыстүрлерініңкритерийлерімендескрипторлары

№	Жұмыстүрлері	Критерийлер/дескрипторлар
1	Берілген     мәліметтері     жетіспейтінесептердішешу Білім алушылар сандары,шарты менсұрағыбаресептердішығаружолдарынжақсытүсінуүшін оларғажетіспейтін мәліметтерібаресептердіұсынуғаболады	мәліметтері    толық    емес    есептердіажыратабіледі; есепті       жетіспейтін       мәліметпентолықтыраалады; жазбанынақтымәліметтерментолықтыраалады
2	Артықмәліметтерберілгенесептердішешу Білімалушыларсандары,шартыменсұрағыбаресептердің шығаружолдарын жақсы түсіну үшін оларғаартықмәліметтері баресептерді ұсынуғаболады.	артықмәліметтерібаресептердіажырата алады; есептіңшартынөзгертежәнедәлелдейалады; бақылай, салыстыра және қорытындышығараалады
3	Графикалықмодельдеу Графикалық модель – сюжеттік есептіңсызбасы, ол білім алушыларға есепшартында берілген абстрактіліқатынастарды нақты кеңістіктікформадатүсінуінекөмектеседі	есепмәтінінсызбаменкелтіреалады; есепмәтінінжәнеоғансайкелетінсызбанысәйкестендіреалады; есептің      берілгендерімен      модельдітолтыраалады; сызбабойыншаесепқұрастыраалады
4	Заңдылықтарды табу және өзініңзаңдылықтарын жасауға арналғаншығармашылықтапсырмалар. Математикалық заңдылық – бұл белгілібір ереже. Осы ереже бойыншаэлементтердің сандық, пішіндік немесебасқа да қатарында белгілі бір сәйкестәртіппенэлементтердіңнемесе олардыңқасиеттерініңқайталануынемесеөзгеруіболыптабылады.	заңдылықтың белгілі бір ереже, іздеуекенін біледі; элементтері/заттарбелгілібірережебойыншаорналасқанын түсінеді; топтастыражәнеқорытындыжасайалады.

 Төменде бөлім/ортақ тақырып үшін жиынтық бағалау саныкөрсетілген(22-кесте).

1. кесте.«Математика»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сыныптар	Бөлім/ортақтақырыптарбойынша жиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
2-сынып	3	3	3	3
3-сынып	3	3	3	3
4-сынып	3	2	2	3

 
 
 «Цифрлықсауаттылық»оқупәні
«ҚРБҒМ2018жылғы31 қазандағы№ 604бұйрығынаөзгерістерментолықтырулар енгізу туралы»2020жылғы5мамырдағы№ 182бұйрығының14-тармағындабастауышсыныптағы«Ақпараттық-коммуникациялықтехнологиялар» пәнінің атауы «Цифрлық сауаттылық» болып өзгертілді. Пәнмазмұныменоқужүктемесіөзгертілген жоқ.
«Цифрлықсауаттылық»пәніноқыту2020жылғы27қарашадабекітілген
№ 496 «ҚР БҒМ кейбірбұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізутуралы» бұйрығына сәйкес жүргізілетін болады (2013 жылғы 3 сәуірдегі №115бұйрығына(188-2кқосымша),2019 жылғы26 шілдедегі№334 бұйрығына
(4-қосымша)өзгерістеренгізілді).
«Цифрлық     сауаттылық»    оқу      пәні     1-сыныпта    2022 жылдың1қаңтарынаненгізіледі.
1-сыныптағы «Цифрлық сауаттылық» оқу пәнінің базалық мазмұны білімалушылардыңалгоритмдікойлауқабілетінойынпрограммалауортасындақалыптастыруға,робототехникажиынтығыныңнегізгікомпоненттеріментаныстыруға,қарапайымроботтаржинауғажәнеолардыбасқаруғабағытталған.
1-сыныпқаарналған«Цифрлықсауаттылық»оқупәнініңбазалықмазмұны:

1. «Компьютер»:Информатикакабинетіндегіережелер;
2. «Интернет желісіндегі жұмыс»: желіде орналастырылған ақпараттыңсенімділігіменпайдалылығы;желідегі қалаусызбайланыстәуекелдері;
3. «Есептейбілу»:алгоритмдер;сызықтыалгоритмдердіорындаушы;программалау ойын алаңынының интерфейсі (Scratch (скретч)); программалауойыналаңында жобанықұру,сақтаужәне ашу;
4. «Робототехника»: білім беру роботының негізгі моделін құру; роботқаарналғанпрограмманыжүктепалужәнеіскеқосу;роботтыңдоңғалақ

 бұрылыстарыныңбелгіленгенсаныбойыншақозғалысы,роботтыңберілгенбұрыштақозғалысы(90,180градус).
2021-2022 оқу жылында 3-сыныпта «Цифрлық сауаттылық» оқу пәні2021 жылдың1 қыркүйегіненоқытылады.
3-сыныпқаарналған«Цифрлықсауаттылық»оқупәнініңбазалықмазмұны:

1. «Компьютер»:компьютерқұрылғылары:таңбарегистрін,пернетақтаның орналасуын, меңзерді басқаруды өзгертуге арналған клавиштер.Программалыққамтамасызету:қолданбалыпрограммаларда«қызу»клавиштерді пайдалану. Қауіпсіздік: Интернет желісінде жұмыс істеуде жекеқауіпсіздігініңнегізгіережелері.
2. «Ақпаратты ұсыну және өңдеу»: мәтінді теру ережелері; маркіленгенжәненөмірленгентізімдер;мәтіндіөңдеу;шрифтпенабзацтыпішімдеу(жазылуы,түсі,тегістеу);кесу,көшіру,белгіленгенмәтіндіқұжатқақою;мәтінгесуреттіқоюжәнеорналастырылуынреттеу;Презентациялар:презентацияконструкторы;программамәзірі;презентацияныңашылуыменсақталуы;мәтіндіжәнесуреттердіслайдқаорналастыру;слайдтарарасындаауысу;презентациядизайны.Графика:фотосуреттердіөңдеугеарналғанпрограмма(жарықтық,контраст,жиектеме);
3. «Интернет желісіндегі жұмыс»: ақпарат іздеу, құжаттан мәтін үзіндісініздеу.Ақпараталмасу:желідегіақпараталмасужолдары;жобабойыншабірлесіпжұмысістеуге арналғанмессенджерлерді пайдалану.
4. «Есептейбілу».

Алгоритмдер:цикл;циклдікалгоритмдііскеасырукезіндеорындаушыныңкомандалар жүйесі.
Программалау: программалау ойын алаңын құру барысында алгоритмдіжүзегеасыру;дайынсценарийбойыншаойынәзірлеу;программалауойыналаңындабірнешекөріністермен жәнекейіпкерлерменжұмысістеу.

1. «Робототехника»: орта мотордың жылдамдығы мен айналымның санынкүйгекелтіру; роботқозғалысынұйымдастыруүшінциклдіқолдану.

3-сыныптыңоқубағдарламасындағыоқумақсаттарынмеңгеруүшінмынадайұсынымдарберіледі:
1-тоқсандаоқупроцесінеқосымшакелесіоқумақсаттарыненгізуқажет: «1.1.3.1 информатика кабинетінде тәртіп ережелерін сақтау»; «2.1.1.1енгізужәнешығаруқұрылғыларынажырату»;«2.1.2.1файлжәнепапкаұғымдарынтүсіндіру»;«1.4.1.1.сызықтықалгоритмдііскеасыру»;«1.4.2.1.ойынбағдарламалауортасындажобанықұру,сақтаужәнеашу(Scratch(скретч)»;«2.2.1.1пернетақтатренажёрындамәтінтеру»;«2.4.1.1тармақтауалгоритмініскеасыру»;
Бұлжағдайда1-тоқсанғаарналғаноқубағдарламасындағымына:
«3.4.1.1қайталаудықолданатыналгоритмдерқұрастыру(цикл)»;«3.4.1.2циклдік алгоритмді іске асыру»; «3.4.2.4. программалау ойын алаңында ойынқұру барысында циклдік алгоритмді жүзеге асыру»; «3.3.2.2 желідегі ақпараталмасужолдарынтүсіндіру»;«3.1.3.1Интернетжелісіндежұмысістеудежеке
 қауіпсіздігініңнегізгіережелерінескеру»оқумақсаттары2-тоқсандағы
«3.4.2.1 дайын сценарий бойынша ойын әзірлеу»; «3.2.1.1 таңбалы, нөмірленгентізімдер жасау»; «3.4.2.2 программалау ойын алаңында бірнеше көріністерменжұмыс істеу»; «3.4.2.3 программалау ойын алаңында бірнеше кейіпкерлерменжұмыс істеу»; «3.4.2.4программалау ойын алаңында ойын құру барысындациклдікалгоритмдіжүзегеасыру»оқумақсаттарыменкіріктіріледі.
3-тоқсандағыоқубағдарламасының«Робототехника»бөлімшесіндегі
3.5.3.1 орта қозғалтқыш жылдамдығының мөлшерін орнату және жылдамдығынреттеу;3.5.2.1роботқозғалысынұйымдастыруүшінциклдіпайдалануоқумақсаттарына1-сыныптыңоқубағдарламасындағы:«1.5.1.1білімберуроботының негізгі моделін жинау»; «1.5.1.2роботқа арналған программаныжүктепалып,іскеқосу»;«1.5.2.1роботтыңбелгілібіржылдамдықтағықозғалысын ұйымдастыру»; «1.5.2.2 дөңгелек айналымының белгілі бір санынаробот қозғалысын ұйымдастыру»; «1.5.2.3 роботты алға жылжыту қозғалысынұйымдастыру»;«1.5.2.4роботтыартқажылжытуқозғалысынұйымдастыру»;
«1.5.2.5роботтың90,180градустағыбұрылысынұйымдастыру»оқумақсаттарынкіріктіруқажет.
Бастауышмектепте«Цифрлықсауаттылық»пәніноқытудабілімалушылардыңжасерекшеліктерінескереотырыпоқытудыңбелсендіформалары мен әдістері қолданылады. Ұғымдарды жақсы түсіну үшін өмірдежиі кездесетіннақтымысалдармен байланыстыруұсынылады.
Бастауышмектепте«Цифрлықсауаттылық»,«Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» пәндерінен бөлімдер мен тоқсан бойыншажиынтықбағалауларжүргізілмейді.Жартыжылдықтарсоңында«Цифрлықсауаттылық»пәнібойынша«есептелді»(«есептелмеді»)қойылады.Білімалушыоқытумақсаттарыбойыншапрактикалықтапсырмалардыорындағанжағдайда«есептелді»қойылады.
                             «ЖАРАТЫЛЫСТАНУ»БІЛІМСАЛАСЫ                            
«Жаратылыстану» білім саласының мазмұнында «Жаратылыстану» пәніұсынылады.
«Жаратылыстану»оқупәні
Бастауышмектептегі«Жаратылыстану»пәніоқубағдарламасыныңмақсаты әлемнің қазіргі заманғы жаратылыстану ғылымы тұрғысынан бейнесітуралыбілімнегіздерінқалыптастыружәнебілімалушылардыңзерттеубіліктерімендағдыларындамытуболыптабылады.
Оқупәнініңбағдарламасыкелесіміндеттергежетугебағытталған:

1. зерттеу,ойлау,коммуникативтікдағдыларменбіліктерініңнегізінқалыптастыру;
2. техника    мен    технологияның    дамуына    елеулі    ықпал                 еткенжаратылыстанудыңмаңыздыидеяларымен,жетістіктеріментанысу;
3. қоршағанәлемніңқұбылыстарынтүсіндіруүшінжәнеәртүрліақпараткөздеріненалынғанжаратылыстану-ғылымитұрғыданмаңыздыжәнеөмірлік

 маңызы бар мазмұнды ақпаратты қабылдау үшін алынған білімді қолдана білубіліктерінмеңгеру;

1. зияткерлік,шығармашылыққабілеттерін,сынитұрғыданойлауқабілетінқарапайымзерттеулер,құбылыстардыталдау,жаратылыстану-ғылымиақпараттықабылдаужәнетүсіндірубарысындадамыту;
2. табиғатзаңдарынтанужәнежаратылыстануғылымдарыныңжетістіктерін өркениеттің дамуы мен өмір сапасын жақсарту үшін пайдаланумүмкіндігінесенімділіктітәрбиелеу;
3. күнделіктіөмірдетіршілікқауіпсіздігінқамтамасызету,заманауитехнологияларды сауатты пайдалану, денсаулық пен қоршаған ортаны қорғауүшінжаратылыстануғылымдарыбойыншабілімдерінқолданудағдыларынқалыптастыру.

Жекетұлғалыққасиеттердіңкеңауқымдыдағдыларменбірлеседамытылуыбілімберудің«қазақстандықпатриотизмменазаматтықжауапкершілік»,«құрмет»,«ынтымақтастық»,«еңбекпеншығармашылық»,
«ашықтық», «өмір бойы білім алу» сияқты басты құндылықтарын білім алушыбойынасіңіругенегізболыптабылады.
 
 
 Үлгілік оқу жоспарының түріне байланысты (жаңартылған мазмұн жәнеоқу жүктемесі төмендетілген) 3-4-сыныптарда «Жаратылыстану» пәнін оқытуғабөлінген апталықоқужүктемесініңкөлемі әртүрлі(23-кесте).

1. кесте.Оқужүктемесініңкөлемі

Сынып	Оқу пәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары(төмендетілгеноқу жүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
1	Жаратылыстану	1	34	1	34
2	Жаратылыстану	1	34	1	34
3	Жаратылыстану	2	68	1	34
4	Жаратылыстану	2	68	1	34

2020жылытөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларыбойыншаҮлгілік оқу бағдарламаларыәзірленіп,ҚРБҒМ2020жылғы«27»қарашадағы№496бұйрығыменбекітілді.АталғаноқубағдарламаларынАкадемиясайтынанжүктеп алуғаболады (www.nao.kz).
Ұзақмерзімдіжоспардың«Жандытабиғат»,«Заттаржәнеолардыңқасиеттері»,«Жержәнеғарыш»,«Табиғатфизикасы»бөлімдерініңәрқайсысыныңоқумақсаттары«Мен–зерттеушімін»бөлімініңоқумақсаттарымен кіріктірілген, ол білім алушылардың зерттеушілік білік жәнедағдыларынқалыптастырумен дамытуға бағытталған.
Төменде бөлім/ортақ тақырып үшін жиынтық бағалау саны көрсетілген(24-кесте).
 

1. кесте.«Жаратылыстану»пәніненбөлімбойыншажиынтықбағалау

саны

Сыныптар	Бөлім/ортақтақырыптарбойынша жиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
2-сынып	1	1	1	1
3-сынып	1	1	1	1
4-сынып	1	1	1	1

 
 
  
 
 «Адамжәнеқоғам»білімберусаласыныңмазмұны«Дүниетану»және
«Өзін-өзітану»пәндеріарқылыберіледі.
«Дүниетану»оқупәні
«Дүниетану» оқу пәнінің мазмұны адам, табиғат және қоғам, оның ішіндеотбасы,мәдениет,денсаулық,қарым-қатынас,ұлт,қауымдастық,мемлекет,қоршағантабиғиорта сияқтыоқытунысандарына тоғыстырылған.
Бұлоқупәні–негізгіжәнежоғарымектептеқоғамдық-гуманитарлықғылымдарцикліпәндерініңнегізін қалайотырып, олардың өзара байланысыментәуелділігіжөніндегібілімжүйесінқұрайтынкіріктірілгенпропедевтикалық пән. Ол Қазақстан тұрғындарының әлеуметтік, моральдық,шығармашылық және коммуникативтік өмірінің жалпы бейнесін көрсетеді, өзі,үйі,отбасымәселелерінегізіндебілімалушылардыңқоршағанортатуралытүсініктеріндамытуға ықпалетеді.
«Дүниетану»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:1-сыныпта–аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағат; 2-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқужылында – 34 сағат; 3-сыныпта – аптасына –1 сағат, оқу жылында – 34 сағатты;4-сыныпта– аптасына–1сағат,оқужылында–34 сағаттықұрайды.
Мұғалімдүниетанусабақтарындаоқытудыңтүрлерінқолданаалады(25-кесте).
 

1. кесте.«Дүниетану»оқупәніноқытубойынша«стратегия»үлгілері.

№	Жұмыстүрлері	Критерийлер/Дескрипторлар
1	«Өсімдіктітаны» Білімалушыларөсімдіктертуралысипаттаумәтініноқидынемесетыңдайды. -   Мынаөсімдіктіатаңыз. -   Адамдаронықалайпайдаланады?	өсімдіктіңатауынсипатыбойыншаанықтайды; -                 бұл        өсімдіктің        не        үшінқолданылатынынбіледі
2	«Жеделжәрдем»ойыны.Мысалы, -   Жараларды емдеу үшін қандайөсімдіктерпайдаланылады?(алоэ,түймедақ,жолжелкен,орамжапырақ...) -   Қызудыбасуүшінқандайөсімдіктерпайдаланылады?(таңқурай,лимон) -   Жүрекұстамасыкезіндеқандайөсімдікпайдаланылады?(валериан) -   Қандай шөптің көмегімен күнсоққысынанқалайқұтылуғаболады?(басқатүйежапырақтықоюкерек) -   Көруді жақсарту үшін адамдар қандайжемістерді тұтыну керек? (сәбіз,қаражидек) -   Қай гүлдің тұнбасымен шашты жуғандасары түс береді? Оларды атаңыз (гүл,түймедақ).	-           жаралардыемдеуүшінқандайөсімдіктердіңқолданылатынынбіледі; -     қызудыбасатындәріретіндеқандайөсімдіктерпайдаланылатынынбіледі; -   жүрек ұстамасы кезінде қандай өсімдікқолданылатынынбіледі; -           қандайшөптіңкөмегіменкүнсоққысынансақтануғаболатынынбіледі; -    адамдар көруді жақсарту үшін қандайжемістердітұтынатынын біледі; -       қандайшөптіңтұнбасынажуылғаншаштыңтүсісарытүстіболатынынбіледі
3	«Ормантыңшылары»ойыныБалалар орманда болған төтеншеоқиғаларды, табиғаттағы кез келгенөзгерісті (ағаштардың кесілуі, сүйіктіалаңындағыкөпгүлдердіңжұлынуы, бұлақтың ластануы) зерттеп, тексеружүргізеді.	оқиғалартізбегінқұраалады; -   өзтұжырымдарынжасайалады; -   табиғаттықорғаутуралыбіледі
4	«Құстарасханасы» Жобаның мақсаты – мектеп немесе үйдіңауласында   құстардың     тұрақты «асханасын»жасаужәнеұйымдастыру.Жобаныңбіріншікезеңі–құстарғаарналған үйшіктерді дайындау бойыншаәдебиеттерді зерделеу, тәжірибе алмасу,жемжинау.Жобаныңекіншікезеңі–дайындалған      үйшіктердің      көрмесі. Жобаныңүшіншікезеңі–«асхананың»салтанаттыашылуы(презентация)	құстардыңүйшігітуралыақпаратпенжұмысжасай алады; -   үйшіктіжасай алады; -   үйшіктітаныстырабіледі
5	Экологиялықжағдаят Жергетасталынғанбананқабығыбіздіңклиматташамамен 2 жылда ыдырайды.Пластикалықпакетшамамен96жылғаұзағырақуақыттаыдырайды.Пакеттіңыдырауына,шіруінеқаншажылқажет?	пакеттіңшіруінеқаншажылқажетекенін біледі; -   табиғаттықорғаужөнінде біледі

 

6	«Менөзендіқорғаймын»экологиялықміндеті Төменгі жағын үнемі су шайып жататынжарды немесе жағалауды қалай бекітугеболатынытуралыұсыныстарыңыздыайтып көріңіз.	-          өзендіқұтқаруүшінөсімдіктертамырының пайдаланылатынынбіледі; -     өсімдіктіңбелгілібіртүрін(тамырымықтыөсімдіктер)пайдаланукеректігін дәлелдей алады; -      қандайөсімдіктіңсолжердежақсыжерсінетінін біледі; -   өзжауабынтүсіндіребіледі
7	«Жасылдосқа»хат Мұғалім білім алушыларды белгілі біржағдаятпен таныстырады. Балаларға хатжазуды, мысалы, ағашқа хат жазудыұсынады. Жұмыс шағын шығарматүрінде (ойын элементтерінің болғаныжақсы) жүргізілуі мүмкін: конвертке хатсалынып,суреттерментолтырылады, мекенжайытолтырылады.	қандайдабіржағдаятқаенеалады; -   хат жаза біледі
8	«Экологиялық мамандық» коллажыЖобаныңбіріншікезеңі–экологиялықмамандықтар                                       деп                  санауға                  болатынмамандық                              түрлері                                                                                  (орманшаруашылығының,                        қорықтардыңқызметкерлері,                      экологиялық                         қызмет,көгалдандыру                                                                    қызметкерлері,хайуанаттар                                              бағының                    қызметкерлері,дәрігер,        жүргізуші,                   ғарышкер,        аулатазалаушы,                          бағбан,                       зертханашы   жәнет.б.)        туралы                                   білу.                  Балалар          осымамандықтартуралыматериалжинайды.Жобаның                   екінші             кезеңі               мамандықтықорғауболыптабылады.Бұлкездебілімалушылар                                   осы                             мамандықтар                         туралыәңгімелейді,фактілеркелтіреді,суреттер,плакаттар,                                                    фотосуреттер                        көрсетеді, сюжеттердіойнапкөрсетеді.	экологиялық   мамандықтар    туралыақпаратжинай алады; осымамандықтыңтаныстырылымынжасайбіледі
9	Табиғаттың«Шағымкітабы». Білім алушылар «Шағым кітабына» туғанөлкесініңаумағындаөсетінөсімдіктермен тіршілік ететін жануарлардан келіптүсетін шағымдарды жазады. Жобаныңбіріншікезеңі–қоршағанортаның(жануарлар,өсімдіктер)жағдайын бақылау мақсатында экскурсияжасау,қосымшағылымиәдебиеттердізерделеу.Жобаныңекіншікезеңі–өсімдіктерменжануарларатынаншағымдардысипаттауәңгімесінжазу.Түскеншағымдардыталқылаужәнеоларғажауапберу.Үшіншікезең–материалдардыбезендіру,балалардың шығармашылықжұмыстарыменсуреттеріорналастырылғанкітапжасау.	экскурсиядакөргендерінсалыстырабіледі; қосымшаәдебиеттерменжұмысжасайалады; өсімдіктер     мен  жануарлар      атынанәңгімежазаалады; -   өзініңшағынкітапшасынжасайалады

 Төмендебөлімбойыншажиынтықбағалаусаныкөрсетілген(26-кесте).

1. кесте.«Дүниетану»оқупәнібойыншажиынтықбағалаусаны.

Сынып	Жиынтықбағалаурәсімдері
	Ітоқсандағы ЖБсаны	ІІтоқсандағы ЖБсаны	ІІІтоқсандағы ЖБсаны	ІVтоқсандағы ЖБсаны
2-сынып	1	1	1	1
3-сынып	1	1	1	1
4-сынып	1	1	1	1

«Өзін-өзітану»оқупәні
«Өзін-өзітану»пәнібойыншаоқуүдерісініңбастыміндеті:әрбірадамныңтабиғатынасалынғанжалпыадамзаттыққұндылықтардыжарыққашығару;қоғамғақызмететугебағытталғанмәселелердішығармашылықпеншешудіңісжүзіндегідағдыларын,тұлғаныңқұндылықтаржүйесінқалыптастыру;білімалушылардыңәлеуметтікмәндібағдарларын,яғниадамның өзіне, қоршаған әлемге, жалпы адамзатқа қатысына себепші болатынадамгершіліктәртіпнегіздерін қалыптастыру.
Бастауышмектепбілімалушыларыныңжасерекшеліктерінескереотырыппәнніңнегізгібазалықмазмұнытөмендегітарауларғасәйкескеледі:
«Ғасырлар   даналығы»,  «Ынтымақты  отбасы»,   «Адам  болам  десеңіз...»,
«Әсемдікәлемінде!»4-сыныпта25-26-сабақтардыңтақырыбы«Табиғаттыңжандандыратынкүші»,27-28-сабақтардыңтақырыбы«Жандысу».
Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі: аптасына 1 сағат, бір жылға1-сыныпта33сағат,2-4-сыныптарда–34сағат.
 
 
 «Технологияжәне өнер» білім саласыныңмазмұнына«Көркемеңбек»және«Музыка»пәндеріенгізіледі.
«Музыка»оқу пәні
«Музыка»пәніноқытудыңмақсаты–білімалушылардыңмузыкабойыншанегізгібіліміменбіліктерін,музыкалықіс-әрекеттердешығармашылықпенөзойынжеткізужәнеқарым-қатынасжасаутәсілдерінмеңгеру, ұлттық және жалпыадамзаттық мәдениеттің адамгершілік-эстетикалыққұндылықтарытуралытүсініктерінқалыптастыру,музыкалықжәнешығармашылыққабілеттерін дамытуболып табылады.
«Музыка» пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі: 1-сыныпта – аптасына1 сағат, оқу жылында – 33 сағат; 2-сыныпта– аптасына 1 сағат, оқу жылында –34 сағат; 3-сыныпта– аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағат, 4-сыныпта –аптасына1 сағат,оқужылында– 34сағаттықұрайды.
1-сыныптабағалаужүргізілмейді.
2-4-сыныптарда«есептелінді»және«есептелінгенжоқ»дегенсынаққойғанкезде критериалды бағалауқағидасынасүйенукерек.
 «Көркемеңбек»оқупәні
«Көркем еңбек» – «Бейнелеу өнері» және «Еңбекке баулу» оқу пәндерінбіріктіретінкіріктірілгенпән.
«Көркем еңбек» кіріктірілген оқу пәні әртүрлі шығармашылық әрекеттіңтүрлерібарысындакөркем-технологиялықбілім,білікжәнедағдылардықалыптастыруғабағытталған.
Оқупәнітүрлішығармашылықіс-әрекеттегікеңістіктік-бейнелілікойлауын,шығармашылықойлауын,рухани-адамгершілікмәдениетін,елесін,қиялынжәнеаңғарымпаздығын,жекетұлғаныңқалыптасуынжәнеөзойынбілдіруіндамытуға бағытталған.
«Көркемеңбек»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 1-сыныпта–аптасына 1сағат,оқужылында–33сағат;
2. 2-сыныпта–аптасына 1 сағат,оқужылында–34сағат;
3. 3-сыныпта–аптасына1сағат,оқужылында–34сағатты;
4. 4-сыныпта–аптасына1сағат,оқужылында–34 сағаттықұрайды.

Түрлі материалдармен жұмыс істеу білім алушылардың технологиялықойлауын,көркем-эстетикалықталғамын,шығармашылық,естесақтауқабілеттерін, кеңістіктік қиялын, қиялы мен қол моторикасын дамытуға, көзбеннақтымөлшерлеуқабілетін жетілдіреді.
Оқу мақсаттары білім алушыларда белгілі бір дағды қалыптастыру үшінәрекеттүрін,орындаутехникасын,шығармашылықжұмыстыжасаудыңматериалынмұғалімніңөзі таңдайтындайетіптұжырымдалған.
«Көркемеңбек»пәнібойыншаоқытупроцесіндебілімалушылардыңАКТ құралдарын қолдану дағдыларын дамыту қажет. Ең алдымен, бұл көркемжұмыстардыжасаукезіндецифрлықкомпьютерліктехнологиялардыпайдалану,слайдтықпрезентациялардыжасаудағдыларындамыту,шығармашылықжұмыстыжасауүшінбасқабілімалушыларменынтымақтастық,қарым-қатынас жасаумен ақпарат алмасужәнет.б.
«Көркемеңбек»сабақтарындамұғалімніңөзіанықтайтынәртүрлікөркемдік-шығармашылықәрекеттерқарастырылады.Бұлреттекөркемдік-шығармашылықәрекеттің негізгіүш түрі:

• құрылымдау;
• бейнелеу;
• сәндеуәрекеттеріміндетті түрдеіскеасырылуықажет.

Мұғалімжәнебілімалушыларәртүрліжұмыстүрлерінорындаубарысындаеңбекгигиенасыныңжәнеқауіпсіздіктехникасыныңережелерінсақтаулары қажет.
1-сыныптабағалаужүргізілмейді.
2-4-сыныптарда«есептелінді»және«есептелінгенжоқ»дегенсынаққойғанкезде критериалдыбағалауқағидасына сүйенукерек.
                            «ДЕНЕШЫНЫҚТЫРУ»БІЛІМСАЛАСЫ                            
«Денешынықтыру»білімсаласыныңмазмұнына«Денешынықтыру»пәні енгізілген.
 «Денешынықтыру»оқу пәні
Дене шынықтыруды оқытудың мақсаты денені салауатты шынықтыруға,спорттық-спецификалыққозғалудағдыларыменденебітіміқабілеттерінмеңгеруге бағытталған дене шынықтырудың негіздерін қалыптастыру болыптабылады.
«Дене шынықтыру» пәнін оқытудың міндеттері: дене шынықтыру жәнеспорт саласындағы теориялық білімдері мен тәжірибелік дағдыларын дамыту;өзініңденежәнепсихикалықденсаулығыннығайтуүшінұмтылуғаынталандыру;білімалушылардыңтөзімділікке,ширақтыққа,күштілікке,ептілікке және икемділікке ықпал ететін қозғалыс дағдыларын дамыту; Отанғадеген патриоттық сезімін, құрметтеуге, жауапкершілік пен өзара түсіністіккетәрбиелеу; білім алушылардың өз өмірлерінде салауатты өмір салтын ұстануғажәнеүйренгендене-қимылдағдыларыналдағыуақыттақолдануғаынталандыру;жалпыадамзатмәдениетініңбөлігіретіндеденешынықтырутуралытүсініктерінқалыптастыру.
Пәнбойыншаоқужүктемесініңкөлеміаптасына:

1. 1-сыныпта–3сағаттан,оқужылында99сағатты;
2. 2-сыныпта–аптасына3сағаттан,оқужылында102 сағатты;
3. 3-сыныпта–аптасына3сағаттан,оқужылында102 сағатты;
4. 4-сыныпта – аптасына 3 сағаттан, оқу жылында 102 сағатты құрайды.Денешынықтырумұғалімдерібілімалушыағзасыныңанатомиялық-

физиологиялықерекшеліктеріне(жетілуіне)сәйкесөздерініңпедагогикалықтәсілдерінбақылауы және өзгертуітиіс.
Пән бойынша бағдарламаның әрбір үшінші сағаты білім алушылардыңқозғалыс белсенділігін арттыруға (спорттық және қозғалмалы ойындар санынкеңейтуесебінен) және сауықтырупроцесінебағытталған.
Оқу бағдарламасында қарастырылған шаңғы/конькимен сырғанау/кроссжаттығуларыаймақтардыңклиматтықжағдайларынасәйкесбір-біріналмастырады.
Мұғалімніңәрсабақтағыбақылауқызметіжүйеліболады,бұлбілімалушыларғажаңаматериалдыоқукезеңіндетапсырмалардықаншалықтыдұрысорындайтынынтүсінугемүмкіндікбереді,оқушыныңжекебілімтраекториясынтүзетуге мүмкіндік береді.
1-сыныптабағалаужүргізілмейді.
2-4-сыныптарда«есептелінді»және«есептелінгенжоқ»дегенсынаққойғанкездекритериалдыбағалауқағидасынасүйенукерек,яғнибілімалушы
«есептелінді» деген сынақ алу үшін сабаққа қатысып қана қоймай, дене дамуыбойыншабілім менбіліктілікнегіздерінигеруі керек.
«Дене шынықтыру» пәні бойынша тоқсан соңында және оқу жылыныңсоңында«есептелінді»/«есептелінгенжоқ»бағасысыныпжурналынақойылады.
БастауышмектептегібілімберупроцесіҚРбілімберусаласындағықолданыстағынормативтікқұқықтықбазасынасәйкесжүзегеасырылады.
Бастауышсыныптардағысабақформатыбалалардыоқытупроцесінебелсендітүрдетартуды,олардыңөткенматериалдыталқылауға,талдауғажәне
 қорытуға қатысуын, зерттеу жүргізуді, бағалауда өз пікірлерін айтуды, өзін-өзібағалауды,өзарабағалауды ұйымдастырудыжәне т.б.көздейді.
Сабақтыңміндеттіэлементімұғалімніңбілімалушынысүйемелдеуінебағытталған, білім беру процесін жетілдіруге мүмкіндік беретін кері байланыснегізіндеолөзіс-әрекетінетүзетулеренгізеді.Формативтібағалаукезіндемұғалім білім алушылардың санын және кері байланысты ұсыну жиілігін өзбетіншеанықтайды.
Бастауышсыныптардаинклюзивтібілімберуортасынқалыптастыру
ҚазақстанРеспубликасыныңзаңнамасыменбілімалушылардыңжекемүмкіндіктеріменерекшебілімберілуінеқажеттіліктерінескереотырып,барлық білім алушыларға сапалы білім алу құқығына кепілдік берілген. Ерекшебілім беруді қажет ететін балалардың сапалы білім алуына тең жағдай жасауолардың келешек өмірі үшін маңызды. Бұл, ең алдымен, табысты әлеуметтікбейімделугежәнеөзқабілеттерініскеасыруғамүмкіндікбереді.
Инклюзивті ортада білім ала отырып, ерекше білім беруді қажет ететінбалалар ашық болуға үйренеді, қажетті коммуникация дағдыларын меңгереді,айналасындағыадамдарменқарым-қатынасқатүсугедағдыланады.Ертеәлеуметтік инклюзия – баланың келешектегі өмірге бейімделуіне сенімділіктіңкепілі. Қазақстан Республикасының саясаты барлық азаматтардың әлеуметтік,экономикалық, мәдени мәртебесіне қарамастан тең дәрежеде сапалы білім алуқұқықтарынқамтамасызетуге бағытталған.
Әрбаланыңтабысқажетуінқамтамасызетупедагогтенбаланыңерекшеліктерін білуді, ерекше білім берілуіне қажеттіліктерін іске асыру үшінмықтыжақтарынжәне мүмкіндіктерінанықтайбілуді талапетеді.
Бастауышмектеп–балаөміріндегімаңыздыкезең,себебібаланыңпсихологиялық дамуы өзгереді, жетекші қызмет ойыннан оқуға ауысады, балажаңаәлеуметтікрөл– білімалушы мәртебесіниеленеді.
Бала мектепке келген сәттен бастап білім алу ол үшін жетекші іс-әрекеткеайналады. Біріншіден, оқу іс-әрекеті арқылы баланың қоғаммен негізгі қарым-қатынасы іске асады, екіншіден, оқу іс-әрекетінде мектеп жасындағы баланыңтұлғалықнегізгіқасиеттері,сондай-ақжекелегенпсихикалықпроцестеріқалыптасады.
Инклюзивті білім беруде маңызды рөл педагогке тиесілі, себебі ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушыныңбелгіленгенбілімберутраекториясын ұстануын педагог бақылайды. Педагог бұл траекторияны білімалушының оқу процесінде көрінетін жетістіктері мен қиындықтарына сүйенеотырып, үнемі түзетіп отырады. Ерекше білім беруді қажет ететін баланың оқупроцесін іске асыру үшін білім алушы мен педагог арасындағы қарым-қатынасбайсалды,позитивтіжәне сенімдіболуыкерек.
Оқытуды саралау оқу процесін тұлғаның жеке ерекшеліктерін есепке алунегізіндеұйымдастыруға,барлықбілімалушылардыңбілімберумазмұнынмеңгеруін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл ретте саралау әрбір білімалушыүшінәртүрліболуымүмкін,деседе,барлықбілімалушығаортақинварианттықбөлімсақталады.Саралаужағдайындаоқытупроцесібілім
 алушылардыңтанымдыққажеттіліктерін,олардыңжекеерекшеліктерінбарыншаескереді.
Білім алушылардың бағдарламалық материалды игеру деңгейі оқытудадеңгейлік саралау технологиясын қолданумен байланысты. Бұл технологиядатанымдықіс-әрекеттібасқаруәрбірбілімалушынышағынтоптаржүйесіарқылыөзініңжекемүмкіндіктеріменқабілеттерідеңгейіндеоқытумақсатындажүзегеасырылады.Педагогтіңәлсізбілімалушығасараланғантәсілмен көмектесуіне, күшті білім алушыға көңіл бөлуіне, қиын балаларментиімді жұмысістеуіне мүмкіндігіболады.
Инклюзивті білім берудің табысты практикасында білім алушы – нені, неүшін және қалай істеп жатқаны, ненің қолынан келіп-келмейтіні, не себептіқолынанкелмейтініжөніндеөз-өзінеесепберетін,сондай-ақненіоқыпжатқанынжәнеоқытудыңнәтижесіқандайболатынынтүсінетінбілімберусубъектісі.Осылайша,барлықбілімалушылар,оныңішіндеерекшебілімберуді қажет ететін балалар педагогпен бірге өз қызметтерінің рефлексиясынжүзегеасырады.
Жекетәсілменоқытудыңмақсаты–білімалушылардыңбілімдеріндекемшіліктердіңпайдаболуынажолбермеу.Мұндайдабілімалушылардыңұжымдық жұмысын ұйымдастыруға басты назар аударылады. Жекелеген білімалушыларда пайда болуы мүмкін қиындықтарды педагог алдын ала болжауыкерек.Сондықтанмұндайбілімалушыларғапедагогоқулықтанматериалдыалдыналаоқуға,кестегежүгінуге,осығанұқсасжаттығулардытағыдаорындауға кеңес береді, білім алушының ойын бағыттайтын жетекші сұрақтарқояды.
Ерекше білім беруді қажет ететін балаларды оқытуда жеке әдіспен жұмысжасауәрпәнніңерекшелігінескерудіталапетеді.Педагогсыныптабілімалушыкезкелгенуақыттакезкелгенсұраққояалатындайжағдайжасауыкерек. Ерекше қажеттіліктері бар балалармен жұмыс жасау әдістерін меңгеруолардыңпсихикалықбелсенділігініңерекшелігінқұрайтынкөрсеткіштердіңтұтастайкешенінзерттеутереңдігінетәуелді.Әрбілімалушыныңжекеерекшеліктерін білу арқылы педагог сол білім алушымен жұмыс істеу үшіныңғайлы тәсілдерді анықтай алады. Сонымен қатар келесі жеке сипаттамалардыескерумаңызды:

• баланыңденежәнепсихикалықдамуынаәсерететіннегізгіерекшеліктер;
• сөйлеу,интеллект,эмоциялық-ерікаясыныңжағдайы;
• балалардыңжасжәнежекеерекшеліктері;
• олардыңқалауын,мүдделерін,бейімділіктерін,мүмкіндіктерінкөрсетужәнедамытуүшінжағдай жасау;
• психикалықпроцестердіңерекшеліктері(қабылдау,зейін,естесақтау,ойлау);
• темпераменттүрі.

Жеке көзқарас бұл ерекшеліктерді ескеріп қана қоймай, сонымен қатар әрбілімалушыменжекедәйектіжұмысжүргізугемүмкіндікбереді.Кейбірбалаларүшінжекесабақтардамудыңнегізгішарттарыныңбіріекенінестесақтаған жөн.
 Инклюзивті ортада оқу жетістіктерін бағалау кезінде білім алушылардыңпсихикасына ұқыпты қарау, оған ауыр тиетін жағдайлардан аулақ болу, ерекшебілімберудіқажетететінбалалардыңпсихофизиологиялықдамуерекшеліктерінескеруқажет.Әркезеңгепедагогөзсыныбындағыбілімалушылармен жұмыс алгоритмін дайындайды және өткен күннің рефлексиясынқұрайды. Осылайша,жекетәсілжәнежекеерекшеліктердіесепкеалубілімалушыныңқоршағанортағабарыншабейімделуініңшартыболыптабылады.
Педагогикалық саралауға сәйкес ерекше білім беруді қажет ететін білімалушылардыоқытудағысараланған,деңгейліктәсілбілімалушылардыңжетістіктерін бағалау кезеңін қоса алғанда, тұтас білім беру процесінің барлықкезеңдеріндеіске асырылуы тиіс.
«Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, олардыаралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекітутуралы» ҚР БҒМ 2008 жылғы 18 наурыздағы №125 бұйрығына сәйкес ерекшебілім беруді қажет ететін білім алушыларды бағалау кезінде мұғалім сараланғанжәне/немесежекетапсырмалардықолданады,сондай-ақбілімалушыныңерекшеліктерін есепке ала отырып, оның ішінде жеке оқу бағдарламаларын іскеасырукезінде бағалаукритерийлерінеөзгерістеренгізеді.
Үлгерімдібағалаужалпыбағалаунормаларынанегізделеалмайды,олбілімалушыныңалғадамудәрежесінескеруі,оныңоқупроцесінынталандыруы және тәрбиеқызметін орындауы тиіс. Білім алушының дамунәтижелерін басқа балалардың табыстарымен емес, баланың өз жетістіктеріменсалыстыруөте маңызды.
Табысқажетудіңкезкелгеннәтижесібағалануытиіс,олоқытудағымотивацияныарттырадыжәнеіс-әрекеттетұрақты,оңкөзқарастықалыптастырады.
Педагогсараланғанжәнежекетәсілдердіпайдаланғандабілімалушыларғашыдамдылық,табандылық,жақсықарым-қатынастанытуы,уақытындакөмеккөрсетуі,ұжымдықжұмысқабелсенетартуы,жетістіктеріүшінынталандыруы тиіс.
Ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде білім алушыларғақолдаукөрсететінмектептіңпсихологиялық-педагогикалыққолдауқызметібілім алушылар үшін жайлы білім беру ортасын құруда маңызды рөл атқарады.Ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау – анықталған оқу қиындықтары менолардың пайда болу себептеріне негізделген оқу процесінде білім алушынықолдаудыңтүрлерін,формаларымен көлемінанықтау.
Білім алушының (ПМПК ұсынымы бар) қажеттіліктерін бағалау және оныпсихологиялық-педагогикалыққолдауменқамтамасызетуалгоритміжалпыбілімберетінмектептеерекшебілімберудіқажетететінбалалардыпсихологиялық-педагогикалыққолдаубойыншаәдістемелікұсынымдардаұсынылған. Олар Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА https://nao.kz/, сондай-ақ ҚРБҒМ«Арнайыжәнеинклюзивтібілімберудідамытудыңұлттықғылыми-практикалықорталығы»РММhttp://special-edu.kz/сайттарындаорналастырылған.
 Бағалауқызметіндепсихологиялықжәнепедагогикалыққолдаукөрсетудіңекібағытынескеруқажет:

• өзекті–баладаосығандейінпайдаболғанқиындықтардышешугебағытталған;
• келешекті – оқуда болуы мүмкін қиындықтарды ескеруге және алдыналуғабағытталған.

Екібағыттапедагогикалықпроцестеқолдауқызметініңбарлықмамандарыныңжәнепедагогтердіңбірлескенкүш-жігерініңарқасындаіскеасырылуымүмкін.
Психологиялық-педагогикалыққолдауқызметініңмамандарыменбіргепедагогбарлықсыныптарменжұмысістеустратегиясынойластырады,оғансәйкесбалаларнәтижені,оқуөнімініңсапасынғанаемес,соныменқатарпроцесті – қосымша күш-жігер деңгейін, белсенділікті, топтық жұмысқа қатысушараларын,өзінің өсуін бағалайды.
Жеке-топтық және ұжымдық жұмыстың үйлесімділігі жағдайында әрбірбілім алушының өзіне тән қарқынмен жұмыс істеуін қамтамасыз ету қажет.Күштібілімалушыларменжұмысістеунегізіндемазмұныүнеміартыпотыратынжүктемеболуытиіс.Әлсізбілімалушыларменжекежұмыстыжүргізуқиындықтардыжүйелітүрдезерделеугенегізделуітиіс.Ұжымдықжұмыс формаларын жеке тәсілмен біріктірудің бір тәсілі – әртүрлі деңгейдегісараланған тапсырмаларды қолдану. Тапсырмаларды 2 бөлікке бөлуге болады:міндеттіжәнеқажетті.Бұләлсізбілімалушыларғаасықпай,міндеттітапсырмалардыорындауға,алкүштібілімалушыларғақосымшатапсырмалардыорындауға мүмкіндікбереді.
Бағалаупроцесіндежиынтықжұмыстардыәзірлеудебастауышсыныппедагогтері балалардың мүмкіндіктеріне бейімделген, бірақ міндетті түрде оқумақсаттарынасәйкескелетінәртүрлідеңгейлерментиптегітапсырмалардықолданады.Мұндайтапсырмалардытаңдаубілімалушыныңөзінің«жақындамуаймағындағы»мүмкіндіктеріменанықталады.Мұндайдапедагогтапсырмалардыорындауформасын,амалдарын,тәсілдерінәркезөзгертумүмкіндігінеие.
Мұндай дараландыру процесі ерекше білім беруді қажет ететін бала үшінде,оныңқалыптыдамыпкележатқанқұрдастарыүшіндемаңызды.Дараландырупринципісыныптыңбарлықбілімалушыларыүшінтеңмүмкіндіктержасауғажағдайтуғызады,осылайшапрактикадаинклюзивтікөзқарасіске асады.
Инклюзия дәстүрлі мектеп жүйесінің өлшемдеріне сәйкес болу дәрежесінеқарамастанәрбірадамғабілімалуғақұқықбереді.Білімалушылардыңәрқайсысыныңдаралығынқұрметтеужәнеқабылдауарқылыжекетұлғақалыптасады. Сонымен қатар балалар ұжымда болып, бір-бірімен өзара қарым-қатынасжасауға,педагогпенбіргебілімберумәселелеріншығармашылықтұрғыдашешуге үйренеді.

• Негізгіортабілімберудеңгейі

Негізгіортабілімніңмақсаты–тұлғаныңжалпымәдениетінқалыптастыру,тұлғанықоғамөмірінебейімдеу,кәсіпті,мамандықтысаналы
 түрдетаңдауғажәнемеңгеругенегізжасау,оныңішіндебілімалушылардыңбілімберугеерекшеқажеттіліктеріменжекемүмкіндіктерінескеру.
Негізгіортабілімберудіңнегізгіміндеттерібілімалушылардың:

1. рухани-адамгершілікқасиеттерін;
2. ғылымнегіздерібойыншабазалықбілімжүйесін;
3. өздігіненбілімалужәнетұлғалықөзін-өзідамытудағдыларын;
4. оқу,жобалау,зерттеушілікіс-әрекеттерінжүзегеасырудағдыларын;
5. сынижәнешығармашылықойлаудағдыларын;
6. қауымдаөзқабілетінөзііскеасыружәнеөзараәрекетжасаудағдыларынқалыптастырумендамытуболыптабылады.

Қалалықбілімберу ұйымдарындасыныптардабілімалушыларсаны–24 және одан артық, ауылдық жерлерде білім алушылар саны – 20 және оданартықболғанда:

1. оқытуқазақтіліндежүргізілмейтінсыныптарда–қазақтіліменәдебиеті;
2. оқытуорыстіліндежүргізілмейтінсыныптарда–орыстіліменәдебиеті;
3. шетелтілі;
4. көркемеңбек;
5. информатика;
6. денешынықтырусабақтарынжүргізукезіндесыныптыекітопқабөлугеболады.

Негізгі орта білім беру деңгейінде оқу процесін ұйымдастыру оқыту ментәрбиелеудіңбіртұтастығықағидатыніскеасыруға,оныңішіндебілімалушылардыңбілімберугеерекшеқажеттіліктеріменжекемүмкіндіктерінескеругебағытталған.Оқытудыұйымдастырукезіндебілімалушылардыңжетекшііс-әрекетіретіндебілімалуға басымдық беріледі.
 
 
                             «ТІЛЖӘНЕӘДЕБИЕТ»БІЛІМСАЛАСЫ                              
«Тілжәнеәдебиет»білімсаласында«Қазақтілі»,«Қазақәдебиеті»,«Қазақтіліменәдебиеті»,«Орыстілі»,«Орысәдебиеті»,«Орыстіліменәдебиеті»,«Анатілі»,«Ұйғыр/Өзбек/Тәжікәдебиеті»«Шетелтілі»пәндеріоқытылады.
 «Қазақтілі»оқу пәні
«Қазақ тілі» пәнінің оқу бағдарламасы функционалдық-коммуникативтікбағытқа негізделіп құрастырылды. Ол оқушылардың тіл туралы түсініктерінтереңдетіп, ұлттық мәдениет пен әлемдік мәдениеттің маңыздылығы туралытүсініктерінкеңейтеді.
Республиканың жалпы білім беретін мектептеріндегі оқу процесіБілімжәнеғылымминистрінің2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарларымен(2021жылғы26наурыздағы№125бұйрығыменөзгерістерментолықтыруларенгізілген)жүзегеасырылады.
«Қазақтілі»пәнінен5-9-сыныптардыңоқупроцесіҚРБҒМ2013жылғы
3сәуірдегі№115бұйрығынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚР БҒМ міндетін атқарушының 2017 жылғы 25 қазандағы № 545 бұйрығымен(ҚРӘділетминистрлігінде2017жылы13қарашада№15982тіркелген)бекітілген «Негізгі орта білім беру деңгейінің «Қазақ тілі» пәнінен жаңартылғанмазмұндағы   үлгілік   оқу    бағдарламасымен   және   ҚР    БҒМ   2017   жылғы27шілдедегі№352бұйрығынаөзгерістеренгізутуралы»ҚРБҒМ2019жылғы
7наурыздағы№105бұйрығымен(ҚазақстанРеспубликасыныңӘділетминистрлігінде 2019 жылғы 12 наурызда № 18382 болып тіркелді) бекітілгенҰзақмерзімдіжоспарнегізінде жүзегеасырылады.
 
 
 Негізгіортабілімберудіңүлгілікоқужоспарын(төмендетілгеноқужүктемесімен)таңдағанбілімберуұйымдарындағыоқупроцесі«ҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістерментолықтыруларенгізутуралыҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы
№ 496 бұйрығымен бекітілген Негізгі орта білім беру деңгейінің 7-сыныбынаарналған«Қазақтілі»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілікоқубағдарламасымен(оқытуқазақ тілінде)жүзегеасырылады.
 
 
 Үлгілікоқужоспарыныңтүрінебайланыстынегізгіортабілімберудеңгейінде«Қазақтілі»пәніноқытуғабөлінгенапталықоқужүктемесініңкөлемі әртүрлі(27-сурет).
27-кесте.Оқужүктемесінің көлемі

Сынып	Оқу пәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары(төмендетілгеноқу жүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
5	Қазақтілі	3	102	3	102
6	Қазақтілі	3	102	3	102
7	Қазақтілі	3	102	2	68

 

8	Қазақтілі	2	68	2	68
9	Қазақтілі	2	68	2	68

Қазақ тілі пәнін оқыту мақсаты – ана тілін қадірлейтін, қоғамдық мәнінтүсінетінтұлғақалыптастыру,қазақәдебитілінормаларынсақтап,дұрысқолданабілуге,еркінсөйлесугежәнесауаттыжазуғаүйрету.
«Қазақтілі»оқупәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

• қазақтілінанатіліретіндетаниотырып,өмірлікқажеттіліктерінекоммуникативтік әрекеттер түрінде (тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым)сауаттылықпенқолдану;
• тілсауаттылығыменсөйлеусауаттылығын,сөзбайлығын,басқаларменеркінқарым-қатынасқатүсу;
• аудиовизуалдыматериалдытыңдаубарысындаөзкөзқарастарынбілдіру;
• мәтіндергеқойылғанмақсатқасәйкесқорытынды,синтез,анализжасау дағдыларынқалыптастыру.

Оқунормативтерібойыншаұсынымдамалар
Оқужылдамдығы–оқушытұлғасыныңқалыптасуынаәсерететінмаңыздыфакторлардыңбірі.Оқытудыңекіншінегізгікезеңіндедеоқушылардыңоқужылдамдығынқалыптастыружалғасады,алайда5-9-сыныптарда түсініп оқуға емес шапшаң оқу мен мәнерлеп оқуға басты назараударылады.
5-сыныптабастауышсыныптардағыдайоқужылдамдығынтексерудібақылапотыруқажет.Бақылаумақсатытез,жылдамоқуемес,түсініпоқуболатынынескергенжөн.
5-9-сыныптардағыоқужылдамдығынақойылатынталаптар
Мәнерлеп оқу, логикалық екпінді ең маңызды сөздерге қойып оқу. Оқубарысындасөзбұзылмай,автордыңайтатынойыдұрысжеткізіледі.

1. кесте.5-9-сыныптардағыоқужылдамдығыныңнормасы

Сыныптар	Міндеттідеңгей	Мүмкіндікдеңгейі
5-сынып	105– 115 сөз	110– 120 сөз
6-сынып	115– 125 сөз	120– 130 сөз
7-сынып	125– 135 сөз	130– 140 сөз
8-сынып	135– 145 сөз	150– 160 сөз
9-сынып	145– 155 сөз	170– 180 сөз

Жаңартылғанбіліммазмұнынаорайоқудағдыларынақойылатынталаптар біршамаөзгерді(29-кесте).

1. кесте.Оқудағдыларынақойылатынталаптар

Сыныптар	Тыңдалым		Оқылым	Жазылым	Айтылым
	тыңдалымұзақтығы	мәтіндегісөзсаны			диалог	монолог
5	3-5минут	200-300сөз	300-400сөз	150-200сөз	6-8 сөйлем	8-10 сөйлем
6	3-7минут	300-500сөз	300-500сөз	200-250сөз	8-10	10-12

 

					сөйлем	сөйлем
7	5-9минут	300-700сөз	500-700сөз	250-300сөз	10-12 сөйлем	12-14 сөйлем
8	5-11минут	500-900сөз	500-800сөз	300-350сөз	12-14 сөйлем	14-16 сөйлем
9	5-13минут	500-1000 сөз	500-900сөз	350-400сөз	12-14 сөйлем	14-16 сөйлем

«Қазақтілі»пәнініңжаңартылғаноқу бағдарламасыоқушысынақазақтілін ана тілі ретінде тілдік қатынас және таным құралы ретінде оқытуды, сөз,сөз тіркесі, сөйлемнің мәтін түзімдік қызметін танытуды, тілдік бірліктердіңтабиғатынасаймәтінқұратуды,мәтінқұратудағызаңдылықтардыүйретуді,тілдік жағдаяттарда ауызша және жазбаша сөйлеудің нормаларын меңгертуді,әсерлісөйлеудіңлексика-грамматикалықтәсілдерінмеңгертуді көздейді.
«Қазақтілі»пәнібойыншабөлімбойыншажиынтықбағалаусаны30-кестедеберілген.

1. кесте.5-9-сыныптарда«Қазақтілі»пәніненөткізілетінБЖБсаны

Сынып	Оқупәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)				Үлгілікоқужоспары(төмендетілгеноқу жүктемесімен)
		1- тоқсан	2- тоқсан	3- тоқсан	4- тоқсан	1- тоқсан	2- тоқсан	3- тоқсан	4- тоқсан
5	Қазақтілі	2	2	2	2	2	2	2	2
6	Қазақтілі	2	2	2	2	2	2	2	2
7	Қазақтілі	2	2	2	2	2	2	2	2
8	Қазақтілі	2	2	2	2	2	2	2	2
9	Қазақтілі	2	2	2	2	2	2	2	2

 
 
  
 
  2021-2022оқужылындабілімалушылардыңөткеноқужылдарындағы біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңаоқужылынаарналғаноқубағдарламасындағыоқумақсаттарыныңмеңгерілуінқамтамасызетубойыншамақсаттыжұмысжоспарындайындаудыңреті
(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткеноқужылдарындағыпәннің оқубағдарламасының оқумақсаттары бойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу
2	Тақырыптарбойыншаолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардың ішінен қиындық тудырған тақырыптар мен оқу мақсаттарынанықтау.Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөп болса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныазболса,олтақырыптыңкүрделілігітөменболыпесептеледі
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындаөтілетінтақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделі тақырыптармен оқу мақсаттарынанықтау
4	Сәйкескелетінтақырыптарменоқумақсаттарынанықтағаннанкейінқысқамерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңа тақырыптар мен оқу мақсаттарын меңгеру үшін өткен оқу жылдарындағытақырыптарбойыншабіліміндеолқылығыбароқушыларғаалдыналадайындалып келугеберілетінтапсырмаларәзірлеу.
5	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындағытақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқумақсаттарынанықтау
6	Жаңабағдарламағасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарыменоқумақсаттарыбойыншабіліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтізімін жасаужәнетоптастыру
7	Білімінде        олқылықтары       бар        оқушылардың        топтарымен       өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетін жаңатақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
9	Біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңесберу кестелерінжоспарлаупринциптері: жаңасабақтанбұрынкеңесберу; жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; II,III,IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңес өткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңаоқужылындаоқупәндерібойыншабілімалушылардыңбілімсапасынажүйелі мониторинг жүргізу кестесін және талдау жұмысының жоспарын дайындау(бұлжердебілімалушыныңөткеноқужылыбойыншабілімініңсапасыда, олқылықтарыдакөрінеді):

 

	қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау);бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ) кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақ жоспарымен      сабақты      ұйымдастыру      арқылы      оқушылардың                             біліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
16	Жаңасабақтан     бұрын  кеңес  беру     кестесі  бойынша  сабақ     жүргізу  арқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырып,жаңамақсаттарғақолжеткізу
17	Жаңасабақтанбұрынсенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып,жаңамақсаттарғақол жеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізукестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: диагностикалықбақылау жұмысыныңталдамалықесебін;тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелік бірлестікте, әдістемелік кеңесте, педагогикалық кеңесте;бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте; оқужылыныңқорытындысыбойыншаталдамалықесептіәдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңестеталдаужәнеталқылау

«Қазақтілі»пәніненбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнын толықтыру үшін 5-9-сыныптарға арналған оқу бағдарламасы бойыншаөткен оқу жылдарының оқу мақсаттарына сәйкес келетін жаңа оқу жылындағыоқумақсаттарын анықтауқажет.
«Қазақтілі»пәнібойынша5-сыныпбілімалушыларыүшінбастауышсыныпбағдарламасынегізіндебілімалушылардыңбіліміндегіорыналғанолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатындабастауышсыныптың«Қазақтілі» пәнінен күрделі оқу мақсаттарын кіріктіріп, сабақ жоспарлау ұсынылады.Олүшінмұғалімбастауышсыныптардағыоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыбойыншаәкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізуітиіс.
Бастауыш сынып бағдарламасының оқу мақсаттары бойынша біліміндеолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардыңкүрделілігіанықталады.Мысалы,қандайдабіроқумақсатынмеңгермегеноқушылардыңсаныкөпболса,солтақырыпеңкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныазболса,олтақырыптыңкүрделілігі төменболып есептеледі.
Кіріктіруге  келмейтін    күрделі   оқу   мақсаттары,    соның   ішінде
«тыңдалым/айтылым»бөлімініңоқумақсаттарыбойыншабілімдегіолқылықтардың орнынтолықтыру үшінжекекеңестер беру кестесін жасап,төмендегі жұмыс түрлерінұйымдастыруұсынылады.
 

Алдыналакеңес топтарынқұру	Жексенбіліккеңестоптарын құру	Каникулкүндеріндегікеңес топтарынқұру
1)    Топта оқушы саны 15-тенартпайды; 2)                       Күрделіоқумақсаттарыбойыншажекекеңесберудіжоспарлау; 3)        КеңесберудіКТЖ-ныңалдындағыкүніөткізуұсынылады	1)       Топтаоқушысаны15-тенартпайды; 2)         Күрделіоқумақсаттарыбойыншажекекеңесберудіжоспарлау; 3)        КТЖбойыншабіраптабұрынөткізу; 4)    Алдыңғы аптада өткізілетіноқумақсаттарынадайындықжүргізіледі	1)      Топтаоқушысаны15-тенартпайды 2)         Күрделіоқумақсаттарыбойыншажекекеңесберудіжоспарлау; 3)           КТЖбойыншакелесітоқсанда өтілетін мақсаттарғадайындық       жұмыстарынжүргізуұсынылады

«Қазақ тілі» пәні бойынша 5-6-сынып білім алушыларының біліміндегіолқылықтардың орнынтолықтырумақсатындатөмендекүрделідегеноқумақсаттарыныңжобасы ұсынылды.

5-сынып	6-сынып
Тыңдалымжәнеайтылым
әлеуметтік-тұрмыстық, әлеуметтік-мәдени,тақырыптарға байланысты диалог,монологтердегі(әнмәтіні,жарнама)көтерілген мәселенітүсіндіру	тыңдалғанмәтінніңмазмұнынтүсіну,детальдіақпаратты анықтау
Оқылым
хаттыңқұрылымыменресімделуіарқылыжанрлықерекшеліктерінажырату	мәтіннен негізгі және қосымшаақпаратты, көтерілген мәселеніанықтауғабағытталғаннақтылау сұрақтарынқұрастыру
Жазылым
эссенің кіріспе, негізгі, қорытынды бөлімдерінсақтай отырып, өзіне таныс адамды, белгілі бірмекенменоқиғанысипаттапнесуреттепжазу	эссе тақырыбынан ауытқымай, абзацтүрлерін жүйелі құрастырып, көтерілгенмәселе бойынша келісу-келіспеусебептерін айқын көрсетіп жазу(«келісу,келіспеу»эссесі)

«Қазақ тілі» пәні бойынша 6-7-сынып білім алушыларының біліміндегіолқылықтардың орнынтолықтырумақсатындатөмендекүрделідегеноқумақсаттарыныңжобасы ұсынылды.

6-сынып	7-сынып
Тыңдалымжәнеайтылым
тыңдалғанмәтінніңмазмұнынтүсіну,детальдіақпараттыанықтау	тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну,ұсынылғанақпаратбойыншафактімен көзқарастыажыратабілу
Оқылым
ауызекісөйлеужәнекөркемсөйлеудіңстильдікерекшеліктерінқолданылғантілдікқұралдар арқылы тану	публицистикалық және ресми стильерекшеліктерінқолданылғантілдік құралдарарқылытану
Жазылым
эссеніңкіріспе,негізгі,қорытындыбөлімдерін сақтай отырып, өзіне таныс адамды, белгілі бірмекенменоқиғанысипаттапнесуреттепжазу	эссетақырыбынанауытқымай,абзац түрлерін жүйелі құрастырып, көтерілгенмәселебойыншакелісу-келіспеу

 

	себептерінайқынкөрсетіпжазу («келісу,келіспеу»эссесі)
Әдебитілнормалары
көнергенсөз,эвфемизм,дисфемизм,неологизм,термин,диалектсөз,кәсіби сөз, табусөздердің қолданысаясын түсінужәнеажыратабілу	фразеологизм,мақал-мәтелдердіңэмоционалдымәнін,көркемдік ерекшеліктерін түсініпқолдану

«Қазақ тілі» пәні бойынша 7-8-сынып білім алушыларының біліміндегіолқылықтардың орнынтолықтырумақсатындатөмендекүрделідегеноқумақсаттарыныңжобасы ұсынылды.

7-сынып	8-сынып
Тыңдалымжәнеайтылым
әлеуметтік-қоғамдық, оқу-еңбек тақырып-тарына байланыстыдиалог, монолог,полилогтердегі (интервью, пікірталас, жаңалық,ән, көркем әдеби шығармалар дан үзінді) авторкөзқарасыменкөтерілген мәселеніталдау	әлеуметтік-қоғамдық, мәдени-тарихитақырыптарға байланысты диалог,монолог, полилогтердегі (интервью,пікірталасүзінді)авторкөзқарасыменэкспресивті-эмоционалды сөздердіңрөлінталдау
Оқылым
публицистикалықжәнересмистиль ерекшеліктерінқолданылған тілдік құралдарарқылы тану	публицистикалықжәнеғылымистиль ерекшеліктерінқолданылған тілдікқұралдарарқылы тану
Жазылым
жанрлықжәнестильдікерекшеліктерінесайкөркемдегіш құралдарды орындықолданаотырып,шағынмақала, нұсқаулық,әңгіме құрастырыпжазу	жанрлықжәнестильдікерекшеліктерінесай тілдік құралдарды орындықолданып,мақала,аннотация,тезис құрастырыпжазу

«Қазақәдебиеті»(оқытуқазақтілінде)
Республиканың жалпы білім беретін мектептеріндегі оқу процесі ҚР БҒМ2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарларымен (2021 жылғы 26 наурыздағы № 125 бұйрығымен өзгерістер ментолықтырулар енгізілген) жүзеге асырылады.
«Қазақ әдебиеті» пәнінен 5-9-сыныптардағы оқу процесі «Жалпы білімберуұйымдарынаарналғанжалпыбілімберетінпәндердің,таңдаукурстарыныңжәнефакультативтердіңүлгілікоқубағдарламаларынбекітутуралы» ҚРБҒМ 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына өзгерістер ментолықтырулар енгізу туралы» ҚР БҒМ м.а. 2017 жылғы 25 қазандағы № 545бұйрығымен(ҚРӘділетминистрлігінде2017жылы13қарашада№15982тіркелген)бекітілгенНегізгіортабілімберудеңгейінің«Қазақәдебиеті»пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы негізінде жүзегеасырылады.
  
 
 «Қазақәдебиеті»пәніноқытудыңмақсаты–оқушылардыңбойындагуманистік,адамгершілік-эстетикалық,ұлттыққұндылықтардытәрбиелеу;ұлттық әдеби туындылармен қатар әлем әдебиеті туындыларымен таныстыру;көркем шығарманы тануда қажетті біліммен қаруландыра отырып, шығарманымазмұн мен түр бірлігінде көркемдік тұтастық пен көркемдік бейнені талдау,жинақтайбілу,шығармаидеясын,жазушыұстанымынбағалайбілудағдыларынқалыптастыру.
«Қазақ әдебиеті» пәні әдебиетті өнердің басқа салаларымен (кескін, театр,кино,музыка)салыстырақарастырып,өзойынеркін,дәлелді,сараптай,салыстыраотырыпжеткізебілетінтұлғаныңқалыптасуынаүлесқосады.Сонымен қатар әдебиетті «Қазақ тілі», «Тарих», «Орыс әдебиеті», «География»пәндері, мәдени, қоғамдық және тәрбиелік шаралармен байланыстыра отырып,жүзеге асырукөзделеді.
 
 
 

1. кесте.Оқужүктемесінің көлемі

Сынып	Оқу пәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілікоқужоспары (жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары (төмендетілгеноқужүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
5	Қазақәдебиеті	2	68	2	68
6	Қазақәдебиеті	2	68	2	68
7	Қазақәдебиеті	2	68	2	68
8	Қазақәдебиеті	3	102	2	68
9	Қазақәдебиеті	3	102	2	68

 «ҚР Білім және ғылым министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер ментолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2019жылғы26шілдедегі№334бұйрығымен9-сыныпқаарналған«Қазақәдебиеті»пәнініңүлгілікоқубағдарламасындаК.Гамсунның«Аштық»романыныңорнынаҚажығалиМұхамбетқалиевтің«Тар кезең» романыенгізілген.
«Қазақәдебиеті»пәнініңоқубағдарламасыүшнегізгідағдыныбасшылыққаалады:

1. түсінужәнежауапберу;
2. анализжәнеинтерпретация;
3. бағалаужәнесалыстыру.

«Түсіну   және   жауап   беру»   бөлімі   аясындағы   бөлімшелер                         білімалушылардыңтөмендегідағдылардыүйренуінемүмкіндікбереді:

• көркемшығарманыңмазмұныменпішінінанықтаужәнеталдау;
• әдебишығарманыңтұжырымдамасынайқындайбілу;
• көркемшығармадағыобраздыашужәнесипаттау;
• шығармаүзінділеріменжұмысістеудағдыларындамыту.

«Анализжәнеинтерпретация»бойынша:

• әдебишығарманыңкомпозициясын,композициялықамал-тәсілдердіталдау;
• шығармадағыавторбейнесінанықтау,оныңрөлінталдау;
• көркемшығарманыңтілін,көркемдегішқұралдардыңқолданысынталдау;
• көркемдегішқұралдардыпайдаланаотырып,шығармашылықжұмыс

 жазу.
 «Бағалаужәнесалыстыру»бойынша:

• шығарманыңтарихижәнекөркемдікқұндылығынабағаберу;
• әдебишығармалардызаманауитұрғыдасалыстырып,жаңашылдығына

 бағаберу;

• шығарманыңқұндылығынталдап,әдебиэссежазу;
• әдеби шығармаларды талдап, салыстыра отырып, сыни шолу және сынимақалажазудағдыларындамыту.

«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыоқубағдарламасыоқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыруға, сыни тұрғыдан ойлаудағдысын дамытуға ықпал етеді. Бұл пән әдеби шығармаларды оқытып қанақоймай,танымдықжәнекоммуникативтікдағдыларынқалыптастыруғаданегізделген.Оқубағдарламасындаоқушылардыңжасерекшеліктерініңтанымдықмүмкіндіктерінесәйкеспәнніңмазмұныменбілім,білік,дағдыларыныңкөлеміанықталған.Әрсыныптаоқытылатыншығармалардытаңдау кезінде қазіргі замандағы баланың жас ерекшелігімен қатар танымдықерекшеліктері де ескерілген.
Көркемшығармалардытолықоқуміндеттеледі.Соларқылыоқушығаавтордыңидеясынтолықтүсінуіне,шығарманыжан-жақтыталдайалу
 қабілетіндамытуғажәнеоқырмандыққабілетінқалыптастыруғамүмкіндікберіледі.Көркемшығарманысаналытүрдетүсініп,талдап,зерттеп,кейіпкерлердісалыстырып,олардыңәрекетінебағаберіп,солшығармаларарқылыоқырмандық сауаттылығын қалыптастырукөзделеді.
Қазақ әдебиеті туындылары жасөспірімдердің рухани қажеттіліктері мендамумүмкіндіктерінесәйкестендіріле,қазақшаойлаужәнесөйлеу,жазу,тыңдағанынтүсіну,монолог,диалог,пікірталасжасаудағдыларынқалыптастырып,талдап,танунегізіне сәйкесқұрылған.
Қазақәдебиетініңәркезеңіндежазылып,өзініңкөркемқұндылығынжоғалтпай келе жатқантуындылармен танысу арқылы оқушыәдеби талдау,сыни ойлау қабілеттеріне ие болып, шығармашылдық ізденіске қадам басады.Оқу мақсаттары белгілі бір тарау бойынша ұзақ мерзімді жоспарда көрсетілгентізімгесайжүзеге асады.
Мұғалімнің сабаққа әзірлейтін тапсырмалары келесі критерийлергесәйкесболуықажет:

• тапсырманың,оныңмақсатыменорындалуыныңқолжетімділігі;
• сараланғантапсырмалардыұсыну;
• сынтұрғысынанойлаудыдамытуғамүмкіндікберу;
• проблемалықоқытуғанегізделуі;
• бағалаумүмкіндіктерініңбарболуы.

Эссе, шығарма жазу, презентация жасау және т.б.бойынша тапсырма берубарысында мұғалімге оқушыларды тапсырманың критерийлерімен таныстыруұсынылады.
«Қазақәдебиеті»пәнібойыншабірсабақтабірнемесебірнешеоқумақсатын алуға болады. Мұғалім оқу мақсаттарының комбинациясын шеберпайдаланабілуікерек.
Пәнаралықбайланыс–оқытудыңерекшекатегориясыболғандықтан,оқушылардыңәдебиеттенжүйелібілімалуынкүшейтіп,оқуәдістерінбелсендіреді.Әдебиетсабағындағыпәнаралықбайланысоқушылардыңэстетикалықталғамынжәнесурет,музыка,киноөнерлерінеұмтылысынқалыптастырады.Шығармадағытарихишындықпенкөркемдікшешімкөрінісін, топонимикалық, ономастикалық атаулардың маңыздылығын түсінеотырып,оқылғаншығарманыбейнелеужәнемузыкаөнеріменұштастыраотырып,пәнаралықбайланыстыкеңіненқолдануоқушыныңдүниетанымынқалыптастырады.
Қазақтілімұғалімдеріоқушылардыөздігіненбілімалуға,шешімқабылдауғақабілеттіынталы,қызығушылығыжоғары,өзінесенімді,жауапкершілігі жоғары, өзінің және өзгенің іс-әрекетіне талдау жасай алатынжекетұлғанықалыптастыруға бағытталған қағиданы ұстанады.
Мұғалімдероқушылардыңбойындабұлқасиеттердіәртүрліоқытутәсілдерінқолдануарқылы тәрбиелейдіжәнедамытады:

• сенімдіқатынаспенынтымақтастықахуалынқалыптастыруүшінжағдайжасау;

 

• әрбіроқушыныңжекепікірінтыңдаужәнеалынғанбілімдерментүсініктерді қолдану,олардыдамытумаңыздылығынамәнберу;
• іс-әрекеттердіңбелсендітүрлерінұйымдастыружәнетиянақтысараланған тапсырмалар мен жаттығулар арқылы ынталандыру және дамытаоқыту;
• оқушылардыңсабақтазерттеужұмыстарынжүргізуінқажетететінпроблемалық жағдаяттар туындату және проблемаларды шешу стратегияларынмодельдеужәне көрсету;
• «оқу үшін бағалауды» қолдану арқылы оқушылардың оқуына қолдаукөрсету;
• белсендіоқуғажәнезерттеужобаларынорындауғанегізделгеноқушылардыңзерттеуіс-әрекеттерін қолдау;
• оқушылардыңсынтұрғысынанойлаудағдыларындамыту;
• өз ойын жеткізе білу және дәлелдер келтіре алу, мәселелерді анықтауүшін өз пікірлерін жеткізу, болжам құру және ұсыныс жасау қабілетін дамытуғаынталандыратынжағдайларжасау;
• оқушылардың жеке мүмкіндіктерін және жас ерекшеліктерін есепке алаотырып,сараланған тапсырмалар әзірлеу;
• жеке,жұптық,топтықжәнеұжымдықоқытуәдістерібелсендіқолданылатын жалпысыныптық жұмыстүрлерін ұйымдастыру.

Оқушылардыоқытудыңеңжоғарыстандарттарынқамтамасызетудемұғалімдердің қолданатын оқыту тәсілдері (яғни, педагогикалық әдістемелер)маңыздыболып табылады.
Оқытудыңбарлықаспектілерісындарлыоқытутеориясыменүйлеседі.Сындарлы оқыту тәсілдері білім берудің «дәстүрлі» әдістерімен салыстырғанда,оқыту кезінде жоғары нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сындарлыоқытутәсілдеріоқушылардыңалдыңғыбілімдеріменұштастырылаотырып,жаңа білім алуы туралы тұжырымдамаға негізделген. Бұл жерде ең маңыздысы:оқушылардың алдыңғы алған дағдылары жаңа дағдыларды меңгеруге ықпалынтигізеді, ал егер ол ескерілмесе, онда білім тереңге бармай, үстірт меңгерілгентаяз білім болады. Мұндай үстірт білім оқушыға қазіргі әлемде жетістікке жетуүшінқажеттіжоғарыдааталғансынтұрғысынанойлау,рефлексияжәнебасқададағдыларды,алғанбілімінөмірдеқолдануынакеріәсерінтигізеді.Оқушыларбілімдітолықтаймеңгеруүшінақпараттыенжарқабылдамай,сабаққабелсендіқатысуыкерек.Оқушылардыңалғанбілімдеріменжұмысістеуіне,оныәріқарайөңдеп,өздағдыларынарттыруғамүмкіндікберетінтапсырмаларорындауға жағдайжасаумаңызды.
ҚР БҒМ 2020 жылғы 27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген Негізгіортабілімберудеңгейінің8-9-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілікоқубағдарламасыныңерекшеліктері:
Негізгіортабілімберудеңгейінің8-9-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзегеасырубойыншаұзақмерзімдіжоспардатөмендегіоқумақсаттарықысқартылды:
 8-сыныптың1-тоқсанында:
8.1.1.1әдебишығарманыңжанрынабайланыстысюжеттікжелілерін,эпилог,прологтарды анықтау;
8.2.1.1  композицияны  тұтастан   бөлшекке,  бөлшектен   тұтасқа   қарайталдау;

1. тоқсанда:

8.1.2.1   әдеби    шығарманың   идеясы    мен    пафосын    ұлттық                       мүддетұрғысынан ашу;

1. тоқсанда:

8.1.4.1көркемшығармаларданалғанүзінділердіөзкөзқарасындәлелдеуүшінорынды қолдану;
8.2.4.1шығармаданалғанүзінділердіқайтаөңдепкреативтіжазу;
8.3.4.1 шығарма бойыншажазылған әдеби сын-пікірлерге сүйене отырып,өзіндіксыни пікіржазу;

1. тоқсанда:

8.1.3.1 көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанамамінездеулерді жіктеу;
8.2.3.1шығармадағыкөркемдегішқұралдардың(психологиялықпараллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис)қолданысын талдайотырып,авторстилін анықтау;
9-сыныптың1-тоқсанында:
9.1.2.1эпикалық,поэтикалық,драмалықмәтіндердегікомпозициялықамалдардыталдау;
9.2.1.1эпикалық,поэтикалық,драмалықмәтіндердегікомпозициялықамалдардыталдау;

1. тоқсанда:

9.2.1.1эпикалық,поэтикалық,драмалықмәтіндердегікомпозициялықамалдардыталдау;
9.3.4.1әдебишығарманықазақәдебиетіменәлемәдебиетіүлгілеріменсалыстыраталдап,шағын сыни мақалажазу;

1. тоқсанда:

9.2.4.1авторстилінесүйенеотырып,шығармашылықжұмысжазу;
9.3.2.1шығармадағыұрпақтарсабақтастығыкөрінісінзаманауитұрғыдасалыстырып,жаңашылдығынабағаберу;

1. тоқсанда:

9.3.4.1әдебишығарманықазақәдебиетіменәлемәдебиетіүлгілеріменсалыстыраталдап,шағын сыни мақалажазуқысқартылды.
Төмендеоқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаныкөрсетілген(32-кесте).
 32-кесте.Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаурәсімдерініңсаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
5-сынып	2	2	2	2
6-сынып	2	2	2	2
7-сынып	2	2	2	2
8-сынып	2	2	2	2
9-сынып	2	2	2	2

Негізгіортабілімберудеңгейінің6және7-сыныптарында«Қазақәдебиеті»пәнініңбазалықмазмұнына«Өлкетану»материалдарыкіріктірілген.
Өлкетану–бұлтуғанөлкеніңтарихы,табиғатыменэкологиясы,экономикалық, әлеуметтік-құқықтық дамуы, рухани шыққан тегі, әдебиеті жәнекөркемөнері.Өлкетануөзіңніңтуғанжеріндіаялауды,сүюдіғанаүйретіпқоймайды,сондай-ақолтуралыбілуіңді,тарихқа,өнерге,әдебиеткеқызығушылық танытуға,мәдениетдеңгейінкөтеруге үйретеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққабағдар:руханижаңғыру»бағдарламалықмақаласыаясындаәзірленген
«Өлкетану»материалдарыноқыту:

• білім алушылардың ежелгі дәуірден бастап қазіргі уақытқа дейінгі туғанжераумағындаболыпжатқантарихипроцестердіңнегізгікезеңдеріменерекшеліктері туралы білім қалыптастыру;
• туған өлкенің табиғи байлықтары, тарихи ескерткіштері және мәденинысандарытуралыбілімдерінкеңейту;
• туған өлкенің дәстүрлі қолөнері, мәдени және әдеби мұралары мен өңірмақтанышынаайналған адамдар туралы білімдерінкеңейту;
• туған өлкенің бірегей табиғаты, тарихы мен мәдениетіне деген құрметсезімдерінетәрбиелеу;олардықорғауғажауапкершіліктерінарттыруғабағытталған.

Өлкетану материалдары 6, 7-сыныптарда 2 сағаттан 4 сағат көлеміндеоқытылады.Өлкетануматериалдарыоқубағдарламасыныңбазалықбіліммазмұны мен ұзақ мерзімді жоспардың 3 және 4-тоқсандарына енгізілді. Оқубағдарламасы бойынша тоқсандағы бөлімдер мен бөлім ішіндегі тақырыптарбойынша сағат сандарын бөлу мұғалімнің еркінде болғандықтан «Өлкетану»материалдарынкіріктіріп оқытуұсынылады.
Өлкетануматериалдарыноқытудыңерекшеліктері:
Өлкетанумәденижәнеұлттықсәйкестіктідамытуменсақтаудыңмаңыздыміндетінорындайды.Өлкетанулықбілімжаңабуындыаймақтыңмәдениқұндылықтарыменқамтамасызетіпотыратынәлеуметтік-мәдениақпарат көзінің бірі.Бұл жеке тұлғаның мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндікбереді.
 

1. сыныпта «Менің туған өлкем өлеңдер мен прозада», «Өлкені сипаттауөнері» тақырыптарын оқытуда білім алушыларды туған өлкенің табиғаты жәнетарихы сипатталатын поэтикалық және прозалық шығармаларды, туған өлкеніңақындарыменжазушыларыныңшығармашылығынбілуге,олардыңшығармашылығы туралы деректер жинауға және мәтіннің ақпараттылық, оныңкөркемдік, тілдікерекшеліктерінегізінен өлкетану сипаттамаларын талдауғаүйретуұсынылады.
2. сыныпта «Туған өлке публицистика беттерінде», «Менің туған өлкем»электрондық энциклопедиясы» тақырыптарын оқытуда өңірде шығатын газет-журналдарды білуге, туған өлке туралы, шындық көзқарас тұрғысынан адамдартуралымақалаларменочерктердіақпараттылығы,мазмұныныңтереңдігі,эмоционалдықәсерітұрғысынанталдауға,энциклопедияұғымынтүсінуге,энциклопедияғақажеттіматериалдардыіріктейбілуге,электрондықэнциклопедияқұрастырудыңұжымдықжұмысынақатысуғабаулуұсынылады.

«Қазақәдебиеті»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыру жөніндеұсынымдар
2021-2022 оқу жылының басында «Қазақ әдебиеті» пәні бойынша шектеушаралары кезіндегі оқу жылдарында жіберілген білім алушылардың біліміндегіолқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасынмеңгертубағытындамақсаттышараларжылбойыжүргізілуітиіс.Соғанбайланыстымектептерге2021-2022оқужылындаоқушылардыңөткеноқужылдарындағы біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқужылынаарналғаноқубағдарламасындағыоқумақсаттарыныңмеңгерілуінқамтамасызетубойыншажұмысжоспарыныңретіұсынылды.
2021-2022оқужылындабілімалушылардыңөткеноқужылдарындағыбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружәнежаңаоқужылынаарналғаноқубағдарламасындағыоқумақсаттарыныңмеңгерілуінқамтамасызетубойынша мақсаттыжұмысжоспарындайындаудыңреті
(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткеноқужылдарындағыпәннің оқубағдарламасының оқумақсаттары бойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу
2	Оқу мақсаттары бойынша білімінде олқылығы бар оқушылардың санына байланыстыөткен тақырыптардың ішінен қиындық тудырған тақырыптар мен оқу мақсаттарынанықтау.Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөпболса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардың саныазболса,олтақырыптыңкүрделілігітөменболыпесептеледі
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындаөтілетінтақырыптарменоқу мақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделітақырыптарменоқу

 

	мақсаттарынанықтау
4	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейінқысқа мерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағы тақырыптарбойыншабіліміндеолқылығыбароқушыларғаалдыналадайындалыпкелугеберілетін тапсырмалар әзірлеу.
5	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындағытақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарыменоқу мақсаттарынанықтау
6	Жаңабағдарламағасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқу мақсаттары бойынша білімінде олқылықтары бар оқушылардың тізімін жасау жәнетоптастыру
7	Біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңесберукестесін жасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетінжаңа тақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
9	Біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңесберукестелерін жоспарлаупринциптері: жаңасабақтанбұрынкеңесберу; жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; II,III, IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңес өткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңа оқу жылында оқу пәндері бойынша білім алушылардың білім сапасына жүйелімониторинг жүргізу кестесін және талдау жұмысының жоспарын дайындау (бұл жердебілімалушыныңөткеноқужылыбойыншабілімініңсапасыда,олқылықтарыдакөрінеді): қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау);бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ) кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақжоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
16	Жаңасабақтанбұрынкеңесберукестесібойыншасабақжүргізуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақолжеткізу
17	Жаңасабақтанбұрынсенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақолжеткізу
18	Каникулкүндерінде  кеңес     беру  арқылы  оқушылардың     біліміндегі  олқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізукестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: диагностикалықбақылаужұмысыныңталдамалықесебін;тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелік бірлестікте, әдістемелік кеңесте, педагогикалық кеңесте;бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте; -            оқу     жылының    қорытындысы    бойынша     талдамалақ     есепті     әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңестеталдаужәнеталқылау

 

1. Диагностикалықжұмыс
2. пән бойынша өткен оқу жылдарының бағдарламасындағы тақырыптарменоқумақсаттарыбойыншаәкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу;
3. жүргізілгендиагностикалықбақылаунәтижесібойыншаөткеноқужылдарындаоқытылғантақырыптарменоқумақсаттарынанбіліміндеолқылықтарыбарбілім алушылардың саныарқылы күрделітақырыптарменоқумақсаттарын анықтау;
4. Жоспарлаужұмысы
5. өткен оқу жылдары мен жаңа оқу жылының оқу бағдарламаларындағысәйкес келетін күрделі тақырыптар мен оқу мақсаттарын қысқа мерзімді сабақжоспарынәзірлеудекіріктіру;
6. жаңасабақтыжоспарлаудыңалдындаөткеноқужылдарындағытақырыптар мен оқу мақсаттары бойынша білімінде олқылығы бар оқушыларғаалдыналатапсырмаларәзірлеу;
7. Жекеконсультацияларөткізу

Өткенжәнежаңаоқужылдарынаарналғаноқубағдарламаларындағысәйкес келмейтін тақырыптар мен оқу мақсаттары бойынша білім алушы санын15-тенасырмай,жекеконсультациялар,қосымшасабақтар(«жексенбілікмектеп»,«каникулкезіндегімектеп»)өткізукестесінәзірлеу;

1. Жүзегеасыру,талдаужұмыстары
2. пәндіоқытудыңтиімдіәдіс-тәсілдерін(саралапоқыту,кейс-стади,тақырыптық талқылау, іскерлік ойын, жобалық және зерттеу жұмыстары,модульдікоқытужәне т.б.) қолдану;
3. білімалушылардыңбілімсапасынажүйелімониторингжүргізукестесінәзірлеужәне талдаужұмысын жоспарлау;
4. білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатындажүзегеасырылғаноқумақсаттарынБЖБ,ТЖБтапсырмаларынқұрастырудаескеру;
5. БЖБ, ТЖБ нәтижелері негізінде білім алушылардың білім сапасынажүйелімониторинг жүргізужәне талдау;
6. білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенмониторингжұмысыныңнәтижесінәдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте талқылауұсынылады.

Қысқамерзімдісабақжоспарынәзірлеудекіріктіріпөткізугеұсынылатынкүрделіоқу мақсаттары:

1. сыныптың «Әдебиеттік оқу» пәнінің оқу бағдарламасындағы«4.1.3.1шығарманыңтақырыбы және қорытындыбөлімі негізінде сюжеттің дамуынболжау,оныңсебебінтүсіндіру»дегеноқумақсатын5-сыныптағы«5.1.1.1әдеби шығарманың жанрына қарай фабуласы мен сюжеттік дамуын сипаттау»дегеноқумақсатыменкіріктіруге болады.
2. сыныптағы«5.2.3.1шығармадағытілдікбейнелеу,суреттеуқұралдарының(теңеу,эпитет,ауыспалымағынадағысөздер,қайталау,өлеңқұрылысы) мағынасын анықтау» деген оқу мақсатына сабақ жоспарлау кезінде4-сыныптағы «шығармаданәдебикөркемдегішқұралдарды(теңеу,кейіптеу,эпитет,аллитерация,әсірелеу)табужәнеолардықолдану»оқумақсатын

 кіріктіруарқылы4-сыныптажібергенбілімдегіолқылықтытолықтыруғаболады.
5-сыныптабастауышсыныптанкелгеноқушыларэссежазудыбірденмеңгеріп кете алмайды. Сондықтан 4-сыныпта өткен «4.1.5.1 өз ойын, сезімін,көзқарасынөмірдеболған,өзгешығармадағыұқсасоқиғаларменсалыстыраотырып білдіру» деген оқу мақсатын қайталап, сол бойынша жұмыс жүргізуарқылыэссе жазуға үйреткендұрыс.
5-сыныпта «5.2.3.1 шығармадағы тілдік бейнелеу, суреттеу құралдарының(теңеу,эпитет,ауыспалымағынадағысөздер,қайталау,өлеңқұрылысы)мағынасынанықтау»дегенкүрделіоқумақсатын6-сыныптағы«6.2.3.1шығармадағыкөркемауыстыруларды(троптарды:метафора,кейіптеу,метонимия, гипербола, литота, аллегория, антитеза, градация, арнау) анықтау»оқумақсатыменбіріктіріп,тапсырмаларұсыну;
«5.3.2.1 кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстырып бағалау» деген оқумақсатын6-сыныпта«6.3.1.1шығармадағыкейіпкерлердіөзарасалыстыраотырып, тарихи және көркемдік құндылығына баға беру», «6.3.2.1 кейіпкерлержүйесінің заманауи жаңашылдығын өзара салыстырып баға беру» деген оқумақсаттарынажаңа сабақты жоспарлаукезіндекіріктіру;
7-сыныпта«7.2.4.1шығармадағыоқиғажелісінөзіндіккөзқарастұрғысынандамытыпжазу»дегеноқумақсатын8-сыныптағы«8.2.4.1шығармаданалғанүзінділерді қайтаөңдепкреативтіжазу»оқумақсатымен;
«7.3.1.1кейіпкерлердіңіс-әрекетіменавторбергенпортреттікмінездеменісалыстырып,тарихижәнекөркемдікқұндылығынабағаберу»дегеноқумақсатын«8.3.1.1шығарманыңтақырыбыменидеясыносытектесбасқашығармалармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау» оқумақсатынакіріктіріп,сабақ жоспарлауұсынылады.
Жаңаоқужылыныңбағдарламасынасәйкескелмейтінкүрделіоқумақсаттары бойынша жеке консультациялар өткізуге ұсынылатын күрделітақырыптармен оқу мақсаттары:

1. сыныпта:

«6.1.3.1әдебитуындыдағыкейіпкердіңтиптерінтектұрғысынансипаттау»;«6.3.4.1шығармадакөтерілгенмәселеніңәлеуметтікрөлітуралысынихабарлама жасау»;

1. сыныпта:

«7.1.3.1 көркем шығармадағы кейіпкерлердің типтерін жасалу тәсілдерітұрғысынананықтау»,«7.3.4.1әдебишығарманыңэстетикалыққұндылығытуралышағынсынишолужазу»;

1. сыныпта:

«8.1.3.1 көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанамамінездеулердіжіктеу»,«8.3.4.1шығармабойыншажазылғанәдебисын-пікірлергесүйене отырып,өзіндік сынипікіржазу;

1. сыныпта:

«9.3.4.1әдеби шығарманықазақ әдебиеті мен әлем әдебиетіүлгілеріменсалыстыраталдап,шағын сын мақалажазу».
 5-9-сыныптарда «Қазақ әдебиеті» пәнінен оқытылатын шығармалардыңішіндеөткеноқужылдарындатолықоқуғамүмкіндікболмағаннемесеоқушыларға қол жетімсізболғаншығармалардықосымшасыныптантыснеканикулкездеріндеоқуғаұсынуқажет.
«Қазақ әдебиеті» пәні бойынша қайталауға және бекітуге арналғаншығармалартізімі:

• А.Алтай«Прописка»әңгімесі;
• М.Әуезов«Көксерек»әңгімесі;
• М.Шаханов«Нарынқұмзауалы»өлеңі;
• Т.Әбдіков«Қонақтар»әңгімесі;
• Б.Момышұлы«Ұшқанұя»әңгімесі;
• Т.Ахтанов«Күйаңызы»әңгімесі;
• Р.Мұқанова«Мәңгілікбалабейне»әңгімесі;
• Ғ.Мүсірепов«Ұлпан»романы;
• ҚажығалиМұхамбетқалиев«Тар кезең»романы.

«Қазақәдебиеті»пәнібойыншаоқупроцесінқашықтаноқытутәртібіндеұйымдастыру
Оқупроцесінқашықтаноқытутәртібіндеұйымдастыруғаарналғанұсынымдар:

• педагогтің ең қолайлы инфрақұрылымы мен білім беру контенті баринтернет-платформанытаңдауы;
• Үлгілік оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарын, материалды мұқиятіріктеуі;
• сабақтыңоқумақсатынасәйкесоқуматериалын сапалыдайындауы;
• ақпараттыңреттілігін,жүйелілігін,сабақтастығынжәнет.б.сақтауы;
• сабақмазмұныменуақытынұтымдыбөлуі;
• өткен материалдың қысқаша мазмұны: жаңа тақырыпты түсіндіру үшінқажетті және логикалық байланысы бар жаңа тақырыптың негізгі ережелерінқажеттілігінеқараймазмұндауы;
• білімалушылардыңназарынжаңаматериалдыоқыпүйренугеқажетболуымүмкін білімдермендағдыларғааударуы;
• сабақжоспарынасәйкесжаңаматериалдымазмұндауы;
• материалдыбекітугеарналғанұсынымдарберуі;
• негізгі дидактикалық принциптерді ескеруі: ғылымилығы, көрнекілігі,қолжетімділігі,танымдылығы,теорияныңпрактикаменбайланысы,оқуматериалыныңоқылуы/эстетикалығы;

-оқутапсырмаларыноқумақсатынажәнеұсынылғанкөлемгесәйкес,орындау тәртібі мен уақыт шығындарын, сондай-ақ білім алушылардың жекемүмкіндіктері мен ерекшеқажеттіліктерінескереотырыпәзірлеуі;

• теледидар,ақпараттық-коммуникациялықжәнемультимедиалықтехнологиялардытиімдіқолдануы;
• түрліақпараттықоқытуматериалдарынқолдануы:мәтіндік,презентациялар,графикалық,медиа,суреттер,кестелер,инфографикажәнетағыбасқалар;

 

• оқушылардыңдағдыларындамытуғабағытталғантапсырмаларменбелсенді әдіс-тәсілдердіқолдануы;
• бүкілсыныпқатысатын,топтықнемесежұптықжұмыстүрлерін,оқушылардыңжекежұмыс істеуінұйымдастыруы;
• оқушыларға өз бетінше жұмыс істегенде жетістікке жетуге мүмкіндікберетінжобаларды ойлаптабуы және ұйымдастыруы;
• көркем шығармаларды толық оқуға, қосымша әдебиеттер оқуға кеңесберуі және оны қадағалауы;
• білімалушыларментікелейбайланыс(стриминг)жасап,орындалғанжұмыстардыталдап,білімалушыларғакерібайланыс(комментарийлер,ұсынымдар)беріп отыруы;
• білімалушыларға,оныңішіндебілімалуғаерекшеқажеттілігібар,үлгерімітөменбілімалушыларғақажетболғанжағдайдажекекеңесберуіұсынылады.

Әдістемелікбірлестікотырыстарындақазақтіліменәдебиетіпәнімұғалімдерініңкәсібибіліктілігінжетілдіру(әдістемелікбірлестік,жасмамандармектебі,педагогикалықшеберлігінжетілдірумектебі,шығармашылықтопжәне т.б.)бойыншаұсынылатын тақырыптар:

1. Жаңартылғанбілімберубағдарламасынегізіндесабақтыжоспарлауменкритериалды бағалау;
2. Тиімдісабақ.Жоспарлау.Бақылау.
3. Рефлексия–мұғалімніңкәсібидамуыныңнегізі;
4. Оқумақсаттарынан сабақмақсаттарынашығужолдары;
5. Қалыптастырушыбағалау–бағалаудыңтиімдітәсілі;
6. Тыңдалымдағдысын қалыптастырудакездесетін қиындықтар жәнеонышешужолдары;
7. Тыңдалымдағдысынқалыптастыратынбелсендіәдістер;
8. ҚМЖқұрудыңтиімділігіменартықшылығы;
9. LessonStudyжүргізужолдарыжәнекүтілетіннәтижелер;
10. Тыңдалымматериалдарынпайдаланудыңтиімдіжолдары;
11. Грамматикалық     тақырыптарды     лексикалық                    тақырыптарменсабақтастырудағышеберлік;
12. Сабақтасаралапоқытудыжүзегеасыру;
13. «Эссежазустратегиясытуралы»;
14. Білім беруде қолданылатын сандық технологиялардың тиімділігі.Негізгібілімберудеңгейінеарналған«Қазақтілі»,«Қазақәдебиеті»

пәндерінің үлгілік оқу бағдарламалары бойынша құрылған жаңа білім мазмұнымұғалімді де, оқушыны да оқу әрекетіне белсенді қатысуға, өз пікірін айтуға,өзініңсөйлегенсөзінедәлелкелтіруге,кейіпкерлерарқылыөмірлікситуациялардышешужолдарынізденуге,еңбастысыжаңашаойлайтынтұлғанықалыптастыруға мүмкіндікбереді.
  
 
 Мектепте   сыныптан   тыс   жұмыстар  төмендегі   шаралар                             арқылыжүзегеасады:

• мекемелерде,табиғатаясында,мәденимекемелерде,мұражайларда;
• таңдауыбойыншаеркінсабақтар,оқупәндерібойыншасайыстарменолимпиадалар жүргізу;
• оқубағдарламаларынасайқосымшаарнаулысабақтарөткізу;
• кіріктірілгенжәнепәнаралықоқусабақтарынжүргізу;
• мерейтой иелеріне арналған тәрбие сағаттарын, әдеби кештер, мәнерлепоқусайыстарын,эссе,мазмұндама,шығармажазусайыстарынжәнет.б.ұйымдастыру.

Сыныптантысжұмыстарбілімалушылардыңпәнгедегенқызығушылығын арттырып, алған білімдерін тереңдетіп, өздігінен іздене білугеүйретеді. Сонымен қатар теориялық білімін кеңейтіп толықтырады және білімалушылардыңжекеқабілетін дамыта түседі.
 
 
 Көркем шығармалардың тізімі оқушылардың жас ерекшелігі мен келесісыныпта оқылатын және оқулықта үзіндісі ғана берілетін шығармалар ескеріліпжасалды.Жаңаоқужылыныңбасындажаздаоқығаншығармаларыбойынша
«Оқушы күнделігі», «Мен оқыған кітап» және т.б. тақырыптарда көрме өткізугеболады.Көрмегеәроқушыөзіоқығантуындыбойыншашығармашылықжұмысынұсынады.Жұмысфотоколлаж,эссе,жарнама,суретт.с.с.түрдежасалуымүмкін.Оқушылардыңжұмысынарнайысарапшыларталдап,қорытындысыншығарады.
«Оқырманкүнделігі»тақырыбындағыіс-шарадаоқушыоқығаншығарманыңмазмұнын:

• сұраққою;
• тірексөздердіжазу;

 

• оқиғаныңтүйінінжазу;
• оқиғанысуреткетүсірутүріндедәптергетүсіреді.

 
 
 Оқыту    қазақ   тіліндегі   мектептердегі   қазақ   тілі    мен    әдебиеті                            пәнініңмұғалімдерінеқосымшаматериалдаралуүшінұсынылатын сайттар:

1. http://nao.kz-Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыныңресмисайты;
2. http://ustazuni.kz-мұғалімдергеарналғансайт;
3. https://infourok.ru/-ұстаздарғаарналғанбілім көтеру,ашықсабақтарсайты;
4. http://mugalimder.kz-республикалық сайт;
5. http://bilimland.kz–ұстаздарменбілімалушыларғаарналғансайт;
6. http://abai.kz-ақпараттық-танымдықсайт;
7. http://bilimger.kz-білімпорталы;
8. http://ustaz.kz-ашықсабақтарсайты;
9. http://sabak-шығармашылмұғалімдерсайты;
10. http://sabaqtar.kz/kazaksh/-Қазақстанұстаздарынаарналғанәдістемеліксайт;
11. http://bilimsite.kz/ustaz -білімділерсайты;
12. http://ped.kz-ұстаздардыңәлеуметтікпорталы;
13. http://oqu-zaman.kz-ұстаздарменбілімалушыларғаарналғанқосалқыбілімді

 сайт;
 

1. http://tarbie.org-ұстаздарсайты;

 http://kazbilim-edu.kz-оқытудыңжаңаәдіс-тәсілдерінқазақтілісабақтарындатиімдіпайдалану
Абай мектептері желісінде білім беру және оқу процесін ұйымдастырутуралы
ЕлбасыН.Ә.Назарбаев«Болашаққабағдар:руханижаңғыру»аттыбағдарламалықмақаласындаруханижаңғырудыңбастышартыдепбілімберуде тек полиглот, цифрлы қаруланған, бәсекеге қабілетті тұлғаны емес, өзтіліменәдебиетінсүйетін,туғанжерініңтарихынбілетін,ұлттықкодысақталған,ұлтжандытұлғаны тәрбиелеуді атап көрсеткен.
Осыған орай, бүгінгі таңда ұлттық сананы жаңғырту негізінде қазақшаойлайалатын,қазақтілініңқоғамдық-әлеуметтікқызметінтүсінетін,тілдікнормасын сақтап жаза алатын, лингвоэтика, сөйлеу мәдениеті заңдылықтарынбілетінжәнеқазақтілінфункционалды-коммуникативтіаспектідеталдап,ұлттықтілдеңгейіндеқолданаалатынтұлғанықалыптастыруқажеттілігітуындапотыр.
ҚазақстанРеспубликасындабілімберудіжәнеғылымдыдамытудың2020-2025жылдарғаарналғанмемлекеттікбағдарламасынбекітутуралыҚазақстанРеспубликасыҮкіметінің2019жылғы27желтоқсандағы№988қаулысында Экономика қажеттіліктеріне және өңірлік ерекшеліктерге сәйкескәсіптік  даярлықтың   сабақтастығы  мен  үздіксіздігін   қамтамасыз  етуде:
«Мемлекеттіктілдібасымдамытубілімберудіәдіснамалықжәнеғылыми-
 әдістемеліксүйемелдеу,оныңішіндеқазақтіліменәдебиетінтереңдетіпоқытуесебіненкүшейтілетінболады.Олүшінгуманитарлықпәндердітереңдетіп оқытатын Абай атындағы мектептер мен мектеп-интернаттарыныңжелісіқұрылатынболады»,–депатапкөрсетілген.
Абай мектептері желісінде білім беру және оқыту процесі қазақ тіліндежүргізіледі.ҚазақтіліменәдебиетіҚРБҒМ2020жылғы«27»қарашадағы
№496бұйрығының7-қосымшасынегізінде«Негізгіжәнежалпыортабілімберу деңгейініңқазақтіліменәдебиетінтереңдетеоқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанАбаймектептеріжелісінің5-11-сыныптарынаарналған «Қазақ тілі», «Қазақ әдебиеті», «Абайтану» пәндерінен жаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламаларыбойыншаоқытылады.
«Қазақтілі»пәні бойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 5-сынып –аптасына3 сағат,оқужылында–102 сағат;
2. 6-сынып –аптасына3 сағат,оқужылында–102 сағат;
3. 7-сынып –аптасына3сағат,оқужылында–102 сағат;
4. 8-сынып –аптасына4сағат,оқужылында–136 сағат;
5. 9-сынып –аптасына4 сағат,оқужылында– 136 сағаттықұрайды.

«Абаймектептеріне»арналғанжаңартылғаноқубағдарламасындағыграмматиканыңберілуі:лексика-грамматикалықбөлім,грамматикалықматериал,сөйлеуәрекетініңтүрлеріжәнеоқытумақсаттарынантұрады.Мысалы: лексика-грамматикалық бөлім: 1. Қазақстан бейнесі. Қазақстанныңөткеніменкелешегі.Шешендіксөздер.
Грамматикалық материал: Ойталқы (диспут). Ғылыми стильдің тілдікерекшеліктері.
Сөйлеуәрекетініңтүрлері:тыңдалымжәнеайтылым,оқылым,жазылым,әдебитілнормаларынантұрады.

1. «Абай мектептерінде» грамматиканы оқытуда мәтінтануға үйрететінміндеттер:

Мазмұнын тану. ҰМЖ-дағы мәтіндегі негізгі ойды тап, сұрақ құрастырдегенсияқтымазмұндытүсінугебағытталғанжаттығуларқұрастырудантұрады(бағдарламаданақтыкөрсетілген).
Стиліменжанрынтанудаәрстильге,әржанрғатәнтілдікқолданыстардыажырату үшінмәтінішіндегітілқұралдарынтүстептанытуарқылыортамектепкесайлингвистикалықбілімберу(тілдікталдаулар).

1. Мәтінтудырудағдысынқалыптастырудағыайтылымбөлімінде:айтылымкезіндеерінүндестігіменбуынүндестігінсақтау,сөйлеутехникасынжетілдіру,сөйлеумәдениетінсақтауарқылышешендікөнердіңқырларынмеңгерту (5-11).

Жазылым бөлімінде: емле мен тыныс белгі нормаларын сақтай отырып,қарапайымдиктант,мазмұндамажазуданбастаптүрлістильдегіжәнежанрдағымәтіндерді(эссе)жазудағдыларынжетікмеңгеру.Мәтіндердітиптейбілу(5-11-сыныптар)берілген.
«Абай мектептері» желісіндегі оқу процесі Қазақстан Республикасы Білімжәне ғылым министрінің 2020 жылғы «27» қарашадағы № 496 бұйрығыменбекітілгенНегізгіортабілімберудеңгейініңқазақтіліменәдебиетінтереңдете
 оқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанжелілік«Абаймектептері»желісінің5-9-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасынегізінде(оқытуқазақтілінде)жүзеге асырылады.
«Абаймектептері»желісінің5-9-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасыныңмақсаты – сөз өнерін мәдени мұра, ұлттық құндылық ретінде түсініп, бағалайалатын, интелектуалдық эстетикалық деңгейі, адамгершілік ұстанымы жоғарышығармашылтұлғақалыптастыру.
«Абаймектептері»желісінің«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы шиыршық әдісімен қатар хронологиялықжүйенісақтайотырып,қарапайымнанкүрделігеқарайоқытупринципіненегізделген.
Қазақәдебиеті»пәнібойыншаоқужүктемесініңжоғарышектікөлемі:

1. 5-сынып– аптасына5сағат,оқужылында –170сағат;
2. 6-сынып– аптасына5сағат,оқужылында –170сағат;
3. 7-сынып– аптасына5сағат,оқужылында –170сағат;
4. 8-сынып– аптасына5сағат,оқужылында –170сағат;
5. 9-сынып– аптасына5сағат,оқужылында –170сағаттықұрайды.

«Қазақ   әдебиеті»   пәнінің    оқу   бағдарламасы   үш   негізгі                        дағдыныбасшылыққаалады:

1. оқужәнетүсіну;
2. талдаужәнежинақтау;
3. бағалау(салыстыру)жәнешығармашылық(өнім).

«Оқу және түсіну» бөлімінде: көркем шығарманы пайымдап, мәнерлеп,талдап оқиды, мәтіндегі қолданысын түсінеді; шығарма үзінділерімен жұмысжасайды;шығармадағыөзектімәселеменидеялықмазмұнынашадыжәнекөркемшығармадағыформаменмазмұнбірлігінажыратаалады;көркемшығармажелісі бойынша ауызша,жазбаша интерпретацияжасайды.
«Талдау және жинақтау» бөлімінде: әдеби шығарманың композициялыққұрылымынанықтайды;көркемшығарманыңобраздаржүйесіментиптіккейіпкерлердіажыратады;көркемшығарманыңтіліменстилінбіледі;көркемдіктәсілдердіталдап,қазақжәнеәлемәдебиетіндегіқұндылықтардыайқындайды.
1) «Бағалау (салыстыру) және шығармашылық (өнім)» бөлімінде: көркемшығармадағы тарихи шындық пен көркемдік шешімді ажыратады; рухани жәнекөркемдік құндылығын табады; әдеби шығармашылықпен айналысады; әдебиэссемен әдеби сын жазаалады.
«Абай мектептері» желісінің 5-9-сыныптарына арналған «Қазақ әдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасындаоқытылатыншығармалар тізімінде: ауыз әдебиетінің үлгілері, ертегілер, батырлар жыры,аңыз-әңгімелер, ежелгі дәуір әдебиеті, шешендік сөздер, ХІХ ғасыр мен ХХғасыр басындағы қазақ әдебиеті, соның ішінде халық ақындары, айтыс өнері,би-шешендер,сал-серілер,әнші-ақындар;ХХғасырәдебиеті,соныңішіндебалаларәдібиетініңөкілдері,қазіргізаманәдебиетініңавторларыменшығармаларыжәнеәдебижанрлар (сатира,фантастика,детектив)қамтылды.
 Білім алушылар оқу мақсаттары жүйесі бойынша шығарма мәтініндегіжекелеген ұғымдардың концептілік, символдық қызметін түсініп, образдар менмотивтердің туынды идеясымен байланысын анықтай алатын болады. Соныменқатар туынды желісі бойынша көркем шығарманы автор ізімен баяндап жазу,шығармадағы көріністі әңгімелеп жазу, ойтолғау, хат, ертегі, өтірік өлең, әңгімежазу,кейіпкермонологімендиалогінжазу,әдебиэссе,блог,миниатюра,ғылыми жоба және рецензия мен әдеби сын жазумен айналыса алады. Көркемшығарманы өзге жанрда ауызша, жазбаша интерпретациялап, киносценарий,инсценировкасияқты шығармашылықжұмыстаржасай алады.
«Абаймектептері»желісінежаңаоқупәні –«Абайтану»пәніенгізілді.
«Абайтану»  пәні  бойынша  оқу     процесі    ҚР    БҒМ     2020    жылғы27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген Негізгі орта білім беру деңгейініңқазақтіліменәдебиетінтереңдетеоқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанжелілік«Абаймектептері»желісінің5-9-сыныптарынаарналған«Абайтану»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасынегізінде(оқытуқазақтілінде)жүзеге асырылады.
«Абайтану»пәні3бағыттаоқытылады:

1. тілтанымдық:Абайшығармаларынталдау;
2. тұлғатанымдық:АбайҚұнанбайұлытуралыестеліктерменғылымиеңбектердіоқыту;
3. дүниетанымдық:интеграциялықбайланыс.

«Абайтану»пәнініңжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасының мақсаты – Абай шығармаларының тілдік ерекшелігі арқылықазақәдебитілініңқұнарын,көркемсөздіңқуатын,эстетикалықкүшін,идеялықмазмұнынмеңгертіп,ұлттықмінез-құлық,сапалықерекшеліктерді,ұлттықкодтытаныту,гуманистік-көркемдік,мәдени-тарихи,ұлттыққұндылықтардыбағалайалуқұзыретіндамыту;Абайдың«Толықадам»,арілімі, адамгершілік мұрат-мақсаты, пәлсапалық көзқарастары арқылы тұлғалыққасиеттерді танытып, білімгерлердің өзіндік даму бағытын, сыни ой-пайымынқалыптастыру; әдеби тіл және әдеби формалар арқылы өз ойын еркін жеткізеалатын,өзіндікұстанымыбар,түрліжағдайдаоңтайлышешімқабылдауғақабілеттітұлға қалыптастыру.
«Абайтану»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 5-сынып –аптасына 1сағат,оқужылында–34сағат;
2. 6-сынып –аптасына 1сағат,оқужылында–34сағат;
3. 7-сынып –аптасына 1сағат,оқужылында–34сағат;
4. 8-сынып –аптасына 2сағат,оқужылында–68сағат;
5. 9-сынып –аптасына 2сағат,оқужылында–68сағаттықұрайды.

«Абайтану»пәнібілімініңмазмұныкелесібөлімдергебөлінген:

1. оқужәнетүсіну;
2. талдаужәнежинақтау;
3. бағалау(салыстыру)жәнешығармашылық(өнім).

«Оқужәнетүсіну»бөлімінде:мәтіндітүсініп,мәнерлепнегізгіойтүйіндерін пайымдап оқу, мәтіннің тілдік ерекшелігін (лексикалық, образдықмәнін)игеру,шығармаүзінділеріменжұмыс,шығармадағыөзектімәселе,идеялықмазмұн,(ауызша,жазбаша)интерпретация;
 «Талдау және жинақтау» бөлімінде: әдеби шығарманың композициялыққұрылымы,көркемшығарманыңидеялықмазмұны,образдаржүйесі,типтікхарактер,көркемшығарманың тілі,стилі,көркемдіктәсілдер;
«Бағалау(салыстыру)жәнешығармашылық(өнім)»бөлімінде:шығармадағы тарихи шындық және көркемдік шешім, рухани және көркем-эстетикалыққұндылық;әдебишығармашылық;әдебисынбөлімшелеріқамтылған.
ОқытылатынкөркемшығармалартізіміндеАбайдыңөлеңдері,қарасөздеріменпоэмалары,сондай-ақМ.Әуезовтің«Абайдыңөмірбаяны»,
«Зерек те талапты жас» мақалаларымен қатар қосымша оқуға да шығармалартізімі ұсынылған.
«Русскийязыкилитература»оқу пәні(оқытуорыстілінде емес)
Важность учебного предмета «Русский язык и литература» для школ снерусскимязыкомобученияопределенаприоритетнымстатусомрусскогоязыка как средства межнационального общения в Республике Казахстан и егозначимостьювсоздании полиязычногопространства.
Изучение учебного предмета «Русский язык и литература» способствуетразвитиюкоммуникативныхнавыковвустной иписьменной речи.
Учебныйпредмет«Русскийязыкилитература»способствуетстановлениюмировоззренияучащегося,даетвозможностьпользоватьсяинформациейразличныхсфер:социально-бытовой,социально-культурной,научно-технической,учебно-профессиональной;помогаеториентироватьсявобщемировомобразовательном пространстве.
Цельюучебнойпрограммыпоучебномупредмету«Русскийязыкилитература»являетсяформированиекоммуникативныхнавыков,основанныхна владении системой разноуровневых языковых средств, соблюдение правил инорм русского литературного языка, правил речевого этикета, употреблениеязыковыхединицвречевойдеятельности,ориентированнойнаситуациюобщения, что способствует развитию функциональной грамотности учащихся.Учебная программа направлена на развитие всех видов речевой деятельности:слушания,говорения, чтения иписьма.
Программапредусматриваетпланированиетакогоурока,вкоторомсочетается материал по чтению и грамматике. Это определяет его структуру:каждое занятие должно содержать работу над текстовым материалом и работунадязыковымматериалом(орфографические,грамматическиеправила,определения, упражнения по развитию устной и письменной речи). Реализацияосновнойцелиобучениярусскомуязыкукакнеродному–формированиенавыковречевойдеятельности–обеспечиваетсяохватомтакихсторонвизученииязыка,какрасширениесловарногозапаса,приобретениенавыковсамостоятельнойпередачи мыслей на русскомязыке.
Припланированииурокаучительруководствуетсяосновнымнормативнымдокументом–Учебнойпрограммой,атакжеДолгосрочнымпланом.Вэтомдокументеопределеныцелиобучения,которыедолжныбыть
 реализованывичетверти,ивразделе.Далееучительможетопиратьсянасреднесрочныйплан,вкоторомсодержатсярекомендуемыедействияпоорганизацииучебного процесса,составляеткраткосрочный план.
Планированиеуроказависитoтэтапаобучения,т.е.оттого,формируетсяречевойнавык(умение)впервыеилизакрепляетсяиавтоматизируется. Для формирования коммуникативных умений обучающихсякаждый урокдолжен быть организован как урок развития речи, на которомучащиесяслушаютичитаютразличныетексты,рассуждают,анализируют,пишут.Обучающиесяучаствуютвколлективномобсужденииразныхточекзрения, ищут и используют информацию для решения познавательных задач,активно занимаются самостоятельным поиском решения учебнойпроблемы.При организации урока необходимо руководствоваться целями, указанными вучебной программе и долгосрочном плане. Цель обучения может быть основойдлянесколькихуроков,каждый изкоторых будетиметьмикроцель.Даннаяцель в течение изучаемого раздела может повторяться три раза. Например, напервом уроке учитель может дать понятие о синонимах, антонимах, омонимах,организовать работу с текстом, где обучающиеся находят данные лексическиеединицыит.д.Навторомурокеотрабатываютсянавыкииспользованияизученныхпонятийвречи,анатретьем–ученикисоздаютустныевысказывания.
Центральноеместонаурокахотводитсяразвитиюсамостоятельнойдеятельности обучающихся. Рекомендуется оптимальное сочетание групповогообучениясиндивидуальнымподходом.Индивидуальныйподходособеннонуженобучающимся,укоторыхплохоразвитаречь,атакжемалообщительным,молчаливымили,наоборот,чрезмерноактивным,несдержанным.
Успешностьизучениярусскогоязыкакакнеродногоможетбытьдостигнутазасчетиспользованиявобучениисовременныхтехнологийличностной ориентации, деятельностного подхода, обязательного введения вкурсязыковыхдисциплинтехнологииактивизациидеятельностиучащихся.Эффективностиурокаспособствуетиспользованиесовременныхобразовательных технологий:

• развивающееобучение;
• коллективнаясистемаобучения(КСО);
• технологиярешенияисследовательскихзадач(ТРИЗ);
• исследовательскиеипроектныеметоды;
• технологиямодульногоиблочно-модульногообучения;
• технология«дебаты»;
• технологияразвитиякритическогомышления;
• лекционно-семинарскаясистемаобучения;
• технологияиспользованиявобученииигровыхметодов:ролевых,деловыхи другихвидовобучающихигр;
• обучениевсотрудничестве;
• информационно-коммуникационныетехнологии;
• здоровьесберегающиетехнологии;

 

• системаинновационнойоценки«портфолио»;
• технологииинтерактивногоидистанционногообучения;
• использованиеинформационныхтехнологий.

В    своей    работе    учителя    могут    использовать    данные                сайтов:https://portalobrazovaniya.ru/servisy/publik/publ?id=6939–русскийкакнеродной;
http://predmet.kzучителяКазахстана
https://uchitelya.kz/russ-yazyk/ образовательный интернет-порталhttps://pedforum.kz/tags            педфорум                                        Казахстана.Облакотегов.Русский
язык
https://kazpryal.kz/      сайт   Казахстанской   ассоциации   преподавателей
русскогоязыкаилитературы
Обновленноесодержаниеобученияпредполагаетреализациюкомплексногоподходавразвитииязыковой,речевой(втомчислеэтнокультурной), коммуникативной компетенции на основе функциональнойграмотностиивобщемнаправлениивоспитанияязыковойличности;актуализацию самостоятельной работы учащихся по лингво-коммуникативномуразвитиюи совершенствованию.
Обучениестроится на основе учета теории обучения второму языку, прикоторомсоблюдаетсяглавноеусловие–коммуникативнаянаправленностьизученияматериала.
Объемучебнойнагрузкипоучебномупредмету«Русскийязыкилитература»составляет:
в 5-м классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;в 6-м классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;в 7-м классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;в 8-м классе – 3 часа в неделю, 102 часа в учебном году;в9-м классе– 3часа внеделю,102часав учебном году.
Требованиякуровнямязыковыхкомпетенций:

5класс
Слушание	понимаетобщеесодержаниетекстапродолжительностьюнеболее2-3минут,определяеттемутекста; понимаетзначениесловбытовойидуховно-нравственнойтематики;понимаетосновноесодержаниефольклорныхпроизведенийипроизведенийписьменнойлитературы; определяет основную мысль текста на основе вопросов;составляетвопросы по содержаниютекста
Говорение	владеет словарным запасом, включающим синонимы, антонимы, омонимы;пересказываетосновноесодержаниеблизкоктексту; соблюдаеторфоэпическиенормы; создает высказывание (описание, повествование) на основе иллюстраций;участвует в диалоге, правильно понимая реплики и предоставляя обратную связь;оцениваетвысказываниес точкизрениясоответствия предложеннойтеме
Чтение	понимает общее содержание текста, определяет ключевые слова и словосочетания;определяетстилистическиеособенноститекстовразговорногостиля(письма,дневники),художественного стиля (стихотворение, сказка); формулируетвопросыпосодержаниютекстаиотвечаетнаних; владеетвидамичтения(ознакомительное,комментированное),читаетпоролям;

 

	составляетпланпоопорнымсловам; анализируетсодержаниенебольшихфольклорныхпроизведенийипроизведенийписьменнойлитературы, определяет темуиосновнуюидею; извлекаетнеобходимуюинформациюизразличныхисточниковпопредложеннойтеме; сравниваетсодержаниеитемутекстов
Письмо	умеетсоздаватьтексты(письмо,дневник,стихотворение,сказка),используяэлементы разговорногоихудожественного стилей; излагаетосновноесодержаниетекстанаосновепрослушанного,прочитанногои/илиаудиовизуальногоматериала; представляетинформациюввидерисунков; пишеттворческиеработыналитературныетемы,выражаясвоеотношениекгероямхудожественныхпроизведенийили их поступкам; пишетэссеподанномуначалу/концу,учитываяособенноститекстаповествованияилиописания; правильнопишетбезударныепадежныеокончания; применяет    знаки    препинания    в    простых    предложениях    с    обращениями   иоднороднымичленами
6класс
Слушание	понимаетосновнуюинформациюсообщенияпродолжительностьюдо2-4минут,определяетключевые слова; понимает значение слов социально-культурной тематики;понимаетсодержаниерассказов,поэтическихпроизведений; определяеттемуиосновнуюмысль,характеризуетиоцениваетпоступкиперсонажей,героевлирического произведения; определяетосновнуюмысльтекстанаосновеключевыхсловисловосочетаний;прогнозируетсодержание текста поключевымсловам
Говорение	умеетвестибеседупоизучаемойиизученнойтеме;выявляетинформациювопределеннойситуации; владеет словарным запасом, включающим фразеологические единицы, паронимы,заимствованныеслова; пересказываетподробно,выборочносодержаниетекста; соблюдаетлексическиенормы,связанныесвыборомсоответствующихслов;создает высказывание (описание, повествование, рассуждение) с опорой наключевыеслова илиплан; оцениваетвысказывание,составленноесопоройнаключевыеслова
Чтение	понимаетосновнуюинформацию,определяеттему,цельилиназначениепрочитанноготекста; определяет особенности текстов художественного стиля (рассказ, басня),официально-деловогостиля(объяснительнаязаписка,расписка,поздравление,объявление,реклама); определяетпринадлежностьтекстактипуописаниянаосновехарактерныхпризнаков; формулирует вопросы и отвечает на вопросы, выражая свое мнение по теме и/илиподнимаемойпроблеме; используетразныевидычтения,включаявыборочноечтение;составляетпростойпланпрочитанноготекста; анализирует содержание художественных произведений небольшого объема,определяя особенности изображения главных и второстепенных персонажей-героев;извлекает необходимую информацию по предложенной теме из различныхисточников; сравниваетсодержаниетекстов
Письмо	умеет создавать тексты (письмо, дневник, стихотворение, сказка), используяэлементы разговорногоихудожественного стилей; излагаетподробносодержаниетекстанаосновепрослушанного,прочитанногои/или

 

	аудиовизуальногоматериала; представляет информацию в виде иллюстраций, сюжетных рисунков, в том числе сиспользованиемИКТ; пишеттворческиеработы(втомчисленалитературныетемы)отлицагероясиспользованиемэпитетов, сравненийифразеологизмов; пишетэссепокартине/теме,учитываяособенноститекстаповествования,рассуждения,описания; правильнопишетбезударныеглагольныеокончания; применяетзнакипрепинаниявпредложенияхспрямойикосвеннойречью
7класс
Слушание	понимает текст продолжительностью 3-5 минут, извлекая необходимую информациюи\илиопределяя последовательность событий; понимаетзначениесловучебно-образовательнойтематики; понимаетсодержаниенебольшихпрозаическихипоэтическихпроизведений;определяетсюжетную линию стихотворения; определяетосновнуюмысльтекста,опираясьнасодержаниетекста;прогнозируетсодержаниепо заголовкуилиначалутекста
Говорение	пересказываетсодержание,используяразличныеприемысжатиятекста; соблюдаетморфологическиенормыиспользованияформразныхчастейречи;создаетаргументированноевысказывание(рассуждениесэлементамиописанияи\или повествования)на основеличных впечатленийинаблюдений; участвует в диалоге, обмениваясь мнениями по предложенной теме;составляетвысказывание,основанноеналичныхвпечатлениях/наблюдениях
Чтение	понимает главную и второстепенную информацию сплошных и несплошных текстов,связываяинформациюсповседневными знаниями; определяет стилистические особенности текстов публицистического стиля (репортажо событии, заметка, отзыв), официально-делового стиля (доверенность, заявление,договор,официальное поздравление,деловое письмо); формулируетпроблемныевопросыпотексту,связываетинформациютекстасдругимифактами из реальнойжизни; использует разные виды чтения, включая поисковое;составляетсложныйплан; анализирует       содержание       художественных       произведений       (поэтических,прозаических); извлекаетнеобходимуюдополнительнуюинформациюизпрочитанногоматериала;сравниваетсодержание текстов
Письмо	умеет создавать тексты публицистического стиля (репортаж о событии, заметка,отзыв) и официально-делового стиля (доверенность, заявление, официальноепоздравление,деловое письмо); излагаетсжатосодержаниетекстанаосновепрослушанного,прочитанногои/илиаудиовизуальногоматериала; представляет информацию в виде таблицы, схемы, диаграммы, графика;пишеттворческиеработы (втомчисленалитературные темы); пишет эссе на основе цитат, пословиц, поговорок, крылатых выражений;правильнопишетгласныеисогласныевразныхчастяхслова,словачерездефис; применяетзнакипрепинаниявпредложенияхсвводнымисловамииконструкциями
8класс
Слушание	понимает    основную,    второстепенную    и    детальную   информацию    сообщенияпродолжительностью 4-6 минут; понимаетзначениесловисторико-культурнойтематики; понимает содержание прозаических, драматических и поэтических произведений;определяетключевыемоментыразвитиясюжетаиликонфликтапрозаических,драматическихипоэтических произведений;

 

	определяетосновнуюмысльтекста,выявляяавторскуюпозицию; прогнозируетсодержаниепо отрывкупрослушанноготекста
Говорение	сообщаетинформацию(сведения)осебевустнойиписьменнойформе,используяактивныйипассивныйсловарныйзапас; пересказываетсодержаниетекстастворческимидополнениями; соблюдаетсинтаксическиенормы,включающиеправиласогласованияиуправления,употребленияпричастных идеепричастных оборотов; создаетаргументированноевысказывание(рассуждениесэлементамиописанияи\или повествования) ввиде таблиц, схем,диаграмм, графиков; участвует в диалоге по общественно-значимым проблемам, аргументируя свою точкузрения; оцениваетвысказывание,составленноенаосноветаблиц,схем,диаграмм,графиков
Чтение	понимает   главную,   второстепенную   и    детальную   информацию    сплошных   инесплошныхтекстов; определяетособенноститекстовпублицистическогостиля(статья,интервью,очерк,послание), официально-делового стиля (характеристика, автобиография, резюме);формулируетпроблемныевопросыпотексту,позволяющиевыдвигатьидеи,интерпретации,предположения, иотвечаетна разныетипывопросов; использует разные виды чтения, включая аналитическое чтение;составляетцитатныйплан; анализирует содержание художественных произведений (поэтических, прозаических,драматических); извлекаетнеобходимуюинформациюизразличныхисточников,определяяееактуальность,достоверность, полезность иценность; сравниваетсодержание,языковыеособенностипрочитанноготекста
Письмо	умеет   создавать   тексты   публицистического   стиля   (статья,   интервью,   очерк,послание) и официально-делового стиля (характеристика, автобиография, резюме);излагает           выборочно  (по                  заданной      проблеме)     содержание    текста на             основепрослушанного,прочитанного и/илиаудиовизуального материала; пишеттворческиеработы(втомчисленалитературныетемы),эссе; правильно выбирает слитное или раздельное написание НЕ с разными словами;применяет знаки препинания в предложениях с обособленными членамипредложения
9класс
Слушание	понимаеттекстпродолжительностьюдо5-8минут; определяетподтекст,цельвысказыванияиотношениеговорящегоксобытиямигероям,делая выводы; понимаетзначениесловобщественно-политическойтематики; понимаетсодержаниепрозаических,драматических,поэтическихпроизведений,определяетслова,спомощьюкоторыхавторвыражаетэмоционально-оценочноеотношениек героям, событиям; определяет основную мысль текста, учитывая структуру текста;прогнозируетсодержаниетекстанаосновеутверждений
Говорение	владеетобъемомсловарногозапаса,достаточнымдляэффективногообщенияпоширокомукругутем; пересказывает     содержание     текста,     демонстрируя     собственное     пониманиепроблематики,оценивая позицию автора; соблюдаетречевыенормы,включаяввысказываниялексическиеисинтаксическиеединицы,соответствующие стилю; создает высказывания-рассуждения, высказывания-убеждения;участвуетв дискуссиипопредложеннойпроблеме; оцениваетвысказывания-рассуждения,высказывания-убеждения

 

Чтение

понимает главную, второстепенную и скрытую (подтекст) информацию сплошных инесплошныхтекстов; определяетстилистическиеособенноститекстовпублицистическогостиля(проблемнаястатья),научногостиля(аннотация,тезисы,статья),официально-деловогостиля (инструкция, правило, отчет,закон); определяетпринадлежностьтекстакразличнымтипамнаосновехарактерныхпризнаков; формулируетвопросы,перефразируяинформациютекста,иотвечаетнаних;используетразныевидычтения,владеет техникамикритическогомышленияпричтении; составляеттезисныйплан; анализирует    содержание    художественных    произведений,    выявляя    авторскуюпозициюиоценивая содержание произведения; извлекаетисинтезируетинформацию,делаетвыводынаосновеполученныхсведений,выражая собственное мнение; сравниваеттексты,анализируясодержаниеиопределяяавторскуюпозицию

Письмо

умеетсоздаватьтекстыпублицистическогостиля(проблемнаястатья),научногостиля(аннотация,статья,тезисы)иофициально-деловогостиля(правило,отчет,инструкция); излагает информацию прослушанного, прочитанного и/или аудиовизуального текста;представляет информацию в виде отчета статьи, справки на основе таблиц, схем,диаграмм,графиковинаоборот; пишет творческие работы (в том числе на литературные темы), эссе;правильнопишет союзы, предлоги,частицы; правильноприменяетзнакипрепинаниявсложныхпредложениях

Таблица33.ЛексическийуровеньвладенияРусскимязыком(Я2)

Русскийязыккакнеродной Я2	Уровнивладениярусскимязыком	Объем           уч.нагрузки з агод	Кол -вословзаодинурок	ЛексическийуровеньвладенияЯ2
				занеделю	зауч.год	Количество активных      (новых,ключевых) слов				Допустимыенормы
						по четвертям				Лексиканавход е	Лексика           навыходе
						1	2			низкий	средний	высокий
5класс	А2- 5	90ч.	3	9	270	63	63	81	63	444	714	870
6класс	А2- 6	90ч.	3	9	270	63	63	81	63	714	984	1190
7класс	А2- 7	90ч.	3	9	270	63	63	81	63	984	1254	1500
8класс	А2- 8	90ч.	3	9	270	63	63	81	63	1254	1524	1800
9класс	А2- 9	90ч.	3	9	270	63	63	81	63	1524	1794	2110
Примечания:		*+12 ч.(вкаждомклассенаСОР)				* в учебниках даныкак ключевые слова(онивключенывкаждыйурокпотеме программы)				*               Наращиваниесоздаетсяввидеспиралиизобщегочислоактивного(несчитаяпассивного)словарного                      запасаучащегося,которыйвнорме               составляетдиапазонотнизкогок высокому

 Нижепредставленоколичествопроцедурсуммативногооцениваниязараздел(табл.34).
Таблица 34. Количество суммативных оцениваний по предмету «Русскийязыки литература»

Класс	Количествосуммативногооцениваниязаразделтему
	1четверть	2четверть	3четверть	4четверть
5класс	2	2	2	2
6класс	2	2	2	2
7класс	2	2	2	2
8класс	2	2	2	2
9класс	2	2	2	2

Примечание:Поязыковымпредметамвсуммативномоцениваниизараздел объединяются два вида речевой деятельности (например, аудирование иговорение,чтениеиписьмо)
Алгоритмдействийвосполненияматериалапопредмету«Русскийязыкилитература»вшколе сказахским языкомобучения
В 2021-2022 учебном году предмет «Русский язык и литература» в школесказахскимязыкомобучениябудетпредставлятьсобойинтегрированноесодержаниесложныхтемпредыдущегокласса(языковойилитературоведческийматериал)ипоследующегокласса,таккаквозникаетнеобходимость организации практической работы по употреблению изученногоматериалавсистемеупражнений.Приэтомречевыеумения–аудирование,чтение,говорение,письмо–распределеныпоклассамсучетомпреемственности,повторяемостьэтихформируемыхуменийобеспеченапрограммой.
Восполнениепробеловзнанийдолжнопроисходитьпоусилениюпрактической работы в направлениях: языковой материал; типы текста; стильтекста,литературоведческий материал.
Диагностическаяработа:
Необходимопровестиконтрольныеработывцеляхпроверкиуменийправильноиспользоватьвречиизученныеязыковыесредства(5-9классы),применятьлитературоведческиепонятияприанализехудожественногопроизведения (5-9 классы), определять тип текста (описание, повествование ирассуждение)-5-9классыистильтекста(научный,публицистический,официально-деловой)-7-9классы.
Проведениесистематическойработызасчеттиповыхзаданийпоформированиюречевыхуменийпозволитучащимсявосполнитьзнанияиумениянафункциональнойоснове.
Типовыезаданиядлядиагностическойработыидляпоследующеговосполнениязнаний
 Фонетико-орфоэпическийиорфографическийаспект(5-9классы):определи различия в произношении и написании слов (даются слова), найдипроверочныеслова,еслинетпроверочныхслов,запомнинаписаниеэтихслов;
Морфологический аспект (5-9 классы): поставь в текст слова, данные вскобках,внужныхформах(словачастейречи,изученныхвпредыдущемклассе);
Словообразовательныйаспект(5-9классы):найдивтекстеоднокоренныесловаи определиихфункциювтексте;
Синтаксический аспект (5-9 классы):Определи в тексте(объем три-пятьпредложений в рамках изучаемой речевой темы) главные ивторостепенныепредложения, задай вопрос от главных к второстепенным и выясни их роль впредложении.
Стилистический аспект (7-9 классы): Определи стиль текста и обоснуйсвойответ(с7класса).Даютсятекстыофициально-делового,научного,публицистическогостилей.Можнопредложитьалгоритмрассуждения:1)утверждениеопринадлежноститекстактомуилииномустилю;2)доказательства:сфераприменения,наличиестилистическихчерттекста,языковыесредства,композиция текста.
Речевойаспект(7-9классы):Определитиптекста(описание,повествование,рассуждение).Обоснуйсвойответ:цельавтора(доказать,сообщитьособытии,описатьобъект,явление,действие);особенностикомпозициитекста;языковые средства.
Особое местозанимаетсодержаниеработыпоразвитиюлитературоведческойкомпетенцииобучающихся.Нижеприводитсявозможностьвосполнениязнанийзасчетповторениятем,изученныхвпредыдущемклассе,втеснойсвязисновымитемамипрограммытекущегокласса.
Литературоведческийаспект

1. В 5 классе: Найди в тексте художественно-изобразительные средстваязыка(метафора,сравнение,метонимия)иопредели,какуюрольонивыполняют;
2. В 6 классе; а) Составь сравнительную таблицу литературных жанров:рассказ,басня,повесть,поэма,миф,фантастика,волшебнаясказка;б)Определи композицию и найди в рассказезачин,сюжет, тему, идею, завязку,кульминацию, развязку, эпизод; в) Определи в стихотворении    рифму, строфу;г) Найди в тексте художественно-изобразительные средства языка (метафоры,сравнения, метонимии, эпитеты) -в 6 классе используется задание 5 классасдобавлением эпитета;д)Раскройпонятия:лирика,лирическийгерой,геройпроизведения.
3. В 7 классе: Найди в тексте и определи функцию … в тексте (примеры -анафора, антитеза, контраст, метафора (из 5-6 кл),олицетворение,символ,сравнение(из 5-6 кл), эпитет(из 5-6 кл)).б) Определи композицию и найди врассказезачин, сюжет, тему, идею, завязку, кульминацию, развязку, эпизод(задания 6 класса повторяются в 7 классе) в) Дополни таблицу литературныхжанров:рассказ,басня,повесть,поэма,миф,фэнтези,волшебнаясказка

 (задание 6-го класса) с дополнениемтаких жанров, как песня, рассказ, легенда(программа7 класса).

1. В 8 классе: Найди в тексте и определи функцию … в тексте (примеры -аллегория(8класс),анафора,антитеза,контраст,метафора(из5-7кл),олицетворение,символ, сравнение(из 5-7кл), эпитет(из 5-7 кл)).б) Определикомпозициюисюжетпроизведенияинайдивбаснезачин,тему,идею,завязку, кульминацию, развязку(задания 6 -7 классов повторяются в 8 классе)в) Дополни таблицу литературных жанров: рассказ, басня, повесть, поэма, миф,фэнтези,волшебнаясказка(задание6-гокласса)песня,рассказ,легенда(программа 7 класса)с дополнениемтаких жанров, как стихотворение, пьеса(программа 8 класса); г) Составь сравнительную таблицу следующих понятий:лирика, проза,комедия, драма, трагедия;д) В рамках следующих понятийоформинаучнуюидею:устноенародноетворчество/фольклор,поговорка,пословица.
2. В9классе:а)Найдивтекстеиопределифункцию…втексте(примеры – антитеза (9 класс), аллегория(8 класс), анафора, антитеза, контраст,метафора (из 5-7 кл),олицетворениегипербола, символ, сравнение(из 5-7кл),эпитет(из 5-7 кл)); ) б) В рамках следующих понятий оформи научную идею:авторскаяречь,афоризм;в)Составьсравнительнуютаблицуследующихпонятий: лирика, проза,комедия, драма, трагедия (8 класс), эпос эпопея, миф,повесть,фантастика;г)Определи,какиепроизведенияотносятсякклассическим(9класс).

При выполнении заданий ведется парная, индивидуальная и групповаяработасучетомпробелов знанийконкретных обучающихся.
«Шетелтілі»оқу пәні
Негізгіортабілімберуұйымдарындажүргізілетін«Шетелтілі»(«Ағылшын тілі», «Неміс тілі», «Француз тілі») оқу пәнінің жоспары «Білімберудіңбарлықдеңгейініңмемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандарттарынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы31қазандағы№604бұйрығынасәйкес әзірленген.
«Шетелтілі»оқупәнібойыншаоқупроцесіҚРБҒМ2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарымен(төмендетілгеноқужүктемесімен)(2021жылғы26наурыздағы№125бұйрығыменөзгерістер ментолықтырулар енгізілген)жүргізіледі.
«Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекіту туралы» ҚР БҒМ 2018 жылғы 30 қазандағы № 595 бұйрығына сәйкесбілімберуұйымдарыменшіктүріменнысанынақарамастан,үлгілікоқужоспарын,оныңішіндеоқупроцесіжүзегеасырылатынтөмендетілгеноқужүктемесі барүлгілікоқужоспарларынөздерітаңдап алады.
ТөмендетілгеноқужүктемесібарҮлгілікоқужоспарларыбойынша
«Шетелтілі»оқупәнініңҮлгілікоқубағдарламалары«ҚРБҒМкейбірбұйрықтарынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы №496бұйрығыменбекітілген.
 «Ағылшынтілі»оқупәні
Негізгі орта білім беру деңгейінің «Ағылшын тілі» оқу пәні (оқыту қазақтілінде,оқытуқазақтіліндеемес)бойыншaжаңартылғанмазмұндағыоқужүктeмeсініңкөлeмі:
5-сыныптa – aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;6-сыныптa – aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;7-сыныптa – aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;8-сыныптa – aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;9-сыныптa– aптaсынa 3сaғaт,оқужылындa102сaғaт.
«Ағылшынтілі»оқупәндері(оқытуұйғыр,өзбек,тәжіктілдерінде)
бойыншaоқужүктeмeсініңкөлeмі:
5-сыныптa – aптaсынa 2 сaғaт, оқу жылындa 68 сaғaт;6-сыныптa – aптaсынa 2 сaғaт, оқу жылындa 68 сaғaт;7-сыныптa – aптaсынa 2 сaғaт, оқу жылындa 68 сaғaт;8-сыныптa – aптaсынa 2 сaғaт, оқу жылындa 68 сaғaт;9-сыныптa– aптaсынa2сaғaт,оқужылындa68 сaғaт.
Негізгі орта білім беру деңгейінде ағылшын тілін оқытудың мақсаты –талдау, бағалау және шығармашылық ойлауын дамытуға ықпал ететін түрлітапсырмаларарқылыбілімалушылардыңтілдікдағдыларындамыту.
Негізгі орта білім беру деңгейінің 5-9-сыныптарына арналған «Ағылшынтілі»оқу пәнініңбағдарламасында көрсетілген тілдік деңгейлершетелтілінмеңгеруқұзіреттілігініңжалпыеуропалықжүйесіне(CommonEuropeanFramework of Reference,CEFR) сәйкесәзірленген.
Негізгі орта білім беру деңгейін аяқтағанда білім алушылар «Ағылшынтілі»оқупәні бойынша тілдіВ1деңгейінде меңгереді.
Төмендегі кестеде негізгі орта білім беру деңгейінің әрбір оқу жылыныңаяқталуы  бойынша   ағылшын  тілін  меңгеру   деңгейі  көрсетілген(35-кесте):

1. кесте.Оқубағдарламасыбойыншаағылшынтілінмеңгерудеңгейлері

Grade	Languagelevel
5	low-midA2
6	mid-highA2
7	lowB1
8	midB1
9	high B1

«Ағылшынтілі»оқупәніноқытуүлгілікоқубағдарламасыныңқосымшасындағы,оқужылындамеңгерілетінбөлімдеркөрсетілгенұзақмерзімді жоспарға сәйкес іске асырылады. Педагог тоқсандағы бөлім бойыншаөтетінтақырыптардыңретімен сағатынөзі дербестүрдеанықтайалады.
5-9-сыныптарға«Ағылшынтілі»оқупәніжаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқубағдарламасышиыршықәдісіменқатархронологиялықжүйенісақтайотырып,қарапайымнанкүрделігеқарайоқытупринципіненегізделген.
 ҮлгілікоқубағдарламаларыҚРБҒМжәнеЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыныңсайтындаhttps://nao.kz/орналастырылған.
Ағылшынтілібойыншабілімберупроцесінұйымдастырукоммуникативтіктехнологияларды(жобалар,сұхбаттар,рөлдікойындар,пікірталастар, конференциялар, байқаулар, драматургия және т.б.) жан-жақтыпайдаланудыкөздейді.
«Ағылшынтілі»пәніноқытубарысындақолданылатынәдебиеттертізіміне шектеу қойылмайды, керісінше білім алушылардың жас ерекшелігі менқызығушылығынасәйкесәртүрлі ресурстардыпайдалануұсынылады.
Формативтібағалауоқумақсаттарынақолжеткізубарысынанықтауүшін және оқу процесін одан әрі құру үшін жүргізіледі. Бағалау ұсыныс беруарқылыжазбаша(дәптерлерденемесекүнделіктерде)немесеауызшатүрдежүзегеасырылады.
Формативті бағалау кезінде педагог білім алушыларды кері байланыспенқамтамасыз етуі керек. Ағылшын тілі мұғалімі кері байланысты қажет ететінбілімалушылардыжәнекері байланыстыберунысанын өзі анықтайды.
Білімалушылардыңоқужетістіктері баллқоюарқылы:

• тиістімемлекеттікоргандардыңшектеушараларыкезінде;
• карантинкезінде;
• әлеуметтік,табиғижәнетехногендіксипаттағытөтеншежағдайларкезіндеформативтібағаланады.Аталғанжағдайлардаоқужетістіктерінбағалаубір балдан10 балғадейінгішекте жүзегеасырылады.

Оқу пәнінен әр тоқсан сайын бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ)және 1 рет тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) өткізіледі. 5-9 сыныптарда БЖБүшінмаксималдыбаллкемінде7және20балдан артықболмауы керек.
Төменде бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) нақты саны көрсетілген(36-кесте):

1. кесте.Бөлімбойыншажиынтықбағалау

Сынып	Бөлімбойыншажиынтық бағалаурәсімдерінің саны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
5-сынып	2*	2*	2*	2*
6-сынып	2*	2*	2*	2*
7-сынып	2*	2*	2*	2*
8-сынып	2*	2*	2*	2*
9-сынып	2*	2*	2*	2*

• Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауда сөйлеу қызметінің екі түрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәнеайтылым;оқылымжәнежазылым)

ТЖБтілдікқұзіреттіліктіңбарлықтүрлерін:тыңдалым,айтылым,оқылымжәнежазылымдытексерудіқамтиды.«Ағылшынтілі»оқупәнібойыншажиынтықбағалауерекшеліктеріhttps://smk.edu.kz/сайтындаорналастырылған. Аралық бақылау мен тоқсандық қорытынды үшін жиынтықбағалаутапсырмаларын педагогтерөздері әзірлейді.
 ТЖБ ұзақтығы - 45 минут. «Айтылым» дағдысы бөлек тексеріледі. ТЖБүшін балл саны: 5-сыныпта – 20; 6-сыныпта – 22; 7-сыныпта – 24; 8-сыныпта –24; 9-сыныпта– 24.
«Ағылшынтілі»пәнібойыншаоқупроцесінұйымдастыруғаарналғанұсынымдар:

1. Білімберупроцесінқашықтықтанұйымдастырукезіндеағылшынтілініңпедагогтерінебілімалушыларментығызкерібайланысорнатуұсынылады;
2. Білім алушыларда ауызша және жазбаша сөйлеу мәдениетін (аудио -бейнежазбалар,фильмдер,әндер,ғылымижәнеойын-сауықжурналдарынанмақалалар)қалыптастырумақсатындаоқытудыңтүпнұсқаматериалдарынпайдалану; ағылшын тілінде сипаттау, салыстыру, талдау, диалог, пікірталасжүргізу, қажетті дәлелдер келтіру, қорытынды жасау және қорыту дағдыларынқалыптастыру үшін БАҚ материалдарымен жұмыс істеу;анықтамалық жәнеэнциклопедиялық әдебиеттермен, электрондық ресурстармен өз бетінше жұмысістеудағдыларынқалыптастыру:білімалушылардамінез-құлықмәдениетінқалыптастырумақсатындажасерекшеліктерінесаймәтіндердіпайдалануұсынылады.
3. Білім алушылардың зерттеу дағдылары мен оқу дағдыларын дамытуғабағытталған «Independent project» және «reading for pleasure» бөлімдеріне назараудару ұсынылады. Жобалау жұмысының форматы мен мазмұны (тақырыптықмазмұны,қызметтүрлеріменнысандары,күтілетіннәтижелер,бағалаунысандарыжәнет.б.)мектепәдістемелікбірлестіктері ішіндеталқылау;
4. Білімалушыларға шамадантыс жүктеменің алдын алу мақсатындапедагогке үй тапсырмасының көлемін реттеу ұсынылады (ҚР «Орта білім беруұйымдарындаүйтапсырмасынұйымдастыружәнеорындаубойыншаәдістемелікұсынымдар»,ҚРБҒМ2017жылғы«24»сәуірдегі№182бұйрығы).
5. Жазбашажәнеауызшасөйлеудағдыларындамытатыноқумақсаттарынаерекшеназараударукерек.Жазбашатапсырмалардыкөбірекорындаған жағдайдасабақтың коммуникативті сипаты өзгереді, оқу сапаасынанұқсанкелуімүмкін.Білімалушылардыңоқужетістіктерініңнәтижелерінтексерукезіндепедагогауызшажәнежазбашажұмыстардыорындауғаарналғантапсырмалардыңсанының сәйкестігінқарастыруқажет;
6. Ағылшын тілінің мұғалімдеріне түрлі тапсырмаларды кезектестіріп,біріктіруұсынылады:ауызша,жазбаша,міндетті,таңдаубойынша,жалпы,сараланған,жеке,аралас,шығармашылық.Шығармашылықсипаттағытапсырмаларалдындасабақтадайындық жұмыстарыжүргізіледі.

 
 
 5-9-сыныпбілімалушыларыүшінЫ.Алтынсариннің180жылдықмерейтойына орай оның еңбектерін насихаттау мақсатында шет тілінде(ағылшын,неміс,французтілдері)диктантжұмыстарынжүргізуұсынылады).
 «Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндері
«2021-2022 оқу жылында оқу процесі 5-9-сыныптар жаңартылған білімберумазмұныныңкелесіүлгілікоқубағдарламаларыбойыншажүзегеасырылады:
«Негізгіортабілімберу деңгейінің5-9-сыныптарынаарналған«Немістілі» оқу пәні бойынша жаңартылған мазмұндағы Үлгілік оқу бағдарламасы»(ҚРБҒМ2019 жылғы 26шілдедегі №334бұйрығына7-қосымша);
«Нeгізгі opтa білім бepу дeңгeйінің 5-9-сыныптapынa apнaлғaн «Французтілі» oқу пәні бoйыншa жaңapтылғaн мaзмұндaғы Үлгілік oқу бaғдapлaмaсы»(ҚРБҒМ2019 жылғы 26шілдeдeгі №334бұйpығынa8-қoсымшa).
Үлгілікоқубағдарламаларыұзақмерзімдіжоспарғасәйкесжүзегеасырылады.Педагогтоқсанішіндегітақырыптардызерделеутәртібінжәнеолардыңсағаттарынөз қалауы бойыншабөледі.
«Неміс тілі», «Француз тілі»оқу пәндері бойынша оқу бағдарламаларыбілімалушылардыңтілдікдағдыларындамытубойыншасөйлеуқызметініңтөрттүрін(тыңдалым,айтылым,оқылым,жазылым)дамытуғабағытталған.Негізгіортабілімді(5-9-сыныптар)аяқтағанкездебілімалушыларЖалпыеуропалыққұзіреттілігінесәйкес(CommonEuropeanFrameworkofReference/ CEFR) тілдікА2деңгейінмеңгерулеріқажет.
«Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндерібойыншaоқужүктeмeсініңкөлeмі:
5-сыныптa-aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;6-сыныптa-aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;7-сыныптa-aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;8-сыныптa-aптaсынa3сaғaт,оқужылындa102 сaғaт;
9-сыныптa-aптaсынa3сaғaт,оқужылындa102 сaғaттықұрайды.
ОқубaғдaрлaмаларыҚРБҒМбұйрығымeнбeкітілгeнжәнeЫ.Aлтынсaрин aтындaғы Ұлттық білім aкaдeмиясының https://nao.kz/. сaйтындaорнaлaстырылғaн.
Негізгіортабілімберудеңгейіндешетелтіліноқытудыңмақсаты–талдау, бағалау және шығармашылық ойлауын дамытуға ықпал ететін түрлітапсырмалар арқылы білім алушылардың тілдік дағдыларын дамыту. Соныменқатар,оқубағдарламасыауызшажәнежазбашакөптегендереккөздеріменжұмысжасауды көздейді.
Негізгіортабілімберудеңгейінің(5-9-сыныптар)білімaлушылaры
«Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндерібойыншaкeлeсітaқырыптaрғaбaйлaныстылeксикaны мeңгeрeді(37-кесте).

1. кесте.Тақырыптаратауы

5-сынып
Неміс тілі	Французтілі
1. Мектепжәнеоқу Танысу.Меніңмектебім.Сабақта 1.2.Сыныптағызаттар	Мектепөмірі Танысу Оқупәндері. Оқуқұралдары
Жер–біздіңүйіміз Меніңотбасымжәнедостарым Меніңхоббиім	Адам.Отбасы.Үй Меніңшежірем Отбасылықдәстүрлер
Қазақстанхалықтарыныңтіліжәнемәдениеті БіздіңОтанымыз-Қазақстан.Қазақстан	Халықтардыңтіліжәнемәдениеті Ұлтттаржәнетілдер

 

бойыншасаяхат. 3.2Салт-дәстүр және фольклор	3.2Атаулыкүндержәнемерекелер
Экологияжәнеөмірқауіпсіздігі Асжәнесусындар Спорт.Тәні саудың–жанысау	Салауаттыөмірсалты Меніңәуесісімжәнебосуақытым Меніңталғамдарым
6-сынып
Мектепжәнеоқу Уақытқаншаболды? Меніңкүнтәртібім	Мектепөмірі Күнделіктіістерім Жылмезгілдері
Жер-біздің үйіміз Меніңқалам/меніңауылым Меніңпәтерім	Адам.Отбасы.Үй Баспана Меніңқалам
Қазақжәненемісмәдениеті Демалужәнемәдениет 3.2.Мейрамдар,ұлттықтағамдар	Тілжәнемәдениет Мерекелер.Ұлттықтағамдар 3.2Тағам
Салауаттыөмірсалты Меніңсүйіктіспорттүрім Меніңотбасымдағыспорт	Салауаттыөмірсалты Дене Сыртқы келбет
7-сынып
МеніңОтаным Меіңөлкемніңкөрнекіжерлері 1.2Меніңөлкемніңкөрнектітұлғалары	Туғанөлкеніңтарихы Туғанөлкеніңкөрнекіжерлері Қалажәнеауыл
Өнерәлемінде Киножәнетеатр Музыкажәнеәдебиет	Мәденимұра Тарихикөрнекіжерлер Киноға,театрға,концерткешақыру
Мамандықтарәлемі Менармандайтынмамандық 3.2Болашақтағымамандықтар	Бейбітөміржәнежасампаздықуақыты Киімжәнемода Таңдаужәнесатыпалу
Адамжәнеоныңтілдікмүмкіндіктері Германиядағытілдікканикулдар 4.2. Әлемдегі оқушылардың алмасубағдарламасы	Адамжәнеоныңмүмкіндіктері Саяхат Тілдікканикул
8-сынып
Әлемдегіинновациялар Интернет 1.2.Әлеуметтікжелілер	Әлемдегіинновациялар Масс-медиа.Интернет Әлеуметтікжелілер
Мәденимұра ҚазақстанменГерманияныңкөрнектітұлғалары Әлемді өзгерткен жаңалықтар.Германияныңтұлғалары. 2.3.Өткенгесаяхат	Мәденимұра Әдебиетжәнекітаптытаңдау Кітапхана.Медиатека
Бейбітшілікпенжасампаздықуақыты Мода Киімстилі	Бейбітөміржәнежасампаздықуақыты Қоршағанортажәнеэкология Күнделіктіөмірдегіжақсыәдеттер
Адамжәнеоныңмүмкіндііктері Ғылымменмәдениеттегіұлыжетістіктер Спорттағыжетістіктер	Адамжәнеоныңмүмкіндіктері Прогрессжәнеадам өмірі Меніңжекежетістіктерім
9-сынып
Баламаэнергиякөздері Күнэнергиясы Жерэнергиясы	Әлемдегіинновациялар Жаңартылатынэнергиякөздері Жасылэнаргияныдамыту
Кәсібилікжәнеуақытталабы: Қазақстандағы және Германиядағы білімберу	Кәсіпқойлық-уақыт талабы Қазақстандағы және Франциядағы білімберу

 

2.2Мамандықтаңдау	2.2Мамандықтаңдау
Тұлғалық даму Менішабыттандыратынтұлғалар 3.2.Менің жекедамустратегиям	Тұлғалық даму Сіздішабыттандыратынтұлғалар Меніңтұлғалықдамуым
Қазіргізамандағыадам Адамжәнеқоршағанорта. 4.2.Адамиқұндылықтар	Қазіргізамандағыадам Тұлғааралыққатынастар Ынтымақтастық.Өзараәрекеттестік

Оқу пәнінен әр тоқсан сайын бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ)және 1 рет тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) өткізіледі. 5-9 сыныптарда БЖБүшінмаксималдыбаллкемінде7және20балданартықболмауыкерек.Төменде бөлім бойынша жиынтық бағалаудың (БЖБ) нақты саны көрсетілген(38-кесте):

1. кесте.Жиынтықбағалау

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалау рәсімдерініңсаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
5-сынып	2*	2*	2*	2*
6-сынып	2*	2*	2*	2*
7-сынып	2*	2*	2*	2*
8-сынып	2*	2*	2*	2*
9-сынып	2*	2*	2*	2*

• Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауда сөйлеу қызметінің екі түрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәнеайтылым;оқылымжәнежазылым).

Тоқсандық жиынтық бағалауда (ТЖБ) тыңдалым, айтылым, оқылым жәнежазылымсындытілдікдағдылардыңбарлықтүрлерітексеріледі.Аралықбақылауменжиынтықбақылауүшінжиынтықбағалаутапсырмаларынпедагогтерөздеріәзірлейді.
«Шетел тілі» пәні бойынша білім алушылардың біліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружұмыстарынұйымдастыру
«Шетелтілі»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншажүйеліжұмыстөмендегідейміндеттерді шешуге бағытталған:

• «Шетелтілі»пәнібойыншабілімалушылардыңүлгеріміменбілімсапасынарттыруға бағытталған кешенді шаралар қабылдау;
• өзін-өзібақылауғаүйрету;
• өзін-өзібақылауқажеттілігінқалыптастыру;
• орындалғанжұмысқажауапкершіліктанытуғатәрбиелеу;
• оқушылардыңжекешығармашылыққабілеттеріндамыту.

«Шетелтілі»пәнібойыншаоқушылардыңбіліміндегіолқылықтардыанықтау және қалпына келтіру бойынша жұмысты ұйымдастыру төмендегідейкезеңдерден тұрады:
І кезең. Жалпы қателіктерді анықтау;IIкезең. Қателердітүзету;
 ІІІкезең.Жіберілгенқателіктердіталдау;

1. кезең.Олқылықтардыжоюдыжоспарлау;
2. кезең. Олқылықтарды жою. Сыныпта талдау жұмысын жүргізу;VIкезең. Алдын алушаралары.

Ікезең.Жалпықателіктердіанықтау
Жазбаша жұмыстарды тексеру, ауызша жауап беру, өзіндік және өзарабақылаубарысындажүзеге асады.
Жазбаша жұмыстарды жүйелі түрде жүргізу және өзі дербес орындауынқатаң бақылау ұсынылады. Қателерді анықтауға арналған жазбаша жұмыстыңтиімді түрлері:

• оқужылыныңбасындажәнесоңындақателіктердіталдаубойыншажекеөзіндікжұмысүшінәркестегемәліметтерматрицасынжәнематрицалардыңкөшірмелерінқұрастыраотырып,тестілеуберіледі;
• оқужылындадәстүрлібақылаужәнекесімдібақылаужұмысы,теориялықматериалды жазбаша зерттеу.

Белгілібіртақырыптыңтиптікқателеріменжалпыбілімберу дағды-қабілеттерін анықтауға бағытталған ББҚ (білім, білу, қабілет) ауызша тексеру.Тесттапсырмаларындаестесақтауды(меңгергендердіжаңғырту),ойлауды(салыстыру,дәлелдеу,жалпылау),сөйлеудідамытатынсұрақтарқамтылуытиіс.Ауызшаемтиханныңсапасысұрақтардыңіріктелуінежәнеолардыңқойылуреттілігінебайланыстыболуықажет.Әрбірсұрақлогикалықтүрдетолық,қысқа жәненақты болуы керек.
Білімалушылардыңбойындаөзін-өзібақылаудағдыларыменқабілеттерін қалыптастыру олардың қателіктерін өз бетінше табуға мүмкіндікбереді. Сонымен қатар ол тәрбиелік, психологиялық,педагогикалық тұрғыдантиімді.Мысалы,мынадайформалардыпайдалануғаболады:«Қатенітауып,түсіндіріңіз»(өзіңіздіңсыныптасыңызжасаған,педагогжоспарлаған),
«Жауабынтексеріп,қатесінтүсініңіз»,«Жауабыңыздыбағалаңыз».
Мектеп оқушыларының оқу іс-әрекетінің сапасы мен тиімділігін өзарабақылаупедагогкебілімалушылардыңбілімінтексеругекөмектеседіжәнеадалдықпенәділеттілік,ұжымшылдықсияқтыжекеқасиеттерініңдамуынаықпал етеді. Білімді өзара тексеру білім алушылардың белсенділігін дамытады,білімгеқызығушылығынарттырады.Өзарабақылаубарысындабілімалушылардыңжекеерекшеліктері ашылады,білімгеқызығушылығыартады.
IIкезең.Қателердітүзету
Қателерді түзету қателерді анықтаумен қатар жүреді. Әрбір білім алушыөзінің «проблемалық» тақырыптарын бірнеше рет қайталауы арқылы шет тілінмеңгерудеоң нәтижеге қолжеткізе алады.

• Деректерматрицасы-бұлтестнәтижелеріенгізілетінкесте.Бұлсыныптағы «меңгере алу» картинасын тұтастай және әрбір білім алушыны жекекөругемүмкіндікбереді;

Қателіктерді есепке алу (барлық жазбаша жұмыстарда «меңгере алуын»бақылау). Бұл белгілі бір тақырыпты немесе ережені меңгере алмаған әр білімалушының қандай проблемалары бар екенін анықтауға мүмкіндік береді. Нақтықателіктертуралыақпаратәрбірбілімалушыныңмәліметтерінеенгізіледі(39 -кесте).
 

1. кесте.7-сыныпоқушысыД.Жақановтыңжекежоспары

Қиындық      туғызатындағдылар                       мен қабілеттер	26.10.	28.10	29.10.	31.10.	01.11	12.11.	23.11.	29.11.
Ойын               жазбаша білдірудіұйымдастыру
Қарым-қатынас мәселесін шешу
Лексикалықдағдылары
Грамматикалық дағдылары
Орфографиялық дағдылары
Тынысбелгілерінқою дағдылары

Білімдегі олқылықтардың орнын толтыру бойынша жұмыс формалары әртүрліболуымүмкін.Жекежоспардатоптықсабақтарды-жасылтүспен,сараланғантәсіл-күлгін,жекесабақтар-көктүстерменбөліпкөрсетуұсынылады.
Жеке жоспар парағы олқылықтарды қалпына келтіруге, нақты бір білімалушыныңбілімінтолықтыруғаарналғанжәнеоныңжекеқабілеттеріндамытуғабағытталған.
ІІІкезең.Жіберілгенқателіктердіталдау
Қателіктерді талдау жұмыс түріне байланысты. Әр жұмыс түрінен кейінауызшанемесежазбаша,сапалықжәнесандықталдаужүргізіледі.Мұқиятталдаужекебілімалушылардыңкемшіліктеріменжетістіктерінтереңзерттеуге,білімалушылардыңқателеріменнегізгіқиындықтарынбөлуге,олардыңпайдаболусебептерінзерттеугежәнеолардыжоюжолдарынбелгілеугемүмкіндік береді.

1. кезең.Білімдегіолқылықтардыжоюдыжоспарлау

Бұл жұмыс талдауға негізделген және оның нәтижелері білім алушыларғаайтылады. Педагог сабақты қашан, кімнен, қандай мақсатпен сұрау керектігінжәне бұл үшін қандай құрал қолдануды жоспарлайды. Қателер бойынша жұмысәрбіржазбашажұмыстанкейін,алқайтабағалау-«қанағаттанарлықсыз»бағадан кейін жүргізіледі. Қатаң бақылау әр білім алушының барлық тесттерменсынақтардыорындағанына көзжеткізуүшін жүзегеасырылады.

• кезең.Кемшіліктердіжою.Сыныптаталдаужұмысынжүргізу.

Ұсынымдар:

• алынғаннәтижелертуралысыныппікірінсұрау;
• жазбашатексеру(жақсыбағаалынғанғадейін)жекежәнефронтальдықателербойынша жұмыс;
• жеке және фронтальды зерттеу кезінде қайталауға арналған тапсырмалар(жақсыбағағадейін).
• кезең.Алдыналушаралары

 Келесіалдыналушараларыбілімалушылардыңқателіктеріназайтуғаықпалетеді:

• жазбашатапсырмалардыңмәтіндеріоңай оқылуыкерек;
• білім,    білік,    дағдыны    арттыруға    арналған    белсенді             ауызшажаттығуларды,типтік қателіктерді жүйелітүрдеталдау;
• жаңаматериалдытүсіндірукезіндеқатеніболжап,материалдыдұрысмеңгеругеарналғантапсырмаларжүйесін таңдау;
• қызығушылық     тудыратын,     тұрақты     зейінді             қалыптастыратынтапсырмалардытаңдау;
• өзін-өзібасқаруғажүйелітүрдедағдыландыру.

Білім алушылардың біліміндегі олқылықтарды толтыру үшін жеке жұмысбағытын әзірлеу ұсынылады. Яғни, «жеке жоспар парағында (ЖМП)»даму меноқудағы өзгерістер процесін көрсету керек. Ол әр білім алушыға жеке тәсілдіжүзегеасырыпқанақоймай,оныңбіліміндегіолқылықтардыжоюүшінжұмыстыесепкеалуға,қадағалауға,түзетуге,білімберумотивациясыныңдеңгейінкөтеруге мүмкіндік береді.
Мысалы,«Шетелтілі»пәнібойыншажұмыстыбақылауүшінбілімалушының«Жекежоспар»парағықолданылады.«Жазылым»дағдысыбойынша білім алушының жазу қабілетінің қалыптасуын тексеру кезінде білімдеңгейінің төмендеуі мүмкін топты - сары түспен, ал жоғары ынтасы бар білімалушылар тобын – жасыл түспен белгілейді. Білім деңгейі төмендеп кеткенбілімалушылардыңбілімдеңгейінкөтеружұмыстарынжүргізіп,олардыңпроблемалық тұсы анықталады. Мысалы, тексеру жұмыстардың бірі бейресмихат жазу қабілетін тексеруге бағытталады. Бұл тапсырманы орындау кезіндебілімалушыныңлексикалық,грамматикалықжәнеорфографиялықбілімінбайқауғаболады.
«Қарым-қатынасмәселесіншешу»критерийібойынша«Жазылым»дағдысы кезінде білім деңгейінің төмендеуі мүмкінтоптағы білім алушыныңқателіктерінанықтау:

• қарым-қатынастағықателігі(досына);
• жазылымдағдысындағықойылғансұраққатолықжәненақтыжауапбереалмауы(негізгі бөлімдетапсырманыңбарлықаспектілері ашылмаған);
• жазылымдағдысындағыжеткіліксізкөлемі.

«Мәтінменжұмыс»критерийібойынша:

• абзацтарғадұрысмәнбермеу;
• лексикалықтұрғыдалогикалықбайланыстыңболмауы.

«Мәтінніңтілдікбезендірілуі»критерийібойынша:

• грамматикалыққателер(мәтінніңболмауы,үшшақтағыетістіктердіңдұрысқолданылмауы,сөйлемдердіңдұрыс құрылмауы);
• жекесөздердіңдұрысжазылмауы;
• тынысбелгілердіңдұрысқолданылмауы;
• лексикалыққателер.

Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыЖазғымектепжұмысын ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқаулар әзірледі. Әдістемелікнұсқаулар«Шетелтілі»пәнінеарналғанкүрделітақырыптарды/оқу
 мақсаттарынанықтайды(1-10-сыныптар).ӘдістемелікұсынымдарАкадемияныңhttp://nao.kz сайтындаорналастырылған.
Пандемияменшектеушараларыкезінде«Шетелтілі»пәнібойыншабарлықтілдікдағдыларқамтылмауымүмкін.Сондықтан«Шеттілі»пәнімұғалімдерінебілімалушылардыңтілдікқажеттіліктерінескереотырып,лексикалықнемесеграмматикалықтақырыптытаңдауқұқығыберіледі.Мысалы, 40-кестеде білім алушылардың білімін толықтыру мен олқылықтардыжоюүшінсыныпбойыншаұсынылатынкүрделітақырыптар берілген.

1. кесте.5-9-сыныптардағы«Шетелтілі»оқытупәнініңкүрделітақырыптарыныңмысалы:

Ағылшынтілі	Немістілі	Французтілі
5сынып
Holidays(Internationalholidaysshould be excluded, as children havenoideawhatforeignholidayareand howtheyarecelebrated,alsodiscussionofsurveysand graphs)	UnsereHeimat-Kasachstan.ReisedurchKasachstan	Lesmatièresscolairesetlesobjetsscolaires
Values Familyandfriends	TraditionenundFolklore	Arbregénéologique
Theworldofwork(tooearlyto discussgraphs)	Ökologie                        und Lebenssicherheit	Lalangueetla culture
6сынып
HelpingandHeroes(the topicsarenotinterconnected) Aroundthehouse	DieErde– unserHaus	Laviescolaire
Our countryside (asking about placesin the town) – not all learners havestrong orientation skills; not all havegoodimagination) Myneighbourhood	KasachischeunddeutscheKultur	Lespasse-temps
Dramaandtheatre(tooearlytowriteareview) Myfavouritemovie	GesundeLebensweise	Les fêtes etlesrepas
7сынып
Communication and technology(Writingan E-mail) Electronicdevices	Hervorragende Persönlichkeiten       meinerRegion	L’histoiredemon pays
The lost world – should be removedfromlearningthe topic (thecontextisnotproperlygiven,two extracts are not connected withanything,maintextisgiveninatrack) Naturaldisasters	MusikundLiteratur	Laville etlevillage
SpaceandEarth (notconnectedwithothersubjects,donot know astronomy) PlanetsintheUniverse	Berufder Zukunft	Lamodeetlevêtement

 

8сынып
ActionandProtest (Writinge-mails,freegans,vocabularyisnotapplicabletoeverydayusageand life) CalltoAction	InnovationeninderWeltErfindungen, die die Weltveränderthaben	Les             masse-média,lesréseauxsociaux
Television (too complex terminology,toospecific) Internettechnologies	ZeitderFriedenstiftung	L’héritageculturel
Future    of                food   (too      scientific,impossible to use in everyday life)National              Cuisine                       /           Cuisine            of differentcountries	Der     Mensch     und    seinKönnen	Tempsdelapaixetdelacréation
9сынып
TraditionsandLanguage(specific vocabulary)	AlternativeEnergiequellen	EnergieduSoleiletdela Terre
Charitiesandconflict(Topicofconflictisnotappropriatetoage,littleconnectionwith Charity) Charity	Berufsauswahl	Lechoixdelaprofession
ScienceandTechnology(lessabout space,       more        about       moderntechnologies,internetproviders)	Persönlichkeitsentwicklung	L´hommeetlasociété

Педагогбақылауқұралдарыноңтайлықолдануарқылыбілімалушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толтырады және әрбір білімалушыныңбелсендіжұмысынқамтамасызетеді.Педагогтерге:

• сыниойлаудыдамытуғабағытталғанситуациялықтапсырмалардықолдану;
• функционалдықсауаттылықтықалыптастыру;
• оқытудыңинтерактивтіәдістерінқолдану(жобаәдісі,пікірталас,ойын,ізденісәдістері);
• жекекеңес,қосымшасабақтарұйымдастыру;
• «жексенбілікмектеп»,«демалысмектебі»,«жазғымектепті»саны15баладан асырмай ұйымдастыруұсынылады.

Білімалушылардыңсенбілік,жексенбіліксабақтарынкестегесәйкесұйымдастыруұсынылады.Мұндабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтарды жою үшін ғана емес, сонымен қатар олардың қарым-қатынасдағдыларын дамыту үшін де мақсатты жұмыс жүргізіледі. Кеңес беру арқылыбілімалушылардыңәр түрлі (топтық,жеке)жұмыстүрлерін біріктіреді.
Қосымшасабақтарғадайындықтыпедагогтерде,білімалушылардабірлесе жүзеге асырады. Педагог оқылатын материалдың мазмұнын логикалық-дидактикалықталдауменбіргеқиындықтарды,кемшіліктерді,білімалушылардыңауызшажауаптарындағықателіктерінжәнеоқылатынтілдегіжазбаша жұмыстарды жүйелейді. Осы негізде ол қосымша сабақ кезінде қайтаоқытылуымүмкінтақырыптардыңтізіміннақтылайды.Білімалушыларөзкезегінде қосымша сабақтарға дайындалуды үйренеді, оның шарттары алдын-алаөзара келісіледі.
            «МАТЕМАТИКАЖӘНЕИНФОРМАТИКА»БІЛІМСАЛАСЫ           
«Математика және информатика» білім саласы бойынша келесі пәндероқытылады:«Математика»–5,6-сыныптар;«Алгебра»–7-9-сыныптар;
«Геометрия»–7-9-сыныптар;«Информатика»–5-9-сыныптар.
РеспубликаныңжалпыбілімберетінмектептеріндегіоқупроцесіҚРБілім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарларымен(2021жылғы26наурыздағы
№125 бұйрығымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілген) жүргізіледі. Атапайтқанда,жаңартылғанмазмұнныңҮлгілікоқужоспарларыжәнетөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілік оқужоспарлары.
«Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы30қазандағы
№595бұйрығынасәйкесбілімберуұйымдарыменшіктүріменнысанынақарамастан, үлгілік оқу жоспарын, оның ішінде оқу процесі жүзеге асырылатынқысқартылған оқу жүктемесі бар үлгілік оқу жоспарларын дербес таңдап алады.Сондықтан, Үлгілік оқу жоспарының түріне байланысты негізгі орта білім берудеңгейінде «Математика және информатика» білім саласы пәндерін оқытуғабөлінгеноқужүктемесініңкөлеміәртүрліболуымүмкін.
Негізгі  орта    білім   беру   деңгейінде    оқытылатын   «Математика»,
«Алгебра»,«Геометрия»пәндерібойыншаоқужүктемесі41-кестедекөрсетілген.

1. кесте.Оқужүктемесініңкөлемі

Сынып	Оқу пәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары (төмендетілген оқужүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
5	Математика	5	170	-	-
6	Математика	5	170	-	-
7	Алгебра	3	102	2	68
7	Геометрия	2	68	1	34
8	Алгебра	3	102	2	68
8	Геометрия	2	68	1	34
9	Алгебра	3	102	2	68
9	Геометрия	2	68	1	34

Төмендетілген оқу жүктемесімен Үлгілік оқу бағдарламалары пәннің базалықбіліммазмұнынан,оқытумақсаттарыжүйесінен,ұзақмерзімдіжоспардантұрады.Бұлоқубағдарламаларындада,ұзақмерзімдіжоспардадатақырыптарменбөлімшелерді меңгеруге қажетті сағат сандары көрсетілмеген. Бөлімшелердіңарасындасағатсандарынбөлуқұқығыпрактик-мұғалімгеберілген,бірақматериалкестедекөрсетілгендей,солтоқсандаигерілуітиіс.
Үлгілікоқубағдарламаларынасәйкеснегізгіортабілімберудеңгейінде
«Математика»,  «Алгебра», «Геометрия» пәндерін  оқытудың  мақсаты  –   пән
 мазмұнын сапалы игеруді қамтамасыз ету, білім алушылардың функционалдықсауаттылығынқалыптастыру,сынитұрғыданойлаудыдамыту,ғылыми-жаратылыстану пәндерін игеруге қажетті математикалық білім мен дағдылардыңнегіздерінигеру,оқупәніматериалдарынегізіндебілімалушылардыңинтеллектуалдықдеңгейіндамыту.
«Алгебра»,«Геометрия»пәндеріноқытубарысындаматематикалықсауаттылықты қалыптастыру мақсатында білім алушыларға анықтамалықтардықолдану,оқу,әдістемелікжәнеанықтамалықәдебиеттерденанықтамаларды,формулалар және басқа да тұжырымдарды іздеу; математикалық формулалардықолдану,дербесжағдайлардыжалпылаунегізіндешамаларарасындағытәуелділіктіңформулаларынөздігіненқұрастыру;игерілгенматематикалықбілім, білік, есептеу, өлшеу және графиктік дағдыларды пайдаланып практикағабағытталған тапсырмаларды шешу; дәлелдемелі пайымдау жүргізу, талқылауғақатысужәнелогикалықнегізделгенқорытындыларжасау;математикалықмәтінменжұмысжасау(талдау,қажеттіақпараттыалу),математикалықтерминологияменсимволдардықолданаотырып,өзойынауызшажәнежазбашатүрдеанық,нақтытүсіндіруіскерліктерінүйретуұсынылады.
Білімалушылардыңоқу-ақпараттыққұзыреттілігіндамытумақсатындажобалықжұмысарқылығылыми-зерттеуқызметінжүргізугеерекшеназараударылуытиіс.Жобаменжұмысістейтіноқушыларжекенемесетоптажұмыстыжоспарлау,мақсатқою,қажеттіақпараттыіздеу,гипотезаныұсынужәнедәлелдеу,экспериментжүргізу,атқарылғанжұмыстуралынәтижелердіұсыну,талдаужәнебағалаужұмыстарынорындау,сондай-ақөзжобасыншеберқорғаукерек.
Білімалушылардакогнитивтіқызығушылықты,интеллектуалдықжәнешығармашылық қабілеттілікті, бағдарлама компоненттерін өз бетінше қолданужәнеоқукурсыныңмазмұныарқылыөзбілімдерінтолықтыруқабілетіндамытуға,проблемалы-бағытталған оқытутехнологиясынпайдалануға,өнертапқыштық,тапқырлықбіліктеріндамытуғаназараударуқажет.
Пәнгедегенқызығушылықтыарттырумақсаттарыныңбірібілімалушылардың жобалық іс-әрекеттерін дамыту жұмыстарын жүргізу. Жобалаутехнологияларын қолдану пән бойынша оқу сапасын көтеріп қана қоймайды,пәнаралық байланысты жүзеге асырады және оқу пәнін игерудің тиімділігінарттырады. Жобамен жұмыс істеу барысында білім алушылар топтасып немесежекежұмыстарынжоспарлауды,мақсатқоюды,қажеттіақпараттыіздеуді,гипотезаныұсынудыжәнедәлелдеуді,тәжірибелержүргізуді,орындалғанжұмыстыңнәтижелерінкөрсетуді,талдауменбағалауды,соныменқатарөзжобаларынқорғаудыүйренеді.
Пәндердіоқытупроцесіндебілімсапасынжетілдірумақсатындажекетұлғаға бағытталған проблемалық оқыту, саралап оқыту тәсілдерін, соныменқатаріс-әрекеттүрлеріментапсырмалардыұқыптыіріктеуарқылыдамытаоқытутәсілдерін қолдануұсынылады.
Үлгілік оқу бағдарламаларының түрлеріне қарай негізгі орта білім берудеңгейінде «Математика», «Алгебра», «Геометрия» пәндерінің базалық біліммазмұныменоқытумақсаттарыныңжүйелеріне тоқталайық.

1. 5-6-сыныптардың«Математика»оқупәні.

 5-6-сыныптардаоқытылатын«Математика»пәнініңбіліммазмұнындапәндіәріқарайжалғастыруғақажеттіматериалдаригерілетінболғандықтаноқыту жүктемесін төмендету бұл сыныптарда қарастырылмаған, яғни Үлгілікоқу жоспарларында аптасына бөлінген 5 сағат оқу жүктемесі сақталған (32-кесте)жәнеосысыныптардаматематикакурсыжаңартылғанмазмұнныңҮлгілікоқубағдарламаларымен оқытылады.
Оқу бағдарламасы бойынша 5-6-сыныптарда «Математикалық моделдеужәне анализ» бөліміне баса назар аударылған. Әр бөлімді игерген кезде мәтіндіесептерді шығару ұсынылады. Практикаға бағытталған есептерді қарастыруғабайланыстыстатистикалықмәліметтердіұсынуғаарналғантапсырмалардыорындауғакөңілбөлінген.
5-6-сыныптарда оқытылатын «Математика» оқу пәнінен әр тоқсан сайынөткізілетін бөлім бойынша жиынтық бағалау рәсімінің нақты саны 42-кестедекөрсетілген.

1. кесте.«Математика»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
5-сынып	3	1	3	3
6-сынып	2	2	3	3

1. 7-9-сыныптар,«Алгебра»оқупәні.

Үлгілікоқубағдарламасы(төмендетілгеноқужүктемесімен)бойынша7-9-сыныптарда «Алгебра» оқу пәнінің әзірленген Үлгілік оқу бағдарламасында(жаңартылғанмазмұндағы)қарастырылатынбөлімдертолығыменқалдырылған, айырмашылық бөлімше бойынша оқыту мақсаттарына өзгерістеренгізілген.Мысалы,8-сыныптаайнымалысымодультаңбасыныңішіндеберілгенквадраттеңдеулердішешу;квадраттықфункциянықолданып,қолданбалы есептерді шығару; 9-сыныпта геометриялық ықтималдыққа есептершығаружәне т.б.
ҚР БҒМ 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығымен бекітілген «Ортабілім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау,оларға аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидаларының»14-5-тармағына сәйкес бөлім бойынша жиынтық бағалау тоқсанына үш реттенартықөткізілмейдіжәнебөлімдіекікезеңдеөткізугеболады.
Сондықтан,9-сыныптақарастырылатын«Тізбектер»,«Тригонометрия»бөлімдерінің көлемінің үлкендігіне қарай екінші және үшінші тоқсанда бөлімбойыншаекіжиынтықбағалауұсынылған.7-9-сыныптардаоқытылатын
«Алгебра» оқу пәнінен әр тоқсан сайын өткізілетін бөлім бойынша жиынтықбағалаурәсімінің нақтысаны43-кестедекөрсетілген.

1. кесте.«Алгебра»пәнібойынша жиынтықбағалаусаны.

Сынып	ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	2	2	2	1
8-сынып	1	2	3	1
9-сынып	2	2	2	2

 

Сынып	ОқужүктемесітөмендетілгенҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	2	2	1	1
8-сынып	1	1	2	1
9-сынып	2	2	2	2

1. 7-9-сыныптардың«Геометрия»оқупәні.

Үлгілікоқубағдарламасы(төмендетілгеноқужүктемесімен)бойынша7-9-сыныптарда«Геометрия»оқупәніненәзірленгенҮлгілікоқубағдарламасында (жаңартылған мазмұндағы) қарастырылатын бөлімдер толықсақталған, айырмашылығы бөлімше бойынша оқыту мақсаттарына өзгерістеренгізілген.Оқытумақсаттарынақойылатынбастыталапсәйкестеореманы,қасиеттібілужәнеқолдану.Апталықоқужүктемесініңазайтылуынабайланыстытеоремаларменформулалардықорытыпшығарумақсатыбілімалушылардан талапетілмейді.
Соныменқатар,кейбірбөлімдерменбөлімшелердіңатауларынақтыланып,кейбіроқытумақсаттарыныңретіөзгертілді.
7-9-сыныптарда«Геометрия»пәніноқытудапәнніңпрактикалықбағыттылығыкүшейтіледі.
ҚР БҒМ 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығымен бекітілген «Ортабілім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау,оларға аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидаларының»14-5-тармағына сәйкес бөлім бойынша жиынтық бағалау тоқсанына үш реттенартықөткізілмейді.Осыныескереотырып,бөлімбойыншажиынтықбағалаудыңсаныұсынылады (44-кесте).

1. кесте.«Геометрия»пәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан		3-тоқсан		4-тоқсан
7-сынып	2	2		2		1
8-сынып	1	2		2		1
9-сынып	2	2		2		2
Сынып	ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан		4-тоқсан
7-сынып	1	2	1		1
8-сынып	1	1	1		1
9-сынып	1	1	1		1

ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарынасәйкес7-9-сыныптарда «Геометрия» пәнінің апталық жүктемесі 1 сағатты құрайды.Сондықтан,осыоқужоспарыменоқытылатын«Геометрия»пәнібойыншатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
5-6-сыныптардағы«Математика»,7-9-сыныптардағы«Алгебра»және«Геометрия»пәндеріненбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойынша ұсынымдар
 2021-2022оқужылыбойы5-6-сыныптардағы«Математика»,7-9-сыныптардағы «Алгебра» және «Геометрия» пәндерінен шектеу шараларыкезеңіндежіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыру бойынша жұмыс жүргізу және бұл жұмысты кезең-кезеңмен өткізуұсынылады.
1-кезең.Диагностикалықжұмыс(Ітоқсанныңбіріншіаптасы).

1. Кешендідиагностикалықжұмыстыжүргізу.

Төмендегікестедесыныптарбойыншатапсырмаларәзірлеуүшінұсынылғаноқытумақсаттары/тақырыптарберілген.
45-кесте.Тапсырмаларәзірлеуүшінұсынылғаноқытумақсаттары/тақырыптар

Сынып	Тапсырмаларәзірлеуүшінұсынылғаноқытумақсаттары/тақырыптар
5-сынып,Математика Тапсырмалар 4-сыныпқаарналған «Математика»пәнінен оқубағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	4.1.2.8көптаңбалысандардыжазбашақосужәнеазайтуалгоритмдерінқолдану 4.1.2.3көптаңбалы сандармен есептеулер жүргізгенде қосу жәнекөбейтудің қасиеттерінқолдану; 4.1.2.11екітаңбалысанғажазбашакөбейтужәнебөлуалгоритмдерін қолдану; 4.1.2.13бөліндімәнінденөлдерболатынжағдайдакөптаңбалысанды екітаңбалы/үштаңбалы санға бөлу алгоритмін және кері амалалгоритмінқолдану 4.2.1.7төртамалдан артық жақшалы және жақшасызөрнектердеарифметикалық амалдардың орындалу тәртібін анықтау, олардыңмәнінтабу 4.2.1.3айнымалысыбарөрнектердіқұружәнеесептершығарубарысындақолдану; 4.5.1.7 үш-төрт амалмен шығарылатын есептерді модельдеу жәнетүрліәдіспен шығару, ең тиімдіәдісті анықтау; 4.2.2.2 39+490 : k = 46; 230 · а + 40 = 1000 : 2 түріндегі теңдеулердішешу
6-сынып,Математика Тапсырмалар 5-сыныпқаарналған «Математика»пәнінен оқубағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	5.2.1.2-әріптердіңберілгенмәндерібойыншаәріптіөрнектердіңмәндерін табу; 5.2.2.1-арифметикалықамалдардыңбелгісізкомпоненттерінтабуережесі негізіндетеңдеулерді шешу; -натуралсандардың2-ге,5-ке,10-ғабөлінгіштікбелгілерінқолдану; -натуралсандардың3-кежәне9-ғабөлінгіштікбелгілерінқолдану; 5.1.2.12-екіжәнеоданартықсандардыңЕҮОБ-інжәнеЕКОЕ-інтабу; 5.1.2.14 - жай бөлшектерді қысқартуда бөлшектің негізгі қасиетінқолдану; 5.1.2.16-жайбөлшектердіортақбөлімгекелтіру; -аралассандарды қосужәнеазайтуды орындау; -жайбөлшектерді,аралассандардыкөбейтудіорындау; -жайбөлшектердіжәнеаралассандардыбөлудіорындау; -санныңбөлігінтабужәнебөлігібойыншасандытабу; 5.1.2.30-ондықбөлшектінатуралсанғажәнеондықбөлшекке

 

	бөлудіорындау; 5.5.1.5-бөлшектергеарифметикалықамалдарқолданыпмәтіндіесептершығару; -берілгенсанныңпайызынтабу; - бір санның екінші санға пайыздық қатынасын жәнекерісіншетабу; -берілгенпайызыбойыншасандытабу; 5.5.1.6-пайызғабайланыстымәтіндіесептердішығару.
	6.1.2.5-пропорцияныңнегізгіқасиетінбілужәнеқолдану; -     шамалары    тура    және    кері               пропорционалдықпенбайланыстыесептердіажыратужәнешығару; -пайызғаберілгенесептердіпропорцияарқылышешу; 6.1.2.6-шамалардыберілгенқатынастабөлу;
7-сынып,Алгебра Тапсырмалар 6-сыныпқаарналған «Математика»пәнінен оқубағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	6.1.2.7-шамалардыберілгенсандарғакеріболатынпропорционалбөліктергебөлу; 6.1.1.9-санныңмодуліанықтамасынбілужәнеоныңмәнінтабу; -рационалсандардысалыстыру; -    таңбалары    бірдей,    таңбалары    әртүрлі                 рационалсандардықосуды орындау; -рационалсандардыазайтудыорындау; -рационалсандардыкөбейтудіорындау; -рационалсандардыбөлудіорындау; 6.1.2.22    -     рационал    сандармен    арифметикалық    амалдардыорындау; 6.2.1.9-алгебралықөрнектердітепе-теңтүрлендірудіорындау; 6.2.2.3-бірайнымалысыбарсызықтықтеңдеулердішешу;
	6.2.2.4-х±a=bтүріндегітеңдеулердішешу,мұндағыaжәнеb
	– рационал сандар; 6.5.1.6 - мәтінді есептерді сызықтық теңдеулерді құруарқылышығару; 6.2.2.9-санаралықтардыңбірігуін жәнеқиылысуынтабу; 6.2.2.10-𝑘𝑥>𝑏,𝑘𝑥 ≥ 𝑏, 𝑘𝑥<𝑏,𝑘𝑥 ≤ 𝑏түріндегісызықтықтеңсіздіктердішешу; - бір айнымалысы барсызықтық теңсіздіктер жүйесіншешу; - |x|>a, |x|≥a, |x|<a, |x|≤a теңсіздіктер түрінде берілгеннүктелержиынын координаталықтүзудекескіндеу; 6.3.1.4 - координаталар жүйесінде нүктені оның координаталарыбойыншасалужәнекоординаталықжазықтықтаберілгеннүктенің координаталарын табу; 6.2.1.12 - тура пропорционалдықтың формуласын білу және графигінсалу; 6.2.2.19 - теңдеулер жүйелерін алмастыру тәсілі және қосу тәсіліарқылышешу; 6.5.1.7 - мәтіндіесептерді сызықтық теңдеулер жүйелерін құруарқылышешу.
8-сынып,	Бүтінкөрсеткіштідәрежежәнеоныңқасиеттері.Құрамындадәрежесібар өрнектерді түрлендіру. Көпмүшенікөбейткіштергежіктеу.Өрнектердітепе-теңтүрлендіру. Сызықтық     функция      және      оның      графигі.      Сызықтық
Алгебра

 

Тапсырмалар 7-сыныпқаарналған «Алгебра» пәніненоқубағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	функциялардыңграфиктерініңөзараорналасуы.Екіайнымалысыбарсызықтықтеңдеулержүйесінграфиктіктәсілменшешу. у=ах2,у=ах3жәнеу=к(k≠0)түріндегіфункциялар,олардың х графиктеріжәнеқасиеттері. Абсолюттіжиілікжәнесалыстырмалыжиілік.Жиіліккестесі. Қысқаша    көбейту    формулаларының    көмегімен    өрнектердітепе-теңтүрлендіру. Теңдеужәне теңсіздікқұруарқылыберілгенмәтінді есептердішығару. Алгебралықбөлшектердіқосу,азайту,көбейту,бөлужәнедәрежеге шығару. Алгебралықөрнектердітепе-теңтүрлендіру.
8-сынып,Геометрия Тапсырмалар 7-сыныпқаарналған «Геометрия» пәніненоқубағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	Сыбайлас     және     вертикаль     бұрыштар     және     олардыңқасиеттері. Бұрыштыңбиссектрисасы. Екітүзудіқиюшыменқиғандапайдаболғанбұрыштар. Түзулердің     параллельдік     белгілері.     Параллель     түзулердіңқасиеттері. Үшбұрыштардың бұрыштарының қосындысы.Үшбұрыштыңсыртқыбұрышы. Үшбұрыштардың теңсіздігі.Көлбеу және оның проекциясы.Центрлікбұрыш. Шеңбергежүргізілгенжанама. Үшбұрышқаіштейжәнесырттайсызылғаншеңберлер.Салуесептері.
9-сынып,Алгебра Тапсырмалар 8-сыныпқаарналған «Алгебра» пәніненоқубағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	Арифметикалықквадраттүбір.Арифметикалықквадраттүбірдіңқасиеттері.Құрамындаквадраттүбірлерібарөрнектердітүрлендіру. Квадрат теңдеу түбірлерінің формулалары.Виеттеоремасы. Квадратүшмүшенікөбейткіштергежіктеу.Квадраттеңдеугекелтірілетінтеңдеулер. Рационалтеңдеу. |𝑎𝑥2+ 𝑏𝑥| + 𝑐=0; 𝑎𝑥2 + 𝑏|𝑥| + 𝑐=0 түріндегі теңдеулер.Рационал теңдеулердің көмегімен мәтінді есептерді шығару.у=аx2+bx+c                        (а≠0)     түріндегі        квадраттықфункция,оның қасиеттеріжәнеграфигі. Квадраттеңсіздік. Рационалтеңсіздік.Интервалдарәдісі. Бірайнымалысыбарсызықтықеместеңсіздіктержүйесі. Квадраттеңсіздіктержүйесі.
9-сынып,Геометрия Тапсырмалар 8-сыныпқаарналған «Геометрия» пәніненоқу	Көпбұрыштыңішкібұрыштарыныңқосындысы.Көпбұрыштыңсыртқыбұрыштарыныңқосындысы. Параллелограм,тіктөртбұрыш,ромбжәнешаршы,олардыңқасиеттеріжәнебелгілері. Фалестеоремасы. Трапеция.Тікбұрыштыжәнетеңбүйірлітрапециялар,олардыңқасиеттері. Үшбұрыштың орта сызығы. Трапецияның орта сызығы.Үшбұрыштың           тамаша         нүктелері.     Үшбұрыштың

 

бағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.

медианаларыныңқасиеті.Пифагортеоремасы. Шаршының,         тіктөртбұрыштың,                                    параллелограммның,ромбтың,үшбұрыштыңжәнетрапецияныңаудандары. Жазықтықтағытікбұрыштыкоординаталаржүйесі.

1. Кешендідиагностикалықжұмыстыңқорытындысыбойынша:
2. шектеу шаралары кезеңінде білім алушылардың білімінде олқылықтарбар оқытумақсаттарын (тақырыптарын) анықтау;
3. анықталғаноқытумақсаттарынанқайсысыжаңаоқужылындапәнбойынша оқыту мақсаттарына сәйкес келетінін, қайсысы сәйкес келмейтінінанықтау.

2-кезең.Жұмыстыжоспарлау(ІІтоқсанныңекіншіаптасы).

1. Жаңаоқужылындағыпәнбойыншаоқытумақсаттарынасәйкескелетіноқумақсаттарын ескереотырып,қысқамерзімді жоспарларжасау;
2. білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншажекежұмысжоспарларынәзірлеу.

3кезең.Жұмысжүргізу(оқужылыбойы).

1. Оқытумақсаттарыбіріктірілгенқысқамерзімдіжоспарнегізіндесабақтыұйымдастыру(қатарынаналынғанекісыныптыңтиістіоқумақсаттары).

5-9-сыныптардағыоқытумақсаттарынбіріктірумысалдарыкелесікестедекелтірілген(46-кесте).
46-кесте.Оқытумақсаттарынбіріктірумысалдары

5-сынып,Математика
5-сыныптыңоқытумақсаттары	4-сыныптыңоқытумақсаттары
5.1.1.1-натуралсандаржиыныұғымынмеңгеру;	көптаңбалы    сандардың    құрылу    жолынтүсіну; көптаңбалысандардыоқу,жазу; көптаңбалысандардыңразрядтықжәнекластыққұрамын                жәнеразрядтықбірліктердің жалпысанынанықтау,разрядтыққосылғыштарғажіктеу
5.1.2.3-сандыөрнектердіңмәндерінтабу    үшін    көбейту          мен              қосу амалдарыныңқасиеттерінқолдану	4.1.2.3       көптаңбалы       сандармен       есептеулержүргізгенде                  қосу         және    көбейтудің   қасиеттерін қолдану
5.1.2.2-амалдарсанытөрттенартықболатынжақшаменжәнежақшасызберілген                         санды           өрнектердегі амалдардыңорындалуретінанықтаужәнемәндерінтабу	4.2.1.7төртамалданартықжақшалыжәнежақшасызөрнектерде арифметикалық амалдардыңорындалутәртібінанықтау, олардыңмәнінтабу
6-сынып,Математика
6-сыныптыңоқытумақсаттары	5-сыныптыңоқытумақсаттары
6.1.2.13 - таңбалары бірдей, таңбаларыәртүрлірационалсандардықосудыорындау	-бөлімдерібірдейбөлшектердіқосужәнеазайтуды орындау; -бөлімдеріәртүрлібөлшектердіқосужәнеазайтуды орындау; 5.1.2.27-ондықбөлшектердіқосужәнеазайтудыорындау

 

6.1.2.16-рационалсандардыбөлудіорындау	5.1.2.23-жайбөлшектердіжәнеаралассандардыбөлуді орындау; -ондықбөлшектінатуралсанғажәнеондықбөлшекке бөлудіорындау; - ондық бөлшектерді 10, 100, 1000 және 0,1;0,01;0,001 – бөлуережелерінқолдану
7-сынып,Алгебра
7-сыныптыңоқытумақсаттары	6-сыныптыңоқытумақсаттары
7.1.2.4-бүтінкөрсеткіштідәреженіңсандымәнінанықтаужәнеберілгенсандардыдәрежетүрінде көрсету	6.1.2.13-таңбаларыбірдей,таңбаларыәртүрлірационалсандарды қосудыорындау; -рационалсандардыкөбейтудіорындау; -рационалсандардыбөлудіорындау;
7.2.1.1-сандыөрнектердіңмәндерінтабудабүтінкөрсеткіштідәрежеқасиеттерінқолдану	6.1.2.13-таңбаларыбірдей,таңбаларыәртүрлірационалсандарды қосудыорындау; -рационалсандардыкөбейтуді орындау; -рационалсандардыбөлудіорындау
7.2.1.13-көпмүшелергеамалдарқолдану,көпмүшелердікөбейткіштергежіктеуарқылыалгебралықөрнектердітепе-теңтүрлендірулердіорындау	-       коэффициент,       ұқсас       мүшелерұғымдарыныңанықтамаларынбілу; -алгебралықөрнектердеұқсасмүшелердібіріктірудіорындау; -тепе-теңдікжәнетепе-теңтүрлендіруанықтамаларынбілу; -      алгебралық      өрнектерді      тепе-теңтүрлендіруді орындау
8-сынып,Алгебра
8-сыныптыңоқытумақсаттары	7-сыныптыңоқытумақсаттары
8.1.2.3-көбейткіштіквадраттүбірбелгісініңалдынашығаружәнекөбейткіштіквадраттүбірбелгісініңастынаалу;	- нөл және бүтін теріс көрсеткішті дәреженіңанықтамасынжәнеоныңқасиеттерінбілу; - бүтін көрсеткішті дәреженің санды мәнінанықтаужәнеберілгенсандардыдәрежетүріндекөрсету; -алгебралықөрнектердіықшамдаудадәрежелердіңқасиеттерінқолдану;
8.2.1.2-үшмүшеденекімүшеніңтолық квадратынбөлу;	7.2.1.10       -        (𝑎±𝑏)2=𝑎2±2𝑎𝑏+𝑏2қысқаша көбейтуформулаларынбілужәне қолдану
8.1.2.5- құрамындатүбіртаңбасыбарөрнектерді түрлендіруді орындау;	7.1.2.5    -    алгебралық    өрнектерді    ықшамдаудадәрежелердіңқасиеттерінқолдану; 7.1.2.14-тиімдіесептеуүшінқысқашакөбейтуформулаларынқолдану;
8-сынып,Геометрия
8-сыныптыңоқытумақсаттары		7-сыныптыңоқытумақсаттары
8.1.1.2көпбұрыштыңішкібұрыштарыныңқосындыларыныңжәнесыртқы           бұрыштарының қосындыларының                формулаларынқорытыпшығару		-үшбұрыштыңішкібұрыштарыныңқосындысытуралытеоремаменоныңсалдарларынесептершығаруда қолдану; -үшбұрыштыңсыртқыбұрышыныңанықтамасынбілужәнеүшбұрыштыңсыртқыбұрышы туралы теореманыдәлелдеу; -үшбұрыштыңсыртқыбұрышытуралытеореманықолдану;
8.1.1.6-тіктөртбұрыш,ромб,шаршыанықтамаларынбілужәнеолардыңқасиеттеріменбелгілерінқорытыпшығару;		- үшбұрыштың медианасы, биссектрисасы,биіктігі,ортаперпендикуляры,ортасызығыанықтамаларынбілужәне оларды салу; -үшбұрыштардыңтүрлерінажырату; -теңқабырғалы,теңбүйірлі,тікбұрыштыүшбұрыштардыңэлементтерінбілу

 

9-сынып,Алгебра
9-сыныптыңоқытумақсаттары	8-сыныптыңоқытумақсаттары
9.2.2.2-екіайнымалысыбарсызықтықеместеңдеулержүйесіншешу;	-квадраттеңдеулердішешу; -Виеттеоремасынқолдану; 8.2.2.7     -     квадрат     теңдеулерге     келтірілетінтеңдеулерді шешу
9.4.2.1-мәтіндіесептердітеңдеулержүйелеріарқылышығару;	-мәтіндіесептердіквадраттеңдеулердіңкөмегіменшешу; -    мәтінді    есептерді    бөлшек-рационалтеңдеулердіңкөмегіменшешу
9.4.2.2-геометриялықжәнеарифметикалық                                          прогрессияларғабайланысты мәтіндіесептердішығару	мәтіндіесептердіквадраттеңдеулердіңкөмегіменшешу; -    мәтінді    есептерді    бөлшек-рационалтеңдеулердіңкөмегіменшешу
9-сынып,Геометрия
9-сыныптыңоқытумақсаттары	8-сыныптыңоқытумақсаттары
9.1.3.8-іштейсызылғанүшбұрыштыңауданын       (𝑆=𝑎𝑏𝑐,мұндағы𝑎,𝑏,𝑐   – 4𝑅 үшбұрыштыңқабырғалары,𝑅–сырттай сызылғаншеңберрадиусы)жәнесырттайсызылғанкөпбұрыштыңауданының(𝑆 = 𝑝 ∙ 𝑟, мұндағы 𝑟– іштейсызылғаншеңберрадиусы,𝑝 −көпбұрыштың       жарты       периметрi) формуларынбілужәнеқолдану;	8.1.3.3-Пифагортеоремасындәлелдеужәнеқолдану; берілгенекіэлементібойыншатікбұрыштыүшбұрыштыңбұрыштарыменқабырғаларынтабу; көпбұрыш ауданының анықтамасы менқасиеттерінбілу
9.1.3.6 - косинустар теоремасын білужәнеқолдану	8.1.3.7 - тікбұрышты үшбұрыштың элементтерінтабу үшін300, 450, 600 - қа тең бұрыштардыңсинус,косинус,тангенсжәнекотангенсінің мәндерінқолдану

1. ата-аналары немесе заңды өкілдерінің келісімімен білім алушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншажаңасабақтыңалдында, сенбі күндері, каникул күндері (күзгі, қысқы, көктемгі), жазғы мектепкезіндеконсультациялар/жекеконсультациялар,қосымшасабақтарұйымдастыру.

Шектеу шаралары кезеңінде жіберілген білім алушылардың біліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншаконсультациялар/жекеконсультациялар, қосымша сабақтар ұйымдастыру кезінде оқу бағдарламасыбойынша алдыңғы сыныпта қарастырылған келесітақырыптарды қайталауғажәнебекітуге ерекше назараударуұсынылады:

1. сынып,«Математика»пәні:Сандарменамалдарорындау.Шамаларжәне олардың өлшем бірліктері. Санды және әріпті өрнектер. Есептер жәнематематикалықмодель;
2. сынып, «Математика» пәні: Натурал сандарға арифметикалық амалдарқолдану. Теңдеулерді шешу. Натурал сандарды жай көбейткіштерге жіктеу. Еңүлкен ортақ бөлгіш. Өзара жай саңдар. Ең кіші ортақ еселік. Аралас сандардыазайту. Жай бөлшектер мен аралас сандарға арифметикалық амалдар колдану.Санныңбөлігінжәнебөлігібойынша сандытабу.Ондықбөлшектінатуралсанғабөлу.Ондықбөлшектіондықбөлшеккебөлу.Ондықбөлшектерге

 арифметикалық амалдар қолдану. Жиындардың бірігуі мен қиылысуы. Пайыз.Санныңпайызынжәнепайызыбойыншасандытабу.Мәтіндіесептердішығару.Статистикалық деректердікөрсетутәсілдері;

1. сынып,«Алгебра»пәні:Пропорция.Пропорцияныңнегізгіқасиеті.Мәтінді есептерді пропорция көмегімен шығару.Таңбалары әртүрлі рационалсандарды қосу. Рационал сандарды азайту. Рационал сандарға арифметикалықамалдарқолдану.Алгебралықөрнектердітүрлендіру.Бірайнымалысыбарсызықтықтеңдеулердішешу.Айнымалысымодультаңбасыныңішіндеберілгенбірайнымалысыбарсызықтықтеңдеу.Теңдеулердіңкөмегіменмәтінді есептерді шығару.Сан аралықтарының бірігуі мен қиылысуы.Бірайнымалысы бар сызықтық теңсіздіктер жүйесі. Бір айнымалысы бар сызықтықтеңсіздіктер жүйесін шешу. Айнымалысы модуль таңбасының ішінде берілгенбірайнымалысыбарсызықтықтеңсіздік.Айнымалысымодультаңбасыныңішіндеберілгенбірайнымалысыбарсызықтықтеңсіздіктердішешу.Тікбұрышты координаталар жүйесі. Екі айнымалысы бар сызықтық теңдеулержүйесін қосу тәсілімен және алмастыру тәсілімен шешу. Мәтінді есептерді екіайнымалысыбар сызықтықтеңдеулержүйелері арқылышығару.
2. сынып, «Алгебра» пәні: Бүтін көрсеткішті дәреже және оның қасиеттері.Құрамындадәрежесібарөрнектердітүрлендіру.Санныңстандарттүрі.Көпмүшелергеамалдарқолдану.Көпмүшенікөбейткіштергежіктеу.Өрнектердітепе-теңтүрлендіру.Екіайнымалысыбарсызықтықтеңдеулер

 жүйесінграфиктіктәсілменшешу.у=ах²,у=ах³және             у=к
х
 (k≠0)   түріндегі
 функциялар,олардыңграфиктеріжәнеқасиеттері.Қысқашакөбейтуформулаларынқолданып,өрнектердітепе-теңтүрлендіру.Алгебралықбөлшектерді қосу, азайту, көбейту, бөлу және дәрежеге шығару. Алгебралықөрнектерді тепе-теңтүрлендіру.

1. сынып, «Алгебра» пәні: Құрамында квадрат түбірлері бар өрнектердітүрлендіру.Квадраттеңдеулердішешу.Квадраттеңдеугекелтірілетінтеңдеулердішешу.Рационалтеңдеулердіңкөмегіменмәтіндіесептердішығару.Квадраттеңсіздік.Рационалтеңсіздік.

7-9-сыныптар,«Геометрия»пәні:тақырыптардыңбасымкөпшілігікүрделітақырыптарғажатады.Сондықтанбарлықкүрделітақырыптардықайталауұсынылады.

1. кезең.Жұмыстыталдау (әроқутоқсаныныңсоңында)

Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингнәтижелерінталдаужәнеолардыәдістемелікбірлестікте,педагогикалықкеңесте талқылауұсынылады.
«Информатика»оқупәні
2021-2022 оқу жылында 5-9 сыныптарда «Информатика» пәнін оқыту ҚРБҒМ2019жылғы26 шілдедегі№ 334«ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылым Министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізутуралы»бұйрығыменбекітілген«Негізгіортабілімберудеңгейінің5-9-
 сыныптарына арналған Информатика пәнінен жаңартылған мазмұн бойыншаүлгілікоқубағдарламасы»(№9қосымша)бойыншажүзегеасырылады5-9сыныптардағы «Информатика» пәнін оқыту білім алушыларды қазіргі заманғыақпараттық технологияларды практикада тиімді пайдалану үшін компьютерлікжүйелер,ақпараттықпроцестер,компьютерлікойлаусаласындағыбазалықбілімменжәне дағдылармен қамтамасызетуге бағытталаған.
«Информатика»оқупәнібойыншаоқужүктемесініңжоғарышектікөлемі:

1. сыныпта аптасына 1 сағаттан, оқу жылында 34 сағат;6-сыныпта аптасына 1 сағаттан, оқу жылында 34 сағат.7-сыныпта аптасына 1 сағаттан, оқу жылында 34 сағат;8-сыныпта аптасына 1 сағаттан, оқу жылында 34 сағат.9-сыныптааптасына1сағаттан,оқужылында34 сағат.
2. сыныпқа арналған «Информатика» оқу пәнінің базалық білім мазмұныкелесібөлімшелермен тақырыптардықамтиды:
3. «Компьютердің құрылғылары»: «Компьютердің жады түрлері (жеделесте сақтау құрылғысы, тұрақты есте сақтау құрылғысы, сыртқы жады, кеш-жады)»;
4. «Программалық қамтамасыз ету»: «Бірдей ақпаратты сақтайтын түрліформаттағыфайлдардыңөлшемдерінсалыстыру».«Ақпараттықысу,архиватор-бағдарламалар»«Мұрағаттарды құружәне ашу»;
5. «Компьютерлік желілер»: «Компьютерлік желінің мақсаты, жіктелуі(ауқымыбойынша,топологиясыбойынша,тиістілігібойынша)»;
6. «Ақпараттыұсынужәнеөлшеу»:«Ақпараттыөлшеубірліктері,ақпараттыбірөлшем бірлігіненбасқағааудару»;
7. «Ақпараттықобъектілердіқұружәнетүрлендіру»:«Мәтіндікпроцессордағыкестелердіжасау,өңдеужәнепішімдеу»,«Электрондықкестелер,электрондықкестеніңнегізгіұғымдары»,«Деректердіенгізу,редакциялаужәнепішімдеу,маркертолықтыру»,«Деректертиптері»,

«Формулаларенгізу»,«Шарттыпішімдеу»,«Диаграммалардықұру»;

1. «Алгоритмдер»:«Салынғанжәнеқұрамдасшарттарды,тармақталғаналгоритмдерді программалау»;
2. «Программалау»:«Файлдардыоқужәнежазу»;
3. «Эргономика»:«Пайдаланушыинтерфейстерініңэргономикалығынанықтау»;
4. «Ақпараттық   қауіпсіздік»:   «Ақпаратты   зиянды               бағдарламаларданқорғау».
5. сыныпқаарналған«Информатика»оқупәнініңбазалықбіліммазмұныкелесібөлімшелермен тақырыптардықамтиды:
6. «Компьютердің   құрылғылары»:  «Процессор   және    оның                негізгісипаттамалары»;
7. «Компьютерлікжелілер»:«Компьютерлікжелініңөткізуқабілеті»;
8. «Ақпараттыұсынужәнеөлшеу»:«Ақпараттыңкөлемінбағалаудыңалфавиттік тәсілі»;

 

1. «Ақпараттықобъектілердіқұружәнетүрлендіру»:«Электрондықкестелердегідеректерпішімдері»,«Абсолюттікжәнесалыстырмалысілтемелер»,«Функцияларграфиктерінқұру»,«Кірістірілгенфункциялардыпайдалану: математикалық (қосындысы, көбейтіндісі, дәрежесі), статистикалық(ең төменгі,еңжоғары,орташа,саны),логикалық (егер)»;
2. «Модельдеу»: «Python (пайтон) программалау ортасындамодельдерқұру»;
3. «Алгоритмдер»:«Алгоритмтрассировкасы»;
4. «Программалау»:«Циклоператорлары(параметрібарцикл,алғышарттыцикл,кейінгішарттыцикл)»;
5. «Эргономика»:«Электрондыққұрылғылардыңадамағзасынаәсері»,

«Электрондыққұрылғылардыңтерісәсеріненқорғаутәсілдері»;

1. «Ақпараттыққауіпсіздік»:«Желідегіпайдаланушыныңқауіпсіздігі:алаяқтық,интернеттегіагрессия».

«Информатика»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардытолықтыружөніндеұсынымдар:
2021-2022 оқу жылында «Информатика» пәні бойынша шектеу шараларыкезіндегіоқужылдарындажіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасынмеңгерту бағытында мақсатты шараларды жыл бойы келесі кезеңдер бойыншажүргізуұсынылады:
Диагностикалықжұмыс:

• пәнніңоқубағдарламасыныңмазмұныбойыншадиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу(өткеноқужылындағыкүрделітақырыптар,оқумақсаттары);
• білім алушыларға қиындықтар тудырған жәнебілімінде олқылықтарыбартақырыптардыжәнеоқумақсаттарынанықтау;Жоспарлаужұмысы:
• бөлімдер/бөлімшелер/тақырыптарбойыншабілімдегіолқылықтардыескере отырып, күнтізбелік-тақырыптық жоспарларды қайта қарау (оқу тоқсаныішіндесағаттардықайта бөлу);
• өткеноқужылындаигерілмегенкүрделітақырыптарды,оқумақсаттарынанықтау,қайталау,жаңа оқужылындаоқыту;
• меңгерілмеген оқу мақсаттары мен тақырыптарын ескере отырып, қысқамерзімді жоспарларқұру;
• білімдегі олқылықтардың орнын толықтыру бойынша білім алушыныңжекежұмыс жоспарларын әзірлеу.

Жүзегеасыружәнеталдау:

• өтілгеноқуматериалдарыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдіжоспардыңнегізіндесабақтыұйымдастыру;

-меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттары,пәнтақырыптарыбойыншабілімалушыларүшінқосымшаоқуматериалдарындайындау;
 

• меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттарыментақырыптары бойынша білімдегі олқылықтардың орнын толықтыру үшін жекекеңестер,қосымшасабақтарөткізу;
• оқушылардың білім сапасына жүйелі мониторинг жүргізу және мектепәдістемелікбірлестігінденәтижелердіталқылау;
• мониторингқорытындысыбойыншаұсыныстардайындау.

Шектеу шаралары кезінде білім алушылардың біліміндегі олқылықтардыанықтауды ауызша сұрақ қою, қарапайым практикалық тапсырмалар,өзарабақылау,жазбашажұмыстар,тестілеуарқылыжүргізуұсынылады.
«Информатика»пәнібойыншаанықталғанолқылықтарды4блокқатоптастырғаболады:

• ақпарат,ақпараттықпроцестер(ақпараттыұсынужәнеөлшеу);
• қолданбалыпрограммалар(компьютерлікграфика,3D–баспа,мәтіндікқұжатпенжұмыс,электрондыкестемен жұмыс,деректербазасы);
• программалау(робототехника,алгоритмдеу,Pythonтіліндепрограммалау);
• компьютерлікжүйелер,желілержәнеқауіпсіздік(компьютерменжелініңтехникалықсипаттамалары,компьютер таңдау);

Бұл топтастыру білімдегі олқылықтардың орнын толықтырудың нақтыжүйесінқұруға мүмкіндік береді.
Мысалы,«Информатика»пәнібойыншаөткеноқужылындағымеңгерілмегеноқумақсаттарыноқутапсырмаларындабіріктіруұсынылады:

1. сыныпта-6.1.1.2компьютердіңнегізгіқұрылғыларыныңөзараәрекеттесуінтүсіндіруоқумақсатымен5.1.1.1ақпараттыңцифрлықтасымалдауқұралдарын сипаттауоқумақсатын;
2. сыныпта - 7.1.1.1 компьютердің жады түрлерінің мақсаттарын сипаттау(жедел есте сақтау құрылғысы, тұрақты есте сақтау құрылғысы, сыртқы жады,кеш-жады)оқумақсатымен6.1.1.2компьютердіңнегізгіқұрылғыларыныңөзараәрекеттесуін түсіндіруоқумақсатын;
3. сыныпта-8.1.3.1желініңөткізуқабілетінанықтауоқумақсатымен

7.1.3.1компьютерлікжелілерді жіктеуоқумақсатын;

1. сыныпта-9.1.1.1мақсатынабайланыстыкомпьютердіңконфигурациясынтаңдауоқумақсатынмеңгертуде8.1.1.1процессордыңфункцияларынжәнеоныңнегізгісипаттамаларынқарапайымдеңгейдетүсіндіруоқумақсатын;
   1. «дерекқор,      жазба,      өріс»      терминдерін      түсіндіру;

9.2.2.2 электрондықкестедедеректербазасынжасауоқумақсаттарынмеңгертудеэлектрондықкестеніңэлементтерінпішімдеудіқайталапоқытуұсынылады.
Информатикасабақтарындағыпәнаралықбайланыстарбілімалушылардыңпәндергеқызығушылығыменоқусапасынарттыруға,ойлауқабілетіндамытуғаықпалетеді,оқупәндерінекешендікөзқарасқалыптастырады,ой-өрісінкеңейтеді,білімалушылардыңшығармашылықмүмкіндіктеріндамытуғаықпалетеді,бағдарламалықматериалдытерең
 түсінугежәнемеңгеругекөмектеседі,білімалушылардығылыми-зерттеуәрекеттеріне баулиды. Пәнаралық байланысты жүзеге асыру үшін жоба әдісінқолданупәндіоқытудыңтиімділігінарттырады,пәндербойыншаоқытусапасынарттырады.
Жаңартылғанмазмұндағыоқубағдарламасындағыұзақмерзімдіжоспардабілімалушылардыңжобалықжұмыстарыныңтақырыптарыменмақсаттары жоспарланған. Сондықтан оқу жылы ішінде білім алушылардыңкөрсетілген тақырыптар бойынша жобалар мен шығармашылық жұмыстардыңорындалуыпедагогтерназарындаболуыкерек.
Жобалау әдісін қолданған кезде педагог дайын білім беруден гөрі білімалушылардыңзерттеу,іздеу,шығармашылықдағдыларындамытуғаықпалетеді.Жобалықжұмыстысабақтанемесесабақтантысуақыттаорындауғаболады.Білімалушыларжаңабіліміздеуарқылыжаңанәтижелергеқолжеткізеді,талқылайды,жобабойыншақорытындышығарады,жобаныжетілдіреді,нәтиженіжариялайды.
Ұзақ мерзімді жоспарда бөлімшелер мен тақырыптар тоқсандарға бөлініпкөрсетілген. Тақырыптар мен бөлімшелерді меңгеруге бөлінетін сағат сандарыкөрсетілмеген. Бөлімшелер арасында сағат санын бөлу практик-педагогтердіңеркінде,бірақматериалкөрсетілгентоқсандатолықоқытылуытиіс.
5-9-сыныптарда«Информатика»пәніноқытукезіндеүштілділіксаясатынаерекшекөңілбөлінуікерек.Пәнбойыншабілімалушылардыңакадемиялық тілін дамытуға айрықша назар аудару ұсынылады. Бағдарламалаутілі-ағылшынтілі,көптегенкомпьютерлікинтерфейстерағылшынтіліндеұсынылған.Педагогбілімалушылардыңназарынинформатикабойыншаакадемиялық тілді қолдануға аударуы, сондай-ақ информатиканы оқуға қажеттітілдікдағдыларғакөңілбөлуіқажет.Соныменқатарпедагогтербілімалушының бай академиялық тілін қалыптастыру мақсатында диалог/жазу үшінпайдаланылатын ұғымдарды қамтитын жүйелі тілдік қолдауды жүзеге асыруыкерек.
5-9сыныптардағыИнформатика»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны.
Пәннің оқу бағдарламасы бойынша 6, 7, 8, 9-сыныптарда 3-тоқсанда бірғана «Phytonпрограммалау тілінде программалау» бөлімі оқытылады. Білімалушылардыңбөлімбойыншаоқумақсаттарынигерудеңгейлеріннақтыанықтауүшінаталған бөлімбойыншаекіжиынтықбағалауөткізуұсынылады.
Аталған ұсынысты ескере отырып оқу жылының тоқсандары бойыншажиынтықбағалаусаны47-кестедеберілген.
47-кесте.«Информатика»пәні бойыншажиынтық бағалаусаны»

Сынып	Бөлімбойынша жиынтықбағалаусаны
	1тоқсан	2тоқсан	3тоқсан	4тоқсан
5сынып	1	1	1	1
6сынып	1	1	2	1
7сынып	2	1	2	1
8сынып	1	1	2	1
9сынып	2	1	2	1

 ҚРБҒМ«Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыүшінбілімалушылардыңүлгерімінағымдағыбақылауды,аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі ережесін бекіту туралы»2008жылғы18наурыздағы№125бұйрығына(2019жылғы26қарашада
№509өзгерістерментолықтырулар)төмендегітармақенгізілген:
14-4. Оқу жүктемесі аптасына 1 сағат болған жағдайда БЖБ бөлімдердібіріктіре отырып, бір тоқсанда екі реттен артық өткізілмейді, қорытынды бағажартыжылда қойылады.
Осытармаққасәйкес5-9сыныптағы«Информатика»оқупәнінентекбөлімбойыншажиынтықбағалаужүргізіледіжәнеолардыңқорытындысыбойынша жарты жылдық баға қойылады, ал тоқсан бойынша жиынтық бағалаужүргізілмейді.
                             «ЖАРАТЫЛЫСТАНУ»БІЛІМСАЛАСЫ                            
Жаратылыстанудыоқытубілімалушылардыңбойындатабиғатқұбылыстарымензаңдылықтарытуралыұғымқалыптастырады,табиғаттытанудыңғылымиәдістерінашады,тәжірибегебағдарланғандағдылардыдамытып,тұлғалықсапасынжәнеқұндылықтаржүйесінқалыптастырады.
7-сыныптанбастапбілімсаласықұрамынажаратылыстанубілімберубағытының:«География»,«Биология»«Физика»және«Химия»пәндерікіреді.
Қазіргіжаратылыстану-ғылымибілімберудіңмақсаты–табиғатқұбылыстарын зерттеуде жүйелілік, сабақтастық принциптерін түсіну, ғылымипарадигманыңөзгеруі жағдайында ғылыми дүниетаным мен әлемнің заманауикөрінісінқалыптастыру.
Жаңартылғанмазмұндағыоқубағдарламаларыбілімалушылардаміндеттерді анықтау, бақылау, болжау, жіктеу, талдау сияқты табиғатты танып,білудағдыларын қалыптастырады.
Республиканың жалпы білім беретін мектептеріндегі оқу процесі ҚР БҒМ2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарларымен (2021 жылғы 26 наурыздағы № 125 бұйрығымен өзгерістер ментолықтыруларенгізілген)жүзегеасырылады.Атапайтқанда,жаңартылғанмазмұнныңҮлгілікоқужоспарларыжәнетөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарлары.
«Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекіту туралы» ҚР БҒМ2018жылғы30қазандағы № 595 бұйрығына сәйкесбілімберуұйымдарыменшіктүріменнысанынақарамастан,үлгілікоқужоспарын,оныңішіндеоқупроцесіжүзегеасырылатынқысқартылғаноқужүктемесі барүлгілікоқужоспарларындербес таңдапалады.
Үлгілікоқужоспарыныңтүрінебайланыстынегізгіортабілімберудеңгейінде«Жаратылыстану»,«География»,«Биология»«Физика»және
«Химия» оқу пәндеріноқытуғабөлінгеноқужүктемесініңкөлеміәртүрлі(48-кесте).
 

1. кесте.Оқужүктемесініңкөлемі

Пәннің атауы	Сынып	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілік       оқу                    жоспары(төмендетілген                    оқу жүктемесімен)
		апталық	жылдық	апталық	жылдық
Жаратылыстану	5	2	68	1	34
	6	2	68	1	34
Физика	7	2	68	1	34
	8	2	68	1	34
	9	2	68	1	34
Химия	7	1	34	1	34
	8	2	68	1	34
	9	2	68	1	34
Биология	7	2	68	1	34
	8	2	68	1	34
	9	2	68	1	34
География	7	2	68	1	34
	8	2	68	1	34
	9	2	68	1	34

 
 
 «Жаратылыстану»оқупәні
«Жаратылыстану»    оқу      пәні     бастауыш     мектепте     оқытылған
«Жаратылыстану»пәнібағдарламасыныңлогикалықжалғасы.5-6-сыныптардың білім алушыларына жаратылыстану бағытында білім беру,олардыңжаратылыстануғылымынадегенқызығушылығыныңартуына,осыжастағылардыңмүмкіндігінеқарайзерттеулержүргізудіңқарапайымдағдыларын,әлемтуралыой-өрістерінкеңейтуге,ғылымдыұғынуменқоршаған әлемді тұтастай қабылдауларының дамуына, қоршаған әлемді бағалайжәнеқорғай білубіліктіліктерініңдамуынакөмектеседі.
Оқу пәнінің мазмұны 7 бөлімнен тұрады: «Ғылым әлемі», «Ғалам. Жер.Адам»,«Заттаржәнематериалдар»,«Тіріжәнеөлітабиғаттағыпроцестер»,
«Энергия және қозғалыс»,«Экология және тұрақты даму», «Әлемді өзгерткенжаңалықтар». Бағдарлама білім алушыларға қоршаған әлемнің көптүрлілігін,табиғи құбылыстар мен процестердің өзара байланысын, тірі және өлі табиғаттаболатынтабиғиқұбылыстарменпроцестердіңсебептеріменсалдарын,табиғаттағынысандарменпроцестердіңкөптүрлілігінжүйелеупринциптерін,
 адамныңкөптегеніс-әрекетіүшінғылыми-жаратылыстанубілімініңмаңыздылығынтүсінугемүмкіндікберетіндейетіп құрылған.
Сабақуақытындабілімалушылардыңбайқау,ғылымизерттеудіжоспарлау,деректердіалужәнеұсыну,нәтижелердітүсіндірутәріздізерттеушілік,ойлау,сөйлеужәнекоммуникативтікдағдыларынқалыптастыруғаерекшеназараударуқажет.Мысалы,түрлітақырыптардызерделеуарқылыбілімалушызерттеужоспарынқұрастыруды,бақылауды,эксперименттер жүргізуді, нәтижелерді ауызша және жазбаша сипаттауды жәнебағалауды,қорытындыжәнетұжырымдамажасаудыүйренеді.Олбілімалушының үйде, мектепте, табиғатта бақыланған нысандар мен құбылыстардытүсінуіүшіналынғанбіліммендағдылардыкүнделіктіөмірдеқолданубіліктеріндамытады.
Оқупәніненәртоқсансайынбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны49-кестедекөрсетілген.

1. кесте.«Жаратылыстану»пәні бойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
5-сынып	2	1	2	2
6-сынып	2	1	2	2

«Жаратылыстану»және«География»пәндерібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардытолықтыружөніндеұсынымдар
Жоспарлаужұмысы.2021-2022оқужылында«Жаратылыстану»және
«География»пәндерібойыншаонлайноқужағдайындағыжіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружәнежаңаоқужылының оқу бағдарламасын меңгерту бағытында мақсатты шараларды жылбойыжүргізужолдарыұсынылады.
2021/2022 оқу жылы басталғанға дейін білім алушылардың қашықтан оқукезіндегі олқылықтарының орнын толықтыру үшін мүғалім өз пәні бойыншаолқылықтарды жоюмақсатындаарнайыжоспар дайындағаны жөн.
Оқубасталысыменбілімалушылардыңбағдарламағасайтақырыптарбойынша түсінбеген тұстарын анықтап, сол тақырыптарды қайталау жолдарынқарастырып,олқылықтарды анықтауұсынылады.
Білімалушылардыңбілімімендағдыларындағыолқылықтарқайдеңгейдежәнеқайбөлімдердеекенінанықтап,онықалайтолықтыруғаболатыныналдын ала ойластыруқажет.
Мектептер мұғалімдерге білімдегі олқылықтарды анықтауға және олардыжою стратегиясын енгізуге көмектесетін қолданыстағы бағалау тәсілін жасауғакүшсалуы керек.
Жүзегеасыружолдары.Оқушыныңоқумақсаттарынқайдеңгейдебілетінінанықтауүшінтесттер,сауалнамаларнемесеқарапайымәңгімелесуәдістерінқолдануұсынылады.
5-6-сыныптардыңбілімалушыларынажаратылыстану бағытындабілімберу, олардың жаратылыстану ғылымына деген қызығушылығының артуына,осыжастағылардыңмүмкіндігінеқарайзерттеулержүргізудіңқарапайым
 дағдыларын,әлемтуралыой-өрістерінкеңейтуге,ғылымдыұғынуменқоршаған әлемді тұтастай қабылдауларының дамуына, қоршаған әлемді бағалайжәнеқорғай білубіліктіліктерініңдамуынакөмектеседі.
«Жаратылыстану»пәнініңмақсаты–оқушыларғаеліміздіңтабиғаты,табиғибайлығы,экономикасы,«адам-адам»,«адам-қоғам»,«адам-табиғат»арасындағы қарым-қатынас туралы ғылыми ұғымдар мен дүниені танып білудіңәдіс-тәсілдерінмеңгертуболыптабылады.Осығанорай«Жаратылыстану»пәніне«География»,«Биология»,«Химия»,«Физика»пәндерінеөтпеліпәнретінде136сағатберілуіпәнтарапынанолқылықтаржіберумүмкіндігіназайтады.Бағалаубарысынегізіненмұғалімдердіңкүнделікпенжұмысынәтижесіндеберіліпотыр.«Күнделік»арқылымониторингқорытындысыреспубликабойыншақанағаттанарлық.БЖБменТЖБкөрсеткіштерініңжиынтығыойландырады.Соныменқатар«Жаратылыстану»пәніндетәжірибелік жұмыстардың көбі орындалмады, себебіүй жағдайында орындауқиындықтар тудырды.
Жаратылыстанупәнібойынша5-6-сыныптардағытәжірибелікжұмыстардыаптасоңындақосымшажүргізуарқылыбілімдегіолқылықтыңорнынтолықтыра аламыз.
Табиғаттағыфизикалық,химиялық,географиялықзаңдылықтарғабайланысты 6-сыныпта қарастырылатын тақырыптардың бастапқы түсініктеріберіледі. Жаратылыстану ғылымына тек 6-сынып материалдарын игерген соңнақтылыхимия,физика,биология,географиябағытындағымазмұнықарастырылмақ.
Жаратылыстану бағытындағы пәндердіңзертханалық және тәжірибелікжұмыстарыныңөздеңгейінде орындалуынакөңілбөлуұсынылады.
Жаратылыстану бағытындағы пәндер бойынша білімдегі олқылықтардыңорнынтолықтыруүшіноқытудыұйымдастырудыңбірнешеәдістеріұсынылады.
Білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырубағытындағыіс-әрекеттердіұйымдастыру бойыншаұсыныстар
1-тоқсанда:
5-сынып пен 6-сынып арасындағы сабақтастықты сақтау;4-сыныптанкелгенбаланыңжекеерекшеліктерінескеру.
7-сыныпта     білім     алушының     «Биология»,    «Химия»,     «Физика»,
«География»пәндерінде6-сыныптағы«Жаратылыстану»пәнініңмазмұныменсабақтастығынжәнеалған білімдеңгейін ескеру.

• ұсыныс:
• 5-сыныпқакелгенбілімалушыларғаарнайыфокус-жоспарқұру;
• бастауыш сыныпта «Жаратылыстану» пәнінен алған білімдеріне талдаужасау;
• «Биология»,«Химия»,«Физика»,«География»пәндерініңжоспарынасәйкес6-сыныптағымазмұнменсабақтастықтысақтайотырып,жоспаржасау.
• ұсыныс:

1)«Биология»,«Химия»,«Физика»,«География»пәндерініңәдістемелікбірлестігіоқушылардыңбіліктілігінанықтаужұмыстарынжүргізуі тиіс.
 Олқылықтардыңорнынтолықтырудыңкезеңдері:

1. қадам. Олқылықтарды анықтау. Диагностика жүргізу. Диагностикаданкейіноқушылардыңбіліміндегіолқылықтардыдеңгейінеқарайкүрделіденқарапайымғадейінжіктеп,бөлу.Біріншіорынданегізгібазалықбілімдегіолқылықтармен жұмыс: мысалы, заттар және олардың қасиеттері, периодтықзаң, энергия түрлерін т.б. білулері керек.Мектепте, жалпы өмірде бұл ұғымдарүнеміқолданылады,сондықтанолардыбіріншікезектемеңгертуұсынылады.
2. қадам. Уақытты белгілеу. Анықталған олқылықтардың деңгейіне қарайоған жұмсалатын уақытты жоспарлау. Бір тақырыпқа бірнеше сағат бөлунекерісінше бірсабақтың ішіндегібелгілібіруақыт жеткіліктіболуымүмкін.Мысалы, 6-сыныпта алдыңғы тақырыптардың мазмұнына назар аудара отырып,қайталамаужағын қарастыру.
3. қадам.Оқытуәдісінтаңдау.Білімдегіолқылықтардытолықтырубойыншашараларды таңдауүшфакторға байланысты:
4. өткізілетінматериалдыңкөлемі;
5. жоспарланғануақытмөлшері;
6. баланыңжасжәнежекеерекшеліктері.

Білімдегіолқылықтардытолықтыружұмыстарыныңформалары:

1. ӨзіндікжұмыстарТақырыптыжәнетапсырманытүсіндіреотырып,өзбетіншеізденуге тапсырмаберу;
2. Нақтымақсатқабағытталғанәрекеттержасау.

Егержекелегеноқушынемесесыныптағышағынтопқолдаудықажететсе,нақты мақсатқа бағытталған қысқасессияларұйымдастыруқажет.

1. Сыныптытолықоқыту

Егербүкілсыныптыңқажеттіліктерінемесеолқылықтарышамаласболса,бұлкөпуақыттықажететеді,бірақбілімалушылардыңбасымбөлігінқамтиды.
Білімдегіолқылықтардытолықтыруғабағытталғансабақтардыұйымдастыруформалары
1. Таза ауадағы сабақтарЖаратылыстану, биология, география, физикасабақтарынбаланыңденсаулығынсақтаудықамтамасызетуүшінарасындасаябақтарда немесе аулада, таза ауада өткізу ұсынылады. Мысалы тақырыптармен оқумақсаттарыбойынша:
«Жаратылыстану»пәнінен:

• деректерді жинау және жазу, макро және микроәлем, тірі табиғаттағыүдерістер;
• физикалықжәнехимиялыққұбылыстар,ауажәнеауаныңқұрамы;
• жергіліктіжердіңэкожүйелерінзерттеу.

«Физика»пәнінен:

• физикалық құбылыстар, кішкентай денелердің өлшемін қатарлау әдісіарқылы анықтау, механикалық қозғалыс және оның сипаттамасы, горизонтальлақтырылғандененіңқозғалысынзерделеу,аспансферасы,аспанкоординаталарыныңжүйесі,дыбыс,дыбыстыңсипаттамалары,акустикалықрезонанс,жаңғырық;

-ауарайыжәнеметеорологиялықэлементтер,атмосфералыққолайсызқұбылыстар,туғанөлкеніңфлорасыменфаунасы,топырақ,оныңқұрамымен
 құрылымы,Қазақстанныңтопырақтүрлері,топырақтыңэкологиялықпроблемалары,табиғи-аумақтықкешендер,табиғи-аумақтықкешендердіңқалыптасуы,табиғи-аумақтықкешендердіңтүрлері;туғанөлкемніңвизиткарточкасы:өлкетанудыңдеректербазасынәзірлеусындытақырыптардыдаладаөткізсе,әріқызықты әрі қауіпсізболады.
Сабақуақытындабілімалушылардыңбайқау,ғылымизерттеудіжоспарлау,деректердіалужәнеұсыну,нәтижелердітүсіндірутәріздізерттеушілік,ойлау,сөйлеужәнекоммуникативтікдағдыларынқалыптастыруғаерекшеназараударуқажет.Мысалы,түрлітақырыптардызерделеуарқылы,білімалушызерттеужоспарынқұрастыруды,бақылауды,эксперименттер жүргізуді, нәтижелерді ауызша және жазбаша сипаттауды жәнебағалауды,қорытындыжәнетұжырымдамажасаудыүйренеді.Олбілімалушының үйде, мектепте, табиғатта бақыланған нысандар мен құбылыстардытүсінуіүшін,алынғанбіліммендағдылардыкүнделіктіөмірдеқолданубіліктеріндамытады.
«Жаратылыстану» оқу пәнінен күрделі тақырыптар бойыншафокусжоспар

• сынып

№	Тақырыптар	Оқумақсаттары	Жұмысформасы	Уақыты	Қорытынды
1-тоқсан
1	Деректердіжинау     жәнежазу	нысандар    параметрлерінөлшембірліктерменанықтау; бақылаулар   мен    өлшеу деректерінтіркеу	мини-топтарменжұмыс		әңгімелесуарқылыбілімдерін байқау
2	Деректердіталдау	5.1.5.1қайталанғанөлшеулеркезіндегіарифметикалықорташашаманы                        есептейді          және тенденцияларынанықтау
3	Қорытындыжәнеталқылау	5.1.6.1   зерттеу   сұрағы   бойыншақорытындытұжырымдау
4	Жер                 бетінбейнелеутәсілдері	«жоспар»және«шарттыбелгілер»ұғымдарын түсіндіру; шартты белгілерді қолданып,жергіліктіжердіңпланыноқу; бір тәсіл бойынша жергіліктіжердіңтүсірілімінжасау(көзмөлшермен түсіру, полярлық түсіру,бағдарлық түсіру); тіркеуталаптарынасайжергіліктіжердіңқарапайымпландарынсызу	экскурсия-сабақ		сауалнамажүргізу
2-тоқсан
1	Заттардыңжіктелуі	еріген    заттың    массалықүлесінесептеу; заттардыерігіштігібойынша,металдар       және    бейметалдарға жіктеу	сыныпбойыншажұмыс		мини-тесттер

 

3-тоқсан
1	Тірітабиғаттағыүдерістер	фотосинтез       үдерісінтүсіндіру; 5.4.2.6   өсімдіктердепигменттердіңболуынзерттеу; фотосинтездіңжүруіүшінқажеттіжағдайларын зерттеу	тазаауадағысабақ		әңгімелесу
2	Энергия түрлері       менкөздері	5.5.1.1энергиятүрлерінажырату; 5.5.1.6          энергияның                     өзараайналымынамысалдаркелтіру	чартерлік сабақтар		мини-тест
4-тоқсан
1	Тірі ағзалардыңсаналуандығы	ағзаларды    тірі               табиғатдүниелерінежіктеу; біржасушалы                    жәнекөпжасушалыағзалардысипаттау	шағынтоппенсабақ		сұрақ-жауап

• сынып

№	Тақырыптар	Оқумақсаттары	Жұмысформасы	Уақыты	Қорытынды
1-тоқсан
1	Деректердіжинаужәнетіркеу	6.1.4.1 халықаралықбірліктер жүйесініңөлшембірліктерін пайдалану	PowerPointформатта слайдарқылытүсіндіру		презентация
2	Мәліметтерді талдау	6.1.5.1алынғандеректерді графикалықтүрдекөрсету	инфографика түріндісабақ		рефлексия
3	Жер өрістеріжәнеолардыңқұрамдас бөліктері	6.2.3.1 жер қабықтарыныңөзара байланыс тәсілдерінтүсіндіру	бейнематериалдар		әңгімелесу
2-тоқсан
1	Заттардыңқұрылысыменқасиеттері	атом менмолекулаларды,қарапайым және күрделізаттардыайырабілу; атомның негізгібөлшектерін жәнеолардың орналасуынсипаттау	практикалық жұмыстар		сұрақ-жауап
2	Заттардыңжіктелуі	заттардыорганикалық жәнебейорганикалық заттаркүйіндежіктеу; тірі және өлітабиғатта қышқыл, сілтіліжәне бейтарап ортаныайырабіледіжәнеәмбебапиндикатор көмегіменортаны анықтау	практикалық жұмыстар		сұрақ-жауап
3-тоқсан
1	Тірітабиғаттағы үдерістер	6.4.2.1 жасушакомпоненттерінанықтау 6.4.2.5азық-түлік	мектепасханасындағы практикалық		әңгімелесу

 

		өнімдеріндегі органикалықзаттардыңболуынтестілу; 6.4.2.6 ағзалардағықоректік заттардыңтасымалдануынмодельдеу; ағзадан бөлініпшығатынөнімдердіатау; тірі ағзалардыңтітіркендіргіштергежауапберуреакциясынзерттеу	жұмыстар
2	Энергиятүрлері менкөздері	энергиянышығарумен және оныңжұтылуыменбайланыстыүдерістерді атау жәнемысалдаркелтіру; электрэнергиясының бірлігінатау; электрэнергиясының құнынесептеу; энергияны алудыңбаламалыкөздерінұсыну	дәріс		өзіндікжұмыс
4-тоқсан
3	Экожүйелер	экожүйе құрамдасбөліктерінің өзарабайланысын графиктүрінде көрсету жәнетүсінду; экожүйеауысымдарыныңсебептерінтүсіндіру; экологиялықпирамидада энергия мензаттардың ауысуынтүсіндіру	таза ауадағысабақ		әңгімелесу

«Биология»оқупәні
Биологиялықғылымдартіріорганизмдердіңқұрылымыменфункцияларын,олардыңдамуынжәнетіршілікортасыменөзарақарым-қатынасынзерттейді.Қазіргізаманғыкөзқарастарбойыншаөмір–бұліріорганикалықмолекулалардантұратынжәнеэнергиямен,қоршағанортамен,заттармен алмасу нәтижесінде өз өмірін сақтап қалуға және өзін-өзі қалпынакелтіругеқабілеттікүрделі биологиялықжүйелердіңөмір сүрупроцесі.
«Биология»оқупәніжаратылыстану-ғылымибілімберудіңқұрамдасбөлігіретіндебілімалушылардақоршағанәлемніңалуантүрлілігіменэволюциясы,тіріорганизмдердіңдамузаңдылықтарытуралыбілімдіқалыптастырады,сондай-ақтабиғатәлемініңтаңғажайыпқұбылыстарынзерттеугемүмкіндікбереді.
 2021/2022оқужылында«Биология»оқупәнібойыншаоқупроцесінұйымдастырудакелесіоқубағдарламаларықолданылады:

1. ҚР БҒМ міндетін атқарушының 2017 жылғы «25 » қазандағы№ 545бұйрығыменбекітілгенНегізгіортабілімберудеңгейінің7-9-сыныптарынаарналған«Биология»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы (15-қосымша);
2. ҚР БҒМ 2020 жылғы «27»қарашадағы № 496 бұйрығымен бекілгенНегізгіортабілімберудеңгейінің7-9-сыныптарынаарналған«Биология»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілікоқубағдарламасы(23-қосымша).

 
 
 9-сыныпқаҚРБҒМ«ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрініңкейбірбұйрықтарынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»2019 жылғы «26» шілдедегі № 334 бұйрығымен енгізілген өзгерістеркөрсетілген бұйрыққа 15-қосымшада 14-тармақтың 14) тармақшасы мынадайредакциядажазылған:
«14)«Көбею».Адамныңжынысжүйесініңқұрылымыменқызметі.Екінші реттік жыныстық белгілер. Ұлдар мен қыздардың жыныстық жетілуі.Биологиялықжәнеәлеуметтікжетілу.Менструалдықцикл.Менструалдықциклдағыэстрогенменпрогестеронгормондарыныңмаңызы.Контрацепциятүрлері, жыныстық жолмен берілетін аурулар: Жүре пайда болған иммундықдефициттiңсиндромы(ЖИТС), сифилис,гонорея,гепатитВ,С.Алдыналушаралары.»;
9-сыныптың «Көбею» бөліміндегі «Аталық және аналық гаметалардыңқұрылысын зерттеу» зертханалық жұмысы, (оқу мақсаты: 9.2.1.2 аталық жәнеаналықжынысжасушаларыныңқұрылысынзерттеу)ҚРБҒМ«ҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»2019жылғы«26»шілдедегі№334бұйрығымен алынып тасталды;
«Биология» пәнінің мақсаты – білім алушылардың бойында органикалықдүниеніңкөптүрлілігітуралы,ондағыболыпжатқанпроцестермензаңдылықтар туралы білім жүйелерін қалыптастыру, сонымен қатар адам оныңажырамасбөлігітуралысаналы түсінікқалыптастыру.
Оқупәнініңміндеттері:

1. жер бетіндегі барлық тірі ағзалардың құндылығын түсіну үшін өмірдіңқұрылымды-функционалды және генетикалық негіздері туралы, тірі табиғаттыңнегізгіпатшалықтарыағзаларыныңкөбеюімендамуы,экожүйе,биоалуантүрлілік,эволюциятуралыбілімжүйесін қалыптастыру;
2. экологиялықэтиканормаларыменережелерін,табиғатқажауапкершілікпенқарауын қалыптастыру;
3. генетикалықсауаттылықтықалыптастыру–салауаттыөмірсалтынегіздері,психикалық,тәнжәне моральдық денсаулықсақтау;

 

1. оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамыту, биологиялық білімдерінпрактикада қолдануға ұмтылу, медицина, ауыл шаруашылығы, биотехнология,экологиялықменеджментжәнеқоршағанортанықорғаусаласындағыпрактикалықіс-шараларға қатысу.

7-9-сыныптарғаарналған«Биология»оқупәнініңоқужүктемесітөмендетілген үлгілік оқу бағдарламасында жаңартылған мазмұндағы үлгілікоқу бағдарламасында қаралатын пән мазмұны, барлық бөлімдер сақталған, текзертханалықжұмыстар,модельдеужәнеоқумақсаттарыныңсанындаайырмашылықтарбар.
«Биология»оқупәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:
7-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында 68 сағатты;8-сыныпта– аптасына2сағатты,оқужылында68сағатты;
9-сыныпта– аптасына2сағатты,оқужылында68 сағаттықұрайды.
Оқу жүктемесі төмендетілген оқу жоспары бойынша:7-сыныпта – аптасына 1 сағат, оқу жылында 34 сағатты;8-сыныпта– аптасына1сағат,оқужылында34 сағатты;
9-сыныпта– аптасына1сағат,оқужылында34 сағаттықұрайды.
Оқупәнініңмазмұны4бөлімдіқамтиды:

1. тіріағзалардыңкөптүрлілігі,құрылымыменқызметтері;
2. көбею,тұқымқуалаушылық,өзгергіштік.Эволюциялықдаму;
3. ағзаменқоршағанорта;
4. қолданбалыкіріктірілгенғылымдар.

«Биология»   пәнінде    негізінен    практикалық    дағдыларды                                дамытуғабағытталған белсендіоқытуәдістерін қолданған дұрыс.
7-сыныпта14зертханалықжұмыс,4модельдеуқарастырылған (50-кесте).
50-кесте.7-сыныптазертханалықжұмыстарсаны.

	Зертханалықжұмыстар	Модельдеу	Демонстрация
1-тоқсан	3	1	-
2-тоқсан	4	1	-
3-тоқсан	2	-	-
4-тоқсан	5	2	-
Барлығы	14	4	-

8-сыныпта14зертханалықжұмыс,2модельдеу,2демонстративтікжұмысқарастырылған,оныңішіндеқолданыстағыбағдарламада8-сыныптан–
3жұмысалынған.11зертханалықжұмысжаңаданқосылған.8-сыныптаөткізілгензертханалықжұмыстар санытөменде51-кестедекөрсетілген.
51-кесте.8-сыныптаөткізілгензертханалықжұмыстарсаны

	Зертханалықжұмыстар	Модельдеу	Демонстрация
1-тоқсан	5	1	1
2-тоқсан	3	-	-
3-тоқсан	6		1
4-тоқсан	-	1
Барлығы	14	2	2

 9-сыныпта 8 зертханалық жұмыс, 1 модельдеу, 7 демонстративтік жұмысқарастырылған.

1. кесте.9-сыныптаөткізілгензертханалықжұмыстарсаны

	Зертханалықжұмыстар	Модельдеу	Демонстрация
1-тоқсан	5	1
2-тоқсан	1	2
3-тоқсан	2	3	1
4-тоқсан	-	1
Барлығы	8	7

«Биология»пәнітірітабиғаттуралыілімдіүйрететінболғандықтан,тәжірибелік дағдыны дамытуға көбірек көңіл бөлінгені дұрыс, ұсыну арқылыэксперименттікжобанынақтылауды білуі керек.
Практикалықдағдыларбиологиялықбілім беру мазмұныныңмаңыздыбөлігіболып табылады.
Сабақта үлкейткіштерді қолдану, аспаптармен және препараттық инеменжұмыс,уақытшамикропрепараттардайындау,олардымикроскоппенқарапанықтаусияқтыіс-әркеттердетәжірибелік дағдыларға жатады.
Биологиялықбілімніңмазмұнындазияткерлікдағдыларқамтылған.Мысалы,танымпроцесінжетілдіругебағытталғанатау,сипаттау,негіздеу,анықтау,салыстыру,жалпылаужәне т.б.сипаттамаларбар.
Білім алушылар тәжірибе жұмыстарын орындау кезінде алған деректердіңнегізінде жаңалықтар ашады, табиғаттағы заңдылықтарды өз бетімен табады,деректерді өңдеу, нәтижелерді талқылау, жоспарлау мен өз зерттеу сұрағынажауап іздеуүшінөзінің зерттеужұмысынжүргізужұмыстарынүйренеді.
Тәжірибежұмыстарынорындаукезіндебілімалушылартабиғаттағызаңдылықтарды өз бетімен табады,жоспарлау мен өз зерттеу сұрағына жауапіздеуүшін өзінің зерттеужұмысын жүргізудіүйренеді.
Алғандеректердіңнегізіндежаңалықтарашады,табиғаттағықұбылыстардыңзаңдылықтарын өзбетімен табады.
Келесіқадамдарарқылыбілімалушыныңбойындатәжірибелікжәнезерттеушілікдағдылардыдамытуға болады:

• ғылымитәжірибеніжоспарлау(зерттеумақсаттарынанықтау);
• зерттеусұрағындайындау;
• зерттеуәдісіменматериалдардытаңдау;
• деректердіжазужәнеөңдеу(кесте,статистикалықанализқолдануымендиаграммалар түрінде);
• қорытындыжасау (тәжірибе жүзінде болжамды дәлелдеу,бақылаудыңнегізгінәтижелерінтұжырымдау);
• алынғаннәтижелердіталқылау(кемшіліктержәнезерттеуәдістерінжетілдірубойыншанұсұаулықтарды іздеу).

 
 
  Қолданбалыкурстарғанемесетаңдаукурстарынаұсынылатынтақырыптар:«Биологиялықмодельдер жәнеқолданбалы есептер»,«Әлемніңғылыми-жаратылыстану эволюциялық бейнесі», «Биологиядағы математикалықмодельдержәнеәдістер»,«Тамақтанужәнеденсаулық»,«Экологиялықэтика»,«Биологияжәнеденсаулық»,«Әлемніңзаманауиғылыми-жаратылыстану бейнесі», «Биологиялық белсенді қоспалар», «Бәрі біздің түп-тұқиямызда(генетиканегіздерібойынша)»,«Әлемніңінжумаржаны(7–9-сыныпқыздарынаарналғанкурс)»,«Меніңденсаулығым–меніңқолымда»,
«Тірі  жасуша   жұмбақтары»,  (Тұқым  қуалаушылықтың  заңдылықтары»,
«Биологияныңпроблемалары»,«Жасушаларжәнетері»,«Үйіргесіндегітелім»,
«Биогеографияпроблемалары»,«Тері–денсаулықайнасы»,«Заманауимикробиология»,«Нанотехнологияға кіріспе».
Тақырыптармұғалімдердіңмүмкіндіктеріжәнежағдайларынабайланыстыөзгертілуімүмкін.
«Биология»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны
Оқу пәнінен әр тоқсан сайын бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтықбағалау (БЖБ) және тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) өткізу қарастырылған.Төменде53-кестедеоқупәніненбөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаурәсімдерінің нақты саны көрсетілген.

1. кесте.«Биология»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырып бойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	3	3	3	3
8-сынып	3	2	3	3
9-сынып	3	3	3	3

ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарынасәйкес7-9-сыныптарда«Биология»пәнініңапталықжүктемесі1сағаттықұрайды.Сондықтаносыоқужоспарыменоқытылатын«Биология»пәнібойыншатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
«Биология»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардытолықтыружөніндеұсынымдар:
2021-2022оқужылында«Биология»пәнібойыншашектеушараларыкезіндегіоқужылдарындажіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасынмеңгертубағытындамақсаттышаралардыжылбойыжүргізуұсынылады.Аталған шаралардыкелесікезеңдер бойынша жүргізуұсынылады:
Диагностикалықжұмыс:

• пәннің оқу бағдарламасы мазмұны бойынша диагностикалық бақылаужұмысынжүргізу(өткеноқужылындағы күрделітақырыптар,оқумақсаттары);
• тақырыптар бойыншабілімдегіолқылығы бар оқушылардың санынабайланыстыөткентақырыптардыңжәнеоқумақсаттарыныңқиындықретінанықтау;

 Жоспарлаужұмысы:

• пәннің   оқу   бағдарламасы  бойынша   өткен   оқу   жылдарының             оқумақсаттарынажаңа оқужылындағысәйкестіоқумақсаттарын анықтау;
• сәйкесті   оқу   мақсаттары   анықталған   сабақтардың   қысқа             мерзімдіжоспарларын мақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпдайындау;
• пәнніңоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыбойыншаолқылықтарыанықталғаноқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңестеркестесінжасау.

Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы:

• пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдіжоспарнегізіндегісабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңаоқумақсаттарынмеңгерту;

-меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттары,пәнтақырыптары бойынша білім алушылар үшін қосымша оқу материалдарындайындау;

• білім алушылардың қажеттілігіне қарай және ата-аналардың келісіміменбілімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатында,жекеконсультациялар,қосымшасабақтар(«демалысмектептері»,«каникулдықмектептер», «жазғы мектептер» ұйымдастыру) өткізуде пән бойынша күрделітақырыптардымеңгерту;
• білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижесінталдаужәнеәдістемелікбірлестіктеталқылауұсынылады.

«Биология»пәндерібойыншашектеушараларыкезіндегіоқужылдарындажіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыанықтауды ауызша сұрақ қою, өзара бақылау, жазбаша жұмыстар, тестілеуарқылыжүргізуұсынылады.
Пәнбойыншаанықталғанқателерменолқылықтарды4блокқатоптастыруұсынылады:

• тіріорганизмдердіңкөптүрлілігі,құрылымыменқызметтері;
• көбею,тұқымқуалаушылық,өзгергіштік,эволюциялықдаму;
• ағзамен қоршағанорта;
• қолданбалыкіріктірілгенғылымдар.

Осылайшапәнмазмұныныңжүйесінеқарайтоптастыруолқылықтыңорнынтолықтырудареттіліктіқамтамасызетеді,зерттелетінтақырыптардыанықтаужәнеқосымшабілімберудіжоспарлаукезіндеоқумақсаттарыарасындағыжүйеліліктісақтағандұрыс.
 
 
 7-сыныпта1-тоқсанда«Экожүйелер»бөлімінбастағанда6-сыныптың
«Жаратылыстану»пәнінен4-тоқсандаөткен«Экологияжәнетұрақтыдаму»бөлімінестерінетүсіріп,ондағыолқылықтардыжоюғаболады.
 Білімдегіолқылықтардың орнынтолықтыруүшінбіріктіруге болатыноқумақсаттарымысалретіндеұсынылады:
«Экожүйелер»бөлімінде:
7-сыныптағы:
7.3.1.1жергіліктіжерэкожүйесіқоршағанортафакторларыныңтіріағзалардыңтіршілікәрекетіментаралуынаәсерін зерттеу;7.3.2.1адам менэкожүйеарасындағықарым-қатынастардысипаттау;7.3.2.2экожүйегежағымсызәсерететінадамтіршілігініңсалаларынамысалдаркелтіруоқумақсаттарын
6-сыныптағы: 6.6.1.1 экожүйе құрамдас бөліктерінің өзара байланысынграфиктүріндекөрсетужәнетүсінду;6.6.1.2экожүйеауысымдарыныңсебептерінтүсіндіру;6.6.3.1өзініңаймағындағыкейбірэкологиялықмәселелердіңсебептерінталдау;6.6.3.2экологиялықмәселелердішешужолдарынұсынуоқу мақсаттарымен;
«Тіріағзалардыңкөптүрлілігі»бөлімінде:
8-сыныптағы:
8.1.1.4 буынаяқтылар мен хордалы жануарлар кластарын ерекше белгілерібойыншатануоқумақсатын

1. сыныптағы:7.1.1.3омыртқасызжәнеомыртқалыжануарлардыңқұрылысыныңайырмашылық белгілерінсипаттау;

«Тынысалу»бөлімінде:

1. сыныптағы:8.1.4.1өкпеменұлпадағыгазалмасумеханизмдерінсипаттау; 8.1.4.2 тыныс алу және тыныс шығару механизмін түсіндіру; 8.1.4.3өкпеніңтіршіліксыйымдылығынанықтаужәнеқалыптыжағдайдағыжәнедененіңфизикалықжүктемесікезіндегітынысалудыңминуттықкөлемінанықтауоқумақсаттарын

7-сыныптағы:
7.1.4.5адамныңтынысалумүшелеріқұрылысыныңерекшеліктерінтаныпбілу;7.1.4.6тынысалумүшелерініңауыруларыныңсебептеріменолардыңалдын алужолдарынтүсіндіру;
«Көбею»бөлімінде:
8.2.1.2мүктерменқырықжапырақтардыңмысалындажыныстыжәнежыныссызұрпақтарының ерекшеліктерінтүсіндірумақсатын:
7.2.1.1 өсімдіктердің жыныссыз және жынысты көбеюін сипаттау оқумақсатымен;
«Қоректену»бөлімінде:
9-сыныптағы:   9.1.2.1  адамның   асқорыту   жолдарындағы                                   үдерістердісипаттауоқумақсатын

1. сыныптағы:8.1.2.1омыртқасыздар,күйісқайыратынжануарларменадамныңас қорытужүйесініңқұрылысынсалыстыру;

«Тынысалу»бөлімінде:

1. сыныптағы   9.1.4.1  тыныс   алу   реакциясының   химиялық             теңдеуінпайдаланаотырып,анаэробтыжәнеаэробтытынысалудысалыстыру;9.1.4.2

 бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағыбайланыстықарастыруоқумақсаттарын

1. сыныптағы:8.1.4.1өкпеменұлпадағыгазалмасумеханизмдерінсипаттау;8.1.4.2тынысалужәнетынысшығарумеханизмінтүсіндіру;

8.1.4.3 өкпенің тіршілік сыйымдылығын анықтау және қалыпты жағдайдағыжәнедененіңфизикалықжүктемесікезіндегітынысалудыңминуттықкөлемінанықтауоқу мақсаттарымен;
«Бөліпшығару»бөлімінде:

1. сыныптағы:  9.1.5.1нефронныңқұрылысыменқызметінсипаттау;

9.1.5.2 фильтрация және несептің түзілуі үдерістерін сипаттау; 9.1.5.3 бүйректіңжұмысынаәсерететінфакторлардысипаттау;9.1.5.4зәршығаружүйесі,бүйрекауруларыныңалдыналушараларынтүсіндіру;9.1.5.5әртүрліағзалардыңмекенетуортасымензаталмасуларыныңсоңғыөнімдеріарасындағыбайланыстыорнатуоқумақсаттарын

1. сыныптағы:8.1.5.1адамныңзәршығаружүйесімүшелерініңқұрылысыменқызметтерінсипаттау;8.1.5.2бүйректіңқұрылымдықбөліктерін танып білу; 8.1.5.3 терінің құрылысы мен оның бөліп шығарудағымаңызын сипаттау; 8.1.5.4 тері ауруларын және оның алдын алу шараларынтүсіндіруоқу мақсаттарымен;

«Қозғалыс»бөлімінде:

1. сыныптағы 9.1.6.1 қол бұлшық еттерінің максимальды жұмыс күшінжәнекүшкетөзімділігінзерттеу;9.1.6.2бұлшықеттіңжиырылужиілігінебұлшықетжұмысының тәуелділігін зерттеуоқумақсаттарын

8-сыныптағы: 8.1.6.5бұлшық ет ұлпасының қызметтері түрлері менолардың қызметтерін сипаттау 8.1.6.6 адам бұлшық еттерінің құрылысы менбұлшықеттоптарыноқыптануоқумақсаттарымен;
«Микробиология және биотехнология» бөлімінде:8-сыныптағы:
8.4.3.1қарапайымдылар,бактериялар,саңырауқұлақтар,вирустарментуындайтын аурулардың ерекшеліктері мен алдын алу шараларын сипаттау оқумақсатын
7-сыныптағы:
7.4.3.1бактерияларформаларыныңәртүрлілігінсипаттау;
7.4.3.3антибиотиктер,антисептиктермензалалсыздандыруөнімдерініңқолданылуынсипаттау;7.4.3.4вирустардыңтіршіліктіңжасушасызформасыекендігінтүсіндіруоқумақсаттарыменбіріктіругеболады.
«Биология» пәні бойынша білімдегі олқылықтарды жою үшін сабақтыұйымдастырудың бірнеше формасын қолдануға болады. Мысалы «Саябақтағысабақ»,«Тазаауадағысабақ»,«Табиғатаясында»дегенсияқтыформаларнегізіндеәлеуметтікарақашықтықтыдасақтап,денсаулықтыданығайтуғаболады.
«Биология» пәні мұғалімдеріне білім алушылардың денсаулығын сақтаумақсатындатазаауадажүргізугеболатынтақырыптартізіміұсынылады:
 «Тазаауадағысабақтар»

1. сыныпта:

Ортаның    экологиялық    факторлары:   абиотикалық                             (температура,жарық,рН,ылғалдылық)биотикалық(микроағзалар,жануарлар,өсімдіктер).
Зертханалық   жұмыс   «Жергілікті    жердің   экожүйелерін   зерттеу(мектеп ауласымысалында)»;
Өсімдіктерде макроэлементтердің тапшылығы;Жапырақтыңқұрылысыменқызметі;
Өсімдіктердіңөсуімендамуынажарықтыңәсері.Жарықтыңтүсудеңгейінеқарайөсімдіктердің бейімделуі;

1. сыныпта:

«Дене жаттығуларының жүрек жұмысына әсерін зерттеу»;Тынысалудыңминуттық көлемі;
Ашықтұқымдыжәнежабықтұқымдыөсімдіктердіңтіршілікциклі;
Адамныңтабиғаттағыролі.Табиғаттытиімдіпайдалану.Табиғаттықорғау.
«Медбикемен   сабақ»   формасын   мектептегі   медициналық                                  кабинеттешағынтоптармен жүргізуге болады.

1. сыныпта:

Адамныңтынысалужолдарыныңқұрылысыменгазалмасумүшелері;
Тыныс алу мүшелерінің аурулары. Тыныс алу мүшелерінің ауруларыныңсебептері мен алдын алу жолдары (өкпе обыры, астма, бронхит, туберкулез,тұмау;
Зертханалықжұмыс«Тізерефлексі»;
Зертханалықжұмыс«Антибиотиктер,антисептиктержәнезалалсыздандыруөнімдерін қолданудызерттеу»

1. сыныпта:

Тістің   құрылысы  мен   қызметі,   сүт   тістердің   тұрақты                       тістергеауысуы.Тіс гигиенасы;
Жұқпалыауруларжәнеолардыңалдыналу:амебалыққантышқақ,фитофтороз,оба,күл,лейшмания,герпес;
Гиподинамия.  Сымбаттың   бұзылуы   және    жалпақтабандылықтыңпайда болу себептері;
Көрумүшелерініңқұрылысы.Көрудіңмаңызы.Көруқызметініңбұзылуы.
Көругигиенасы.
Зертханалық   жұмыс   «Көру   жітілігі   мен   көру   аймағының                                  шегінзерттеу»;
Естумүшесініңқұрылысы.Естудіңмаңызы.Естудіңбұзылусебептері.
Естумүшесініңгигиенасы.
Зертханалықжұмыс«Дыбысты                                                                    қабылдауерекшеліктерінзерттеу».(құлақтыңесту қабілетінанықтау);

1. сыныптамедбикекабинетінеқызбалаларменмынасабақтардыжүргізуұсынылады:

 Менструалдықцикл:менструалдықциклындағыэстрогенменпрогестеронгормондарының маңызы;
Контрацепциятүрлері;
Жыныстықжолменберілетінаурулар
«Биология»пәніноқытудаеңбастымақсатбілімалушылардыңфункционалдықбілімменпрактикалықдағдыларынқалыптастыруболуыкерек.Мысалыбиологиялықбілімніңнәтижесіндеденсаулықтысақтау,нығайту, әртүрлі жұқпалы аурулардан қалай қорғану, алғашқы жәрдем көрсетебілу, дұрыс тамақтану, тағам құрамындағы дәрумендердің түрлерін біліп, соғанқарай тамақтану рационын құру, ауру туғызатын бактериялар мен вирустадансақтану,үнеміиммунитеттікөтеріпжүрусындыөмірбойыөзінеқажеттібілімді алуы тиіс. Әрі қарай үлгі ретінде алдын ала болжаммен күрделі дегентақырыптар бойыншақосымшасабақтардың жоспарларыұсынылады.

• сыныпқа арналған «Биология» оқу пәнінен күрделі тақырыптар бойыншафокусжоспарүлгісі

№	Тақырыптар	Оқумақсаттары	Жұмысформасы	Қорытынды
1-тоқсан
1	Экологиялықсукцессиялар:Біріншіжәнеекіншіреттіксукцессиялар.Экожүйелердің алмасуы	7.3.1.4 экологиялықсукцессияүдерісінсипаттау	кестелерменжұмыс	тест
2	Дихотомиялықәдіс.Дихотомиялық         кілттердіқолдану	7.1.1.4      жекелегенағзаларғақарапайымдихотомиялық кілттердіқолдану	ойынсабақ	сұрақ-жауап
3	Азық-түліктердегі органикалықзаттар:нәруыздар,майлар,көмірсулар.                                 Зертханалықжұмыс           «Азық-түліктердекөмірсулар,нәруыздаржәнемайлардыңбарболуын зерттеу»	7.4.1.3             азық–түліктердекөмірсулар,нәруыздар              және майлардың         барекендігіндәлелдеу	мектепасханасына саяхат	әңгімелесу
2-тоқсан
1	Ксилема,флоэмажәнеолардыңқұрылымдықэлементтері	7.1.3.5флоэмаменксилеманыңэлементтерінқұрылысынсалыстыру	бейнематериалдаркөрсету	суретсалу
2	Модельдеу«Омыртқалыжәнеомыртқасыз жануарлардыңтынысалу жүйесі мүшелерінсалыстыру»	7.1.4.4омыртқасызжәне омыртқалыжануарлардыңтыныс алумүшелерінсалыстыру	шағынтоптардамодельдеужұмысы	суретсалу

 

3-тоқсан
1	Жүйке жүйесінің құрамбөліктері. Жүйке жүйесініңқызметі. Нейронныңқұрылысы: денесі, дендриттер,аксон.Нейронныңқызметтері	7.1.7.2                        жүйкежүйесініңқызметінжәнеқұрылымдықкомпоненттерінатау	өзараынтымақтастық (9-сыныпоқушыларынтарту)		тест
2	Жүйке жүйесінің орталық жәнешеткібөлімдері.Жұлын.Ми.Мибөлімдерініңқұрылысыменқызметтері:сопақшами,артқы(микөпірі,мишық),орталықжәнеаралықми. Үлкенмисыңарлары	7.1.7.4         орталық жүйке            жүйесібөлімдерініңқұрылысы                              менқызметтерінсалыстыру	тренажер-сабақ		шығармашылықесеп
4-тоқсан
1	Жүрепайдаболғанжәнетұқымқуалайтынбелгілер.Хромосоманыңқұрылымы.Генетикалық          материалдысақтаушы және тасымалдаушыДНҚжайлытүсінік	7.2.4.1                  адамағзасындағытұқымқуалайтынжәне                          тұқымқуаламайтынбелгілерді зерттеу		интегралдысабақ-мектепмедбикесінтарту	сұрақ-жауап
2	Жануарлардағытуражәнетүрленіпдамуонтогенезтиптері.Бунақденелілердіңшалажәнетолықтүрленіп дамуынамысалдар.	7.2.3.3өсімдіктерменжануарлардағыонтогенез кезеңдерінажырату		Модельдеусабағы	тест

• сыныпқаарналған«Биология»оқупәніненкүрделітақырыптарбойыншафокусжоспарүлгісі

№	Тақырыптар	Оқумақсаттары	Жұмысформасы		Қорытынды
1-тоқсан
1	Жасушаныңқұрамындағыорганикалық  заттар.Мономерлерменполимерлерарасындағы айырмашылық	8.4.1.1 биологиялықмысалдардыпайдаланыпполимерлер менмономерлерарасындағыайырмашылықты сипаттау		чартерсабақ	кесте
2	Нәруыздар,     қасиеттері     менқызметтері	8.4.1.3      нәруыздардыңбиологиялық құрылымыменқызметі		фокустоппенсабақ	әңгімелесу
2-тоқсан
1	Ағзаныңішкіортасыжәнеоныңмаңызы.Лимфа.Лимфаайналымыменоныңмаңызы.Гомеостаз.Ағзаныңішкі ортасы:қан,лимфа,ұлпасұйықтығы	8.1.3.5лимфажүйесінжәнеқан,ұлпасұйықтығыменлимфаарасындағы                                өзарабайланыстысипаттау		дәріс-сабақ	сұрақтар

 

2	Қан топтары. Қан құю. Резус-фактор.Агглютинация.Резус-конфликт	8.1.3.7агглютинацияжәнерезус-конфликтмеханизмдерін түсіндіру	сессия-сабақ	сұрақтар
3-тоқсан
1	Зәр            шығару            жүйесімүшелерінің           құрылысы(бүйрек,несепағар,қуық,несепжолы)менқызметі.	адамныңзәршығару       жүйесімүшелерінің құрылысыменқызметінсипаттау; бүйректіңқұрылымдықбөліктерінтанып білу	бейнематериалдар	мини-тест
2	Зертханалық жұмыс «Сүйектіңмакрожәнемикроскопиялыққұрылысы».Демонстрация «Сүйектіңхимиялыққұрамы»	8.1.6.2                сүйектіңхимиялыққұрамын,макро                                  және микроскопиялыққұрылысынзерттеу	чартер-сабақ	кестетолықтыру
3	«Гормондар»,     «Гуморальдықреттелу»ұғымдары.	эндокринді,экзокринді және араласбездердіңорналасқанжерлерін       анықтау; бездердің негізгіқызметтерін түсіндіру	сессия-сабақ	кесте
4-тоқсан
1	Митоз.Мейоз.Митозбенмейоздың           биологиялықмаңызы	8.2.2.1тіріағзалардыңтіршілік       әрекетіндегі митоз    бен    мейоздыңмаңызын түсіндіру	чартерсабақ	тест
2	Эмбрионалдықдамукезеңдері:бластула,гаструла,нейрула.	8.2.3.1эмбрионалдықдаму кезеңдерінсипаттау;	лекция	кесте

• сыныпқа арналған «Биология» оқу пәнінен күрделі тақырыптарбойыншафокусжоспар үлгісі

№	Тақырыптар	Оқумақсаттары	Жұмысформасы	Қорытынды
1-тоқсан
1	Жасушалардың             сызықтықұлғаюынесептеу.Ұлғаю,актуальдыөлшеміжәнесуреттің нақты өлшемі. ӨлшембірліктерінСИжүйесінеаудару(сантиметр-миллиметр- микрометр-нанометр).	9.4.2.2 микрофотографиянықолданып,жасушалардыңсызықтық                          ұлғаюынесептеу	лекция-сабақ	модельдеу
2	Ферменттердің әсер етумеханизмі. Ферменттіңбелсендіорталығы. Зертханалықжұмыс «Ферменттердің белсенділігінеәртүрлі жағдайлардың	9.4.1.1 ферменттермеханизміноқыптану; 9.1.2.3 ферменттердіңбелсенділігіне әр түрліжағдайлардың(температура,pH)	Зертханалықжұмысбойыншачартерліксабақ	кестенітолықтыру

 

	(температура,pH)әсерін зерттеу»	әсерін зерттеу
2-тоқсан
1	Миеленді, миеленсізаксондарда жүйкеимпульстарының туындауыжәне өткізілуі. Өткізужылдамдығы.Мембраналықпотенциал, тыныштықпотенциалыжәнеәрекет потенциалы.	9.1.7.3 жүйкеимпульсініңтуындауыменөтуін сипаттау	Модельдеусабағы	тест
2	Нейрокомпьютерлікинтерфейс.Компьютерменмиарасындағы ақпарат алмасужүйесі	9.4.4.2 «компьютер-ми»интерфейстехнологиясыныңерекшеліктерін оқып білу	инфографикалықсабақ	сызбалар
3-тоқсан
1	Интерфаза. Интерфазакезеңдері:Gl,SжәнеG2	9.2.2.1 жасушаайналымыныңинтерфазакезіндегі жүретін үдерістердітүсіндіру	дәріс-сабақ	интерфазаграфигі
2	Моногибридті және дигибридтібудандастыру.Басымдылықзаңы.Ажыраузаңы	9.2.4.2                  моногибридтібудандастырудыңцитологиялықнегіздерін                дәлелдеужәнеесептер шығару	фокус-топтарменесеп	тест
3	Жынысгенетикасы.Жыныстыанықтаудың генетикалықмеханизмі.	9.2.4.7 жыныстыанықтау кезіндехромосомалардыңрөлінтүсіндіретін сызбажасау	тренажер-сабақ	тест
4-тоқсан
1	Құрсақта даму. Ұрықтықдамудың алғашқы кезеңдері.Ұрықтың қалыптасуы мендамуы	ұрықтыңдамуындағыплацентаның маңызынтүсіндіру; эмбрион менұрықтыңдамуын салыстыру	дәріс-сабақ	тест

«Химия»оқупәні
Химия – заттар, олардың қасиеттері, құрылымы және олардың бір-бірінеайналуытуралы ғылым.
Химия органикалық және бейорганикалық заттардың құрамын, заттардыңқұрылымын, заттардың өзара әрекеттесу қабілетін зерттейді және химиялықэнергияның жылу, электр, жарық тағы басқа энергияларға өту құбылыстарынзерттейді.
7-9-сыныптарда«Химия»оқупәнініңтөмендетілгеноқужүктемесібойыншаәзірленгенҮлгілікоқубағдарламасында  жаңартылғанмазмұндағы
 Үлгілік оқу бағдарламасында қарастырылатын бөлімдер толығымен сақталған,тек оқу мақсаттарының, зертханалық жұмыстар мен көрсетілімдердің санындаайырмашылықтар бар(54-кесте).

1. кесте.Зертханалықжұмыстарменмодельдеусаны

Сынып	Оқумақсаттарыныңсаны		Зертханалық жұмыстарсаны		Практикалықжұмыстарсаны
	Жаңартылған мазмұндағыҮОЖ	Жүктемесі төмендетілгенҮОЖ	ЖаңартылғанмазмұндағыҮОЖ	Жүктемесі төмендетілгенҮОЖ	ЖаңартылғанмазмұндағыҮОЖ	Жүктемесі төмендетілгенҮОЖ
7	49		11		4
8	72	51	10	9	7	4
9	109	79	17	9	6	4

Тәжірибелік дағдыны дамытуға арналған тәсілдердің бірі – демонстрация.Демонстрацияныжүргізумыналардықамтуы мүмкін:

1. қауіпсіздік:кейбіржұмыстардытоппенорындаудыңқауіптілігі жоғарыболуымүмкін;
2. уақыт:демонстрацияларәдеттеазуақыттыалады;
3. нәтиже: кейбір нәтижелерге қол жеткізу қиын және білім алушылардыңбілімдеңгейінен жоғары болуымүмкін.

Сәтсізшыққантәжірибеніуақыттыысырапетуретіндеқарастыруғаболады.
Мұғалімнің  демонстрация  жасауы   тиімді,   бірақ                               білімалушылардыңкөпшілігіпрактикалықэксперименттерді ұнататынынестесақтағанжөн.
Білімалушылар:

• нәтижелердіқалайбағалаудыжәнеқорытындыжасауды;
• тәжірибелікөлшемдердегіауытқулардыанықтауды;
• тәжірибелікпроцедуралардағышектеулерді;
• өлшеумендеректердіңдәлдігін;
• процедураларменаппаратуралардыжақсартудымеңгеруітиіс.

«Химия» пәнін ұйымдастырудағыміндеттердің бірі білім алушылардыңоқупәндерібойыншаалғанбілімдерінкүнделіктіөмірдеқолданужәнетәжірибегебағытталғанбіліктілігімендағдыларындамыту.Химиясабақтарында жүргізілетін практикалық және зертханалық жұмыстар талдауға,жинақтауға,бағалауға,болжауға,есептеуге,түсіндіруге,құбылыстарменпроцестердіңсапалықжәнесандықсипаттарынанықтауға,жобалықтапсырмалар орындауға, тәжірибелер және эксперименттер жасау дағдыларынқалыптастыруғабағытталған.
Практикалықжәнезерттеушілікжұмыстар,зертханалықтәжірибелерорындау,эксперименттержәнеэксперименттікесептершығару,жобаларорындау,модельдерқұрастырубарысындатабиғижәнеәлеуметтік-экономикалықпроцестердің,құбылыстармензаңдылықтардыңмәнінтүсінутереңдетіледі.
 Білім алушылар себеп-салдарлық байланыстарды көре білулері, қоршағанортадағыөзгерістердіанықтайалулары,нақтыжағдаяттардыңсалдарынанболатынқауіптіөзгерістердіңалдыналутәсілдерінұсынаалуларытиіс.
Оқубағдарламаларындабілімалушылардыңзерттеушілікдағдыларынқалыптастыруғабағытталғанзертханалықжәнепрактикалықжұмыстардыорындауқарастырылған,мысалы«Тағамқұрамындағықоректікзаттардыанықтау» практикалық жұмысы, «Тыныс алу процесін зерттеу»зертханалықтәжірибесі т.б.
Қазақстанныңбайлығыболыптабылатынжанармайқорыменминералдықресурстартуралыбілімалушыларға«Жаратылыстану»және
«География» пәндері курсынан өз білімдерін жинақтап қорытуға мүмкіндіктерібар. Жер қыртысының химиялық құрамы, кендерден металл өндіру негіздерімәселелеріқарастырылады.Бұлтақырыптызерделеужансызтабиғаттаөтіпжатқанпроцестертуралыбілімдерінтереңдетуге,сондай-патриоттықсезімдеріноятуға мүмкіндік береді.
Оқу жылы ішінде химия пәні мұғалімдерінің әдістемелік бірлестіктерінетөмендегідейтақырыптарұсынысретінде беріледі:
Химияныоқытупрактикасындазаманауидидактикалықтәсілдердіжүзеге асыру. Оқытудағы жүйелік әрекет және тұлғаға бағытталған тәсілдер.Білім алушылардың оқу-танымдық және ғылыми-зерттеу құзыреттерін дамыту.Пәнішілікжәнепәнаралықбайланыстыжүзегеасыру.Белсендіжәнеинтербелсенді оқыту әдістерімен химия сабақтарында білім беру саласындағыынтымақтастықтыұйымдастырутәсілдері.
Біліммендағдылардытүзетубойыншаіс-шаралардыұйымдастыру,өзін-өзібағалаудағдыларындамытубойыншаіс-шараларұйымдастыру.Химияпәнібойыншаоқусабақтарындабақылау-бағалаупроцесіндебілімалушылардың ұйымдастырушылық және білімділік қабілеттерін қалыптастыру.Білім алушылардың бірін-бірі бақылау, бірін-бірі бағалау, өзін-өзі бағалау, керібайланыс тәсілдерін тиімді пайдалану, пәнді оқытуда анықталған кемшіліктердіжоюбойынша жүйеліжұмыстардыұйымдастыру.
Жалпыортабілімберуұйымдарындағы«Химия»пәніноқытудағыақпараттық-коммуникациялықтехнологиялар.
Білім алушылардың ақпараттық-коммуникациялық құзыреттілігін дамытужәнебілімсапасын арттыру мақсатындахимиясабақтарындажәнесабақтантысқызметтезаманауитехнологияларменэлектрондыоқытуқұралдарынпайдалану.Медиабілімберуқұзыреттілігінқалыптастыру:талдау,бағалау,ақпараттыпайдалану,онытүсіндіружәнежаңамәселелердішешуүшінқолданудағдыларындамыту.Компьютерліктехнологиялардыпайдаланаотырып,химиялықэксперименттердімодельдеуәдістері(виртуалдызертхана).
Академияпедагогтергебілімберудіңжаңартылғанмазмұнынакөшужағдайынаәдістемелікұсынымдамалардайындады.ҰсынымдамаларАкадемияныңсайтынаорналастырылған.
Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны55-кестедеберілген.
 

1. кесте.«Химия»пәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	1	1	1	1
8-сынып	1	1	1	1
9-сынып	1	1	1	1

2021-2022 оқу жылында білім алушылардың өткен оқу жылдарындағыбіліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылынаарналған оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарының меңгерілуінқамтамасыз ету бойынша мақсатты жұмыс жоспарын әзірлеу реті(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткеноқужылдарындағыхимияоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыбойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу(әртүрлітесттапсырмалар,графиктер,диаграммалар, есепшығару, жазбашатапсырмалар)
2	Тақырыптарбойыншаолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардың ішінен қиындық тудырған тақырыптарды анықтау. Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөпболса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Мысалы,9-сыныптаоқушыегер«нөлдікқосынды»әдісіменформуланықұрастыраалмаса,салыстырмалымолекулалық/формулалық массаны анықтап алмаса, заттар массасының сақталузаңынқолданаалмаса,қоспаменбайланыстыесептеугеберілгентапсырманы шығараалмайды.
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәннің оқу бағдарламасы бойынша жаңа оқу жылында өтілетін тақырыптар меноқу мақсаттарына сәйкес келетін өткен оқу жылдарындағы күрделі тақырыптарменоқумақсаттарынанықтау.Егербағдарламадаоқумақсаттары,оқусағаттарыныңсаныбойыншаөзгерістерболса,бұлжағдайдыоқушылардың біліміндегіолқылықтардыжоюүшін жұмыстыжоспарлаукезіндеескеруқажет.
4	Сәйкескелетінтақырыптарменоқумақсаттарынанықтағаннанкейінқысқамерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағы тақырыптар бойынша білімінде олқылығы бар оқушыларға алдыналадайындалыпкелугеберілетінтапсырмаларәзірлеу.Шағынжобаларды,презентацияларды,пікірталастүріндеөткізуге,ғылымиэссежазуғажәнет.б қосуғаболады.
5	Пәнніңоқу бағдарламасы бойынша жаңа оқу жылындағы тақырыптар мен оқумақсаттарынасәйкес келмейтінөткеноқу жылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқу мақсаттарын анықтау. Мысалы, «метанол мен этанолдың адам ағзасынафизиологиялықәсерінтүсіндіру»,«аммиакөндірісініңүдерісінсипаттау»оқу мақсаттары
6	Жаңа     бағдарламаға     сәйкес    келмейтін     өткен    оқу    жылдарының    күрделітақырыптары        мен     оқу      мақсаттары    бойынша        білімінде         олқылықтары           бар оқушылардыңтізімінжасаужәнетоптастыру
7	Білімінде       олқылықтары       бар       оқушылардың       топтарымен       өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетін жаңатақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
9	Біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңесберу

 

	кестелерінжоспарлаупринциптері: жаңасабақтанбұрынкеңесберу; жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; II,III, IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңес өткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңаоқужылындаоқупәндерібойыншабілімалушылардыңбілімсапасынажүйелімониторингжүргізукестесінжәнеталдаужұмысыныңжоспарындайындау (бұл жерде білім алушының өткен оқу жылы бойынша білімінің сапасыда,олқылықтарыда көрінеді): -           қыркүйектіңекіншіаптасы(диагностикалықәкімшілікбақылау); -           бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ)кестесі; -           тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Химиябағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақжоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегі олқылықтарынтолықтыраотырыпжаңаоқумақсаттарынақолжеткізу
16	Жаңасабақтанбұрынкеңесберукестесібойыншасабақжүргізуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
17	Жаңа    сабақтан    бұрын    сенбілік    немесе    жексенбілік    кеңес    беру             арқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізукестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: диагностикалықбақылаужұмысыныңталдамалықесебін; тоқсанбойыншажиынтықбағалаужұмысыныңталдамалықесебін әдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте; бөлімбойыншажиынтықбағалаужұмысыныңталдамалықесебін әдістемелікбірлестікте; -             оқу    жылының   қорытындысы    бойынша    талдамалақ    есепті    әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңесте талдаужәнеталқылау.

«Химия» пәнінен 8-9-сыныптарда кіріктіріп оқытуға болатыноқумақсаттары

7-сынып	8-сынып	9-сынып
7.1.2.2 – әрбірэлементтің химиялықтаңбаменбелгіленетіндігінжәне белгілі атом түрі екенінбілу	8.1.3.4 – алғашқы 20химиялық элементтіңэлектрондықконфигурациясынжәне электронды – графикалықформулаларынжазабілу	9.1.4.6 – аммиактыңмолекулалық,электрондықжәне құрылымдықформулаларынтүсіндіру
7.1.2.4– заттарды құрамынақарайжай	8.1.4.3– заттар қасиеттерініңкристалдық	9.1.4.8–кремний,оның диоксидіменкарбидіндегі

 

жәнекүрделігежіктеу	тортиптерінетәуелділігінтүсіндіру	химиялық байланыс түрінжәнекристалдықтортипін сипаттау
	8.2.1.3 – топтар менпериодтарда элементтерқасиеттерінің өзгеру заңдылығынтүсіндіру	9.2.1.8–топтагалогендерқасиеттерінің өзгерузаңдылықтарын болжау

Ұсыныстар:

1. ҚМЖәзірлеуүшінкестегесәйкесалдыналакеңесберуүшіноқушылардың олқылықтарытуралы ақпаратболуы керек.
2. Сабақтарбарысындаоқушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардытолықтыру үшін сыныптар бойынша оқыту мақсаттарын кіріктіру (ішкі жәнесыныпаралықинтеграция).
3. Оқытудың жеке мақсаттары бойынша сенбі және жексенбі күндері кеңесберукестесінесәйкессабақ-экскурсияларұйымдастыру.Мысалы,«кенненметаллалупроцесінсипаттау»,«синтетикалықжуғышзаттардыңқоршағанортағаәсерін түсіндіру»).
4. Зерттеушіліксипаттағызертханалықжәнепрактикалықжұмыстардыканикулжәнежазғымектепкүндеріндеконсультациякестесінесәйкесжүргізу.

«Физика»оқу пәні
«Физика»пәніноқытумақсаты–білімалушылардыңғылымидүиетанымдық негіздерін, әлемнің жаратылыстану-ғылыми бейнесін тұтастайқабылдауын,өмірдемаңыздыпрактикалықмәселелердішешудетабиғатқұбылыстарын бақылау,жазу,талдауқабілеттерінқалыптастыру.
7-9-сыныптарда «Физика» пәні төмендетілген оқу жүктемесімен үлгілікоқу жоспарының (2021 жылғы 26 наурыздағы №125 бұйрықпен өзгертулер ментолықтыруларенгізілді)негізіндежәнеүлгілікоқубағдарламасыменоқытылады(2020жылғы27қарашадағы №496 бұйрығы).
«Физика» оқу пәнінен төмендетілген оқу жүктемесімен әзірленген 7-9-сыныптарға арналған Үлгілік оқу бағдарламасында пән бойынша жаңартылғанмазмұнның үгілік оқу бағдарламасының бөлімдері толығымен сақталған, оқытумақсаттарыжүйеленді.
Оқужоспарыныңкөлемін 1 сағатқа дейін төмендету үшін қажет болғанжағдайда«*»белгісі қойылған тақырыптардыбіріктіруұсынылады.
Жүктеменіңсағатынкөбейтуүшін7-9-сыныптарда«Физика»пәнібойынша төмендетілген оқу жүктемесімен үлгілік оқу жоспары (2021 жылғы 26наурыздағы № 125 бұйрықпен өзгертулер мен толықтырулар енгізілді) негізіндеәзірленген ұзақ мерзімдіжоспардың мазмұны сақталады.
Оқу материалының көлемін ұлғайту үшін мұғалім «Қолданбалы физика»тақырыптарыненгізеалады,сандықжәнесапалықесептердішығару,практикалықтапсырмалардыорындауүшінсағаттардыңсанынкөбейтугемүмкіндігібар.
Физикасабағындааймақтықжәнежергіліктіаспектілердеқолданбалықұндылығыбароқушылардыңжобалыққызметінұйымдастыру,физикасаласындағы Қазақстанныңғылымижетістіктерінзерттеуұсынылады.
 8-9-сыныптарда«Физика»пәніноқытудапәнніңпрактикалықбағыттылығыкүшейтіледі.

1. кестеде«Физика»пәнінен(7-9-сыныптар)оқужүктемесітөмендетілген Үлгілік оқу жоспарына негізделген әр тоқсан сайын өткізілетінбөлімбойынша жиынтықбағалаусаныкөрсетілген.

56-кесте.«Физика»оқупәніненбөлімбойыншажиынтық бағалаусаны

Сынып	ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	2	2	1	1
8-сынып	1	1	3	1
9-сынып	2	2	2	2

Төмендетілгеноқужүктемесіменүлгілікоқужоспарына(2021жылғы
26наурыздағы№125бұйрығыменөзгертулерментолықтыруларенгізілді)сәйкес«Физика»пәнініңапталықжүктемесі1сағатболғандатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді, қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
«Физика»пәнібойыншабілімалушылардыңсөздікқорынбайытубойыншажүйеліжұмыстаржүргізуқарастырылады.
Халықаралықзерттеушеңберіндефункционалдықсауаттылықтықалыптастыружәнебілімжетістіктерініңдеңгейінжоғарылатуүшінбілімалушыларғакелесітапсырмаларменжұмыстардыорындауұсынылады:диаграммалар, сызбалар, физикалық процестердің жиынтық және аналитикалықкестелерікестелерінжасайбілу.
Сондай-ақ,мұғалімсипаттау,салыстыру,графиктіталдау,қорытындыжасаужәнежалпыламақорыту(жазбашажәнеауызша)дағдыларынқалыптастыру;есептердіңшешімінсауаттыресімдеугеназар аударуқажет.
Негізгіортамектептефизикасабақтарындабілімалушылардыңжасалынғанпрактикалық жәнезертханалық жұмыстар бойыншакеңейтілгенжазбаша есептерді немесе ауызша баяндамаларды дайындауға,ауызша жәнежазбашасөйлеумәдениетін,олардыңпікірлерініңқисындылығымендәлелдермен түйінделудәрежесін арттыруғаүйретуұсынылады.
Зертханалық және практикалық жұмыстың қажетті көлемін орындау үшінақпараттықжәнекомпьютерліктехнологияларды(виртуалдыжұмыс)пайдалану, оқушылардың эксперименттік деректер мен қорытындыны жасайалуынабасты назараударылады.
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы мұғалімдерге көмекретінде білім мазмұнын жаңарту аясында «Физика» (10-11-сыныптар) оқу пәніноқытубойыншаәдістемелікұсынымдамаларәзірледі.Әдістемелікұсынымдамаларды Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА сайтынан (www.nao.kz) алуғаболады.
Педагогосыоқужылында«Физика»пәнібойыншаоқушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружұмысынаерекшеназараударуықажет.
 Білімалушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншаұсынылатынжұмысалгоритмі:
-өткеноқужылындағыоқумақсаттары,оқубағдарламасыныңтақырыптарыжәнекүрделітақырыптарбойыншадиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу;

• өткен оқу жылындағы оқу бағдарламасының мазмұнына сүйене отырып,білімалушы меңгереалмағаноқумақсаттарынайқындау;
• қысқа мерзімді жоспарды жасау кезінде білім алушылардың игермегеноқу мақсаттарын,өткеноқу жылыныңтақырыптарынжаңаоқу жылындағыбағдарламалықматериалдың мазмұнынабіріктіруұсынылады;
• қосымшасабақтар,зерханалықжұмыстар,«Механика»,«Жылуфизикасы»,«Электржәнемагнетизм»»,«Геометриялықоптика»,«Кванттықфизикаэлементтері»бөлімдерібойыншаконсультацияларөткізу.

8-9-сыныптарда:
оқубағдарламасының«Механика»,«Жылуфизикасы»,«Электржәнемагнетизм»»,«Геометриялықоптика»,«Кванттықфизикаэлементтері»бөлімдерібойыншабілімалушылардыңмеңгермегеноқуміндеттерінорындау.
Қайталауға    және    бекітуге    ұсынылған    оқу                                  бағдарламасыныңтақырыптары:

• сыныпта     7-сыныптың     мына     тақырыптары:             Қозғалыстыңсалыстырмалылығы,әртүрлімеханикалыққозғалыстардыңграфиктері.

№3зертханалық      жұмыс:сұйықтарменқаттыденелердіңтығыздығынанықтау;
Денегебіртүзубойыменәрекетететінкүштердіқосу.
№4зертханалықжұмыс:серпімдідеформациялардызерделеу;
Паскальзаңы,керіитерушікүш.
№6зертханалықжұмыс:Архимедзаңынзерделеу;
№7зертханалықжұмыс:дененіңсұйықтажүзушарттарынанықтау;
Жұмыстыңмәнінграфикбойыншаанықтау,ауырлықкүшіменүйкеліскүшініңжұмысынсалыстыру.
Энергияныңсақталуыжәнебасқатүргеайналуы.
№8зертханалықжұмыс:Жазықфигураныңмассаларцентрінанықтау;
№9зертханалықжұмыс:иіндіктіңтепе-теңдікшарттарынанықтау;
№   10   зертханалық   жұмыс:   көлбеу   жазықтықтың   пайдалы                әрекеткоэффициентінанықтау;

• сыныпта8-сыныптақырыптарын:

№1зертханалықжұмыс:әртүрлiтемпературадағысулардыараластырғандағыжылумөлшерлерін салыстыру;
практикалықжұмыстар:дененіқыздыруүшінқажеттінемесеонысуытқандабөлінетінжылумөлшерінесептеу,заттыңменшіктіжылусыйымдылығынанықтау,заттыңагрегаттықкүйлеріөзгергенкездегіжылумөлшерін есептеу, жылу мөлшерінің дене массасына тәуелділігін зерттеу, жылумөлшерінің қыздыру температурасына тәуелділігін зерттеу, әртүрлі отынныңжанутиімділігін бағалау;
 Қаныққан және қанықпаған булар, температурасының атмосфералыққысымға байланыстылығынанықтау;
№2зертханалықжұмыс:мұздыңменшiктiбалқужылуынанықтау;
практикалықжұмыстар:заттыңфазалықауысуграфигінзерттеу,мұздыңбалқутемпературасынзерттеу,буланужылдамдығыныңәртүрліфакторларғатәуелділігін зерттеу;
Электрөрісініңкернеулігі,электрөрісініңпотенциалыжәнепотенциалдар айырымы.
№ 3 зертханалық жұмыс: электр тiзбегiн құрастыру және оның әртүрлiбөлiктерiндегi токкүшiн өлшеу;
№4зертханалықжұмыс:тiзбекбөлiгiүшiнтоккүшініңкернеугетәуелділігінзерттеу;
№5зертханалықжұмыс:өткiзгiштердiтiзбектейқосудызерделеу;
№6зертханалықжұмыс:өткiзгiштердiпараллельқосудызерделеу;
№7зертханалықжұмыс:электртогыныңжұмысыменқуатынанықтау;
Магнитөрiсi,тогыбартүзуөткізгіштіңмагнитөрiсi,тогыбаршарғыныңмагнитөрiсi,электромагниттiк индукция.
№8зертханалықжұмыс:тұрақтымагниттiңқасиеттерiноқып-үйренужәнемагнитөрiсiнiң бейнесiн алу;
№9зертханалықжұмыс:электрмагниттiқұрастыружәнеоныңәсерiнсынау;
Сфералықайнакөмегіменкескіналу,линзаныңоптикалықкүшi,
№10зертханалықжұмыс:шыныныңсынукөрсеткiшiнанықтау;
№   11   зертханалық  жұмыс:   жұқа   линзаның   фокустық                қашықтығынанықтау.
«География»оқупәні
«География» оқу пәнінің мазмұны мынадай жүйелі-әрекеттік нәтижелергеқолжеткізудіқамтамасызетуітиіс:

• функционалдық білім мен дағдыларды, жоспарлау, талдау және өңдеу,түсіндіру,жүйелеу,алгоритмбойыншажұмысдағдыларынқалыптастыру,зерттеу, тәжірибелік-эксперименттік дағдыларды жетілдіру, қорытындылардыбағалаужәне тұжырымдау;
• табиғатты, экономика мен қоғамды кешенді зерттеу негізінде әлемніңқазіргізаманғыжаратылыстану-ғылымибейнесініңнегізіндегііргеліұғымдарды, заңдылықтарды, теориялар мен қағидаттарды, табиғатты ғылымитанудыңәдістерін,адамзаттыңжаһандықжәнежергіліктіпроблемаларынтүсінуді тереңдету;
• экологиялық мәдениетті, ғылыми, жобалық және кеңістіктік ойлаудыдамыту;
• патриоттықсезімге,қоршағанортағажауапкершілікпен,ұқыппенқарауғатәрбиелеу;
• жаратылыстану-ғылыми бағыттар бойынша білім алушыларды кәсіптікбағдарлаудыжүзегеасыру.

 Бағдарламаның спиральді құрылымына байланысты 8-сыныптағы пәнніңмазмұнынасайбілімалушылардыңөткеноқужылындаалғанбілімімендағдыларындамытады.
«Географиялықзерттеулерәдістері»бөлімібойыншагеографиялықақпаратты визуализациялау, далалық, картографиялық, теориялық әдістерді өззерттеулеріндеқолдану,сандықжәнесапалықдеректердіөңдеу,талдау,иммитациялық, графикалық, мәтіндік, математикалық және өзге де үлгілердіжасау,жұмыснәтижелерінәртүрлінысандаұсынудағдыларыноданәрідамытуғаназараударуқажет.
«Картография және географиялық мәліметтер базасы» бөлімі бойыншабілім алушыларды тақырыптық карталарды қалай жіктеугеболатынын жәнеоқуға,сондай-ақоларғақосымшасипаттамаэлементтерін:профильді,диаграммаларды,графиктерді,кестелерді құруға үйретуқажет.
Білім алушылардың географиялық номенклатура объектілерімен жұмысістеу дағдыларын одан әрі дамыту қажет. Сөйлеу дағдыларын дамытумен біргеоқушылар картаға географиялық нысандарды сенімді түрде көрсетуді, тиістітүсініктемелермен бірге бере білуді үйренуі керек. Егер осы бөлім бойынша7-сыныпта географиялық деректердің кесте түріндегі қарапайым базасын құрукөзделсе, онда 8-сыныпта оқытудың тиісті мақсаттарына қол жеткізу кезіндеАКТ-ныкезең-кезеңімен пайдаланукөзделеді.
«Литосфера»бөлімібойынша7-сыныптаЖерқыртысыныңқұрылымы,ірі геотектуралар қарастырылды. 8-сыныпта Жер бедерінің, тау жыныстары менминералдардың,пайдалықазбалардыңтаралузаңдылықтарыноқыпбілужалғасуда.Бұлбөлімдірельефтіңхалықтыңэкономикалықжәнеөмірлікбелсенділігінеәсерін бағалауарқылы қорытындылауұсынылады.
«Атмосфера» бөлімі бойынша 7-сыныпта метеорологиялық құбылыстар,ауа райы және оның элементтері оқылды. 8-сыныпта Жер шарының әртүрлібөліктеріндегіклиматтыңерекшеліктеріқарастырылады.Климатты,атмосфераның ғаламдық айналымынқайталаужалғастырылады.
«Гидросфера»бөлімібойынша7-сыныптаәлемдікмұхитжәнеоныңбөліктері оқылады. 8-сыныпта бағдарлама бойынша жер беті суларына назараударады.Осытақырыптыоқубарысындақазақстандықжәнеөңірліккомпоненттергеерекше назараударуұсынылады.
«Биосфера»бөлімібойынша7-сыныптабиосфераның,топырақтыңқұрамыменқұрылымыоқылады.8-сыныптатабиғиаймақтарменжердіңбиіктікбелдеулеріқарастырылады.Сондай-ақ,оқушыларөсімдіктерменжануарларәлемінқорғауқажеттілігіндәлелдейжәнефаунаменфлоранысақтаужолдарын ұсына алады.
Өткеноқужылында«Табиғи-аумақтықкешендер»бөлімібойынша"табиғи-аумақтық кешен" ұғымы, оның қалыптасу шарттары мен мысалдары,кеңістіктікдәрежелеріанықталған болатын.
Жаңаоқужылындаоқушыларгеографиялыққабықпенпланетарлықмасштабтағы табиғи-аумақтық кешен ретінде және оның жұмыс істеуі мен дамузаңдылықтарымен танысады.
 «Халықгеографиясы» бөлімі бойынша 7-сыныпта адамзаттың нәсілдікжәне діни құрамы оқылады. 8-сыныпта халық саны мен құрылымының негізгікөрсеткіштерін есептеу негізінде әлемдегі, Қазақстандағы және өз өлкесіндегідемографиялықжағдайдыанықтаубойыншажүйеліқарастырылады.
«Табиғи ресурстар» бөлімі бойынша 7-сыныпта білім алушылар «Табиғиресурстар»ұғымын,олардыжіктеудіңнегізгітәсілдерін,шоғырлануорындарыноқыпүйренеді.8-сыныптабілімалушылартабиғиресурстарғаэкономикалықжәнеэкологиялықбағабереді,орталықтарменжәнеолардыөңдеу технологиясымен танысады, әлемнің жекелеген аумақтарының табиғи-ресурстықәлеуетін анықтайды.
«Әлеуметтік-экономикалық ресурстар» бөлімі бойынша 7-сыныпта көлікжәнеәлеуметтікинфрақұрылымзерделенді.8-сыныптабөлімСаудажәнеқаржыинфрақұрылымын оқужалғасады.
«Әлемдік шаруашылықтың салалық және аумақтық құрылымы» бөлімібойынша 7-сыныпта білім алушылар әлемдік шаруашылықты (өнеркәсіп жәнеауылшаруашылығы)қарапайымжіктеуменайналысты.8-сыныптаәлемдікэкономиканыөндіруші,өңдеушісекторларменқызметкөрсетусалаларынанеғұрлым егжей-тегжейлі жіктеумен, осы секторлардың қызметін ұйымдастырунысандарынсипаттаумен, әртүрлісалалардағы кәсіпорындарды орналастыруфакторларынталдаумен,жоспарбойыншаәлемдікэкономиканыңнегізгісалаларынсипаттаумен айналысукерек.
«Саяси география негіздерімен Елтану» бөлімі бойынша 7-сыныпта білімалушыларәлемелдерініңгеографиялықжәнеэкономикалық-географиялықжағдайын бағалау ерекшеліктерін оқиды. 8-сыныпта әлемнің саяси картасын,оныңнегізгіобъектілеріменолардыңерекшеліктерін,ондағысандықжәнесапалық өзгерістерді, әлем елдерінің саяси интеграциясының қажеттілігі менерекшеліктерінзерттеуге басаназараударылады.
Пәнбойыншаүлгілікоқубағдарламасындаөтпелітақырыптар,оқытумақсаттары көзделген. Бағдарламаның бірінші және екінші бөлімдерін оқытумақсаттары өтпелі болып табылады. Оларды түсініп мен дамыту екі рет жүзегеасырумен қамтамасыз етіледі: бірінші рет – тәуелсіз тақырыптар және біріншітоқсандағы сабақтар сериясы ретінде, екінші рет-осы тақырыптар контекстіндебарлық кейінгі бөлімдерді зерделеу кезінде оларды тікелей мақсаттар ретіндежүзегеасыру.
Оқу тапсырмаларының белгілі бір үлесі оқу бағдарламасы бөлімдерініңөтпелімақсаттарыніскеасырудыкөздейді.«Географиялықзерттеуәдістері»,
«Картография және географиялық мәліметтер базасы» оқу бағдарламасының әрбөлімініңоқумақсаттарынзерттелетінтақырыпаясындатолықтырады.
Зерттеу және картографиялық дағдыларды қалыптастыруға, дамытуға, әрсабақтыңтәжірибегебағдарлануынабағытталғаносымақсаттарбойыншатапсырмалардыәзірлеудіқарастырған жөн.

1. сыныптаматериктертабиғатыныңерекшеліктеріноқытуқарастырылған.Оқытудыңстандартты,ақпараттандыратынтәсіліненайырмашылығы,оқытудыңбелсендімақсаттарыарқылыжаңартылғанмазмұнның Типтік оқу бағдарламасы материктерді көбірек қарастыруды талапетеді. Оқушылар әртүрлі дереккөздерді қолдана отырып, салыстыру, талдау,бағалаужәнесинтездеуарқылыәр материктіңбірегейлігінанықтайды.

 «Туғанжер»бағдарламасыніскеасырумақсатындаүлгілікоқубағдарламасында қазақстандық және өлкетану материалдарын міндетті түрдеоқытукөзделген.

1. сыныпта «Қазақстанның географиясы» оқытылады, онда географиялықзерттеу әдістері, Картография және географиялық деректер базасы бөлімдерімен кіші бөлімдері енгізілген. Географиялық карталар, физикалық география.Литосфера.Қазақстанаумағыныңгеологиялықтарихыжәнетектоникалыққұрылымы. Қазақстанның басты орографиялық объектілері. Қазақ оронимдері.Әлеуметтік география. Халық географиясы. Қазақстан халқының ұлттық жәнедіниқұрамы,экономикалықгеографиясы.Табиғиресурстар.Қазақстанныңтабиғи-ресурстықәлеуетіқарастырылған.

Педагог білім алушылардың танымдық ерекшеліктеріне сәйкес қызықтыпән ретінде шығармашылық тапсырмаларды әзірлеу және таңдау мүмкіндігінеие.
Оқушылардың географиялық ақпараттың әртүрлі көздерімен жұмыс істеудағдыларын қалыптастыру маңызды: қажетті ақпаратты табу, оны талдау жәнетүсіндіру,бағалаужәне қойылғанміндеттердішешуүшінпайдалану.
Негізгіоқуматериалыноқушыларсабақтаигеруікерекекеніненазараударамыз.Қарастырылмағаноқуматериалын,оныңішіндегеографиялықноменклатураобъектілерінүйдеқарастыруғажолберілмейді.Үйтапсырмасыныңнегізгіфункциясысабақтаалынғанбіліммендағдылардыбекіту.
«География»оқупәнінің7-сыныпқаарналған«Физикалықгеография»бөліміне өлкетану бойынша екі тақырып енгізілді: «Туған өлкенің флорасы менфаунасы» және «Менің өлкемнің визит карточкасы: өлкетану деректер базасынәзірлеу».Осытақырыптардызерделеу кезінде өсімдіктерменжануарлардыңқай аймаққа тән екенін зерттеу үшін ұжымдық жұмысты ұйымдастыру, олардықорғаушараларынұйымдастыру,ақпараттық-коммуникациялықтехнологиялардықолданаотырып,аймақтыңмәліметтербазасынқұруұсынылады. Пән бойынша (БЖБ) үшін жиынтық бағалау жүргізуді көздейді.57-кестедебөлім үшін жиынтықбағалаусаныкөрсетілген.
57-кесте.«География»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Жиынтықбағалаусаны бөлім/ортақтақырыпүшін
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	3	2	3	3
8-сынып	3	3	3	2
9-сынып	3	2	3	3

«География» оқу пәні бойынша білім алушылардың білімдеріндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойынша ұсынымдар
Педагогоқужылыныңбасындабілімдегіолқылықтардыңорнынтолықтыру үшін өткен жылыоқу материалы қандай деңгейде меңгерілгенінжәнеоқытудыңқандайбөлімдерінде,тақырыптарында/мақсаттарындабілім
 алушылардыңбіліміндегіолқылықтарғажолберілгенінанықтау,яғнидиагностикажүргізуқажет.
Келесі қадамдар – білімді толықтыру бойынша жұмысты жоспарлаужәнежоспардыіске асыру.
Педагогөзбетіншежұмысжүргізунысанынтаңдаутуралышешімқабылдайды(өткен кезеңдегі білімдерінтолықтыру бойыншатақырыптардыжаңа оқу бағдарламасының мазмұнына интеграциялау, өткен жылғы сабақтатақырыптарды/оқумақсаттарыналғашқықайталау,соданкейінжаңаоқуматериалынтүсіндіру,консультацияларөткізужәнет.б.).
Өткен оқу жылындағы оқу материалын қоса отырып, оқу тапсырмаларынәзірлеу,қалыптастырушыбағалаужүргізупроцесіндеоқытутақырыптарын
/мақсаттарынпайдалану,білімалушылардыңбілімінтолықтыруүшінпәнбойыншаканикулдықсабақтарөткізуұсынылады.Бұлреттеоқушылардыңоқуғақызығушылықтарынарттыружәнеолардыңбілімдерінтолықтыруғаынталандырумақсатындатесттерді,тапсырмаларды,сауалнамаларды,әңгімелесулерді,оқытудыңтиімдінысандарыментехнологияларынпайдалануғаболады
«География»оқупәнібойыншабілімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншаұсынымдар:
7-11-сыныпаралығындағы«География»пәнініңмазмұныжаңабілімдіигеругежәнеақыл-ойбелсенділігініңжоғарыдеңгейлерінқалыптастыруғабағытталғанқайталанатынтақырыптардынемесеоқумақсаттарынкүрделендіріп,кеңейтеотырып,спиральдікпринципбойыншақұрылған.Спиральдікпринципөткенкезеңгеқайталаунемесебекітуүшінбөлімдердің/кіші бөлімдердің тақырыптарын және оқыту мақсаттарын қосуғажәнеағымдағыжылдыңоқубағдарламасыныңмазмұныменбіріктіругемүмкіндікбереді.
Мұғалімдергедиагностиканәтижелеріменәроқушыныңжекеқажеттіліктері үшін студенттердің білімін толықтыру бойынша жұмыс жүргізукезінде ескеру ұсынылады.Картамен жұмысты жиі пайдалану, практикалықжұмыстарды,зерттеулермен жобаларды жүргізуқажет.
10-11-сыныптарғаарналған«География»оқупәнібойыншаоқупроцесінде және оқу тапсырмаларында өткен оқу жылында игерілмеген немесеқиындықтудырғанкелесіоқумақсаттарынбіріктіруұсынылады.Мысалы,өткеноқужылыныңбіріншітоқсанындагеографиялықзерттеуәдістеріжеткілікті егжей-тегжейлі зерттелмеген. Сонымен, тақырыпты қайталау немесебекітуүшінбіріктіруқажет.
Осылайша,келесімақсаттардыбіріктіругеболады:
11.1.1.1-зерттеу     тақырыбына      сәйкес      географиялық                                         сараптамаэлементтерінқолдану;
11.1.1.2-зерттеу  тақырыбына   сәйкес   сараптамалық   бағалау   әдістерінқолдану;
11.1.1.3-зерттеутақырыбынасәйкесмодельдеуәдістерінқолдану;
 11.1.1.4-зерттеутақырыбынасәйкесаудандастыруәдістерінқолдану.
11-сыныпта   салыстырмалы   талдау   жүргізу   дағдысын                               қалыптастырубойыншажұмысістеуұсынылады.
«Картографияжәнегеоинформатика»бөліміноқукезіндебөлімдерменбөлімшелердіоқытумақсаттарынтоптастыруға болады
«2.1    Картография.    Қазіргі    картографиялық    әдістер»    және                     2.2Геоинформатиканегіздері.Геоақпараттық жүйелер»:

1. -геоақпараттықәдістерменгеоақпараттықжүйелертехнологияларының ерекшеліктерін, басқа ғылымдар мен өндіріс салаларыменбайланыстарынтүсіндіру.Географиялықдеректербазасы;
2. -компьютерлікбағдарламалардықолданаотырыптақырыпқасәйкес географиялық деректер базасын құрастыру. Географиялық деректердівизуализациялау;
3. - компьютерлік бағдарламаларды қолданып тақырыптық карта-сызбаларжасау.

Картография мен Геоинформатика арасында байланыс орнату кезінде оқумақсатынбіріктіруұсынылады.
3-бөлімдіоқыпүйренуге.«Табиғаттыпайдаланужәнегеоэкология»көптегенсағаттарғабөлінеді,сондықтанбөлімдіоқытудыңмақсаттарынтоптастыруғаболады:3.1табиғаттыпайдалану.Табиғатпайдаланудыреттеу:

1. -шаруашылықжәнетұтынусалаларыбойыншатабиғаттыпайдаланудыреттеумеханизмін талдау;
2. -табиғаттыпайдаланутүрлерініңзаңнамалықтәртіппенбекітілген нормаларға сәйкестігін анықтау (жергілікті/аймақтық компоненттіңнегізінде)Табиғатты қорғаушаралары;
3. -табиғаттықорғаушараларыныңтиімділігінебағаберу(жергілікті/аймақтықкомпоненттіқосымшақамтунегізінде)Табиғаттықорғаудажеке тұлғаның рөлі;

11.3.1.4-жекетұлғаныңтабиғаттыпайдаланудағырөлінанықтап,
«экологиялықізін»есептеу;
Геоэкономика,геосаясат,географиядағыелтанубойыншаОқуматериалдары көлемі жағынан ықшам.Бұл бөлімдердің мазмұнын қайталауретіндеоқуға болады.
«География» оқу пәні бойынша білім олқылықтарын толықтыру бойыншажұмыстыұйымдастырукезіндеоқытудыңинтерактивтіәдістерінпайдалануқажет. Географиялық деректер базасын пайдалана отырып, Информатика пәнібойыншаалынғанбілімнегізіндекартографиялықсауаттылықтыарттыру,пікірталастар, сараптамалық жұмыстар жүргізу, қоршаған орта экологиясынаназар аудару, қарапайым картографиялық схемаларды жасау кезінде жергіліктіжердің компоненттерін кеңінен пайдалану, аймақтарға бөлу, жобалау, нақтыжағдайғаталдау жүргізу, проблемалықситуациялықміндеттердішешу жәнет.б.маңызды.
                             «АДАМЖӘНЕҚОҒАМ»БІЛІМСАЛАСЫ                             
«Адамжәнеқоғам»білімберусаласыныңоқупәндерініңмазмұны
«Қазақстантарихы»,«Дүниежүзітарихы»,«Құқық негіздері»және«Өзін-өзітану»оқупәндерінде іске асырылады.
«Адамжәнеқоғам»білімберусаласыныңмазмұныбілімалушыларда
«Адам   –   Қоғам»   жүйесі   шеңберінде   қоғамдық-гуманитарлық              ғылымдарбойыншабілім негіздерінқалыптастыруға бағытталады.
«Қазақстантарихы»және«Дүниежүзітарихы»оқупәндері
Негізгіортабілімберудеңгейіндетарихтыоқыту:

• білім алушыларда тарихи сананы, толеранттылық, өз елі және басқаелдердіңтарихыменмәдениетінеқұрметкөрсетуді,ғасырларбойықалыптасқанжалпыадамзаттық,ұлттықжәнежалпыадамиқұндылықтардықалыптастыруға,ойлау,коммуникативтікжәнезерттеудағдыларындамытуға;
• білімалушылардыұлттықжәнеәлемдікмәдениетжетістіктерінетарту,қазақхалқыныңмәденижәнетарихимұрасыныңқұндылығыменерекшелігін түсіну, мәдени әртүрлілікті бағалау қабілеттілігін қалыптастыруғабағытталған.

2021/2022оқужылында«Қазақстантарихы»және«Дүниежүзітарихы»оқупәндерібойыншаоқупроцесінұйымдастырудакелесіоқубағдарламаларықолданылады:

1. ҚР БҒМ2019 жылғы «26» шілдедегі № 334 бұйрығымен бекітілгенНегізгіортабілімберудеңгейінің5-9-сыныптарынаарналған«Қазақстантарихы»пәніненжаңартылған мазмұндағы үлгілікоқубағдарламасы.
2. ҚР БҒМ 2019 жылғы «26» шілдедегі № 334 бұйрығымен бекітілгенНегізгіортабілімберудеңгейінің5-9-сыныптарынаарналған«Дүниежүзітарихы»пәніненжаңартылған мазмұндағы үлгілік оқубағдарламасы.
3. ҚР БҒМ 2020 жылғы «27»қарашадағы № 496 бұйрығымен бекілгенНегізгіортабілімберудеңгейінің7-9-сыныптарынаарналған«Қазақстантарихы»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілікоқубағдарламасы

«Қазақстантарихы»,«Дүниежүзітарихы»пәндерібойыншаоқубағдарламасыныңбіліммазмұныхронологиялықреттілікпенберілген(көнедәуірденбүгінгікүнгедейін)жәнеәлеуметтікқатынастардыңдамуы,мәдениеттіңдамуы,мемлекеттіңдамуы,экономикалықдамубөлімдерінқамтиды.
Біліммазмұнынұйымдастырудағыерекшеліктер:

• тарихи пәндер арасындағы пәнаралық байланыс іске асырылған. Бұл оқуматериалдарынқайталамауғажәнеҚазақстантарихынәлемдіктарихипроцестер контексіндеқарастыруғамүмкіндікбереді;
• тарихи ойлау дағдыларын (тарихи процестер мен құбылыстарды зерттеу,талдау,түсінужәнетүсіндіру)дамытуға бағытталған;
• білімалушылардатарихисана,ұлттықжәнежалпыадамзаттыққұндылықтарды дамытуға септігін тигізетін материалдарды зерделеуге ерекшекөңілбөлінген.

 «Қазақстантарихы»,«Дүниежүзітарихы»пәндерібойыншаоқубағдарламасының басты мақсаттарының бірі – оқушылардың бойында тарихиойлаудағдыларынқалыптастырумендамытуболыптабылады.Сондықтансабақтаоқушылардың«тарихиойлау»дағдысынқалыптастыруғамүмкіндікберетінтүрліәдіс-тәсілдерді(белсендіжәнепроблемалықоқытуәдістері,зерттеу,жобаәдістеріт.б.)қолдануұсынылады.«Тарихиойлау»өткензаманныңкез-келгенқұбылысынсолзаманныңконтекстінде,бұрынболғанжәне кейінгі тарихи оқиғалармен өзара байланысында көру, анықтау, бағалау,талдау қабілетін білдіреді. Осы қабілетке ие болу арқылы оқушы өткен тарихқақатыстыбілімментүсініккенегізделгенөзіндікдәлелдіұстанымдықалыптастыра алады. Тарихи ойлау дағдылары әрбір сабақта олардың біртіндепкеңеюі менпрогрессиясы негізіндедамытылуытиіс.
«Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы» пәндерін тарихи түсініктернегізіндеоқытуұсынылады:
Оқытукелесітүсініктердіңнегізіндеқұрылуытиіс:

1. өзгерісжәнесабақтастық(мысалы,белгілітарихикезеңдеқоғамқаншалықтыөзгеріске ұшырады);
2. себеп-салдар(мысалы,белгілітарихикезеңдеқандаймаңыздыфакторлар саясиүдерістерге әсеретті);
3. дәйек(белгілітарихикезеңніңөнерібізгеқұндылықтар,наным-сенімдер ментехнологиялартуралықандай мәліметбереалады);
4. ұқсастықпенайырмашылық(мысалы,XIII-XVғғ.Қазақстантерриториясындағымемлекеттердіңсаясиқұрылысындағыұқсастықтарменайырмашылықтар);
5. маңыздылық(мысалы,Қазақхандығыныңқұрылуыныңтарихимаңызынеде);
6. интерпретация(мысалы,белгілібіртарихиоқиғанытүрлізерттеушілер қалайсипаттайды).

Тарихи түсініктер негізінде оқыту тарихи оқиғалардың мағыналары менмаңыздылығын,үдерістерменоқиғаларды«тезтүсінуге»бағытталған,бұлпәнніңмағынасын терең түсінугекөмектеседі.
Тарихитүсініктергесүйенеотырып,тарихиматериалдардыталдаудыжүзегеасыруұсынылады.Нәтижесіндебілімалушылартекқанапәндікматериалдығанаемес,зерттеупроцестері,дағдыларжәнебіліктерменбайланыстыәдістердіигереді(материалдардыжинауменреттеуәдістері,сұрақтарды құрастыру және дереккөздермен жұмыс жасау процесінде мәселеніқоябілубілігі,сәйкестендіруәдістерімендереккөздердісынибағалауы,зерттеужоспарларынәзірлеу,материалдардыжинақтаужәненәтижелердітексеру).
Белгілібіртарихиконцептілергенегізделгеноқытунақтыоқуматериалыныңнегізіндеоқушылардыңбойындатарихиойлаудағдыларынқалыптастыруғажәнедамытуғамүмкіндікбереді.Мұндайәдіс,зерттеугенегізделгеноқытуды жүзегеасыруға мүмкіндіктуғызады.
Сондықтан«Қазақстантарихы»пәнібойыншаәртақырыптанкейінзерттеусұрақтарықамтылған. «Дүниежүзітарихы» пәні бойыншаұзақмерзімді
 жоспардағы тақырыптар проблемалық сұрақтар түрінде құрастырылған. Оныңбастысебебі–кезкелгентақырыпоқушылардыбірденойландырадыжәнеоқушылардысынтұрғысынанойлауға,проблемалықсұраққоюға,өздігіненталдаужасаудағдыларын дамытуға жәрдемдеседі.
 
 
 «Қазақстантарихы»пәніноқытудыңерекшеліктері
Қазақстан тарихы бойынша білім мазмұны білім алушылардың бойындатарихисана,қазақстандықпатриотизм,ұлттықжәнежалпыадамзаттыққұндылықтардықалыптастыру,зерттеушілік,ойлау,коммуникативтідағдылардыдамытуға бағытталған.
Үлгілік оқу жоспарының оқу түріне байланысты негізгі орта білім берудеңгейінде«Қазақстантарихы»оқупәндеріноқытуғабөлінгеноқужүктемесініңкөлеміәртүрлі(58-кесте).
58-кесте.Оқужүктемесінің көлемі

Сынып	Оқупәнінің атауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілікоқужоспары (жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары (төмендетілгеноқужүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
5	Қазақстантарихы	2	68	2	68
6	Қазақстантарихы	2	68	2	68

 

7	Қазақстантарихы	2	68	1	34
8	Қазақстантарихы	2	68	1	34
9	Қазақстантарихы	2	68	1	34

5-9-сыныптарда «Қазақстан тарихы» пәні бойынша Қазақстан қоғамыныңежелгідәуірденбүгінгікүнгедейінгікезеңдегіәлеуметтік,мәдени,саяси,экономикалықсалаларының негізгі дамукезеңдері оқытылады.
Білім мазмұнын жаңарту жағдайында тарихты оқыту – оқу мақсаттарынанықтау, оқыту мазмұнына сәйкес материалдарды саралау, оқытудың тиімдіәдістерінанықтауды қажет етеді.
Негізгіортабілімберудеңгейінің5,6,7-сыныптарында«Қазақстантарихы»пәнімазмұнына«Өлкетану»материалдарыкіріктіріліпоқытылады.
ҚРТұңғышПрезидентіН.Ә.Назарбаев«Болашаққабағдар:руханижаңғыру»бағдарламалықмақаласынегізіндеәзірленген«Өлкетану»материалдарыноқыту:

• білім алушыларда ежелгі дәуірден бастап, қазіргі уақытқа дейінгі туғанжераумағындаболыпжатқантарихипроцестердіңнегізгікезеңдеріменерекшеліктері туралы білім қалыптастыруға;
• туған өлкенің табиғи байлықтары, тарихи ескерткіштері және мәденинысандарытуралыбілімдерінкеңейту;
• туған өлкенің дәстүрлі қолөнері, мәдени және әдеби мұралары мен өңірмақтанышынаайналған адамдар туралы білімдерінкеңейту;
• туған өлкенің бірегей табиғаты, тарихы мен мәдениетіне деген құрметсезімдерінетәрбиелеу;олардықорғауғажауапкершіліктерінарттыруғабағытталған.

Өлкетануматериалдары5,6,7-сыныптарда,яғниәрсыныпта4сағаттан12 сағат көлемінде оқытылады. Өлкетану материалдары оқу бағдарламасыныңбазалық білім мазмұны мен ұзақ мерзімді жоспарға енгізілді. Оқу бағдарламасыбойынша тоқсандағы бөлімдер мен бөлім ішіндегі тақырыптар бойынша сағатсандарын бөлу мұғалімнің еркінде болғандықтан «Өлкетану» материалдарын әрсыныпбойынша кіріктіріпоқытуұсынылады.
Өлкетануматериалдарыноқытудыңерекшеліктері:
Өлкетанумәденижәнеұлттықсәйкестіктідамытуменсақтаудыңмаңыздыміндетінорындайды.Өлкетанулықбілімжаңабуындыаймақтыңмәдениқұндылықтарыменқамтамасызетіпотыратынәлеуметтік-мәдениақпарат көзінің бірі. Бұл жеке тұлғаның мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндікбереді.
5-сыныпта: «Өлкенің тарихи ескерткіштері», «Өңірдің тарихи тұлғалары:билер,батырлар,ақындар»,«Туғанөлкеніңаңыз-ертегілері»тақырыптарыноқытудабілімалушылардыата-бабалардыңдәстүрінқұрметтеуге,келешекұрпақтардыңтәжірибесінжалғастыруға,өнегеліжерлестерініңөмірінзамандастарынаүлгіетуге бағыттауұсынылады.

1. сыныпта«Өлкетанумұражайыжәнетарихижәдігерлер»тақырыбыбойыншатарихимұраныжеткізудегіжәдігерлердіңрөлінсипаттауүшінмүмкіндігіншемұражайсабақтарынөткізуұсынылады.Мұражайдаөтетін

 сабақтабілімалушылардыңоқуматериалдарынмұражайдағыбайқордыпайдаланаотырып терең меңгертугебағыттауұсынылады.
Мұражай базасында өткізілген сабақтар білімалушылардың азаматтықжәнепатриоттыққасиеттерінқалыптастыруға,олардыңтанымдыққызығушылықтары мен қабілеттерін, ой-өрісін кеңейтуге, тарихи және мәдениескерткіштергеұқыпты қарауға ықпалетеді.

1. сыныпта: «Топонимдер – өткен заманның куәгерлері», Мәдени-тарихидәстүрді сақтаушылар: өлкенің ұлттық қолөнері», Туған өлке тарихының қазіргікездегікуәгерлері»тақырыптарыберілген.Өлкедегіжер-суатауларыныңтарихын,ұлттыққолданбалыөнеріменқолөнерді,қазіргікездегіөлкедегіатақтытұлғалардыңерлікістеріменеңбегітуралыбілімберудебілімалушылардың өлкенің негізгі ерекшеліктерін анықтауға және терең түсінуінеықпалетуұсынылады.

Осы сыныпта білім алушылар «Бір ел – бір тағдыр» тақырыбы арқылыаймақтағы түрлі ұлттардың тарихымен, салт-дәстүрімен танысады. Бұл білімалушылардыбірыңғайәлеуметтікортаға біріктіруге ықпалетеді.

1. сыныпта:«Өлкеніңтуристікмаршруттары», «ТуғанжердіңАтымтайжомарттары», «Туған өлкенің шежіресі», «Мектебімнің тарихы» тақырыптарыноқытудабілімалушыларғаоқумазмұнынасәйкесматериалдардыанықтау,талдау,бағалаудағдыларындамытуғаарналғантапсырмалар беруұсынылады.

Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны 59-кестедеберілген.

1. кесте.«Қазақстантарихы»пәні бойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
	ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойынша
5-сынып	1	2	2	3
6-сынып	1	1	3	2
7-сынып	2	2	3	1
8-сынып	1	1	2	2
9-сынып	2	2	2	2
Сынып	ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
7-сынып	2	2	2	1
8-сынып	1	1	2	2
9-сынып	2	2	2	2

ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарынасәйкес7-9-сыныптарда«Қазақстантарихы»пәнініңапталықжүктемесі1сағаттықұрайды. Сондықтан, осы оқу жоспарымен оқытылатын «Қазақстан тарихы»пәнібойыншатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
«Дүниежүзітарихы»пәніноқытудыңерекшеліктері
«Дүниежүзітарихы»пәнібілімалушылардыңбойындатарихисана,толеранттылық,өзеліжәнебасқаелдердіңтарихыменмәдениетінеқұрметті
 қалыптастыру, ғасырлар бойы қалыптасқан жалпы адамзаттық құндылықтардымеңгертужәнезерттеушілік,ойлау,коммуникативтідағдылардыдамытуғабағытталған.
«Дүниежүзітарихы»пәнініңбіліммазмұны:әлеуметтікқатынастардыңдамуы,мәдениеттіңдамуыменөзараәрекеттестігі,саясижүйелердіңдамуыменөзараәрекеттестігі,экономикалыққатынастардыңдамуыбөлімдерінқамтиды.Сондықтан5-9-сыныптарда«Дүниежүзітарихы»бойыншаежелгідәуірденбүгінгікүнгедейінгіәлеуметтік,мәдени,саяси,экономикалықсалалардыңнегізгідамукезеңдеріоқытылады.
«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншаоқужүктемесі:

1. 5-сыныптааптасына1 сағат,оқужылында34сағат;
2. 6-сыныптааптасына1 сағат,оқужылында34сағат;
3. 7-сыныптааптасына 1сағат,оқужылында34сағат;
4. 8-сыныптааптасына1 сағат,оқужылында34сағат;
5. 9-сыныптааптасына 1 сағат,оқужылында34 сағатты құрайды.

Оқупәніненәртоқсансайынбөлімбойыншажиынтықбағалау(БЖБ)өткізуқарастырылған(60-кесте).

1. кесте.«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
5-сынып	2	2	2	2
6-сынып	2	2	2	2
7-сынып	2	2	2	2
8-сынып	2	2	2	2
9-сынып	2	2	2	2

Сонымен,«Дүниежүзі»оқу пәнібойынша5-9-сыныптардабөлімүшінжиынтықбағалаужүргізіледіжәнеолардыңқорытындысыбойыншажартыжылдықбағақойылады,алтоқсанбойыншажиынтықбағалаужүргізілмейді.
«Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» оқу пәндері бойыншаоқупроцесінұйымдастырудағыәдістемелікерекшеліктер

• Тарихтыоқытудамыналарғаерекшекөңілбөлуұсынылады:
• тарихты оқыту процесі білім алушының ақпараттың белгілі бір көлемін(тарихи даталар, ұғымдар, тұлғалар, оқиғалар) механикалық есте сақтауға емес,алған білімі мен білігін оқу мен тәжірибелік міндеттерді өздігінен шешуменсипатталатынтұлғалық құзыреттілігіндамытуға;
• тарихиоқиғаларды,құбылыстарменпроцестердіжәнетарихитұлғалардың қызметін әлемдік және Отандық тарих контекстінде талдау жәнебағаберудағдыларын қалыптастыруға;
• тарихидеректердіңнегізіндетарихизерттеужүргізудағдыларынқалыптастырумендамытуға(гипотезалардыұсыну,зерттеусұрақтарынқұрастыру,деректердіталдау,әртүрлікөзқарастардысалыстыру,нәтижелерменқорытындылардышығару,өзініңұстанымын анықтау);

 

• қазіргікездегісаяси,әлеуметтік-экономикалықжәнемәденипроцестердебағдарлануүшінтарихибілімдерінқолданабілудағдыларынқалыптастыруғабағытталуы тиіс.
• Мұғалімніңсабаққаәзірлейтінтапсырмаларыкелесікритерийлергесәйкесболуы қажет:
  • тапсырманың,оныңмақсатыменорындалуыныңқолжетімділігі;
  • дифференциацияныкөздеу;
  • сынтұрғысынанойлаудыдамытуғамүмкіндікберу;
  • проблемалықоқытуғанегізделуі;
  • бағалаумүмкіндіктерініңбарболуы.

Баяндама, эссе жазу, презентация жасау және т.б.бойынша тапсырма берубарысында мұғалімге оқушыларды тапсырманың критерийлерімен таныстыруұсынылады.

• Тарихтыоқытудабілімалушыныңоқығантарихифактілерменоқиғалардыкеңістіктебағдарлаудағдысынқалыптастырументарихикартаны

«оқып»,оныбілімкөзіретіндепайдалануынакөңілбөлуұсынылады.
Білімалушылардатарихикартаменжұмыстыңнегізі5-сыныптанқаланады,олкартаныңшарттыбелгілерінқолданабілуі,тарихижәнегеографиялықнысандардадұрыс бағдарланабілуді қажет етеді.
Мысалы6-сыныпта«VI-IXғасырлардағымемлекеттердіңдамуерекшеліктерінтүсіндіріп,олардыңұқсастықтарыменайырмашылықтарынанықтау»аттыоқумақсатыбойыншамұғалімбілімалушыларғатарихикартаны пайдаланып түсіндіруге тапсырма бере алады, бұл білім алушылардыңбойындауақытпенкеңістіктебағдарланудағдыларыныңдамуынасептігінтигізеді.Сондықтанбілімалушыныңалғантарихибілімінкеңістіктебағдарлауға мүмкіндік беретін картографиялық дағдысын дамыту ұсынылады.Бұлтарихиоқиғаларды,олардыңөзгерісімендамужағдайынкартадабелгілеугеберілетінтапсырмаларданкөрінеді.Білімалушылардыңжасерекшеліктерін ескере отырып, презентация, интеллект карталар, диаграммаларжасауғатапсырмаларберуұсынылады.
7-9-сыныптардатарихикартаныңмазмұнынталдаудықажетететінтапсырмаларжасайотырып,картамен жұмысты күшейтуұсынылады.
9-сыныпта тарихты оқыту білім алушылардың қазіргі заман тарихыныңмаңызды процестеріне, құбылыстарға, оқиғаларға және ұғымдарға баса назараударуға,тарихиоқиғаларды,талдау,салыстыру,көрнектітарихитұлғаларқызметінбағалау,алғанбілімінегізіндеөзойындәлелдеудағдыларынқалыптастыруғабағытталған.
Білімалушылардыоқытылатынкезеңдегіғылымменмәдениеттіңкөрнектіөкілдеріменсаясижетекшілердіңқызметіне,тарихиоқиғаларғасалыстырмалыталдаужасау,баға беруге дағдыландыруұсынылады.
ТарихибілімберудеТәуелсіздіктің30жылдығы,ТұңғышПрезидентсайлауының30жылдығы,Семейполигоныжабылуының30жылдығы,қазақтыңтұңғышғарышкеріТоқтарӘубәкіровтыңғарышқаалғашқыұшуының
30жылдығыатапөтілетінқосымшаматериалдарнегізіндеталдаужасауғабағыттауұсынылады.
 Тарихтыоқытудатарихиконцептбойыншаберілетінтапсырмалардыоқушылардың тарапынан тек қана себеп пен салдарларды анықтаумен қатар,бұл себептерді берілген белгілері бойынша жіктеу (мазмұны, уақыты және рөлібойынша), түрлі себептер арасында өзара байланысты анықтау және олардымаңыздылықдеңгейі бойыншаорналастыруға бағыттауұсынылады.

• Тарихи деректердің интерпетациясы бойынша тапсырмалар әзірлеудеоқушылардың тарихи дерекпен жұмыс істеуі олардың жас ерекшеліктері ментанымдықмүмкіндіктерін,дайындықдеңгейінескереотырыпбіртіндепкүрделендіруұсынылады.Тарихтыоқытудатүрлітарихидеректерді,аудиожәнебейне материалдарды,иллюстрацияларды қолдануұсынылады.

Оқу процесінде білім алушыны ынталы, қызығушылығы жоғары, дербес,сенімді,жауапты,талдаужасайалуғабағыттайтыноқытудыңтүрліформаларыұсынылады:

• мұқиятіріктелгентапсырмаларменіс-әрекеттүрлеріарқылыбілімалушылардыынталандыра жәнедамыта оқыту;
• білімалушылардызерттеужәнезерттеушілікжұмыстарынжүргізугенегізделгенбелсендіоқытуды ұйымдастыру;
• білімалушылардыңсыниойлаудағдыларындамыту;
• білімалушылардыңжекемүмкіндіктерінескереотырып,деңгейліктапсырмаларқұрастыру;
• білімалушылардыңжеке,жұптық,топтықжәнетұтассыныптықжұмыстүрлерін ұйымдастыруды қолдану;
• оқупроцесіндетарихиқұжаттардыңфрагменттерінталдау,ақпаратжинақтау және қорытынды жасау, себеп-салдарлық байланыстарды орнатудыжәнет.б.талапететінтапсырмаларды кеңіненқолдану;
• сабақтабілімалушыныңбіліміндегікемшіліктердіуақытындаанықтауғамүмкіндікберетінкерібайланыстыұйымдастырудыңәртүрліәдістерінқолдану.
• Тарихи тұлғаға сипаттама бергенде мынадай арнайы жадынаманықолдануұсынылады:
  • тарихиқайраткердіңсыртқыбейнесінсуреттеу;
  • тұлғалықбелгілерінсипаттау;
  • өмірініңеңжарқынмаңыздыфактілерінатау;
  • тұлғаныңтарихқақосқанүлесінебағаберу.

Бұлтарихитұлғалардыңіскеасырғанерекшеәрекеттерініңбілімалушыныңесіндеұзақ сақталуынамүмкіндік береді.
Тарих пәні ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды, адамдардыңқұқығы мен бостандығын құрметтейтін және қабылдайтын, Отанының дамуынаөз үлесін қосуға ниетті тұлғаны тәрбиелеуден көрінетін «Болашаққа бағдар:руханижаңғыру»бағдарламасыбағыттарыніскеасырудамаңыздырөлатқарады.
Білімалушылардыңтарихибілімінтәжірибеденақтылаумақсатындамүмкіндігіншемұражайларға,тарихиескерткішорнатылғаннемесетарихи-археологиялықорындарға экскурсиялар ұйымдастыруұсынылады.
 «Қазақстантарихы»пәнібойыншаұсынылатынсайттар:http://www.tarih-begalinka.kz;http://www.e-history.kz;http://bilimsite.kz/tarih/;http://testcenter.kz/entrants/for-ent/.
Сондай-ақ«Бабаларізімен»ғылымиэкспедициясыныңматериалдарынқолдануға болады.
«Дүниежүзітарихы»пәніненұсынылатынсайттар:
http://www.world-history.ru;http://historic.ru;http://historyatlas.narod.ru;http://testcenter.kz/entrants/for-ent/.
«Қазақстантарихы»және«Дүниежүзітарихы»пәндерібойыншабілім алушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру жөніндеұсынымдар
2021-2022 оқу жылында «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы»пәні бойынша шектеу шаралары кезіндегі оқу жылдарындажіберілген білімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружәнежаңаоқужылының оқу бағдарламасын меңгерту бағытында мақсатты шараларды жылбойыжүргізуұсынылады.
2021-2022 оқу жылында білім алушылардың өткен оқу жылдарындағыбіліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылынаарналған оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарының меңгерілуінқамтамасыз ету бойынша мақсатты жұмыс жоспарын дайындаудың реті(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткеноқужылдарындағыпәннің оқубағдарламасының оқумақсаттары бойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу
2	Тақырыптарбойыншаолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардыңішіненқиындықтудырғантақырыптарменоқумақсаттарынанықтау.Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөп болса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныазболса,олтақырыптыңкүрделілігітөменболыпесептеледі
Жоспарлаужұмысы(IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындаөтілетінтақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделітақырыптарменоқу мақсаттарынанықтау
4	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейінқысқа мерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағы тақырыптар бойынша білімінде олқылығы бар оқушыларға алдын ала дайындалыпкелугеберілетін тапсырмалар әзірлеу.
5	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындағытақырыптарменоқу мақсаттарынасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарыменоқумақсаттарын анықтау
6	Жаңа бағдарламаға сәйкес келмейтін өткен оқу жылдарының күрделі тақырыптарыменоқумақсаттарыбойыншабіліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтізімінжасаужәнетоптастыру

 

7	Білімінде         олқылықтары        бар        оқушылардың        топтарымен        өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетінжаңа тақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
9	Білімінде    олқылықтары   бар    оқушылардың   топтарымен   өткізілетін    кеңесберу кестелерінжоспарлаупринциптері: -   жаңасабақтанбұрынкеңесберу; -   жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; -   II,III, IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңесөткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңа оқу жылында оқу пәндері бойынша білім алушылардың білім сапасына жүйелімониторингжүргізукестесінжәнеталдаужұмысыныңжоспарындайындау(бұлжерде білім алушының өткен оқу жылы бойынша білімінің сапасы да, олқылықтарыдакөрінеді): қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау);бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ) кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақ жоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
16	Жаңа    сабақтан   бұрын    кеңес    беру    кестесі    бойынша   сабақ    жүргізу             арқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
17	Жаңасабақтанбұрынсенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақолжеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізукестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: -          диагностикалықбақылаужұмысыныңталдамалықесебін;тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте;бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте; -            оқу    жылының    қорытындысы    бойынша    талдамалақ    есепті            әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңестеталдаужәнеталқылау

Аталғаншаралардыкелесікезеңдербойыншажүргізуұсынылады:
Диагностикалықжұмыс:

• пәннің оқу бағдарламасы мазмұны бойынша диагностикалық бақылаужұмысынжүргізу(өткеноқужылындағы күрделітақырыптар,оқумақсаттары);
• тақырыптар бойынша білімдегі олқылығы бар оқушылардың санынабайланыстыөткентақырыптардыңжәнеоқумақсаттарыныңқиындықретінанықтау;

 Жоспарлаужұмысы:

• пәннің   оқу   бағдарламасы   бойынша  өткен   оқу   жылдарының             оқумақсаттарынажаңа оқужылындағысәйкескелетіноқумақсаттарын анықтау;
• сәйкескелетіноқумақсаттарыанықталғансабақтардыңқысқамерзімдіжоспарларын мақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпдайындау;
• пәнніңоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыбойыншаолқылықтарыанықталғаноқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңестеркестесінжасау.

Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы:

• пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдіжоспарнегізіндегісабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырып,жаңаоқумақсаттарынмеңгерту;

-меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттары,пәнтақырыптары бойынша білім алушылар үшін қосымша оқу материалдарындайындау;

• білім алушылардың қажеттілігіне қарай және ата-аналардың келісіміменбілімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатында,жекеконсультациялар,қосымшасабақтар(«демалысмектептері»,«каникулдықмектептер», «жазғы мектептер» ұйымдастыру) өткізуде пән бойынша күрделітақырыптардымеңгерту;
• білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижесінталдаужәнеәдістемелікбірлестіктеталқылауұсынылады.

«Қазақстантарихы»,«Дүниежүзітарихы»пәндерібойыншашектеушаралары кезіндегі оқу жылдарында жіберілген білім алушылардың біліміндегіолқылықтардыанықтаудыауызшасұраққою,өзарабақылау,жазбашажұмыстар,тестілеу арқылыжүргізуұсынылады.
«Қазақстантарихы»және«Дүниежүзітарихы»пәндерібойыншаанықталғанқателерменолқылықтарды4 блокқатоптастыруұсынылады:

• қоғамдыққатынастар;
• мәдениеттіңдамуы;
• саясижүйелер;
• экономикалыққатынастар.

Бұл топтастыру білімдегі олқылықтардың орнынтолықтырудың нақтыжүйесінқұруғамүмкіндікбереді,өйткеніжоспарлаукезіндемұғалімзерттелетінтақырыптарменбілімалушылардыңолқылықтарыболғантақырыптар мен оқумақсаттарынбайланыстыра алады.
Мысалы,«Қазақстантарихы»пәнібойыншаөткеноқужылындағымеңгерілмегеноқумақсаттарыноқутапсырмаларындабіріктіруұсынылады:

1. сыныпта:

6.1.2.1үстемдікетушілерменбағыныштылардыңөзарақатынасынсипаттау оқу мақсаты мен 5.1.2.1. ежелгі қоғамның әлеуметтік ұйымдасуынсипаттауоқу мақсатын;
 6.3.2.2ертетүрікқағанаттарыныңсыртқысаясатыныңнегізгібағыттарынанықтауоқумақсатынмеңгертукезінде5.3.2.2Қазақстанаумағындағы алғашқы мемлекеттік бірлестіктердің көрші елдермен қарым-қатынасынанықтауоқумақсатынтапсырмалардакіріктіруұсынылады;

1. сыныпта:

7.1.2.1дәстүрліқазаққоғамындағыөзгерістердіөткентарихикезеңдерменсалыстыруарқылыанықтауоқумақсатынмеңгертуде6.1.2.1қазақхандығындағыәлеуметтіктоптардыңорнынанықтауоқумақсатын;
7.2.1.1салт-дәстүрлерменәдет-ғұрыптардыңқұндылықтарыменмаңыздылығын анықтау оқу мақсатын меңгерту кезінде 6.2.1.1 түркілердіңдүниетанымдықерекшеліктерін түсіндіруоқу мақсатын;

1. сыныпта:

8.2.3.4ҚанышСәтбаевтыңҚазақстанөнеркәсібіменғылымындамытудағырөлінебағаберуоқумақсатынмеңгертуде7.2.3.4ШәкәрімҚұдайбердіұлы, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы, Қ. Халид еңбектерінің тарихи дерекретіндегі маңызынайқындау оқу мақсатын;
8.3.1.31916жылғыұлт-азаттықкөтерілістіңтарихимаңызынанықтау және тұлғалардың рөліне баға беру оқу мақсатын меңгертуде 7.3.1.3Ресейимпериясыныңотарлықсаясатыныңсебеп-салдарынанықтауоқумақсатын;

1. сыныпта:

9.1.1.1демографиялықөзгерістердіңсебеп-салдарлықбайланысынталдау арқылы дәйекті қорытынды жасау оқу мақсатын меңгертуде 8.1.1.1демографиялықөзгерістердіңсебептеріменсалдарынанықтауоқумақсатын;
9.2.3.2 білім мен ғылым саласындағы мемлекеттік саясатқа бағаберуоқумақсатынмеңгертуде8.2.3.2кеңесдәуіріндегіқазақтілініңахуалынанықтауоқумақсатынкіріктіріп тапсырма беруұсынылады.
«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншаөткеноқужылындағымеңгерілмегенкелесіоқумақсаттарыноқутапсырмаларындабіріктіруұсынылады:

1. сыныпта:

6.2.2.3 антикалық мәдениет пен байланыс орнату арқылы Қайта өрлеудәуірінің мәдениетін (бейнелеу, мүсін өнері) сипаттау оқу мақсаты мен 5.2.2.3ежелгі дүние өнерінесипаттамаберуоқу мақсатын;
6.4.2.1экономикалыққатынастардыңформаларынтүсіндіруарқылыфеодалдықшаруашылықтыңерекшеліктерінсипаттаумен5.4.2.1экономикалықілгерілеудітүсінуүшіншаруашылықтыңиемденушіжәнеөндіруші түрлерін салыстыру оқу мақсаты бойынша салыстырмалы талдаутапсырмасынберуұсынылады;

1. сыныпта:

7.2.4.1 өзгерістер мен сабақтастықты көрсету арқылы, адам мен қоғамөміріндегі ғылыми жаңалықтардың маңызын талдауда 6.2.4.1 адам өміріндегіқоршағанорта туралыбілімніңрөлінтүсіндіруоқумақсатын;
7.3.1.4әртүрліелдердіңбіруақыткезеңіндегітарихиоқиғаларынсалыстыруарқылыұлттықмемлекеттердің(Италия,Германия)қалыптасу
 маңызын анықтауда 6.3.1.4 феодалдық соғыстар мен орталықтандырылғанмемлекеттердіңқұрылуыарасындабайланысорнатуоқумақсатынтапсырмалардакіріктіріпберу ұсынылады;

1. сыныпта:

8.4.1.1 XX ғасырдың басындағы техникалық революция жетістіктерінің(конвейерөндірісі,стандарттау)мемлекеттердіңшаруашылықжүйесініңдамуынаықпалынбағалауда7.4.1.1себеп-салдардыанықтауарқылыЕуропадағы феодалдық құрылыстан капиталистік шаруашылыққа (мануфактура,фабрика)өтупроцесін түсіндіруоқумақсатын;
8.4.2.1«жоспарлыэкономика»,«нарықтықэкономика»ұғымдарынқолданаотырып,XXғасырдыңбіріншіжартысындағыкапитализмменсоциализмніңэкономикалықжүйелерінсалыстыруда7.4.2.1түрлімемлекеттердің өнеркәсіптік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерінанықтауоқу мақсатынкіріктіру;

1. сыныпта:

9.2.1.1 қоғам өміріндегі дәстүрлі және деструктивті діни ұйымдардыңіс-әрекетіне баға беру оқу мақсатын меңгертуде 8.2.1.1 тарихи кезеңдердіңерекшеліктерін салыстыра отырып, мемлекет пен діннің өзара қатынасынсипаттауоқу мақсатын;
9.2.4.3 ғылыми жаңалықтардың (генетика, микробиология, ақпараттықтехнологиялар, нанотехнологиялар, ядролық физика) қоғам дамуына ықпалынталдауда8.2.4.3әскериғылымментехниканыңжәнесоғысстратегияларыныңрөлін бағалауоқумақсаты;
9.3.2.5аймақтықшиеленістердіңсебептеріменсалдарынтұжырымдауда 8.3.2.5 ХХ ғасырдың басына қарай әлемнің аумақтық бөлінуінжәнемемлекеттердіңсаясиқұрылымынсипаттауоқумақсатыбойыншатапсырманыкіріктіруұсынылады.
Соныменқатартарихизерттеулержүргізу,тарихиоқиғаларды,процестерді, құбылыстарды бағалау дағдыларын қалыптастыру, қазіргі заманғысаяси,әлеуметтік-экономикалықжәнемәденипроцестергебағдарлануүшінбілім алушылардың тарихи білім мен дағдыларды пайдалану қабілетіне назараударуұсынылады.
Білімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншақосымшасабақтар,шағынтоптарменжұмыстыұйымдастырукезіндеоқупәндерібойыншакүрделі тақырыптардымеңгертуұсынылады.
«Қазақстантарихы»пәнібойыншақайталаужәнебекітугеарналғантақырыптар:

1. сыныпта5-сыныптыңкелесітақырыптарыұсынылады:«Қазақстанаумағындағытасдәуірініңтұрақтары»;«АндроновжәнеБеғазы-Дәндібаймәдениеті»;«Сақтартуралытарихимәліметтер»;«Үйсіндертуралыжазбадеректер»;«Үйсіндерменқаңлылардыңматериалдықжәнеруханимәдениеті»;

«Ғұнтайпаларыныңбірігуі»,«ҒұндардыңБатысқақонысаударуы»;
 

1. сыныпта6-сыныптыңкелесітақырыптарыұсынылады:«Қазақстанаумағындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер»; «Түркі әлемі қалыптасуыныңбасталуы»; «X ғасыр - XIII ғасырдың басындағы Қазақстан аумағындағы саясипроцестер»;«Қыпшақхандығы»;«Моңғолшапқыншылықтарыныңсалдары»;

«Қазақстанаумағындаұлыстардыңқұрылуы»;«Қазақхандығыныңқұрылуы»,
«XVI-XVIIғасырлардағықазақтардыңруханимәдениеті»;

1. сыныпта7-сыныптыңкелесітақырыптарыұсынылады:«ҚазақхандығыныңРесейимпериясынақосылуыныңбасталауы»;«СырымДатұлыбастағанұлт-азаттыққозғалыс»;«КенесарыҚасымұлыбастағанұлт-азаттыққозғалыс»;«XIXғасырдың40-60жылдарындағықазақтардыңортаазиялықхандықтарменқарым-қатынастары»;«XIXғасырдыңекіншіжартысындағыҚазақстандағыәкімшілік-аумақтықреформалар»;«Қазақтардың1860-1870жылдардағыазаттықкүресі»;«XIXғасырдыңекіншіжартысындағықазаққоғамы»; «XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басындағы Қазақтардың ауызшатарихидәстүрлерінің дамуы».
2. сыныпта                     8-сыныптың                          келесі    тақырыптары         ұсынылады:

«ҚазақстанныңХХғасырдыңбасындағыәлеуметтік-экономикалықжағдайы»;
«Қазақстан      азаматтық      қарсыластық      жылдарында      (1917-1920жж.)»,
«Қазақстандағы ұлттық автономиялар»; «Қазақстандағы 1920-1930 жылдардағыиндустрияландыру»; «Қазақстандағы ұжымдастыру», «1920-1930 жылдардағысаяси репрессиялар»; «Қазақстандықтардың Ұлы Отан соғысы шайқастарынақатысуы».
Мысалы,«Дүниежүзітарихы»пәнібойынша:

1. сыныптан 5-сыныптың келесі тақырыптары ұсынылады: «Таяу жәнеОрта Шығыстағы ежелгі империялар неліктен қуатты болды?»; «Ежелгі ОртаАзияимперияларықаншалықтықуаттыболды?»;«Ежелгідүниеніңмәденимұрасықандай?».
2. сыныпта6-сыныптыңкелесітақырыптарыұсынылады:«НеліктенVIII-XII ғасырды ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп атайды?»; «Еуропадаорталықтандырылған мемлекеттер қалай құрылды?»; «Шығыстағы Ренессансәлемдікмәдениеттіқалайбайытты?».
3. сыныпта 7-сыныптың келесі тақырыптары ұсынылады: «Өнеркәсіптөңкерісі әлемді қалай өзгертті?»; «1848 жылғы революциялар Еуропада қандайсаясиидеялардықалыптастырды?»;«ИталияжәнеГерманияныңбірігужолдары қаншалықты бір-біріне ұқсас болмады?»; «XІX ғасырдағы өнер менәдебиетәлеуметтік әділетсіздіктіқалайсуреттейді?».
4. сыныпта8-сыныптыңкелесітақырыптарыұсынылады:«XIXғасырдың аяғы - ХХ ғасырдың басында өнер қалайша өзгерді?»; «Әлем елдеріҰлыдағдарыстанқалайшықты?»;«ХХғасырдыңбіріншіжартысындағымәдениеттіңдамуерекшеліктеріқандай?».

Білімолқылықтарыныңорнынтолықтырубойыншажұмыстыұйымдастыру кезінде оқытудыңкелесі белсенді және интерактивті әдістерінқолдануұсынылады:

• кластерлерменграфикалықорганайзерлерқұру:
• пікірталастаржүргізу;

 

• тарихиоқиғалардыжобалау;
• нақтыжағдайдыталдау;
• проблемалықоқытут.б.

Тәрбиеліккомпонент
Пәнмазмұныата-бабаларымыздыңбірегеймәдениетін,Қазақстанныңәлемдіктарихтағыорныменрөлін,оныңәлемдікөркениеткеқосқанүлесінтүсінуге,мүмкіндікбереді.
Мектептегісыныптантысжұмыстар:

• олимпиадаларменжарыстар,таңдаубойыншабоссабақтартүрінде;
• оқубағдарламасынасәйкесқосымшаарнайысабақтартүрінде;
• пәнаралықжәнекіріктірілгенсабақтардажәнет.б.

Сыныптан тыс жұмыс оқушылардың дербестігін дамытуға ықпал етеді,зерттеу қызметінің дағдыларын қалыптастырады, пәнді оқуға қызығушылығынарттырады. Сонымен қатар білім алушылардың іздеу қабілеті дамиды, олардыңтеориялықбілімдерітолықтырылып,тереңдетіледі.
«Құқықнегіздері»оқупәні
Азаматтыққоғамменқұқықтықмемлекеттіңқалыптасуыныңбастыалғышарттарының бірі – азаматтардың құқықтық білімін жетілдіріп, құқықтықсауаттылық пен мәдениениетін қалыптастыру. Сондықтан жалпы білім беретінмектептерде «Құқық негіздері» пәнін оқыту оқушылардың қоғамда әлеуметтікбейімделуі үшін қажетті негізгі құқықтық білімдері мен дағдыларын меңгерудіқамтамасызетуге бағытталған.
«Құқық негіздері» оқу пәнінің мақсаты - құқық жөнінде негізгі білімдердіигеру арқылы құқықтық тұрғыдан сауатты азаматты тәрбиелеу және олардыңбойында заңды құрметтеу дәстүрі мен құқықтық мәдениетті қалыптастыру, өзазаматтыққұқықтарыменміндеттерінжүзегеасыруғақажеттібіліммендағдылардықалыптастырып дамыту.
Пәндіоқытуоқушылардаазаматтыққұқықтарынжүзегеасыруға,мiндеттемелерiнорындауғақажеттібіліммендағдыларды,саяси-құқықтықсананықалыптастырады.
«Құқықнегіздері»оқупәнініңбазалықбіліммазмұны:Құқықжәнемемлекет, Конституциялық құқық, Азаматтық құқық, Еңбек құқығы,Отбасықұқығы,Әкімшілік құқық,Қылмыстыққұқықбөлімдерін қамтиды.
«Құқық негіздері» оқу пәні бойынша оқу жүктемесі:9-сыныпта аптасына1 сағат,оқужылында 34сағатты құрайды.
Ұзақмерзімдіжоспардағытақырыптарпроблемалықсұрақтартүріндеқұрастырылған. Оның басты себебі – кез келген тақырып оқушыларды бірденойландырады және оқушыларды сын тұрғысынан ойлауға, проблемалық сұраққоюға,өздігіненталдаужасаудағдыларындамытуғажәрдемдеседі.
«Құқықнегіздері»пәніноқытудакелесіпедагогикалықәдіс-тәсілдердіқолдануұсынылады:

• «Кейсстади»,оқушылардыңпроблемалардыанықтаудаөзойларын,пікірлерінайту,дәлелдеу,гипотезаұсыну,зерттеудіоданәріжоспарлау

 қабілеттеріндамытатынынталандырушы–проблемалық,ситуациялықжағдайтуғызу;

• белгілібіртақырыпбойынша«миғашабуыл»,«фишбоун»,«авторорындығы», т.б. әдістерін ұйымдастыру (проблемаларды табу, әр оқушыныңидеясын ұсыну, бүкіл сыныппен талқылау, оны талдаужәне шешімнің дұрыснұсқасынқабылдау);
• сабақтаоқушылардыңбелсенділігінқажетететінқұқықтықпроблемалардыталқылау;
• оқушылардыңпікірталасөткізужәнеқұқықтықмәселелердіталқылауынаигіықпалетуүшінкомпьютерлікқарым-қатынасқұралдарын(мысалы,онлайн-форумдар,конференциялар)пайдалану.

Оқушылардыңқұқықтықмәселелерменжағдайаттарғаталдаужүргізуүшінсабақтақұқықтық-нормативтікактілермен,заңтүсіндірмелеріменжәнет.б.құқықтықдеректерменжұмысты көптепұйымдастыруұсынылады.
Оқу пәнінен әр тоқсан сайын бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ)өткізуқарастырылған(61-кесте).
61-кесте.«Құқықнегіздері»оқупәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
9-сынып	1	1	1	1

Сонымен, «Құқық негіздері» оқу пәні бойынша 9-сыныпта бөлім үшінғанажиынтықбағалаужүргізіледіжәнеолардыңқорытындысыбойыншажартыжылдықбағақойылады,алтоқсанбойыншажиынтықбағалаужүргізілмейді.
«Өзін-өзітану»оқупәні
«Өзін-өзітану»пәнібойыншаоқуүдерісініңбастыміндеті:тұлғаныңқұндылықтаржүйесін,қоғамғақызмететугебағытталғанмәселелердішығармашылықпен шешудің іс жүзіндегі дағдыларын анықтау; оқушылардыңәлеуметтік мәнді бағдарларын, яғни адамның өзіне, қоршаған әлемге, жалпыадамзатқақатысынасебепшіболатынадамгершіліктәртіпнегіздерінқалыптастыру;жасерекшеліктерінеқарай,жекетұлғаретінде,іс-әрекетсубъектісіретіндедамытаотырып,әрбірадамныңтабиғатынасалынғанжалпыадамзаттыққұндылықтардыжарыққашығару.
5-9-сыныптардағы«Өзін-өзітану»базалықмазмұнытөрттараудықамтиды:«Танымқуанышы»;«Адамболамдесеңіз...»;«Адамжәнеәлем»;
«Адамзаттыңруханитәжірибесі».
6-сыныпта II «Адам бол» бөлімнің 9-10 тақырыбы «Басқа адамды сезін»дегенатаумен берілген.
Оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі: 5-9-сыныптарда аптасына –1 сағат,жылына– 34сағатты құрайды.
 Оқушылардыңбілімінбағалау.Рухани-адамгершілікбілімберудіңерекшеліктеріне сәйкес сандық емес, сапалық баға маңызды, сондықтан әрбіржартыжылдықтыңқорытындысыбойынша«сынақ»қойылады.Егероқушынегізгі орта білім беру деңгейінің 5-9-сыныптарына арналған «Өзін-өзі тану»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасындакөрсетілгендайындық деңгейіне қойылатын барлық талаптарды орындап, жоба күнделігінәзірлесе,оқушыға«сынақ»қойылады.
                      «ТЕХНОЛОГИЯЖӘНЕӨНЕР»БІЛІМСАЛАСЫ                       
«Технологияжәнеөнер»білімсаласыбойыншакелесіпәндероқытылады: «Музыка»–5-6-сыныптар,«Көркем еңбек»–5-9-сыныптар.
«Музыка»оқу пәні
5-6-сыныптарғаарналған«Музыка»пәніненжаңартылғанмазмұндағыоқу бағдарламасы оқу мақсаттарының жүйесі арқылы ұзақ мерзімді жоспарғасәйкесжүзегеасырылады.
6-сыныпқаарналған«Музыка»пәніненжаңартылғанмазмұндағыоқубағдарламасына2021-2022оқужылындаөзгерістеренгізіледі.Білімалушылардың ұлттық аспапта ойнауды үйренуге деген ынтасын ескере отырып,қазақтіліндеоқытатынмектептерде6-сыныпта«Музыка»оқупәнініңшеңберінде«Домбыра»курсыкезең-кезеңімененгізіледі.Домбырабүкіләлемге танылып, қазақ халқының игілігіне айналды. Курста білім алушылардомбырадаойнаудыүйреніпқанақоймай,халықкомпозиторларыныңшығармашылығымен,Қазақмузыкасыныңтарихымен,Құрманғазы,Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина Нұрпейісованың салған дәстүрлерімен танысады.Үлгілік оқу бағдарламасы бойынша оқытуды бастау, содан кейін домбырадаойнауды үйретуге көшу (бұйрық шыққаннан кейін) үлгілік оқу жоспарларыныңвариативтіккомпонентініңсағаттарыесебіненбарлықкейінгісыныптарда
«Домбыра» курсын өткізу ұсынылады. Бұл курсты өткізу мүмкіндігі болмағанжағдайда,басқамузыкалықаспаптаойнаудыүйретугеболады.7-сыныптанбастап«Домбыра»таңдаукурсынҮлгіліоқубағдарламасыныңвариативтіккомпонентініңсағаттарыесебіненөткізуұсынылады.
Пәнді оқытудың мақсаты – қазақтың дәстүрлі музыкасы, әлем халықтарышығармашылығы, әлемдік классика және заманауи музыканың үздік үлгілерінегізіндебілімалушылардыңмузыкалықмәдениеттілігінқалыптастыру,шығармашылыққабілетін дамыту
Пәндіоқытудыңміндеттері: өзгеөнер түрлерімен оқу пәнінемузыкаөнерінкіріктіреотырыпәлемтұтастығыныңбейнесіжөніндетүсінігінқалыптастыру;музыкаөнерініңжалпыадамзаттыққажеттіліктіқұбылысретінде,оныңадамөміріндегірөліменмаңыздылығытуралытүсінігінқалыптастыру;сынтұрғысынанойлауыменмузыкағажағымдықарым-қатынасын,музыкалықіс-әрекетдағдыларынқалыптастыру;музыкалықшығармаларментапсырмалардыталдау,зерттеужәнеорындаушылықпенимпровизациялау, презентациялау оқу пәндік-тақырыптық білім, білік, дағдыаясындадамыту;музыкалыққабілеттілігін,белсендішығармашылығын,
 орындаушылығы мен зерттеушілік дағдысын дамыту; музыка өнері негізіндекоммуникацияформаларыжөніндебілімінқалыптастыру;музыкалық-шығармашылық жұмыстарға идеялар қосу негізінде өзін-өзі бағалау, өзін-өзітану және өзін-өзі дамытуын қалыптастыру (шығармалар жазу, импровизацияжәнеөңдеу);ақпараттық-коммуникациялықтехнологияқұралдарынқолданубарысында музыкалық-орындаушылық және техникалық білімі мен біліктілігінқалыптастыру,дамыту.
«Музыка»оқупәні бойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. сыныпта–аптасына1сағатты,оқужылында34сағатты;
2. сыныпта–аптасына1сағатты,оқужылында34сағаттықұрайды.

«Музыка»пәнініңоқубағдарламасыныңмазмұныбөлімдербойыншаұйымдастырылған. Бөлімдер пән бойынша оқыту мақсаттары және оған қолжеткізуреттілігінсыныптарбойыншамазмұндайтынбөлімшелергебөлінген.
Оқупәнініңмазмұны3бөлімнентұрады:

1. «Музыкатыңдау, орындау және талдау» бөлімікелесібөлімшелердіқамтиды:«Музыкатыңдаужәнеталдау»;«Музыкалықсауаттылық»;

«Музыкалық-орындаушылықіс-әрекет».

1. «Музыкалық-шығармашылықжұмыстаржасау»бөлімікелесібөлімшелердіқамтиды:«Идеяларжәнематериалдардыжинақтау»;«Музыкашығаружәнеимпровизация».
2. «Музыкалық-шығармашылықжұмыстытаныстыружәнебағалау»бөлімікелесібөлімшеніқамтиды:«Музыкалық-шығармашылықжұмыстытаныстыружәне бағалау».

«Музыка»пәнінің5-сыныпқаарналғанбазалықмазмұны:«Қазақхалқының музыкалық мұрасы»; «Қазақтың дәстүрлі тұрмыс-салт әндері жәнезаманауи музыка»; «Әлем халықтарының музыкалық дәстүрі»; «Музыка тілі –достықтілі»; «Өлкетану: Туғанөлкесимфониясы»бөлімдерінқамтиды.
«Музыка» пәнінің 6-сыныпқа арналған базалық мазмұны: «Классикалықмузыканың үздік туындылары»; «Заманауи музыка мәдениеті»; «Музыка жәнеөнер түрлері»; «Музыка – өмір тынысы»; «Өлкетану: Туған жердің таланттары»бөлімдерінқамтиды.
Әрбір бөлімшелерде көрсетілген оқу мақсаттары, мұғалімге үш түрлі іс-әрекетарқылы(білімалушылардыңмузыкалықсауаттылықтызерделеу,музыкалық-орындаушылықжәнемузыкалық-шығармашылықіс-әрекеті)жұмысты жүйелі жоспарлауға, олардың жетістіктерін бағалауға және оқытудыңкелесікезеңдерітуралыақпарат беругемүмкіндікбереді.
Оқу бағдарламасындаоқу пәнініңмазмұнынанықтаудыңнегізіболыптабылатыноқытумақсаттарыныңжүйесітүріндеұсынылғанкүтілетіннәтижелеріқалыптастырылған.Мазмұнытұрғысынаноқубағдарламаларыбілімалушыныөзін-өзіоқытусубьектісіжәнетұлғааралыққарым-қатынассубьектісіретіндетәрбиелеуденақтыоқупәнініңқосатынүлесінайқындайды.
«Музыка» пәні бойынша жиынтық бағалау өткізілмейді. «Музыка» пәнібойыншажартыжылдыққажәнеоқужылыныңсоңында«есептелінді»(«есептелінген жоқ») деген белгіжазылады.
 «Музыка» пәні бойынша сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру жәнежоспарлаубарысында2021-2022оқужылындамерекеленетінмерейтойлықшараларғакөңілбөлуұсынылады.
«Көркемеңбек»оқупәні
«Көркемеңбек»оқупәнінің5-9-сыныптарғаарналғаноқубағдарламасыныңмазмұныоқытумақсаттарыжүйесініңшығармашылықәрекетүдерісібарысындатәжірибелікжәненегізгібілімқалыптастыруғабағытталғанүшбөлім бойыншаұйымдастырылған:

1. «Шығармашылықидеялардыдамытужәнезерттеу»бөлімі;
2. «Шығармашылықжұмыстардыжасаужәнедайындау»бөлімі;
3. «Таныстырылым,талдаужәнешығармашылықжұмыстардыбағалау»бөлімі.

Оқубағдарламасыныңмақсаты–өнержәнееңбектехнологиясысаласындафункционалдысауаттылықтықалыптастыру,шындыққашығармашылықпенқарайтын тұлғадамыту.
5, 6, 7, 8, 9-сыныптарға арналған «Көркем еңбек» пәнінен жаңартылғанмазмұндағыоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыжүйесіарқылыұзақмерзімді жоспарға сәйкес жүзеге асырылады.
«Көркем еңбек» оқу пәнінің бағдарламасы: қоршаған ортада өнер, дизайнментехнологиятуралытүсінікпенбілімдідамытуға;Қазақстанжәнеәлемхалықтарының көркем-мәдениет мұрасын оқып үйренуге; өнер мен дизайнныңкөркемтәсілдеріарқылышығармашылықидеяларды,технологиялықдағдыларды дамытуға; зерттеу, жасау, талдау, нысандарды көркем түрлендіруүдерісінде білім алушылардың шығармашылық және сын тұрғысынан ойлаудағдыларындамытуға;оқуқызметініңбарлықтүрлеріндеақпараттық-коммуникативтік технологияларды пайдалану арқылы тәжірибе алуға (зерттеу,идеялардың шығармашылықпен іске асыру, жұмыстардың таныстырылымы);жұмыс нәтижесі үшін түрлі ақпарат көздері мен ресурстарының маңыздылығынтүсінеотырып,зерттеуменпайдалануға;эстетикалық,еңбеккебаулу,экономикалық,экологиялық,патриоттықтәрбиелеуменрухани-өнегелікқұндылықтарынқалыптастыруға;уақыт,материалдыңқасиетіменбасқадафакторлардың әсерін анықтап және оны ескере отырып қызметін өз бетіншежоспарлай алуға; оқу мақсаттарына жетуде бірігіп жұмыс істеуді ұйымдастыру(жеке,жұптықжәнетоптықжұмыс)бойыншатәжірибежинауғабағытталған.
Жалпы негізгі білім беру жүйесіндегі «Көркем еңбек» пәнінің ерекшелігіәртүрліөнертүрлерінзерделеу,идеяларынөнертәсілдеріарқылыкөрсету,әмбебап(тұрмыстық)жәнеарнайы(пәндік)білімдерменикемділікті,материалдар мен нысандарды түрлендіру және көркем өңдеу дағдыларын, үйшаруашылығын жүргізу, технологиялар мен техниканы қолдану машықтарыниеленуболып табылады.
«Көркем еңбек» пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:5-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында 68 сағат;6-сыныпта – аптасына 2 сағатты, оқу жылында 68 сағат;7-сыныпта– аптасына1сағатты,оқужылында34сағат;
 

1. сыныпта– аптасына1сағатты,оқужылында34сағат;
2. сыныпта– аптасына1сағатты,оқужылында34 сағаттықұрайды.

Оқубағдарламасыныңмазмұныматериалдарды5ортақбілімберубағыттарыарқылыоқып-үйренудіқарастырады:«Визуалдыөнер»;«Сәндік-қолданбалышығармашылық»;«Дизайнжәнетехнология»;«Үймәдениеті»;
«Тамақтанумәдениеті».
«Визуалды өнер» мен «Сәндік-қолданбалы шығармашылық» бөлімдерініңтақырыптарыербалалар мен қызбалаларүшінбірдей.
«Визуалдыөнер»бөлімініңмазмұнытөмендегібөлімшелерді:классикалықжәнезаманауиөнер;қазақстандықсуретшілердіңшығармашылығы;бейнелеуөнерініңжанрларыментүрлері;сандықөнер(фотосурет, анимация, медиа құралдар); бейнелеу (визуалды) өнерінің көркемтәсілдері;көркемдікматериалдаржәнетехникаларменэксперименттеубөлімдерінқамтиды.
«Сәндік-қолданбалышығармашылық»бөлімініңмазмұнытөмендегібөлімшелерді:сәндік-қолданбалыөнеререкшеліктеріменнегізгіпішіндері,Қазақстанныңжәнебасқаелдердіңсәндік-қолданбалыөнері;сәндік-қолданбалы өнер материалдары, технологиялары мен құралдары; ұлттық ою-өрнек; ішкікөріністісәнді безендіруқарастырады.
«Дизайн және технология» (ер балалар) бөлімініңмазмұны төмендегібөлімшелерді:негізгіконструкциялық,табиғи,жасандыжәнедәстүрліемесматериалдарды;материалдардыөңдеуқұралдарыменжабдықтарын;материалдардыәртүрлітәсілдерменөңдеуді;әртүрліматериалдарданбұйымдизайнын; ұлттық тұрмыстық заттарды дайындау технологиясын; қазақстандықжәнеәлемдіксәулетескерткіштерін;макеттеуді;ішкікөрінісдизайнын;робототехника,көлікқұралдарын модельдеуді қамтиды.
«Дизайн және технология» (қыз балалар) бөлімінің мазмұны төмендегібөлімшелерді:негізгітоқыма,табиғи,жасандыжәнедәстүрліемесматериалдарды;тоқымаматериалдарынөңдеу құралдары менжабдықтарын;тоқыма материалдарын әртүрлі тәсілдермен өңдеуді; тоқыма материалдарынанбұйымдизайнын;сәниндустриясын,стильжәнеобраз,ұлттықкиімэлементтеріндайындаутехнологиясынқамтиды.
«Үй мәдениеті» бөлімінің мазмұны (ер балалар) төмендегі бөлімшелерді:тұрғынүйдіңэкологиясын;өсімдікшаруашылығы,сәндікөсімдіктершаруашылығы,ландшафттыдизайннегіздерін;электрқуатыныңкөздерітуралыжалпымәліметтерді,тұрмыстықтехникажәнеэлектрқұралдарынқолдануменжөндеуді;тұрмыстықжөндеужұмыстарын,ішкікөіністіұйымдастырумен жоспарлауды қамтиды.
«Үймәдениеті»бөлімініңмазмұны(қызбалалар)төмендегібөлімшелерді: жеке гигиенаны, тұрғын үй экологиясын; өсімдік шаруашылығы,сәндік өсімдіктер шаруашылығы, ландшафтты дизайн негіздерін; киім күтіміменұзақ мерзімдісақтауды қамтиды.
«Тамақтанумәдениеті»бөлімініңмазмұнытөмендегібөлімшелерді:дұрыс тамақтану негізін;дастарқан басында өзін-өзі дұрыс ұстау ережелерін,дастарқанды жабдықтауды; тағам әзірлеу технологиясын; әлем халықтарыныңтағамдарынқамтиды.
 Жалпы негізгі білім беру жүйесіндегі «Көркем еңбек» пәнінің ерекшелігіәртүрліөнертүрлерінзерделеу,идеяларынөнертәсілдеріарқылыкөрсету,әмбебап (тұрмыстық), арнайы (пәндік) білімдер мен икемділікті, материалдарменнысандардытүрлендіружәнекөркемөңдеудағдыларын,үйшаруашылығын жүргізу, технологиялар мен техниканы қолдану машықтарыниеленуболыптабылады.
Ұзақмерзімдіжәнеортамерзімдіжоспарлардаұсынылатынәрекеттүрлері, «Өнер» білім саласы бойынша тақырыптар бейнелеу өнері мен көркемеңбеккомпоненттерініңмәнмәтініндеоқылатындайетіпқұрылған.
Оқу жоспарының мазмұнына сызу және компьютерлік графика мен АКТ,сызуларқұруүшінтехнологиялыққұжаттардыорындаудағдыларындамытумен байланысты оқу мақсаттарына жетуге бағытталған әрекет түрлеріқосылған.
«Көркемеңбек»пәнібойыншажиынтықбағалауөткізілмейді,жартыжылдыққажәнеоқужылыныңсоңында«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)деген белгіжазылады.
«Көркем еңбек» пәні бойынша сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастырумен жоспарлау барысында 2021-2022 оқу жылында мерекеленетін мерейтойлықшараларғакөңілбөлуұсынылады.
«Көркемеңбек»пәнініңоқубағдарламасы6-сыныптанбастап,негізгіорта мектеп деңгейінде «Сәндік-қолданбалы өнер», «Дизайн және технология»бөлімдерінде бұйымның эскиздерін таныстыру және әзірлеу, материалдар менқұралдардытаңдау,олардыдайындауүшінқолэлектрқұралдарыменжәнежабдықтарыменқатаркомпьютерлікмодельдеумүмкіндіктеріқолданылады.
Тәжірибелік жұмыстар, құрастырмалы бөлшектерден роботтарды әзірлеу,роботтардың пайда болу тарихы мен түрлері (өз бетінше зерттеу), робот жасауүшін эскизді әзірлеу, робот жасау үшін материалдарды дайындау, робот жасау,роботтыңжылжымалыбөліктерінжасаубойыншаэксперимент,көлікқұралдарының түрлері туралы жалпы мәліметтер (өз бетінше зерттеу), көлікқұралыныңмоделін әзірлеу,эскиз, материалдардыіріктеу,көлікқұралыныңмоделінжасау,модельдіңжекелегенбөліктерінжасау,модельдіқұрастыружәнеөңдеу,жұмыстарды таныстыру.
«Көркемеңбек»пәнініңоқубағдарламасынбейнелеуөнеріжәнетехнология пәндері бойынша дипломдарына қосымшасы барбейнелеу өнері,еңбеккебаулужәнетехнологияпәндерініңмұғалімісабақбереалатындайқұрастырылған. «Көркем еңбек» пәнін оқыту үшін арнайы диплом қажет емесекеніносыоқылатынпәндертізімікуәландырады.
Бұлпәндіоқытуғааптасына2сағатбөлінгенінескереотырып,осыпәндіжүргізетінпедагогтердіңсағаттарыныңжоғалуытуралыалаңдаунегізсіз.
                            «ДЕНЕШЫНЫҚТЫРУ»БІЛІМСАЛАСЫ                            
5-9-сыныптарғаарналған«Денешынықтыру»пәніненжаңартылғанмазмұндағы оқу бағдарламасының басты мақсаты – ағзаның бүкіл жүйелеріндамыту,оқушылардыңденедамуықасиеттерінжәнеоларменбайланыстықабілеттерінжетілдіру.
 Дене шынықтыру пәнінің жеке тұлғаны тәрбиелеуде алатын орны ерекше.Олоқушыныңденедамуына,әлеуметтік,дербесжәнеруханиқасиеттерінқалыптастыруғаықпалетеді.Мектептегібілімберуконтексіндеденешынықтырубілімалушылар арасындасалауаттыөмір салтыннасихаттайды.
Оқубағдарламасыбілімалушылардыңжасжәнежекеерекшеліктерінескереотырып, дене және психикалық денсаулығын нығайтуға уәждемесін (мотивация)арттыруға,білімалушылардыңарнайыспорттық(спорттық-спецификалық)қимылдағдыларынмеңгеруіне,денеқабілеттеріндамытуғабағытталған.
Оқубағдарламасындаденешынықтыруменспорттыдамытутарихыбойыншабілімдіқалыптастыру;негізгіденедамуықасиеттерінжетілдіру,арнайыспорттықбіліктермендағдылардыдамыту;коммуникативтікдағдылардыдамыту,атап айтқанда, әртүрлі дереккөздерден алынған ақпаратты пайдалану, оны тиістінысанданақтыұсынуқабілеті;ойлаужәнезерттеудағдыларындамыту;адамгершілік-жігер,моральдық-ерікқасиеттерінқалыптастыруқарастырылған.
Оқубағдарламасыоқу жылыішіндебағдарламабөлімдеріноқытудыңбірізділігінанықтайтынұзақмерзімдіжоспарғасәйкесжүзегеасырылады.Сағаттардыбөлу,сондай-ақтақырыптардыоқуретімұғалімніңқалауыбойыншаөзгеруімүмкін.
«Денешынықтыру»оқупәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 5-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында102 сағат;
2. 6-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында102 сағат;
3. 7-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында102 сағат;
4. 8-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында102 сағат;
5. 9-сыныпта–аптасына3сағатты,оқужылында102 сағаттықұрайды.

Бұлбағдарламадамектептедененіңшынығуыменадамгершіліккетәрбиелеудің кешенді жүйесін құрайтын дене шынықтырудың барлық негізгінысандарының мазмұны қамтылған және бұл міндеттерді барлық оқу жылындабіртіндепшешугемүмкіндікбереді.Бағдарламаныңүшіншісағатыоқушылардың белсенділігін арттыруға (спорт және қозғалмалы ойындар санынкеңейтуарқылы) және сауықтырупроцесінебағытталған.
«Денешынықтыру»пәнініңоқубағдарламасыныңмазмұныоқытудыңбөлімдері арқылы ұйымдастырылады. Бөлімдер сыныптар бойынша күтілетіннәтижетүріндеберілген оқумақсаттарынқамтитынбөлімшелерден тұрады.
Оқупәнініңмазмұны3бөлімнентұрады:

1. «Қозғалысқызметі»бөлімі:әртүрліспорттық-ерекшеқимыләрекеттерінорындаукезіндедәлдікті,бақылаудыжәнеманеврліктідамыту;денежаттығуларыныңәртүрлеріндеқозғалыскомбинацияларын,олардыңреттілігін жасау және қолдану; спорттық-ерекше техникаларды орындау кезіндеқозғалысдағдыларыменреттілігінбіріктіру;қозғалысіс-әрекеттерінорындауды жақсарту үшін басқалардың өз біліктері мен іскерліктерін бағалау;бірқатарденежаттығуларындатактиканы,стратегияны,құрылымдықидеялардықолданужәнебағалау;қозғалысбелсенділігіменбайланыстықиындықтардыеңсеружәнетәуекелдергеденқоюдағдыларындамыту.
2. «Қозғалысдағдыларыарқылышығармашылыққабілеттердідамытуменсыниойлау»бөлімі:өзгермеліжағдайларғажауапберуүшінқозғалысқа

 байланысты алған білімдерін бейімдеу; көшбасшылық дағдылар мен командадажұмысістеу дағдыларындамыту жәнеқолдану;қолайлыоқу ортасынқұрубойынша бірлескен және тиімді жұмыс дағдыларын көрсету; дене жаттығуларышеңберінде қызметті оңтайландыру және баламаларды әзірлеу үшін ережелерменқұрылымдықтәсілдердібағалау;жекешығармашылыққабілеттеріменбасқалардыңқабілеттерінсынибағалау,баламашешімдер;жарысқызметіережелері мен төрешілік ережелерін білу; жарыс кезінде адал ойын, олардыңайырмашылықтары.

1. «Денсаулықжәнесалауаттыөмірсалты»бөлімі:жекеденсаулықжәнесалауаттыөмірсалтытуралыбілімдіқалыптастыру;қызметтүрлеріүшінлайықты             жаттығулар      мен   қалпынакелтірутехникаларын        әзірлеу, өткізу;әртүрліденежүктемесініңжаттығуларын,олардыңәсерінжәнеорганизмніңэнергетикалық                 жүйесімен              байланысын        зерделеу,     практикада             сынау;денсаулықты  нығайтуға            бағытталған        бірқатар  дене жүктемелеріндетәуекелдердібасқарустратегияларынәзірлеужәнеқолдану;басқаадамдардыңдене жаттығуларының тәжірибесін байыту үшін білім мен дағдыларды қолдану.Әрбөлімшедекөрсетілгеноқумақсаттарымұғалімгеоқушылардыдамытубойыншажұмыстыжүйеліжоспарлауға,соныменқатаролардыңжетістіктерін

бағалауға,оқытудыңкелесікезеңдерітуралыақпаратберугемүмкіндікбереді.
 
 
 «Дене шынықтыру» пәні бойынша жиынтық бағалау өткізілмейді. «Денешынықтыру»пәнібойыншатоқсан,жартыжылдықжәнеоқужылыныңсоңында«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)дегенбелгіжазылады.
«Денешынықтыру»пәнібойыншасыныптантысжұмыстардыұйымдастыружәнежоспарлаубарысында2021-2022оқужылындамерекеленетінмерейтойлық шараларғакөңілбөлуұсынылады.
«Дене шынықтыру» пәні сабақтарын ұйымдастыру мен өткізу мәселелерібойыншамұғалімдергеәдістемеліккөмеккөрсетумақсатындаәзірленгенәдістемелікұсынымдарЫ.АлтынсаринатындағыҰБАсайтынаорналастырылған(nao.kz).
Жалпыбілімберетінмектептердің5-9-сыныптарындаинклюзивтібілімберуортасынқұру
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында ерекше білім берудіқажет ететін адамдар үшін білім беруге қолжетімділік қағидаты жарияланған.Олжалпыадамзаттыққұндылықбасымдығынанегізделген,сондықтанинклюзивті білім беру балаларды кемсітуді болдырмайтын, барлығына бірдейқатынасты қамтамасыз ететін және ерекше білім беруді қажет ететін балаларғақажетті жағдай жасайтынидеологияныбілдіреді.
 БілімберужіктелімініңхалықаралықстандартындаЭЫДҰ-ғамүшеелдерденалынғананықтамаберілген:«Адамдардыңерекшебілімберілуінеқажеттіліктерібілімалуыүшінқосымшақоғамдықжәне/немесежекересурстардыберуқажеттілігіменанықталады».Ерекшебілімберілуінеқажеттіліктеранықтамасынааталмышресурстықкөзқарасоқытукезіндетуындайтын қиындықтардың әртүрлі спектрі бар білім алушыларды біріктіреді.ЭЫДҰұсынымдарынасәйкескөптегенмемлекеттердебілімберудегісәтсіздіктіңобъективтісебептерінесүйенеотырып,ерекшеқажеттіліктерінебайланыстыбалалардыңүштобынанқұрылғанкатегориялықжүйепайдаланылады:

1. топ.Психикалықжәнеденедамуындатүрлібұзушылықтарыбарбалалар: көру, есту, сөйлеу, зерде, тірек-қозғалыс аппараты бұзушылықтарыбар,психикалықдамуытежелгенжәнеэмоционалды-ерік-жігераясызақымдалғанбалалар.
2. топ.Оқытудағыерекшеқиындықтары,мінез-құлықжәнеэмоциялықпроблемалары бар балалар. Зердесі қалыпты балалардың ерекше қиындықтарыжеке оқу дағдыларын меңгеруде байқалады: оқу, жазу және санау (дисграфия,дислексия, дискалькулия т.б.). Бұл қиындықтар уақытша сипатқа ие және оныбалаларға мамандардың көмегі негізінде еңсеруге болады. Мінез-құлық жәнеэмоционалдық проблемалар қолайсыз психологиялық факторлардан (отбасындатәрбиенің дұрыс берілмеуі, ата-ана мен баланың және отбасыішілік қатынастыңбұзылуы),соныменқатардамуындағыерекшепроблемалардыңболуынан(гипербелсенділікжәнетолыққандыкөңілбөлмеуден,аутистикалықбұзылыстарспектріжәнет.б.,құрдастарыменжәнемұғалімдеріменқарым-қатынасжасаудағыәртүрліқиындықтардан(енжарлық,тұйықтықнемесежанжалдық,тіл алмаушылық,агрессивтілік)пайдаболуымүмкін.
3. топ.Әлеуметтік-психологиялық,экономикалық,тілдік,мәденисебептерге байланысты ерекше білім беруді қажет ететін балалар. Бұл топқамикроәлеуметтікжәнепедагогикалыққараусызқалғаннашаротбасыларданнемесе бала тәрибесіне көңіл аудармайтын отбасылардан, әлеуметтік қатерлітоптағы отбасылардан (ішімдікке, нашақорлыққа жақын ата-аналар)шыққанбалалар,соныменбіргежергіліктіәлеуметкебейімделудеқиындықтарыбар(босқындар, мигранттар, оралмандар) немесе оқу тілін түсінбейтін және бұлтілдесөйлемейтін балаларжатады.

ЕБҚбарбалалардымұндайтоптарғабөлумектептебілімалуындақиыншылықтары бар кез келген білім алушының назардан тыс қалуына жолбермейді.
ҚР педагогтерінің Заңында ерекше білім беруді қажет ететін білім алушыпсихикалық және дене дамуында бұзушылықтары бар (мүмкіндігі шектеулі)бала ғана емес, сонымен қатар оқытуда қиыншылықтарға тап болған кез келгенбалаекенін түсінулерімаңызды.
Психикалық және дене даму бұзушылықтары жоқ, екінші және үшіншітоптағы білім алушылар көбінесе психологиялық-медициналық-педагогикалықкеңескежүгінбейдіжәнеоларқылы анықталмайды.
 Солсебептіжалпыбілімберетінмектепбілімалушылардыңбұлтоптарын да өз назарынан қалдырмай, оны уақытында анықтап, оларға көмеккөрсетуі тиіс.
Бұл үшін мектепке психологиялық-педагогикалық қолдау қызметі (бұданәрі–ППҚҚ)үнеміжұмысжасауықажет,оныңміндеттерінемамандардыңбалалармендамытушылықжұмысығанаемес,соныменқатарбілімалушылармен жұмыс істеудің ортақ тәсілдерін, бірыңғай стратегиясын әзірлеубойынша педагогтер, мамандар және ата-аналардың тұрақты ынтымақтастығыкіреді.
ППҚҚ-ныңжұмысын дұрыс ұйымдастыру ерекше білім беруді қажетететінбілімалушылардыңбілімберупроцесінұйымдастырудағанаемес,сондай-ақ мектептегі білім беру процесінің сапасын арттыруда да маңызды рөлатқарады. Сәйкесінше аталған қызметтің үйлесімді командалық жұмысыныңнегізінде мектеп білім алушылардың барлық үш тобын назарда ұстап, олардыуақытылыанықтап,көмек көрсетуікерек.
ЖалпыбілімберетінмектептіңинклюзивтіортасындаППҚҚ-ныұйымдастыру,білімалушылардыоқытужәнебағалаумәселелерібойыншаәдістемелікқұралдарәзірленген (www.nao.kz).
Соныменқатаререкшебілімберудіқажетететін,оныңішіндезердебұзушылықтарыбарбалалардыоқытудыұйымдастырумәселелерібойыншаәдістемелік ұсынымдарды ҚР БҒМ-нің арнайы және инклюзивті білім берудідамытудыңұлттықғылыми-практикалықорталығыныңсайтынантабуғаболады (https://special-edu.kz/).
Инклюзивтісаясатпентәжірибеқағидаттарынажауапберетінбілімалушылардыңоқужетістіктерінкритериалдыбағалаужүйесібілімберумазмұныныңажырамас бөлігі.
Бағалау оқу процесінің сапасын арттыру мақсатында білім алушыларменоқытудыңнеғұрлымтиімдіәдістерінтаңдауүшінқажеттікерібайланыстықамтамасыз етеді. Инклюзивті ортада бағалау объективтілік, ақпараттық, керібайланыстықамтамасызетусекілді өлшемдерге сәйкес келуі керек.
Әрбір білім алушының дайындық деңгейін, білім алудағы жеке прогресінанықтау білім алушының оқуға мотивациясының артуына ғана емес, соныменқатармектептегі білімберупроцесісапасыныңартуынасептігінтигізеді.
«Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, олардыаралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекітутуралы»ҚРБҒМ2008жылғы18 наурыздағы№125бұйрығынасәйкес:

• ерекше білім берудіқажет ететінбілім алушылардыбағалау кезіндемұғалімсараланғанжәне/немесежекетапсырмалардықолданады,сондай-ақбілімалушыныңерекшеліктерінесепкеалаотырып,оныңішіндежекеоқубағдарламаларыніскеасырукезіндебағалаукритерийлерінеөзгерістеренгізеді;
• ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушыларғажәнежекеоқубағдарламасыбойыншаоқитынбілімалушыларғақорытындыаттестаттауөткізу қажеттілігі туралы мәселені білім алушылардың жеке ерекшеліктерінесәйкеспедагогикалық кеңес шешеді;

 

• қорытындыаттестаттауданөтетінерекшебілімберудіқажетететінбалалар үшін мектептің ұсынымдарына сәйкес білім алушыларды қорытындыаттестаттаужөніндегіемтиханкомиссиясыныңшешіміменемтихантапсырукезіндеқосымша уақытберіледі;
• ерекшебілімберудіқажетететінбалаларүшінүзіліскеарналғанұзақтаууақытұсынылады;

Бағалау жүйесі ерекше білім беруді қажет ететін балаларды оқытудағыжетістіктерді объективті көрсетіп қана қоймай, білім беру процесінде осындайбілімалушылардыпсихологиялық-педагогикалыққолдаудыңкелесіқадамдарынжоспарлауүшіннегізболуытиіс.
Инклюзивтіортадаерекшебілімберудіқажетететінбалалардыңоқужетістіктерін бағалаған кезде білім алушылардың психикасына мұқият болғанжөн,олардыңкөңілдерінеқаяутүсіретінжағдайлардыболдырмаукерек,психологиялықдамуының ерекшеліктерінескеруқажет.
Мектепте инклюзивті білім беруді құру оқу процесінде әр баланың жекеерекшеліктерінанықтаунегізіндеқамтамасызетіледі.Мұндайоқытудыңмақсаты–бірсыныпұжымында«орташалау»білімалушығаемес,жекетанымдық қабілеттерін, қажеттіліктері мен мүдделерін ескере отырып, әрбірбілімалушыменжекежұмысістеугемүмкіндікберетінпсихологиялық-педагогикалықжағдайларжүйесінқұру.
Мұндайда қазіргі мектепте білім алушы тұлғасының ақпаратты жинау,өңдеу,талдау,ұйымдастырудаөзіндікжұмысқадайындығы,ойлайбілуі,дәлелдей білуі, шешім шығарып, оны орындауға жеткізе білуі секілді біліктерібірінші орынға шығады.
Инклюзивті ортада ерекше білім беруді қажет ететін білім алушылар өзін-өзі бағалауды және өз қабілеттеріне деген сенімділікті дамытады, олар саналытүрде дайындық бағытын таңдай алады, бұл болашақта оларды қызықтыратынмамандықтарғажұмысқаорналасуына көмектеседі.
Ерекше білім беруді қажет ететін білім алушыларға кәсіптік бағдар беруолардыңденсаулықжағдайларын,психофизиологиялықмүмкіндіктерін,психологиялықерекшеліктерін,қабілеттерін,қызығушылықтарыменбейімділіктерінескереотырып,кәсіптікбілімберугеқабілеттерінанықтау,кәсіптік бағдар беруде қолғабыс ету мақсаттарында жүргізілуі тиіс. Балалардыңбұл тобын табысты кәсібилендіру үшін оларда өздеріне, өз мүмкіндіктеріне оңқатынасын, өздерінің психофизиологиялық ерекшеліктерін максималды түрдеадекваттыбағалауқажеттілігін түсінуіндамытумаңызды.
Осыған байланысты ерекше білім беруді қажет ететін балаларға кәсіптікбағдарберуді кешендітүрде іскеасыру қажет.Бұл жағдайдапроцескеата-аналарды,түрлімамандардықосуқажет.Мамандықтытаңдаушытұлғаныңтипологиялықерекшеліктерінанықтауүшінәдістемелікнұсқаулықтыжасөспірімнің мүмкіндіктеріне бейімдеу қажет және кәсіби жоспарды кәсіптікбағдарберудіңбарлықкезеңіндеерекшебілімберудіқажетететінжасөспірімдердіңмүмкіндіктеріне сәйкестүзетукерек.
Еліміздің жалпы білім беретін мектептерінде ерекше білім беруді қажетететінбалаларғакәсіптікбағдарлаужұмыстарынұйымдастырумәселелері
 бойыншаЫ.АлтынсаринатындағыҰБАәзірлеген«ЕБҚбарбалалардыңмамандықтаңдауындаотбасы,мектепжәнежұмыспенқамтумекемелерініңарасындағыөзараіс-әрекетібойыншаәдістемелікұсынымдар»құралына(www.nao.kz),«ҚазақстанРеспубликасыныңортабілімберуұйымдарындабілім алушылардың кәсіптік бағдарлануын анықтау және диагностика жүргізужөніндегі әдістемелік ұсынымдарға» (ҚР БҒМ 2019 жылғы 15 сәуірдегі №150бұйрығына қосымша) https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34241215#pos=4;-116,«Мүгедектігібарадамдарүшінұсынылатынкәсіптератласына»(ҚРЕХӘҚМ)https://www.enbek.kz/ru/atlases-professionsжүгінуіңіздісұраймыз.
Ерекше білім беруді қажет ететін тұлғаларды оқытуды ұйымдастырудажаңаақпараттықтехнологиялардықолдануқабылдаудыңқауіпсізтүрлерінегізіндебілімалушылардыңкомпенсаторлықмеханизмдерінбелсенділігінарттыруғамүмкіндікберетінкомпьютерлікоқытуқұралдарыныңмультимедиалық мүмкіндіктерін қамтамасыз етуге негізделген. Ерекше білімберудіқажетететінбалаларғаарналғанқашықтанбілімберу–өзініңқабілеттерініскеасырудың,басқақұрдастарыментеңдәрежедетабыстыболуыныңмүмкіндігі.
Қашықтанбілімберудіңбастықағидаты–білімалушыныңоқуматериалымен өз бетінше жұмыс істеуіне бағытталуы. Осы мақсатта ерекшебілім беруді қажет ететін білім алушылар үшін осы дағдыны қалыптастырудыңдәйектілігіқарастырылуытиіс.Мұндайдаата-аналарғамаңыздыміндетжүктеледі.Осымақсаттаата-аналарменөзараәрекеттесуалгоритміжәнеолардыңнақты функционалдықміндеттеріанықталуыкерек.
Елдеқабылданғанкарантиндікшараларжағдайындақашықтаноқытурежимінде ерекше білім беруді қажет ететін білім алушылармен жұмыс істеубойыншаегжей-тегжейліұсынымдардыЫ.АлтынсаринатындағыҰБАәзірлегенәдістемелікұсынымдардыакадемиясайтында«Қашықтаноқыту»айдарынан табуғаболады (https://nao.kz/blogs/fromorg/2/94)

• Жалпыортабілімберудеңгейі

Жалпы орта білім берудің мақсаты: кең ауқымды дағдыларды дамытунегізінде білім алушылардың жоғары оқу орындарында білімін жалғастыруыжәнекәсібиөзін-өзіанықтауыүшінакадемиялықдайындығынқамтамасызетугеқолайлыбілімберукеңістігінжасауболыптабылады:

1. білімдіфункционалдықпенжәнешығармашылықпенқолдану;
2. сынтұрғысынанойлау;
3. ғылыми-зерттеужұмыстарынжүргізу;
4. ақпараттық-коммуникациялықтехнологиялардықолдану;
5. коммуникацияныңтүрлітәсілдерінқолдану;
6. топтажәнежекежұмысжасаубілігі;
7. мәселелердішешуіжәнешешімқабылдау.Жалпыортабілімберудіңнегізгіміндеттері:
8. міндетті оқу пәндері менэлективті бейіндік оқу пәндерін үйлестірунегізіндежаратылыстану-математикалықжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттардабейіндіоқытудыжүзегеасыру;

 

1. оқу пәндерін оқытудың стандарттық және тереңдетілген деңгейлерінүйлестірунегізіндежоғарыоқуорындарынатүсугебілімалушылардыңакадемиялықдайындығынқамтамасызету;
2. рухани-адамгершілікқасиеттерін,коммуникативтік,әлеуметтік,зерттеушілікдағдыларынжәнепроблемалардысынтұрғысынанжәнешығармашылықпенойлаунегізіндешешубіліктілігінмақсаттыдамыту;
3. мектепбітірушілергеолардыңмүдделеріменқабілеттерінесәйкескәсібиөзін-өзіанықтауынакөмектесу;
4. мектепбітірушілергеөмірбойыбілімалуынжалғастыруғаоңкөзқарасының,өмірдемансаптықөсуіментанымдықпроцесінреттеугедаярлығыныңқалыптасуынакөмектесуболыптабылады.

Қалалық білім беру ұйымдарында сыныптарда білім алушылар саны 24және одан артық, ауылдық жерлерде білім алушылар саны 20 және одан артықболғанда:

1. оқыту   қазақ   тілінде   жүргізілмейтін   сыныптарда   қазақ   тілі               менәдебиеті;
2. оқыту   орыс   тілінде   жүргізілмейтін   сыныптарда   орыс   тілі               менәдебиеті;
3. шетелтілі;
4. информатика;
5. денешынықтырусабақтарынжүргізукезіндесыныптыекітопқабөлугеболады.

Сыныптардытоптарғабөлужоғарыдакөрсетілгенпәндерденбасқаинварианттықкомпонентпәндерібойыншасабақтарөткізукезіндебілімалушыларсанынақарамастан,қалалық,ауылдықбілімберуұйымдарында,шағынжинақтымектептердерұқсатетіледі.
                            «ТІЛЖӘНЕӘДЕБИЕТ»БІЛІМСАЛАСЫ                              
«Тілжәнеәдебиет»білімберусаласыаясындакелесіпәндероқытылады:
«Қазақтілі»,«Орыстілі»,«Қазақәдебиеті»,«Орысәдебиеті»,«Қазақтіліменәдебиеті»,«Орыс тілі мен әдебиеті»,«Шетелтілі».
«Қазақтілі»оқу пәні
10-11-сыныпта оқу процесі «ҚР БҒМ 2017 жылғы 27 шілдедегі № 352бұйрығымен бекітілген үлгілік оқу бағдарламасы»және «ҚР БҒМ 2017 жылғы27шілдедегі№352бұйрығынаөзгерістеренгізутуралы»ҚРБҒМ2019жылғы
7наурыздағы№105бұйрығымен(ҚазақстанРеспубликасыныңӘділетминистрлігінде 2019 жылғы 12 наурызда № 18382 болып тіркелді) бекітілгенҰзақмерзімдіжоспар негізінде жүзегеасырылады:

• жалпыортабілімберудеңгейініңжаратылыстану-математикалықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Қазақтілі»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы;
• жалпыортабілімберу деңгейініңқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Қазақтілі»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы.

 «Қазақтілі»пәні бойыншаоқужүктемесініңжоғарышектікөлемі:

• жаратылыстану-математикалықбағытта:

1. 10-сыныпта–аптасына1 сағат,оқужылында34 сағатты;
2. 11-сыныпта–аптасына1 сағат,оқужылында34 сағаттықұрайды.
   • қоғамдық-гуманитарлықбағытта:
3. 10-сынып –аптасына2 сағат,оқужылында68 сағат;
4. 11-сынып–аптасына2сағат,оқужылында68 сағаттықұрайды.

Жалпыортабілімберетінмектептерде«Қазақтілі»пәніноқытудыңмақсаты – ана тілін қадірлейтін, қоғамдық мәнін түсінетін тұлға қалыптастыру,сондай-аққазақәдебитілінормаларынсақтап,дұрысқолданабілуге,еркінсөйлесугежәне сауатты жазуға үйрету.
«Қазақтілі»оқупәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

1. қазақ тілін ана тілі ретінде тани отырып, өмірлік қажеттіліктеріндекоммуникативтік әрекеттертүрінде (тыңдалым/айтылым, оқылым, жазылым)сауаттылықпенқолданудағдыларынқалыптастырады;
2. білімалушылардыңқазақтілінкүнделіктіөмірдеөзіеркіменқолданыпжүргенқарым-қатынасқұралынанендіонытілдікзаңдылықтарнегізіндетанып-білудағдыларын қалыптастырады;
3. қазақтіліжүйесінқұраушыкішіжүйелерді,тілбірліктерінжәнеолардыңтабиғатынтанып біледі;
4. тіл бірліктерінің қарым-қатынас құралы болу, ойды білдіру, танымқұралыболу,ақпараттысақтауқұралыболуқасиеттерінфункционалдық-коммуникативтікбағдардатаныпбіледі,соғанлайықтымашықтармендағдылардықалыптастырады;
5. «Қазақ тілі» пәнінің бағдарламасы білім алушының тіл сауаттылығымен сөйлеу сауаттылығын, сөз байлығын, басқалармен еркін қарым-қатынасқатүсуқабілетіндамытудыжәнеойлауқабілетіментанымдықдағдыларынжетілдіруді көздейді.

«Қазақтілі»пәнібойыншажаңартылғанмазмұндағыбағдарламаныңерекшелігіқазақтілінфункционалдық-коммуникативтіктұрғыданоқытуғаназар аударылып,төртдағдығанегізделген:

1. тыңдалымжәнеайтылым;
2. оқылым;
3. жазылым;
4. әдебитілнормаларынсақтау.

«Тыңдалым және айтылым» бөлімі оқушылардың төмендегі дағдылардыүйренуінемүмкіндікбереді:мәтінүзінділерібойыншаболжамжасау,өзбілімінесүйеніптақырыптыжалғастыру,мамандандырылғантараядағыарнайымәтіндердегі(дәріс,интервью,пікірталас,мақала)мақсаттыаудиторияға арналған терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау,тыңдалғанмәтіндегіақпараттығаламдықмәселелерменбайланыстырабілу,мәтіндекөтерілгенмәселені(қоғамдық-саяси)талдайотырып,негізгіойдыанықтау, мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасынескере отырып, сұрақтар құрастыру және бағалау, коммуникативтік жағдаятқасайкөпшілікалдындатиістісөйлеуәдебінсақтайотырып,дұрыссөйлеутілінің
 лексикалық,фонетикалық-морфологиялық,синтаксистікерекшеліктерінажыратып,орынды қолдану;
«Оқылым» бойынша: әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма,сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау, ғылыми-көпшілікжәнепублицистикалықстильдітілдікқұралдарарқылытану(терминдер,тілдікоралымдар,өзгестильэлементтері),әртүрлістильдегімәтіндердіңжанрлықерекшеліктерінтабабілу,ауызекісөйлеудіңстильдікбедеріндұрысқолдану,публицистикалықшығарматілініңстильдікбедеріндұрыс қолдана білу, ресми ісқағаздары тілінің сөз бедерін дұрыс қолдана білу,көркемәдебиеттілініңсөзбедеріндұрысқолданабілу,әртүрлістильдегімәтіндердің тақырыбын, мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін, құрылымын,тілдік ерекшелігін салыстыра талдау (фонетикалық деңгей, лексикалық деңгей,морфологиялық деңгей, синтаксистік деңгей негізінде), мәтіндегі негізгі ойдыанықтау, көтерілген мәселеге баға беріп, мәліметтер мен пікірлерді өңдей білу,белгілібірмақсат үшін оқылым стратегияларын жүйелі қолдана білу, БАҚ,энциклопедиялық,ғылыми-көпшілікдеректердіалабілу,сілтемежасаужолдарынбілу;
«Жазылым»бойынша:жоспартүрлерінқұру(қарапайым,күрделі,тезистік), ауызекі сөйлеу стилінде әлеуметтік жағдайларға сай мәтін құрастыру,ресми қарым-қатынас аясында ресми құжат түрлерін жазу: сенімхат, кепілхат,өтінім,тапсырыс,келісімшарт, еңбек шарты,шарт, еңбеккелісіміжәнет.б.мәтіндер құрастыру, ғылыми стильдің стильдік және жанрлық ерекшеліктерінескереотырып,баяндама,мақала,лекция,баяндаматезистері,аннотация,түйіндеме,рецензияжәнемәтіндерқұрастыру,публицистикалықстильдіңстильдікжәнежанрлықерекшеліктерінескереотырып,мақала,репортаж,сұхбат, ақпарат, информациялық хабар, очерк, памфлет жазу, көркем әдебиетстилініңстильдікжәнежанрлықерекшеліктерінескереотырыпмәтіндерқұрастыру(таңдаубойынша),мәтінқұрылымынсақтайотырып,әртүрліграфиктік мәтіндегі деректерді салыстырып, маңызды тұстары мен үрдістердіталдапжазу,эссетүрлерініңқұрылымынсақтайотырып,көтерілгенмәселебойыншаөзіндікпікіржазабілу,оқылымжәнетыңдалымматериалдарыбойынша негізгі ақпаратты іріктей отырып, түртіп жазу (конспектілеу), әртүрлітақырыпбойыншакөркемдегішқұралдардыұтымдықолданып,шығармашылықжұмыстар(өлең,хат,әңгіме,шығарма)ұсынабілу,жазбажұмысынабзацпенбөліктергебөлу,ойын(ақпарат,идея)дұрысжүйелеп,логикалықжәне стильдік түзетулеренгізу,редакциялау;
«Әдебитілнормалары»бойынша:орфографиялықнормағасайжазу,сөздердіфонетикалықпринципнегізіндежазу,сөздердіморфологиялық-фонематикалықпринципнегізіндежазу,сөздердітарихи-дәстүрлікпринципнегізінде жазу, сөйлем соңында қойылатын тыныс белгілерді дұрыс қою (нүкте,сұраубелгісі,лепбелгісі,көпнүкте),сөйлемішіндеқойылатынтынысбелгілердідұрысқою(үтір,нүктеліүтір,жақша,қоснүкте,тырнақша,сызықша).
 Ақпараттыталдау,жалпылау,жіктеу,сондай-ақәртүрліжанрдажәнестильдердемәтіндержазу,жеке,іскерлікхатжазысу,түйіндеме,мақала,аннотация, тезис құрастыру, берілген тақырып бойынша эссе жазу дағдыларыменқабілеттерінжетілдірутілдіоқудыынталандыруғасептігінтигізеді.
Сабақжоспарынқұрастырубарысындаоқушылардыңдеңгейіменқажеттілігіне сай әдеби тіл нормаларын қалыптастыруға назар аударған дұрыс.Тілдікбірліктерменқұрылымдарды,яғниграмматиканыоқытукоммуникативтік контекст негізінде жүзеге асырылуы керек. Яғни мұғалім тілтуралыбілімқалыптастырудангөрітілдікқолданыс,грамматиканыңфункционалдығынаназараударуы тиіс.
«Қазақ тілі» пәні (жаратылыстану-математикалық бағыт) бойыншажиынтықбағалау саны
«Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, олардыаралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекітутуралы» ҚР БҒМ   2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығының (ҚР БҒМ2019 жылғы 26 қарашадағы №509 бұйрығымен өзгерістер мен толықтыруларенгізілген)14-4-тармағынасәйкес«Қазақтілі»пәні(жаратылыстану-математикалық бағыт) аптасына 1 сағат болғандықтан БЖБ қажет болғанжағдайдабөлімдердібіріктіреотырып,тоқсанынаекіреттенартықжүргізілмейді,тоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
«Қазақ тілі» пәні (қоғамдық-гуманитарлық бағыт) бойынша жиынтықбағалаусаны
Төменде оқу пәнінен бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалау(БЖБ)рәсімдерініңнақты саныкөрсетілген(63-кесте).
63-кесте. Қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математикалықбағыттардағы«Қазақ тілі»пәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

	Пәні	Сыныбы	БЖБсаны
			1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
1	Қазақ тілі	10	2	2	2	2
2	Қазақ тілі	11	2	2	2	2

Ескертпе:Тілдікпәндерде бөлімбойыншажиынтықбағалауда сөйлеу қызметініңекітүрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәне айтылым;оқылымжәнежазылым).
 
 
 2021-2022оқужылыныңерекшелігіөткеноқужылдарындағыбілімалушылардың біліміндегі олқылықтарының орнын толықтыру және жаңа оқужылындағы оқу бағдарламасының меңгерілуін қамтамасыз ету. Осы міндеттіорындауүшін төмендегіжұмысретіұсынылады.
 2021-2022 оқу жылында оқушылардың өткен оқу жылдарындағыбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружәнежаңаоқужылындағы
бағдарламалықмақсаттардыңмеңгерілуінқамтамасызетубойыншамақсаттыжұмыс жоспарындайындаудыңреті
(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткен оқужылдарындағы пәннің оқубағдарламасының оқумақсаттарыбойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу
2	Оқу мақсаттары бойынша білімінде олқылығы бар оқушылардың санына байланыстыөткентақырыптардыңішіненқиындықтудырғантақырыптарменоқумақсаттарынанықтау.Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөпболса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыпты меңгермеген оқушылардың саны аз болса, ол тақырыптың күрделілігі төмен болыпесептеледі
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындаөтілетінтақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделітақырыптарменоқу мақсаттарынанықтау
4	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейінқысқа мерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағытақырыптарбойыншабіліміндеолқылығыбароқушыларғаалдыналадайындалып келугеберілетінтапсырмаларәзірлеу.
5	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындағытақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқумақсаттарынанықтау
6	Жаңабағдарламағасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарыменоқумақсаттарыбойыншабіліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтізімін жасаужәнетоптастыру
7	Біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңесберукестесін жасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетінжаңа тақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлаудан бұрынөткізу
9	Білімінде  олқылықтары     бар  оқушылардың  топтарымен     өткізілетін          кеңесберу кестелерінжоспарлаупринциптері: жаңасабақтанбұрынкеңесберу; жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; II,III, IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңес өткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңа оқу жылында оқу пәндері бойынша білім алушылардың білім сапасына жүйелімониторингжүргізукестесінжәнеталдаужұмысыныңжоспарындайындау(бұлжерде білім алушының өткен оқу жылы бойынша білімінің сапасы да, олқылықтарыдакөрінеді): қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау);бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ) кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ) кестесі.

 

Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақ жоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
16	Жаңа    сабақтан   бұрын    кеңес   беру    кестесі    бойынша    сабақ    жүргізу             арқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
17	Жаңасабақтанбұрынсенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақолжеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізу  кестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: диагностикалықбақылаужұмысыныңталдамалықесебін;тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте;бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте; оқу    жылының    қорытындысы    бойынша    талдамалақ    есепті            әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңесте талдаужәнеталқылау

Осыреттілікпен10-11-сыныптарғаарналған«Қазақтілі»пәнніңоқубағдарламасы бойынша өткен оқу жылдарының оқу мақсаттарына жаңа оқужылындағы сәйкескелетін оқумақсаттарын анықтауқажет.
«Қазақ тілі» пәні бойынша 10-сынып білім алушыларының 9-сыныптағыбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатындасолсыныптағыкүрделіоқумақсаттарынкіріктіреотырыпмеңгертуұсынылады.Олүшінмұғалім9-сыныптағыоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыбойыншаәкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысын жүргізуітиіс.
9-сыныптыңоқу бағдарламасыныңоқу мақсаттарыбойыншабіліміндеолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардыңкүрделілік реті анықталады. Мысалы, қандай да бір оқу мақсатын меңгермегеноқушылардыңсаныкөпболса,солтақырыпеңкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныазболса,олтақырыптыңкүрделілігі төменболып есептеледі.
Осы олқылықтардың орнын толықтыру үшін төмендегі жұмыс түрлерінұйымдастыруұсынылады.

Алдын ала кеңестоптарынқұру	Жексенбілік кеңес топтарынқұру	Каникулкүндеріндегікеңестоптарынқұру
Топта оқушы саны 15-тенартпайды Олқылықты толықтырумақсаттарынкіріктіру Кеңес беруді КТЖ-ныңалдындағы күні өткізуұсынылады	Топтаоқушысаны15-тенартпайды Олқылықты толықтырумақсаттарынкіріктіру КТЖ бойынша бір аптабұрын өткізуұсынылады Алдыңғы аптада өткізілетіноқу мақсаттарына дайындықжүргізіледі	Топтаоқушысаны15-тенартпайды Олқылықты толықтырумақсаттарынкіріктіру КТЖ бойынша келесітоқсанда өтілетінмақсаттарға дайындықжұмыстарын жүргізуұсынылады.

 «Қазақ тілі» пәні бойынша 10-сынып білім алушыларының біліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатындатөмендеберілгеноқумақсаттарынқайтамеңгертуұсынылады.
«Қазақ тілі» пәні бойынша 10-сынып білім алушыларының білімінде орыналған олқылықтардың орнын толықтыру мақсатында 9-сыныпта өткен оқумақсаттарын10-сыныптағыоқумақсаттарыменкіріктіріпмеңгертуұсынылады.

Тыңдалымжәнеайтылым
9-сынып	10-сынып
әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі(дәріс,интервью,пікірталас,мақала,Жолдау)мақсаттыаудиториямен көркемдегіш құралдардыңрөлінталдау	көпшіліккеарналғандәріс,интервью,мақала,очерктің құрылымы мен рәсімделуін білу,жанрлықерекшеліктерінталдау
Оқылым
әртүрлі стильдегі мәтіндердің тақырыбын,қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігінсалыстыраталдау	әртүрлістильдегі(ғылыми,ресмиісқағаздар,публицистикалық, көркем әдебиет, ауызекісөйлеу стилі) мәтіндердің тақырыбын,мақсатты аудиторияға сәйкес қызметін,құрылымын,тілдікерекшелігінсалыстыра талдау
Жазылым
эссе құрылымы мен даму желісінсақтап,көтерілген мәселе бойынша екіжақты пікірдінемесе жағдаятты талқылау,біреуіне таңдаужасап,өз ойын дәлелдеп жазу (аргументативтіэссе)	1 қажетті ақпараттарды орынды қолданып,көтерілгенмәселебойыншаөзойындәлелдепэссежазу(«келісу,келіспеу»эссесі,дискуссивтіэссе,аргументативтіэссе)

11-сыныпбілімалушыларыныңбіліміндеорыналғанолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатында10-сыныптаөткеноқумақсаттарын10-сыныптағыоқумақсаттарыменкіріктіріпмеңгертуұсынылады.

Тыңдалымжәнеайтылым
10-сынып	11-сынып
мәтінде көтерілген мәселені (қоғамдық-саяси) талдай отырып, негізгі ойды анықтаужәнеғаламдықмәселелерменбайланыстыру	мәтінде көтерілген мәселені (қоғамдық-саяси, ғылыми) талдай отырып, негізі ойдыанықтаужәнеғаламдықмәселелермен салыстыру
Оқылым
көпшіліккеарналғандәріс,интервью,мақала,очерктің құрылымы мен рәсімделуін білу,жанрлықерекшеліктерінталдау	таза ғылыми стильдегі дәріс, интервью,мақала, баяндама, тезис, аннотация,рецензияныңқұрылымыменрәсімделуінбілу,жанрлық ерекшеліктерін талдау
Жазылым
әртүрлі тақырып бойынша көркемдегішқұралдарды ұтымды қолданып,шығармашылықжұмыстар(өлең,хат,әңгіме, шығарма) ұсынабілу	әртүрлі тақырып бойынша көркемдегішқұралдарды ұтымды қолданып,шығармашылықжұмыстар(өлең,әңгіме, естелік,шығарма) ұсынабілу

 

Әдебитілнормалары
белгілі бір тақырып аясында сөздерді іріктеп,түрлендіріп,талғаммен қолданабілу	белгілі бір тақырып аясында тілдегікөркемдікқұралдардыорындыпайдалану: көркемдеу,айшықтау,дәлелдеу,сөздердісұрыптайбілу(образды-эстетикалық)

«Қазақәдебиеті»оқупәні
Үлгілікоқужоспарыныңтүрінебайланыстынегізгіортабілімберудеңгейінде «Қазақ әдебиеті» оқу пәндерін оқытуға бөлінген оқу жүктемесініңкөлемі әртүрлі(64-кесте).
64-кесте.Оқужүктемесінің көлемі

Сынып	Оқу пәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілікоқужоспары(жаңартылған мазмұн)		Үлгілікоқужоспары(төмендетілген оқу жүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
жаратылыстану-математикабағыты
10	Қазақәдебиеті	2	68	2	68
11	Қазақәдебиеті	2	68	2	68
қоғамдық-гуманитарлықбағыт
10	Қазақәдебиеті	3	102	2	68
11	Қазақәдебиеті	3	102	2	68

10-11-сыныптарда оқу процесі «Жалпы білім беру ұйымдарына арналғанжалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердіңүлгілікоқубағдарламаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2013жылғы3сәуірдегі
№115бұйрығынаөзгеріспентолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2017жылғы27шілдедегі№352бұйрығыменбекітілгеноқубағдарламаларыменжүзегеасырылады:

• жалпыортабілімберудеңгейініңжаратылыстану-математикалықбағыттағы 10-11-сыныптарына арналған «Қазақ әдебиеті» пәнінен жаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы;
•   
   жалпыортабілімберу деңгейініңқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы.

ҚР БҒМ 2017 жылғы 27 шілдедегі № 352 бұйрығына өзгерістер енгізутуралы» ҚРБҒМ2019жылғы 7 наурыздағы №105бұйрығының(ҚазақстанРеспубликасының Әділет министрлігінде 2019 жылғы 12 наурызда № 18382болыптіркелді)1-тармағындаЖалпыортабілімберудеңгейініңжаратылыстану-математикалық бағыттағы 10-11-сыныптарына арналған «Қазақәдебиеті» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзегеасырубойынша ұзақ мерзімдіжоспарда:
 «Зобалаң заман шындығы» бөлімінің атауы «Заман шындығы» және солбөлімдеоқытылатынЛираҚоныстың«Тиын»әңгімесіЕрболатӘбікеннің
«Пәтеріздепжүредік»әңгімесіменауыстырылды.
Аталғанбұйрықтың1-тармағындаЖалпыортабілімберудеңгейініңқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзегеасырубойынша ұзақ мерзімдіжоспарда:
«Аңызбенөрілгенкөркемсөз»бөліміндегіШ.Айтматовтың «Борандыбекет»романыныңорнынаШ.Айтматовтың«Алғашқыұстаз»повесі;
М.Райымбекұлының«Көшбасшы»поэмасыныңорнынаТ.Әсемқұловтың
«Бекторыныңқазынасы»әңгімесіенгізілді.
Қазақ әдебиеті бағдарламасының мақсаты – білім алушыларды креативтіойлауға бағыттау. Олардың ойларын ауызша еркін жеткізуіне және жаза білуінеқолдаукөрсету,дәлелдеркелтіру,салыстыружәнеанализжасау,бағалаудағдыларынқалыптастыру.Білімалушыларәдебижанрларғаэкспериментжасауарқылыдрамалықшығарманыпрозатілімен,прозаныпоэзиятіліменжазутәсілдерін меңгере алады.
«Қазақәдебиеті»оқупәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

1. «Қазақәдебиеті»бағдарламасыбілімалушылардыңсауаттылығын,олардың әдеби және эстетикалық талғамдары мен сезімдерін дамыту, ойлауқабілеттері мен танымдық және коммуникативтік дағдыларын қалыптастырубағытындақұрастырылған;
2. қазақ әдебиетінің құндылық ретіндегі болмысын, ұлттық мәдениеттегімаңыздыорнын құрметтейдіжәне бағалайды;
3. қазақәдебиетініңмәдениетаралыққарым-қатынастағырөлін,қазақхалқының қалыптасқан тарихын, алға қойған міндеттерін, мәселелерін, қарама-қайшылықпен қиындықтарынанықтайды жәнетүсінеді;
4. түрліжағдайларғабейімделебілужәнеөздігіненшешімқабылдаудағдыларынқалыптастырады;
5. заманауи,ғылымижәнеқоғамдықдамуғасәйкесдүниетанымындамытады.

«Қазақ әдебиеті» пәндік білімнің мазмұны бөлімдерге бөлінген: түсінужәнежауапберу,анализжәнеинтерпретация,бағалаужәнесалыстыру.Соныменқатар,дағдылардықалыптастыратынбөлімшелердентұрады.Бағдарламаныңбұлбөлімшелеріпәнбойыншаоқумақсаттарынантұрады.

1. түсіну және жауап беру: әдеби шығарманың сюжеттік-композициялыққұрылысынталдауарқылыидеялықмазмұнынтереңтүсіну,әдебишығармадағы көтерілген мәселелерді ұлттық мүдде тұрғысынан ашу, көркемшығармадағыкейіпкерлержүйесінжинақтаумендаралау,көркемшығармаларданалғанүзінділердіғаламдықтақырыптағымәселелерменбайланыстыру, шығармадағы ұлттық құндылықтардың әлемдік тақырыптарменүндестігінашу;
2. анализ және интерпретация: әдеби шығарманың композициясын уақытпенкеңістіктұрғысынанталдау,шығармадағыавторлықидеяныңөмір

 шындығыменбайланысы,шығармадағыавторстиліменкөркемдегішқұралдардыңқызметінашу,көркемшығармадағыкөтерілгенмәселелергеталдау жасау арқылы өзіндік пікірін қосып, шығармашылық жұмыс жазу, әлемжәнеқазақәдебиетіндегіқұндылықтардыңүндесуінталдап,өзіндікойқорыту;

1. бағалаужәнесалыстыру:шығарманымазмұндастуындылардыңүлгілерімен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау, көркемшығармадағыкөтерілгенмәселелердіңжаңашылдығына сыни тұрғыдан бағаберу, шығарманың идеясын жалпыадамзаттық құндылық тұрғысынан талдап,әдебиэссежазу,шығарманыидеялықжағынанмазмұндастуындыларменсалыстыраотырып,әдеби сынжазу.

«Қазақәдебиеті»пәнініңүлгілікоқубағдарламасындаБлумтаксономиясыныңтолықмеңгертутеориясыбасшылыққаалынып,көркемшығарманытолықоқытуқағидатысақталғандықтанкөркемшығармаазберілген.ХХІғасырдыңжаңаадамыныңталғамынқанағаттандырып,толғандырар сұрақтарына жауап бере алатын толыққанды әдеби шығармаларенгізілген.Бұлерекшеліктер оқушылардың шығармадағы автордың идеясынтолықтүсінуге,оныжан-жақтыталдайалуқабілетіндамытуғажәнеоқырмандыққабілетін қалыптастыруға мүмкіндікбереді.
Тоқсан ішінде көркем шығармаларды оқытуға бөлінетін сағат сандарыншығарманың көлеміне, оқу мақсаттарының жеңіл, күрделілігіне қарай мұғалімөзіанықтайды.
 
 
 Жалпыортабілімберудіңүлгілікоқужоспарын(төмендетілгеноқужүктемесімен) таңдаған білім беру ұйымдарындағы оқу процесі ҚР БҒМ 2020жылғы 27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген Жалпы орта білім берудеңгейініңқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған
«Қазақәдебиеті»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілікоқубағдарламасымен(оқытуқазақ тілінде)жүзеге асырылады.
Жалпыортабілімберудеңгейініңқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша ұзақ мерзімдіжоспардатөмендегіоқумақсаттары қысқартылды:
10- сыныпта:
10.1.5.1 шығармадағы ұлттық құндылықтардың әлемдік тақырыптарменүндестігінашу;
10.2.1.1әдебишығарманыңкомпозициясынуақытпенкеңістіктұрғысынан талдау;
10.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді ғаламдық тақырыптағыөзектімәселелерменбайланыстыру»дегеноқумақсаты«10.1.2.1әдебишығармадағы көтерілген мәселелерді ұлттық мүдде тұрғысынан ашу» деген оқумақсатыменалмастырылды;
10.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді ғаламдық тақырыптағыөзекті мәселелерменбайланыстыру;
 10.2.3.1 шығармадағыкөркемдегіш құралдармен айшықтау амалдарыныңқызметін талдау;
10.3.1.1шығарманымазмұндастуындылардыңүлгілеріменсалыстырып,тарихижәне көркемдікқұндылығын бағалау;
10.1.5.1шығармадағыұлттыққұндылықтардыңәлемдіктақырыптарменүндестігінашу;
10.2.2.1шығармадағыавторлықидеяныңөміршындығыменбайланысынайқындау;
11- сыныпта:
11.2.4.1көркемшығармадағығаламдықтақырыптарғакреативтіойқосып,шығармашылықжұмыс(эссе,әңгіме,өлең,әдебижәнееркінтақырыптарғашығарма) жазу;
11.3.4.1шығарманыидеялықжағынанмазмұндасәлемәдебиетіүлгілеріменсалыстыра талдап,әдебисын жазу;
11.1.4.1 көркем шығармалардан алған үзінділерді ғаламдықтақырыптағыөзектімәселелерменбайланыстырып,шығармашылықжұмыстардақолдану;
11.1.4.1көркемшығармаларданалғанүзінділердіғаламдықтақырыптағыөзектімәселелерменбайланыстырып,шығармашылықжұмыстардақолдану;
11.3.2.1көркемшығарманыңжаңашылдығынғаламдықтақырыптарменбайланыстыраотырып,сыни тұрғыданбағаберу;
11.2.1.1әдебишығарманыңкомпозициясынжанрлықерекшеліктерінайқындап,уақытпен кеңістік тұрғысынан талдау.
Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны65-кестедеберілген.
65-кесте.Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтық бағалаурәсімдерінің саны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10	2	2	2	2
11	2	2	2	2

Қазақәдебиеті пәніноқуарқылыоқушылар:

1. қазақ әдебиетінің құндылық ретіндегі болмысын, ұлттық мәдениеттегімаңыздыорнын құрметтейдіжәне бағалайды;
2. қазақәдебиетініңмәдениетаралыққарым-қатынастағырөлін,қазақхалқыныңқалыптасқантарихын,алғақойғанміндеттерін,жеңістерін,мәселелерін,қарама-қайшылықпенқиындықтарынанықтайдыжәнетүсінеді;
3. түрліжағдайларғабейімделебілужәнеөздігіненшешімқабылдаудағдыларынқалыптастырады;
4. заманауи,ғылымижәнеқоғамдықдамуғасәйкесдүниетанымындамытады.

«Қазақәдебиеті»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардытолықтыружөніндеұсынымдар:
2021-2022 оқу жылының басында «Қазақ әдебиеті» пәні бойынша шектеушараларыкезіндегіоқу жылдарындажіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегі
 олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасынмеңгертубағытындамақсаттышараларжылбойыжүргізілуітиіс.Соғанбайланыстымектептерге2021-2022оқужылындаоқушылардыңөткеноқужылдарындағы біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқужылынаарналғаноқубағдарламасындағыоқумақсаттарыныңмеңгерілуінқамтамасызетубойыншажұмысжоспарының ретіұсынылды.
2021-2022 оқу жылында білім алушылардың өткен оқу жылдарындағыбіліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылынаарналған оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарының меңгерілуінқамтамасыз ету бойынша мақсатты жұмыс жоспарын дайындаудың реті(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткеноқужылдарындағыпәннің оқубағдарламасының оқумақсаттары бойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу
2	Тақырыптарбойыншаолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардыңішіненқиындықтудырғантақырыптарменоқумақсаттарынанықтау. Мысалы, қандай да бір тақырыпты меңгермеген оқушылардың саны көпболса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардың саныазболса,олтақырыптыңкүрделілігітөменболыпесептеледі
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындаөтілетінтақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделітақырыптарменоқу мақсаттарынанықтау
4	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейінқысқа мерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағытақырыптарбойыншабіліміндеолқылығыбароқушыларғаалдыналадайындалып келугеберілетінтапсырмаларәзірлеу.
5	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындағытақырыптарменоқумақсаттарына сәйкес келмейтін өткен оқу жылдарының күрделі тақырыптары мен оқумақсаттарынанықтау
6	Жаңабағдарламағасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқумақсаттарыбойыншабіліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтізімінжасаужәнетоптастыру
7	Білімінде         олқылықтары        бар         оқушылардың        топтарымен        өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетінжаңа тақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
9	Білімінде    олқылықтары    бар    оқушылардың    топтарымен    өткізілетін    кеңес    беру кестелерінжоспарлаупринциптері: -   жаңасабақтанбұрынкеңесберу; -   жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; -   II,III,IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңес өткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау, кестесін жасау

 

13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңа оқу жылында оқу пәндері бойынша білім алушылардың білім сапасына жүйелімониторингжүргізукестесінжәнеталдаужұмысыныңжоспарындайындау(бұлжерде білім алушының өткен оқу жылы бойынша білімінің сапасы да, олқылықтарыдакөрінеді): қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау);бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ) кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақжоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
16	Жаңа    сабақтан    бұрын    кеңес    беру    кестесі    бойынша    сабақ    жүргізу              арқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
17	Жаңасабақтанбұрынсенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарын толықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізукестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: -          диагностикалықбақылаужұмысыныңталдамалықесебін; -          -тоқсанбойыншажиынтықбағалаужұмысыныңталдамалықесебін әдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте; -          -бөлімбойыншажиынтықбағалаужұмысыныңталдамалықесебін әдістемелікбірлестікте; -            оқу    жылының    қорытындысы    бойынша    талдамалақ    есепті     әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңестеталдаужәнеталқылау.

1. Диагностикалықжұмыс
2. пән бойынша өткен оқу жылдарының бағдарламасындағы тақырыптарменоқумақсаттарыбойыншаәкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу;
3. жүргізілгендиагностикалықбақылаунәтижесібойыншаөткеноқужылдарындаоқытылғантақырыптарменоқумақсаттарынанбіліміндеолқылықтарыбарбілімалушылардыңсанынанықтауарқылыкүрделітақырыптар мен оқумақсаттарын айқындау;
4. Жоспарлаужұмысы
5. өткен оқу жылдары мен жаңа оқу жылының оқу бағдарламаларындағысәйкес келетін күрделі тақырыптар мен оқу мақсаттарын қысқа мерзімді сабақжоспарынәзірлеудекіріктіру;
6. жаңасабақтыжоспарлаудыңалдындаөткеноқужылдарындағытақырыптар мен оқу мақсаттары бойынша білімінде олқылығы бар оқушыларғаалдынала тапсырмаларәзірлеу;
7. Жекеконсультацияларөткізу

1) өткен және жаңа оқу жылдарына арналған оқу бағдарламаларындағысәйкескелмейтінтақырыптарменоқумақсаттарыбойыншабілімалушысанын
 

1. тенасырмай,жекеконсультациялар,қосымшасабақтар(«жексенбілікмектеп»,«каникулкезіндегімектеп») өткізукестесінәзірлеу;
2. Жүзегеасыру,талдаужұмыстары
3. пәндіоқытудыңтиімдіәдіс-тәсілдерін(саралапоқыту,кейс-стади,тақырыптық талқылау, іскерлік ойын, жобалық және зерттеу жұмыстары,модульдікоқытужәне т.б.) қолдану;
4. білімалушылардыңбілімсапасынажүйелімониторингжүргізукестесінжәне талдаужұмысыныңжоспарындайындау;
5. білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырумақсатындажүзегеасырылған оқу мақсаттарын БЖБ, ТЖБ тапсырмаларын құрастыру барысындаескеру;
6. БЖБ, ТЖБ нәтижелері негізінде білім алушылардың білім сапасынажүйелімониторинг жүргізужәне талдау;
7. білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенмониторингжұмысыныңнәтижесінәдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте талқылауұсынылады.

Қысқамерзімдісабақжоспарынәзірлеудекіріктіріпөткізугеұсынылатынкүрделіоқу мақсаттары:

1. сыныптыңоқубағдарламасындағы«10.1.2.1әдебишығарманыңжанрлық табиғатын тану» деген оқу мақсатын 11-сыныптағы «11.1.2.1 әдебишығарманыңжанрлықерекшелігінөзгежанрларменсалыстыраотырыпталдау»дегеноқумақсатымен кіріктіругеболады.
2. сыныптағы«11.1.5.1ұлттыққұндылықтардыңмаңыздылығынғаламдық тақырыптағы контекстерменбайланыстыру» деген оқу мақсатынасабақжоспарлаукезінде10-сыныптағы«10.1.5.1ұлттыққұндылықтардыңмаңыздылығынконтекстермен үндестіру»оқумақсатын кіріктіру;

«10.2.5.1қазақәдебиетіменәлемәдебиетіндегіортаққұндылықтардыанықтау» және «11.2.5.1 әлем және қазақ әдебиетіндегі ортақ құндылықтардыңүндестігінталдау»;
«10.3.1.1шығарманыңтарихижәнекөркемдікқұндылығынанықтап,бағалау»және«11.3.1.1шығарманыәлемәдебиетіүлгілеріменсалыстырып,тарихи және көркемдік құндылығын бағалау» деген оқу мақсаттарын кіріктіріп,сабақ жоспарлауұсынылады.
Жаңаоқужылыныңбағдарламасынасәйкескелмейтінкүрделіоқумақсаттарыбойыншажекеконсультацияларөткізугеұсынылатыноқумақсаттары:
10-сыныпта:
«10.2.2.1авторбейнесініңшығармадағыбелгілібіроқиғадағыкөрінісінанықтау»;
«10.2.4.1 көркем шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасау арқылышығармашылықжұмыс(эссе,әңгіме,өлең,әдебижәнееркінтақырыптарғашығарма)жазу»;
«10.3.3.1шығарманыңидеясынадамгершілікқұндылықтұрғысынанталдап,әдеби эссе жазу»;
 «10.3.4.1ғылымиеңбектергесүйенеотырыпәдебисынжазу»;
«Қазақ әдебиеті» пәнінен 10-11-сыныптарда оқытылатын шығармалардыңішіндеөткеноқужылдарындатолықоқуғамүмкіндікболмағаннемесеоқуғақолжетімсізболғаншығармалардықосымшасыныптантыснеканикулкездеріндеоқуға ұсынуқажет.
Күрделішығармалар:

1. сыныпқа9-сыныптаоқытылғанҚажығалиМұхамбетқалиевтің«Таркезең»романы;

М. Мағауиннің «Шақан - шері» романы;Қ.Жұмаділовтің«Тағдыр»романы;
11- сыныпқа10-сыныптаоқытылғанБ.Мұқайдың«Өмірзая»романы,М.Әуезовтің«Абайжолы»роман-эпопеясының 1,2-томы;
І.Есенберлиннің «Қаһар»романы;
С.Елубайдың «Жалған дүние»романы.
 
 
 Мектепте   сыныптан   тыс   жұмыстар  төмендегі   шаралар                             арқылыжүзегеасады:

• мекемелерде,табиғатаясында,мәденимекемелерде,мұражайларда;
• таңдауыбойыншаеркінсабақтар,оқупәндерібойыншасайыстарменолимпиадалар жүргізу;
• оқубағдарламаларынасайқосымшаарнаулысабақтарөткізу;
• кіріктірілгенжәнепәнаралықоқусабақтарынжүргізу;
• мерейтой иелеріне арналған тәрбие сағаттарын, әдеби кештер, мәнерлепоқусайыстарын,эссе,мазмұндама,шығармажазусайыстарынжәнет.б.ұйымдастыру.

Сыныптантысжұмыстарбілімалушылардыңпәнгедегенқызығушылығын арттырып, алған білімдерін тереңдетіп, өздігінен іздене білугеүйретеді. Сонымен қатар теориялық білімін кеңейтіп толықтырады және білімалушылардыңжекеқабілетін дамыта түседі.
 
 
  Көркем шығармалардың тізімі оқушылардың жас ерекшелігі мен келесісыныпта оқылатын және оқулықта үзіндісі ғана берілетін шығармалар ескеріліпжасалды.Көрмегеәроқушыөзіоқығантуындыбойыншашығармашылықжұмысынұсынады.Жұмысфотоколлаж,эссе,жарнама,суретт.с.с.түрдежасалуымүмкін.Оқушылардыңжұмысынарнайысарапшыларталдап,қорытындысыншығарады.
«Оқырманкүнделігі»тақырыбындағыіс-шарадаоқушыоқығаншығарманыңмазмұнын:

• сұраққою;
• тірексөздердіжазу;
• оқиғаныңтүйінінжазу;
• оқиғанысуреткетүсірутүріндедәптергетүсіреді.

«Абаймектептері»желісі
«Абаймектептері»  желісіндегі   оқу  процесі  ҚР  БҒМ  2020   жылғы
«27»қарашадағы№496бұйрығыменбекітілгенЖалпыортабілімберудеңгейініңқазақтіліменәдебиетінтереңдетеоқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанжелілік«Абаймектептерінің»10-11-сыныптарына арналған «Қазақ тілі» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілікоқубағдарламасымен (оқытуқазақ тілінде) жүзегеасырылады.
«Қазақтілі»пәніноқытудыңмақсаты–мемлекеттіктілдіқадірлейтін, қоғамдық мәнінтүсінетін тұлға қалыптастыру, қазақ әдебитілінормаларынсақтап,дұрысқолданабілуге,шығармашылыққаүйретуге,еңбастысы,ортамектепкесайлингвистикалықбілімберу.
«Қазақтілі»оқупәнінтереңдетіпоқытудыңнегізгіміндеттері:

1. қазақ тілін Қазақстан Республикасының аумағында қоғамның барлықсалаларындаеркінқолданабілуіүшінбілімалушыныңкоммуникативтікдағдыларынжетілдіру,еркінсөйлеугежәнесауаттыжазуғаүйрету;
2. мәтінніңтиптерін,стилін,жанрынтануүшінмәтіндіқұрайтынбарлықтілдікқұралдарды:синтаксистікқұрылымдарды,лексикалықбірліктерді,сөздіңдыбыстықжәнеморфемдікқұрамынтануғаүйрету;
3. ауызшажәнежазбашамәтінтудырудағдыларынжетілдіруүшінорфоэпияжәнеорфографиянормаларынбілу,сөйлеумәдениетінжәнешешендікөнердімеңгеру,түрлістильдерменжанрлардамәтінтудырутәсілдерінжетілдіру.

«Қазақтілі»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 10-сынып–аптасына4сағат,оқужылында–136сағат;
2. 11-сынып–аптасына4сағат,оқужылында–136сағат.

Оқумақсаттарықазақтілінғылымипәнретіндеоқитынбілімалушыларға мәтінтану мен мәтінтудыру дағдыларын жетілдіру арқылы өміргеқажет функционалды білім беруді көздейді. Мұның өзі орта мектеп деңгейінесайлингвистикалықбілімалуғанегізделеді.Оқумазмұны3бөлімнентұрады:

1. мәтінтану тыңдау және оқу арқылы мәтіннің мазмұнын түсіну, негізгіжәнеқосымшаойдытабабілу,мәтінбойыншасұрақтарқұрастырабілу,әртүрліресурскөздеріненқажеттіақпараттыалуменқатармәтінніңстилімен

 жанрын,мәтінніңтиптерінжәнеәртипкетиістіқолданылатынтілдікқұралдарынажыратабілудентұрады;

1. мәтінтудырумәтінніңмазмұнынайтукезіндеорфоэпиялықнормаларды сақтаудан бастап, тіл мәдениетінің талаптарын орындай отырып,шешенсөйлеудеңгейінежетудікөздейді.Орфографияжәнепунктуацияталаптарын сақтай отырып, барлық стильдер мен жанрларда мәтін жаза алуарқылымәтінтудырудағдысынжетілдірудікөздейді;
2. әдебитілнормаларыайтужәнежазуәрекетікезінделексика-грамматикалықнормаларды,оныңережелерінжәнеерекшеліктерінқатаңсақтаудыүйретудікөздейді.

«Мәтінтану»бөлімікелесібөлімшелердентұрады:

1. мәтінніңмазмұнынтану;
2. мәтінніңстиліменжанрынтану.

«Мәтінтудыру»бөлімікелесібөлімшелердентұрады:

1. ауызекісөйлеужәнекөркемәдебиетстильдеріндеайтылым,жазылымдағдыларынжетілдіру;
2. ресми    іс-қағаздары    стилінде    айтылым,   жазылым                дағдыларынжетілдіру;
3. публицистикалықстильдеайтылым,жазылымдағдыларынжетілдіру;
4. ғылымистильдеайтылым,жазылымдағдыларынжетілдіру.

«Әдебитілнормаларынсақтау»бөлімікелесібөлімшелердентұрады:

1. лексика-грамматикалықнорма;
2. айтылым-жазылымнормалары(орфография,орфоэпия,пунтуация).

«Абаймектептері»желісіндегіоқупроцесіҚРБҒМ2020жылғы27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген Жалпы орта білім беру деңгейініңқазақтіліменәдебиетінтереңдетеоқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанжелілік «Абаймектептерінің»10-11-сыныптарынаарналған
«Қазақ тілі» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасымен(оқытуқазақ тілінде) жүзеге асырылады.
«Қазақтілі»пәніноқытумақсаты–мемлекеттіктілдіқадірлейтін,қоғамдық мәнін түсінетін тұлға қалыптастыру, қазақ әдеби тілі нормаларынсақтап, дұрыс қолдана білуге, шығармашылыққа үйретуге, ең бастысы, ортамектепкесайлингвистикалықбілімберу.
«Қазақтілі»оқупәнінтереңдетіпоқытудыңнегізгіміндеттері:

1. қазақ тілін Қазақстан Республикасының аумағында қоғамның барлықсалаларындаеркінқолданабілуіүшінбілімалушыныңкоммуникативтікдағдыларынжетілдіру,еркінсөйлеугежәнесауаттыжазуғаүйрету;
2. мәтінніңтиптерін,стилін,жанрынтануүшінмәтіндіқұрайтынбарлықтілдікқұралдарды:синтаксистікқұрылымдарды,лексикалықбірліктерді,сөздіңдыбыстықжәнеморфемдікқұрамынтануғаүйрету;
3. ауызшажәнежазбашамәтінтудырудағдыларынжетілдіруүшінорфоэпияжәнеорфографиянормаларынбілу,сөйлеумәдениетінжәнешешендікөнердімеңгеру,түрлістильдерменжанрлардамәтінтудырутәсілдерінжетілдіру.

 «Қазақтілі»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 10-сынып–аптасына4сағат,оқужылында–136сағат;
2. 11-сынып–аптасына4сағат,оқужылында–136сағат.

Оқумақсаттарықазақтілінғылымипәнретіндеоқитынбілімалушыларға мәтінтану мен мәтінтудыру дағдыларын жетілдіру арқылы өміргеқажет функционалды білім беруді көздейді. Мұның өзі орта мектеп деңгейінесайлингвистикалықбілімалуғанегізделеді.Оқумазмұны3бөлімнентұрады:

1. мәтінтану тыңдау және оқу арқылы мәтіннің мазмұнын түсіну, негізгіжәнеқосымшаойдытабабілу,мәтінбойыншасұрақтарқұрастырабілу,әртүрлі ресурс көздерінен қажетті ақпаратты алумен қатар мәтіннің стилі менжанрын,мәтінніңтиптерінжәнеәртипкетиістіқолданылатынтілдікқұралдарынажыратабілудентұрады;
2. мәтінтудырумәтінніңмазмұнынайтукезіндеорфоэпиялықнормаларды сақтаудан бастап, тіл мәдениетінің талаптарын орындай отырып,шешенсөйлеудеңгейінежетудікөздейді.Орфографияжәнепунктуацияталаптарын сақтай отырып, барлық стильдер мен жанрларда мәтін жаза алуарқылымәтінтудырудағдысынжетілдірудікөздейді;
3. әдебитілнормаларыайтужәнежазуәрекетікезінделексика-грамматикалықнормаларды,оныңережелерінжәнеерекшеліктерінқатаңсақтаудыүйретудікөздейді.

«Мәтінтану»бөлімікелесібөлімшелердентұрады:

1. мәтінніңмазмұнынтану;
2. мәтінніңстиліменжанрынтану.

«Мәтінтудыру»бөлімікелесібөлімшелердентұрады:

1. ауызекісөйлеужәнекөркемәдебиетстильдеріндеайтылым,жазылымдағдыларынжетілдіру;
2. ресми    іс-қағаздары    стилінде    айтылым,    жазылым                дағдыларынжетілдіру;
3. публицистикалықстильдеайтылым,жазылымдағдыларынжетілдіру;
4. ғылымистильдеайтылым,жазылымдағдыларынжетілдіру.

«Әдебитілнормаларынсақтау»бөлімікелесібөлімшелердентұрады:

1. лексика-грамматикалықнорма;
2. айтылым-жазылымнормалары(орфография,орфоэпия,пунтуация).10-11-сыныптарғаарналған«Қазақтілі»пәнініңбазалықбіліммазмұны:

мәтінтану,мәтінтудыру,әдебитілнормаларынсақтау,орфографиялықнорма,орфоэпиялықнорма,пунктуациялықнормағанегізделіпқұрылған.
«Абай   мектептеріне»   арналған   жаңартылған   оқу                       бағдарламасыныңерекшелігібағдарламалексикалықтақырыптарғанегізделіпжасалған.
Оқу  бағдарламасына   қоғамдық-гуманитарлық   бағыттағы                                               лексикалықтақырыптаренгізілген:

1. Қазақстанныңбейнесі.Қазақстанныңөткеніменкелешегі
2. Жастармәдениетіжәнемәселесі
3. Қазіргіқоғам.Миграция.Зияткерлікмиграция
4. Әлемдіөзгерткенөнертабыстар

 

1. Бейбітшілік,қауіпсіздікжәнежаһандықэкономика
2. Ұлттыңтарихижәдігерлерінсақтау
3. Табиғатжәнеэкология
4. Жаңаәлемдегітеатрменкиноматография
5. Еңбекнарығыжәнесұраныс

«Абаймектептеріне»арналғанжаңартылғаноқубағдарламасындағыграмматиканыңберілуі:лексика-грамматикалықбөлім,грамматикалықматериал,сөйлеуәрекетініңтүрлеріжәнеоқытумақсаттарынантұрады.
Мысалы,  Лексика-грамматикалық   бөлім:    1.   Қазақстан   бейнесі.
Қазақстанныңөткеніменкелешегі.Шешендіксөздер.
Грамматикалық материал: Ойталқы (диспут). Ғылыми стильдің тілдікерекшеліктері.
Сөйлеуәрекетініңтүрлері:тыңдалымжәнеайтылым,оқылым,жазылым,әдебитілнормаларынантұрады.

1. «Абай мектептерінде» грамматиканы оқытуда мәтінтануға үйрететінміндеттер:

Мазмұнын тану. ҰМЖ-дағы мәтіндегі негізгі ойды тап, сұрақ құрастырдегенсияқтымазмұндытүсінугебағытталғанжаттығуларқұрастырудантұрады(бағдарламаданақтыкөрсетілген).
Стиліменжанрынтанудаәрстильге,әржанрғатәнтілдікқолданыстардыажырату үшінмәтінішіндегітілқұралдарынтүстептанытуарқылыортамектепкесайлингвистикалықбілімберу(тілдікталдаулар).

1. Мәтінтудырудағдысынқалыптастырудағыайтылымбөлімінде:айтылымкезіндеерінүндестігіменбуынүндестігінсақтау,сөйлеутехникасынжетілдіру,сөйлеумәдениетінсақтауарқылышешендікөнердіңқырларынмеңгерту (5-11).

Жазылым бөлімінде: емле мен тыныс белгі нормаларын сақтай отырып,қарапайымдиктант,мазмұндамажазуданбастаптүрлістильдегіжәнежанрдағымәтіндерді(эссе)жазудағдыларынжетікмеңгеру.Мәтіндердітиптейбілу(5-11-сыныптар)берілген.
Осы оқу бағдарламасы жалпы орта білім беру деңгейінің қазақ тілі менәдебиетінтереңдетеоқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанжелілік«Абаймектептерінің»10-11-сыныптарынаарналған«Қазақтілі»пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасының ұзақ мерзімдіжоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Ұзақ мерзімді жоспарда барлық сыныпбойыншаәртараудақамтылуытиісоқумақсаттарыныңкөлемібелгіленген.
Тоқсандағыбөлімдержәнебөлімшелерішіндегітақырыптарбойыншасағатсандарынбөлумұғалімніңеркінеқалдырылады.
«Абай мектептері» желісіне арналған «Қазақ әдебиеті» пәнібойыншаоқу процесі ҚР БҒМ 2020 жылғы 27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілгенЖалпы орта білім беру деңгейінің қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылғанжелілік«Абаймектептерінің»10-11-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасымен(оқытуқазақтілінде)жүзегеасырылады.
 «Қазақәдебиеті»оқубағдарламасыныңмақсаты–сөзөнерінмәденимұра,ұлттыққұндылықретіндетүсініп,бағалайалатын,интеллектуалдыэстетикалықдеңгейі,адамгершілікұстанымыжоғарышығармашылтұлғақалыптастыру.
«Қазақәдебиеті»оқупәнінің10-11-сыныптардағыбіліммазмұнынаәдебиеттің тарихи кезеңдері, әдеби тектер мен жанрлардың даму сипаты, әдебиағымдарменбағыттар,әдебиеттiңтеориялықмәселелерi,әдебикөркемшығармалардытұтасталдаужүйесi,әдебишығармажәнеболмыс,ұлттықмәдениет, әдебиеттегі ұлттық рух мәселесі, әдебиет және ғаламның шындықбейнесi, әдебиеттiң өзге ғылымдармен байланысы, қазiргi әдебиеттегi заманауимәселелер, әдеби оқырмандық мәдениет, сөз өнерi және шығармашылық даму,көркем шығарманың стильдiк ерекшелiктерi, авторлық ұстаным және оқырмантанымықарастырылып,сөзөнеріненбiртұтасұғымқалыптастырукөзделді.
Қазақәдебиеті»пәнібойыншаоқужүктемесініңжоғарышектікөлемі:

1. 10-сыныпта–аптасына6 сағат,оқужылында204 сағатты;
2. 11-сыныпта – аптасына 6 сағат, оқу жылында 204 сағатты құрайды.10-11-сыныптарда«Қазақәдебиетінің»тарихикурсы оқытылады.
3. сыныптың  1-тоқсанында   «ХІХ    ғасыр   әдебиеті»,   2-тоқсанында

«ХХғасырбасындағыәдебиет»,3-тоқсанында«1920-1940жылдардағыәдебиет»,4-тоқсанында «1950-1960жылдарәдебиеті»;
11- сыныптың1-тоқсанында«1960-1980жылдарәдебиеті»,2-тоқсанында
«1990жылдарәдебиеті»,3-тоқсанында«Тәуелсіздікжылдарәдебиеті»,4-тоқсанында«ХХІ ғасырәдебиеті»оқытылады.
«Абаймектептері»желісінің10-11-сыныптарынаарналған«Қазақәдебиеті»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасындаоқытылатыншығармалартізімінде:ХІХғасырәдебиеті,соныңішіндесал-серілер поэзиясы, әнші ақындар шығармашылығы; ХХ ғасыр басындағы қазақәдебиетінің,тәуелсіздікжылдардағыәдебиеттіңөкілдеріменолардыңтуындылары және ХХІ ғасырдағы қазақ әдебиеті және әдеби жанрлар (сатира,фантастика,детектив)қамтылды.
«Оқужәнетүсіну»бөлімінде:көркемшығармадағыпоэтикалыққолданыстардыңмәнінашады,мәтіндегіқолданысынтүсінеді;шығармаүзінділеріменжұмысжасайды;шығармадағыөзектімәселеменидеялықмазмұнынашадыжәнекөркемшығармадағыформаменмазмұнбірлігінажыратады;көркемшығармажелісібойыншаауызша,жазбашаинтерпретациялайды.
«Талдаужәнежинақтау»бөлімінде:көркемшығарманыңобраздаржүйесіментиптіккейіпкерлердіажыратады;көркемшығарманыңтіліменстилін талдайды; көркемдік тәсілдерді талдап, қазақ және әлем әдебиетіндегіқұндылықтардыайқындайды.
«Бағалау (салыстыру) және шығармашылық өнім» бөлімінде: көркемшығармадағы тарихи шындық пен көркемдік шешімді ажыратады; рухани жәнекөркемдік құндылығын табады; әдеби шығармашылықпен айналысады; әдебиэссемен әдеби сын жазады.
 Әдістемелікбірлестікотырыстарындақазақтіліменәдебиетіпәнімұғалімдерінің кәсіби біліктілігін жетілдіру үшін (әдістемелік бірлестік, жасмамандармектебі,педагогикалықшеберлігінжетілдірумектебі,шығармашылықтопжәнет.б.)пәндіоқытуәдістемесіментеориясыныңкелесімәселелерін қарауұсынылады:

1. Қашықтаноқытудыңартықшылықтарыменкемшіліктері;
2. Онлайнсабақтардыжоспарлаужәнебақылау.
3. Оқушылардыңтілдікқұзіреттілігінқалыптастыружолдары;
4. Оқумақсаттарымен жұмыс жасаутәсілдері;
5. Формативтібағалау–бағалаудыңтиімдітәсілі;
6. Тыңдалым дағдысын қалыптастыруда кездесетін қиындықтар және онышешужолдары;
7. Білімберуменбілімалудабелсендіәдістердіқолданудыңтиімділігі;
8. Мектепоқушыларыныңжасерекшеліктерінебайланыстытоптардағыоқытудыңпсихо-педагогикалық ерекшеліктері;
9. Қазақәдебиетісабағыарқылыұлттыққұндылықтардынасихаттау;
10. Тыңдалымматериалдарынпайдаланудыңтиімдіжолдары;
11. Грамматикалық     тақырыптарды     лексикалық                    тақырыптарменсабақтастырудағышеберлік;
12. Сабақтасаралапоқытудыжүзегеасыру;
13. Эссежазудағдысынжетілдіру;
14. Білім беруде қолданылатын сандық технологиялардың тиімділігі.Негізіжәнежалпыортабілімберудеңгейлерінеарналған«Қазақтілі»,

«Қазақ әдебиеті» пәндерінің үлгілік оқу бағдарламалары бойынша құрылғанжаңа білім мазмұны мұғалімді де, оқушыны да оқу әрекетіне белсенді қатысуға,өз пікірін айтуға, өзінің сөйлеген сөзіне дәлел келтіруге, кейіпкерлер арқылыөмірлік ситуацияларды шешу жолдарын ізденуге, ең бастысы жаңаша ойлайтынтұлғанықалыптастыруға мүмкіндікбереді.
 
 
 «Абаймектептері»желісінежаңаоқупәні–«Абайтану»пәніенгізілді.
«Абайтану»пәнібойыншаоқупроцесіҚРБҒМ2020жылғы«27»қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген Жалпы орта білім беру деңгейініңқазақтіліменәдебиетінтереңдетеоқытатынгуманитарлықбағыттағымамандандырылған желілік«Абай мектептері» желісінің 10-11-сыныптарынаарналған«Абайтану»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасынегізінде(оқытуқазақтілінде)жүзеге асырылады.
«Абайтану»пәні3бағыттаоқытылады:

1. тілтанымдық:Абайшығармаларынталдау;
2. тұлғатанымдық:АбайҚұнанбайұлытуралыестеліктерменғылымиеңбектердіоқыту;
3. дүниетанымдық:интеграциялықбайланыс.

 «Абайтану»пәнініңжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасының мақсаты – Абай шығармаларының тілдік ерекшелігі арқылықазақәдебитілініңқұнарын,көркемсөздіңқуатын,эстетикалықкүшін,идеялықмазмұнынмеңгертіп,ұлттықмінез-құлық,сапалықерекшеліктерді,ұлттықкодтытаныту,гуманистік-көркемдік,мәдени-тарихи,ұлттыққұндылықтардыбағалайалуқұзыретіндамыту;Абайдың«Толықадам»,арілімі, адамшылық мұрат-мақсаты, пәлсапалық көзқарастары арқылы тұлғалыққасиеттерді танытып, білімгерлердің өзіндік даму бағытын, сыни ой-пайымынқалыптастыру; әдеби тіл және әдеби формалар арқылы өз ойын еркін жеткізеалатын,өзіндікұстанымыбар,түрліжағдайдаоңтайлышешімқабылдауғақабілеттітұлға қалыптастыру.
«Абайтану»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 10-сыныпта–аптасына2 сағат,оқужылында–68 сағат;
2. 11-сыныпта–аптасына2 сағат,оқужылында–68сағаттықұрайды.

«Абайтану»пәнібілімініңмазмұныкелесібөлімдергебөлінген:

1. оқужәнетүсіну;
2. талдаужәнежинақтау;
3. бағалау(салыстыру)жәнешығармашылық(өнім).

«Оқужәнетүсіну»бөлімі:көркемшығармадағыпоэтикалыққолданыстардың мәнін ашу, мәтіндегі қызметін түсіну; шығарма үзінділеріменжұмыс;шығармадағыөзектімәселе,идеялықмазмұн;көркемшығармадағыформаменмазмұнбірлігі; интерпретация (ауызшажәнежазбаша);
«Талдаужәнежинақтау»бөлімі:әдебишығарманыңкомпозициялыққұрылымыменидеялықмазмұнынталдау,образдаржүйесіментиптікхарактер,көркемшығарманың тілі,стилі,көркемдіктәсілдер;
«Бағалау (салыстыру) және шығармашылық (өнім)» бөлімі: шығармадағытарихишындықжәнекөркемдікшешім,руханижәнекөркем-эстетикалыққұндылық;әдебишығармашылық;әдебисынбөлімшелерінентұрады.
ОқытылатынкөркемшығармалартізіміндеАбайдыңөлеңдеріменқарасөздері,ұлыақынтуралызерттеуеңбектеріменқатарҚ.Жұмалиев,Қ.Мұхамедханов,Р.Сыздықоважәнет.б.ғалымдардыңеңбектеріқосымшаоқуғаұсынылған.
Учебныйпредмет«Русскийязыкилитература»
(снерусскимязыкомобучения)
ВГосстандартесреднегообразованияРеспубликиКазахстанотмечается:
«Целями обучениярусскомуязыкуявляются:

• формированиеуучащихсялингвистическойкомпетенции;
• формированиеуучащихсякоммуникативнойкомпетенции;
• формированиеуучащихсяэтнокультуроведческойкомпетенции;
• формирование у учащихся общенаучных умений и навыков в процессеизученияпредмета(работаскнигой,конспектирование,использованиесправочнойлитературы и др.).

Цельюобученияучебномупредмету«Русскийязыкилитература»являетсясовершенствованиенавыковречевойдеятельности,основанныхна
 владении системой разноуровневых языковых средств, соблюдении правил инорм русского литературного языка, правил речевого этикета, что способствуетразвитиюфункциональной грамотностиобучающихся.
Программапопредмету«Русскийязыкилитература»способствуетстановлениюмировоззренияобучающегося,даетвозможностьпользоватьсяинформациейразличныхсфер:социально-культурной,социально-экономической,социально-юридической,научно-технической,учебно-профессиональной; помогает ориентироваться в общемировом образовательномпространстве.
Учебнаяпрограмманаправленанаразвитиевсехвидовречевойдеятельности.Задачамиучебногопредмета«Русскийязыкилитература»являются:

1. развитие навыков слушания, говорения, чтения, письма, необходимыхдляобщениявсоциально-культурной,социально-экономической,научно-технической,учебно-профессиональной сферах жизни;
2. совершенствование знаний оединицахязыковой системы, правилахихсочетания,функционирования,навыкахиуменияхконструированиясинтаксическихструктурвсоответствииснормамииправиламирусскогоязыка,а также знание теоретико-литературныхпонятий;
3. развитиеуменияанализироватьхудожественныйтекст,определятьрод и жанр литературного произведения, характеризовать роль изобразительно-выразительныхсредств,формулироватьидеюипроблематикупроизведения;
4. развитие умения выражать собственное отношение к прочитанному,выявлятьавторскуюпозицию;
5. совершенствованиенавыковсозданиясвязноготекста(устногоиписьменного) на соответствующую тему с учетом норм русского литературногоязыка;
6. совершенствованиеуменийинавыков,связанныхспоиском,переработкойи фиксациейинформации;
7. совершенствованиенавыковкритическогомышления,направленныхнаформированиеуобучающихсянавыковнаосновечтенияиписьма,исследовательских умений, навыков анализа, синтеза, оценки, интерпретацииинформации,полученной надругихпредметах;
8. использованиеразличныхвидовчтениявсоответствиискоммуникативнымизадачами;
9. обогащениесловарногозапасаобучающихсяузкоспециальнойлексикойи фразеологиейрусскогоязыка;
10. совершенствованиенавыковиспользованияинформационно-коммуникационныхи компьютерныхтехнологий;
11. формированиетолерантногоотношениякязыкамикультурамразличных этносов,проживающихвКазахстане и зарубежом.

Грамматическийматериализучаетсявконтекстелексическихтемнаосноветекстовхудожественныхпроизведений.
Содержаниеучебнойпрограммыорганизованопоразделамобучения,включающимвидыречевойдеятельностии использованиеязыковыхединиц.
 Разделы разбиты на подразделы, которые содержат в себе цели обученияпо классам ввидеожидаемыхрезультатов поклассам.
Целиобучения,организованныепоследовательновнутрикаждогоподраздела,позволяютпланироватьработуиоцениватьдостиженияобучающихся,атакжеинформироватьихо следующих этапахобучения.
Краткосрочныйплан–этопредложенныедействиянаосновецелейобучения.Присоставлениикраткосрочногопланаучительможетруководствоватьсяследующимирекомендациями:

• при    организации   урока    необходимо   руководствоваться             целями,указаннымивучебной программе ивучебномплане;
• следуетдетализироватьформулированиецелейурока,тоестьставитьконкретные,измеримые,достижимые цели;
• наурокедолжныбытьорганизованывсевидыдеятельности;
• при    необходимости   следует    дополнить   виды   деятельности             поусмотрениюсамогоучителя.

Планурокадолженотвечатьследующимтребованиям:

• пишитечеткосформулированныеиподходящиецелиурока;
• включитедеталиразличныхкомпонентовпланаурока;
• предоставьте подробную информацию о стадиях учебной деятельностиидостижениязадачобучения,которыелогическиупорядоченыиалгоритмированыдля выполнения обучающимися;
• определитесоответствующиестратегиидляразработкицелевыхзнанийинавыков,предусмотритепроблемыипредложитерешения,касающиесянеобходимыхнавыков;
• спланируйтеиспользованиесоответствующихматериаловиресурсов.

Наиболееэффективнымивповышенииуспешностиобучающихсяявляютсяследующие стратегии:

• активноеобучение(когдаобучающиесявыполняютзаданияиреализуютпрактическиенавыки);
• обратнаясвязь(дискуссияобобучении,включающаявсебяпредоставлениеличногомнения,котораяможетпроисходитьлибомеждусверстниками,либомеждуучителем и обучающимся);
• формирование у обучающихсяуверенности (использование похвалыдлямотивации);
• качествообучения(планированиедифференцированныхзаданий).
• особенно важно учитывать особенности родного языка при обучениирусскому,чтопозволяетнетолькопредупреждатьипреодолеватьинтерференцию,ноирешатьпроблемувзаимосвязанного,заранеескоординированного обученияродномуирусскомуязыкам.

Итак,вформированиимоноязычияважнаярольпринадлежитмежпредметнымсвязямкакэффективномусредствуобученияивоспитанияшкольников.Взаимосвязьпредметов«русскийязык»и«роднойязык»напрактике проявляется в согласовании программ и учебников по этим учебнымдисциплинамсточкизренияучетасходствиразличийвихсодержании,в
 согласованииикоординациипедагогическихприемовиметодовучебно-воспитательнойработы,которуюучителядолжнывестивовзаимодействии.
Дляосуществлениямежпредметныхсвязейиспользуютсяспециальныеприемы.Этооткрытоеискрытоесопоставлениеуниверсальныхиспецифическихявленийрусскогоиродногоязыков;применениесопоставительныхграмматическихтаблиц,языковогоиречевогодидактическогоматериала,дающегонаглядноепредставлениеосходствеиразличииизучаемыхявлений вдвухязыках.
Необходимостьвовзаимосвязанномобучениирусскомуиродномуязыкамвнерусскойшколепродиктованажизненнымиусловиями.Опытпередовыхучителейрусскогоязыкаилитературыубеждаетнасвтом,чтознания учащихся нерусских школ и степень владения русской речью выше там,где используются межпредметные связи в преподавании русского и родногоязыков.
Из сказанного выше следует, что в процессе обучения внимание учителярусскогоязыкадолжнобытьнацеленонаиспользованиеположительного,стимулирующеговлиянияродногоязыка,итолькопотомнаиспользованиеспецифическихособенностейизучаемогоязыка.Межпредметныесвязивпроцессеобучениянеродномуязыкудолжныосуществлятьсявследующейпоследовательности:

1. Установление сходств между родным и русским языком, что облегчаетпроцессовладенияпоследним.
2. Установлениеразличиймеждуроднымирусскимязыками,чтоопределиттеособенностиизучаемогоязыка,накоторыеследуетобратитьбольшеевнимание.

Приизученииучебногопредмета«Русскийязыкилитература»рекомендуется:

• создаватьпозитивнуюатмосферуобучения,вовлекатьвсехобучающихся;
• воспитывать у обучающихся уверенность, ответственность, активностьинаправлятьнасамоанализ,рефлексиюиинновационнуюдеятельность;
• использоватьэффективныеметодыпреподавания,направленныенаразвитиенавыковобучающихся;
• организовывать,управлятьипланироватьгрупповую(фронтальнуюилиработувмалыхгруппах),индивидуальную,парнуюиликоллективнуюформыработы,эффективноиспользоватьматериалы,ресурсыидополнительные материалы для проведения запланированных уроков, согласноустановленнымцелям;
• использовать простой, понятный язык для объяснения обучающимсяидей,дляинструктирования,вразъяснениизначений слов;
• наблюдатьзаобучающимисяипредоставлятьобратнуюсвязь.

Вобучениирусскомуязыкукаквторомурекомендуетсяисследоватьметодыактивногочтенияиписьма,чтовдальнейшемсформируетэффективныенавыки говорения иаудирования.
Некоторыемоменты,которыеследуетучитыватьприиспользованииразличных заданий:
 

• рекомендуетсяпланироватьмножестворазличныхзаданийврамкаходного урока. На одном уроке необходимо включить четыре, пять или болееразличных заданий. Предусмотреть работу в коротких промежутках времени,например, 10 минут. Время, за которое обучающиеся могут сосредоточить своевнимание,частодовольнокороткое;
• обращатьвнимание,чтокаждоезаданиеследуетзапредыдущим,ипостоянно напоминать обучающимсяоглавныхучебных целях.Повторяйтезаданиепо-разному.Например,сделатьзаданиевустнойформе,азатемпопроситькласссделатьтужесамуюзадачувписьменнойформе.Этопомогаетобучающимсяпонятьзадачу,приводиткплавномупереходу,укрепляет предыдущее обучение и позволяет обучающимся практиковать болееодногонавыка;
• включать индивидуальные, парные, групповые задания в деятельностьвсего класса.

Объемучебнойнагрузкипоучебномупредмету«Русскийязыкилитература»составляет:

1. в10 классе–2часавнеделю,68 часоввучебномгоду;
2. в11 классе–2часавнеделю,68 часоввучебномгоду.

Приоценкеязыковыхкомпетенцийнеобходимоучитыватьследующее:

1. Языковыеошибкиобучающихсяследуетотмечатьиобращатьихвниманиенасовершенныеошибкидоступнымдлянихспособом,однакоошибкинемогутповлиятьнаоценку,еслиученикможетдоступнопродемонстрироватьсвоизнания.Главнаязадачаученикапередатьсвоесообщение, грамматика при этом может страдать. Постепенно самовыражениестановитсяболее точным и корректным.
2. Ученики,отвечаянавопросы,могутиспользоватьипервыйязык.Поскольку вначале ограниченный словарный запас и знание целевого языкамогут стать препятствием при высказываниях и ответах, то на первой стадииобученияэто(покрайнеймере,частично)разрешается.Приэтомследуетдоговориться, в какой момент все ученики перейдут на ответы на неродном(целевом)языкеи,начинаястогомомента,применениепервогоязыкастановитсяскорееисключением.Какправило,вустнойречиучительисправляетвозникшуюошибкуспомощьюперефразирования,повторенияправильной формы от ученика не требуется, потому что это может прерватьвыражаемую мысль, а также ученик может потерять уверенность в выражениимыслейнанеродном языке.
3. Еслиоднаитажеошибкаповторяетсявновь,вконцеобъяснениясоответствующей темы учитель приводит примеры правильных форм и принеобходимости делает ударение на грамматике. Помимо этого, либо педагог,либо класс в целом, в виде совместной деятельности, могут привести некоторыесоответствующиетемепримерывыражений,имеющиетожесамоелингвистическоесодержание.
4. Припроверкеписьменныхработязыковыеошибкитакженеучитываются(есливыраженнаямысльилитекстпонятны),нопедагогуказываетэто всвоихкомментариях.

 

1. Навстречеучителя-предметникасучителемязыкапередаетсяпроблемный языковой материал, чтобы учитель языка мог повторить тему наследующем уроке.

Нижевтаблице66дано количествосуммативногооцениваниязараздел.
Таблица   66.   Количество   суммативных   оцениваний   по                           учебномупредмету«Русскийязыки литература»

класс	Направл.	ВсегоСОР				БаллыСОЧ
		1	2	3	4	1	2	3	4
10	ОГН	2	2	2	2	30	30	30	30
11	ОГН	2	2	2	2	30	30	30	30
10	ЕМН	2	2	2	2	30	30	30	30
11	ЕМН	2	2	2	2	30	30	30	30

Втаблице67приведенуровеньвладениярусскимязыкомитребованиякуровнямязыковыхкомпетенций.
Таблица67.Лексическийуровень

РусскийязыккакнероднойЯ2	Уровнивладениярусскимязы ком	Объемуч.нагрузкизагод	Кол-вословзаодинурок	ЛексическийуровеньвладенияЯ2
				занеделю	зауч.год	Количествоактивных(новых, ключевых)слов				Допустимыенормы
						почетвертям				Лексика навходе	Лексикана выходе
						1	2	3	4	низкий	средний	высокий
10 класс	В1	56 ч.	3	6	168	39	39	51	39	1794	1962	2320
11 класс	В2 (на С1)	56 ч.	3	6	168	39	39	51	39	1962	2130	2550
Примечания:		*+12 ч.(вкаждомклассе   на СОР)				* в учебниках даныкак                ключевыеслова                    (онивключены                  вкаждыйурокпотемепрограммы)				*Наращиваниесоздаетсяввиде спиралииз общего числоактивного(несчитаяпассивного) словарного запасаучащегося,которыйвнормесоставляетдиапазонот низкогоквысокому

Требованиякуровнямязыковыхкомпетенций:

10класс

Слушание

понимает текст продолжительностью до 8-9 минут;понимаетзначениесловитерминовпоразличнымтемам;прогнозируетвероятноезавершениетекста; выявляетлогическиесвязивсообщении,выделяетнаиболеезначимуюинформацию; понимает содержание предложенного текста, находит в немграмматические ошибки (видо-временная связь, согласование и др.,нарушениявупотреблениипаронимовидр.); отвечаетнапроблемныевопросы; понимаеттекстыразличныхстилейитиповсизложением

 

Говорение	владеет объемом словарного запаса, достаточным для эффективногообщенияпо широкомукругутем; пересказываеттекст,выражаясобственноепониманиепроблематикиипозицииавтора; создаетвысказываниенаосновеличныхвпечатленийинаблюдений;участвуетвдиалогепоразличнымтемам; самостоятельно рассуждает на заданную тему, с использованием веб-сайтовисообществ; определяет основную идею текста, выражая собственное мнение;оцениваетвысказываниенаосновеличныхвпечатлений,наблюденийидиалогпо актуальнойтеме
Чтение	понимаетсложныетекстыразных жанровнаабстрактныеиконкретныетемы; определяет принадлежность текста к различным стилям всоответствиистемой,целью,коммуникативнойситуацией;формулируетпроблемныевопросыпо тексту; формируетнезависимоемнение,используяразличаетфактыимнения;умеет пользоваться типом ознакомительного чтения (сканированиетекста),создавая план сцитатамииз текста; извлекает необходимую дополнительную информацию;владеетосновнымиприемамипереработкипечатноготекста,используяразныеисточникиинформации; создаетбиблиографию; выявляет проблематику текстов/произведений;сравниваеттексты/произведенияпопроблематике
Письмо	умеетсоздаватьтекстывсоответствиистемой,цельюиситуациейобщения; используетметафорывписьме; анализируетиоцениваеттекстыразныхтиповикомпозиций;составляетотзывы наосновепроведенного; правильно применяет средства связи (предлоги, частицы всинонимичных и омонимичных конструкциях, союзы для созданиясложных предложений); правильно применяет знаки препинания в сложных предложениях;пишеттворческиеработы; улучшаетиредактируетсобственныйтекст
11класс
Слушание	понимаеттекстпродолжительностью15-20минут; понимаетзначениесловитерминов поширокомукругутемипроблемных вопросов; прогнозируетсамыйвероятныйконецразличныхтекстов; понимает содержание различных тестов, определяя грамматическиеошибки (видо-временная связь, согласование и др.) в использованиипаронимови др.; отвечаетнапроблемныевопросыиобоснованноаргументируетсвоиответы; понимает тексты разных стилей и типов речи в соответствии с темой,целями,ситуацией общения
Говорение	владеетобъемомсловарногозапаса,приближеннымкречиносителяязыка; пересказывает текст, выражая и развивая собственное пониманиепроблематикии позиции автора;

 

	анализируетпроблематикутекстаиобоснованноаргументируетсвоемнение с использованием идей, интерпретаций и предположений,основанныхналогике,доказательствеи рассуждении; создаетразличныевысказывания,свободноаргументируетсобственнуюточкузрения; участвуетвдиалогепоширокомукругутем; самостоятельно рассуждает на заданную тему, включающуюразличныеподтемы,сширокимиспользованиемаудиовизуальныхматериалов; оцениваетразличныевысказывания идиалогипо широкомукругутем
Чтение	понимает тексты разных жанров на абстрактные и конкретные темылюбой сложности,втомчислеиузкоспециальныетексты; читаетианализируеткомпозиционныеособенноститекстовразличныхстилей,типов и жанров; формулируетпроблемныевопросынаосновепрочитанноготекста;знает различные виды чтения в зависимости от коммуникативныхцелей; составляетразвернутыйпланпрочитанноготекста; извлекает дополнительную информацию из разных источников;анализируетисравниваеттексты/художественныепроизведенияспроизведениями других видов искусств (живопись, музыка, театр,кино),характеризуяихобщиеиотличительныепризнаки
Письмо	создает тексты разных типов и стилей в соответствии с темой, целями,проблематикойконкретной ситуации; используетвыразительныесредствадляболееточнойпередачимыслей,чувств иэмоций; создаетрукописныетексты,соблюдаяправилаоформленияписьменныхработи печатных текстов; составляет информацию в различных формах (аудио, видео и др.),используяматериалыСМИиэлектронныесредствадлясоставлениясобственноговысказывания; правильноиспользуетвписьмесамостоятельныеи служебныечастиречи; правильно использует пунктуацию в простых и сложныхпредложениях,впредложениях спрямойречью,сдиалогамиицитатами; пишетразвернутыеэссеидругиетворческиеработыназаданнуютему; соблюдаетсмысловуюцельность,связностьипоследовательностьизложения; аргументируетточкузрениясиспользованиемлитературногоидругогоматериала; используетхудожественныесредствавсоответствииснормамилитературногоязыка.

Алгоритмдействийвосполненияпробеловзнанийпопредмету
«Русскийязыкилитература»вшколесказахскимязыкомобучения
В 2021-2022 учебном году предмет «Русский язык и литература» в школесказахскимязыкомобучениябудетпредставлятьсобойинтегрированноесодержаниесложныхтемпредыдущегокласса(языковойилитературоведческийматериал)ипоследующегокласса,таккаквозникает
 необходимость организации практической работы по употреблению изученногоматериалавсистемеупражнений.Приэтомречевыеумения–аудирование,чтение,говорение,письмо–распределеныпоклассамсучетомпреемственности,повторяемостьэтихформируемыхуменийобеспеченапопрограмме.
Восполнениепробеловзнанийкакнегативныхрезультатовдистанционногообучениявпериодпандемиидолжнопроисходитьпоусилениюпрактическойработывнаправлениях:языковойматериал;типытекста; стильтекста,литературоведческий материал.
Диагностическаяработа:
В 10-11 классах следует сделать акцент на комплексный анализ текста,врамкахкоторогоможноохватитьвсеуровневыесредстваязыковойсистемы,инакомплексныйанализхудожественногопроизведения.Такойкомплексныйанализтекстарекомендуетсявыполнятьиндивидуальнопоподгруппам                                                                                                                             из

1. учащихся в зависимости от количества учеников в классе (1 раз в месяцязыковой анализ текста, 1 раз в месяц анализ художественного произведения).Рекомендуетсясдаватьвовнеурочноевремя,аподготовкаксдачеосуществляетсявходеобучениянауроках(учащиесявходевыполнениявыясняют способы решения задач в своих заданиях по комплексному анализутекста).

Схемаязыковогоанализатекста,позволяющаявосполнитьзнания,уменияинавыки учащихсязапредыдущие9и10 классы,такова:

1. Определитеосновнуюидеютекстаиозаглавьтетекст.
2. Определитеколичествомикротемвтексте.
3. Вкаждоймикротемевыделитеключевыеслова.
4. Выделите глаголы и зависимые от них слова, определите функциюсуществительных(дополнение,определение,обстоятельства)ифункциюнаречий(если есть).
5. Обоснуйте окончания прилагательных в тексте, для этого определите,ккаким существительным они относятся.
6. Встречаютсялиименачислительные:выпишите,еслиесть,иопределитеихразряд(количественные,собирательные,дробные,порядковые)ифункциювпредложении.
7. Какие местоимения есть в текстеи какую роль в предложении онивыполняют?
8. Выделитевсепростыепредложениявтексте.
9. Найдитевтекстепростыепредложения,вкоторыхимеютсяоднородныечлены, причастные или деепричастные обороты, сравнительныеобороты.Запомните,ониназываютсяосложненнымипредложениями.
10. Выделитесложныепредложениявтексте(наосноведаннойвамклассификациивтаблицеопределитетип сложного предложения)
11. Объяснитевсезнакипрепинаниявтексте.
12. Определитестильтекстаиобоснуйтесвойответ.

 

1. Определитеосновнуюзадачуавторатекста,композициютекста,типтекста(описание,повествование,рассуждение).

Схемаанализахудожественногопроизведения

1. Жанрпроизведения.Краткаяхарактеристикажанра.Основнаяидеяпроизведения.
2. Композицияпроизведения.Определитепризнакихудожественного

 стиля
 

1. Приведитепримерыхудожественно-изобразительныхсредстввтексте.
2. Раскройтелюбимыйобразгероя.
3. Вашемнениепоповодупрочитанногопроизведения.Какиеидеи

 произведенияможноприменитьктиповымситуациямнашейсовременнойжизни?
Комплексныйподходканализутекставстаршихклассахпозволяетусилитьработупоформированиюфункциональнойграмотностиучащихся,которыедолжныграмотночитать,писать,логическиправильновыражатьмысли,развиватькритическоемышление.Текстыподбираютсяучителемврамках изучаемых произведений (литературоведческого направления) и рамкахнаучного,официально-деловогоипублицистическогостилей(языковогонаправления).
«Шетелтілі»оқу пәні
Жалпы білім беру ұйымдарында жүргізілетін «Шетел тілі» («Ағылшынтілі», «Неміс тілі», «Француз тілі») оқу пәнінің жоспары «Білім берудің барлықдеңгейініңмемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандарттарынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы31қазандағы№604бұйрығынасәйкесәзірленген.
«Шетелтілі»оқупәнібойыншаоқупроцесіҚРБҒМ2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығыменбекітілгенҮлгілікоқужоспарымен(төмендетілгеноқужүктемесімен)(2021жылғы26наурыздағы№125бұйрығыменөзгерістер ментолықтырулар енгізілген)жүргізіледі.
«Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекіту туралы» ҚР БҒМ 2018 жылғы 30 қазандағы № 595 бұйрығына сәйкесбілімберуұйымдарыменшіктүріменнысанынақарамастан,үлгілікоқужоспарын,оныңішіндеоқупроцесіжүзегеасырылатынтөмендетілгеноқужүктемесі барүлгілікоқужоспарларынөздерітаңдапалады.
ТөмендетілгеноқужүктемесібарҮлгілікоқужоспарларыбойынша
«Шетелтілі»оқупәнініңҮлгілікоқубағдарламалары«ҚРБҒМкейбірбұйрықтарынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы№496бұйрығымен бекітілген.
«Ағылшынтілі»оқупәні
Жалпы орта білім беру деңгейінде «Ағылшын тілі» оқу пәні (оқыту қазақтілінде,оқытуқазақтіліндеемес)бойыншaжаңартылғанмазмұндағыоқужүктeмeсініңкөлeмі:
10 - сыныптa – aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;11-сыныптa–aптaсынa3сaғaт,оқужылындa102сaғaт.
 «Ағылшынтілі»оқупәндері(оқытуұйғыр,өзбек,тәжіктілдерінде)
бойыншaоқужүктeмeсініңкөлeмі:
10 - сыныптa – aптaсынa 3 сaғaт, оқу жылындa 102 сaғaт;11-сыныптa –aптaсынa 3сaғaт,оқужылындa102 сaғaт.
Үлгілікоқужоспарыныңтүрінебайланыстыжалпыортабілімберудеңгейінде«Ағылшынтілі»оқупәніноқытуғабөлінгеноқужүктемесініңкөлемі 68-кестеде берілген.

1. кесте.Оқужүктемесініңкөлемі

Сынып	Оқу пәнініңатауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілікоқужоспары (жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары (төмендетілгеноқужүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
жаратылыстану-математикабағыты
10	Ағылшынтілі	3	102	2	68
11	Ағылшынтілі	3	102	2	68
қоғамдық-гуманитарлықбағыт
10	Ағылшынтілі	3	102	3	102
11	Ағылшынтілі	3	102	3	102

Үлгілікоқубағдарламасытүрінебайланыстыжалпыортабілімберудеңгейінде«Ағылшынтілі»оқупәніноқытуғабөлінгеноқужүктемесініңкөлеміәртүрлі.Жалпыортабілімберудеңгейінде«Ағылшынтілі»пәніноқытудың мақсаты – білім алушыларға ағылшын тілін В2 тілдік деңгейіндемеңгертуарқылыолардамәдениетаралыққарым-қатынасқатүсубарысындақажетті дағдыларменқабілеттердідамыту.
10-11-сыныптабілімберупроцесікелесіүлгілікоқубағдарламаларыбойыншажүзеге асырылады:

• Жалпыортабілімберудеңгейінің10-11-сыныптарынаарналғанжаратылыстану-математикалықбағыттағы«Ағылшынтілі»пәніненжаңартылған мазмұндағыүлгілік оқубағдарламасы;
• Жалпыортабілімберудеңгейінің10-11-сыныптарынаарналғанқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы«Ағылшынтілі»пәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы.
• Жалпыортабілімберудеңгейінің10-11-сыныптарынаарналғанжаратылыстану-математикалықбағыттағы«Ағылшынтілі»пәнінен(оқужүктемесі төмендетілген)үлгілікоқубағдарламасы.

Оқу бағдарламалары ұзақ мерзімді жоспарға сәйкес жүзеге асырылады,ондабөлімдероқужылыбойыоқытылады.Педагогтоқсанішіндегітақырыптарды зерделеу тәртібі менолардың сағаттарын өз қалауы бойыншабөледі.
Жалпыортабілімберудеңгейінің10-11-сыныптарынаарналғанжаратылыстану-математикалықбағыттағы«Ағылшынтілі»пәнінен(оқужүктемесі төмендетілген)үлгілікоқубағдарламасыныңерекшеліктері:

• үлгілікоқубағдарламасынасәйкес(оқужүктемесітөмендетілген)жалпыортабілімберудеңгейінің11-сыныбынбітіргенбілімалушыларағылшынтілін В2тілдікдеңгейіндемеңгеріпшығады;

 

• оқужүктемесініңтөмендетілуібағдарламаныңәрбірбөлімі(Strand)бойыншаоқумақсаттарысаныныңқысқартылуыесебіненжүзегеасырылады.

ҮлгілікоқубағдарламаларыҚРБҒМбұйрығыменбекітілгенжәнеЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілім академиясыныңhttps://nao.kz/сайтындаорналастырылған.
Формативтібағалаукезіндепедагогбілімалушыларғакерібайланысұсынуытиіс.Білімалушылардыңформативтібағалаунәтижелерінбасыпшығаружәне сақтауталап етілмейді.
Білімалушылардыңоқужетістіктерібаллқоюарқылыформативтібағаланады:

• тиістімемлекеттікоргандардыңшектеушараларыкезінде;
• әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардабілімалушылардыңоқужетістіктерінбағалаубірбаллдан10баллғадейінжүзегеасырылады.

Оқу пәнінен әр тоқсан сайын бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ)және 1 рет тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) өткізіледі. 10-11-сыныптардаБЖБ үшін максималды балл кемінде 7 және 20 балдан артық болмауы керек(69-кесте).

1. кесте.Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтық бағалаурәсімдерінің саны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып	2*	2*	2*	2*
11-сынып	2*	2*	2*	2*

* Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауда сөйлеу қызметінің екі түрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалымжәнеайтылым;оқылымжәнежазылым).
«Ағылшынтілі»оқупәнібойыншажиынтықбағалауерекшеліктеріhttps://smk.edu.kz/ сайтында орналастырылған.
 
 
 10-11-сынып білім алушылары үшін Ы.Алтынсариннің 180 жылдықмерейтойынаорайеңбектеріннасихаттаумақсатындашеттілінде(ағылшын,неміс,французтілдері)эссежұмыстарынжүргізуұсынылады.
«Нeмістілі»,«Французтілі»оқупәндері
2021-2022 оқу жылында 10-11-сыныпта «Неміс тілі» пәніненоқу процесікелесіүлгілікоқубағдарламаларыменжүзегеасырылады:

1. ҚРБҒМ2019жылғы7наурыздағы№105бұйрығыменбекітілгенЖалпыортабілімберудеңгейінің10-11-сыныптарынаарналған«Немістілі»оқупәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы(10-11-сыныптар);

 

1. ҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы№496бұйрығыменбекітілген

«Жалпы орта білім беру деңгейінің жаратылыстану-математикалық бағыттағы10-11-сыныптарына арналған «Неміс тілі» пәнінен оқу жүктемесі төмендетілгенүлгілікоқубағдарламасы.
2021-2022 оқу жылында 10-11-сыныпта « Француз тілі»пәніненоқупроцесікелесіүлгілікоқубағдарламаларыменжүзегеасырылады:

1. ҚРБҒМ2019жылғы7наурыздағы№105бұйрығыменбекітілгенЖалпы орта білім беру деңгейінің 10-11-сыныптарына арналған «Француз тілі»оқупәніненжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы(10-11-сыныптар);
2. ҚР БҒМ 2020 жылғы 27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген.Жалпы орта білім беру деңгейінің жаратылыстану-математикалық бағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Французтілі»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілік оқубағдарламасы.

«Неміс тілі», «Француз тілі» оқу пәндері бойынша оқу бағдарламаларыбілім алушылардың тілдік дағдыларын дамыту мақсатында сөйлеу қызметініңтөрттүрін(тыңдалым,айтылым,оқылым,жазылым)дамытуғабағытталған.
«Немістілі»,«Французтілі»оқупәндерініңмаңыздылығы:оныңкоммуникация,ғылым,бизнес,туризм,спортжәнет.б.салаларындақолданылуыменерекшеленеді.Неміс,французтілдерінбілу:

1. білім алушылардың түрлі жағдайдағы қарым-қатынаста сенімділіктерінарттырады;
2. Қазақстандағанаемес,шетелдедежоғарыбілімалуғамүмкіндікбереді;
3. білім  алушылардың  неміс   тілінде   таратылатын   жаңалықтар               менақпараттар алумүмкіндігін кеңейтеді;
4. білімалушылардыңнеміс,французтілдеріндеәдебитуындылардыңтұпнұсқалықмәтіндеріментанысумүмкіндігінқамтамасызетеді;
5. Қазақстандыөзеліндежәнешетелдердетанытумүмкіндігінкеңейтеді;
6. мектептеқалыптасқандағдыға,оқытужәнебілімстратегиясынасүйеніп,өмірбойыоқуға мүмкіндік беріледі.

Жалпы орта білім беру деңгейін (10-11-сыныптар) аяқтаған кезде білімалушылар Жалпыеуропалық шет тілін меңгеру біліктілігіне сәйкес (CommonEuropean Framework of Reference, CEFR/Комон Еуроен Фрамуорк оф Реферанс,СИЕФАР)тілдікВ1(орташа –В1.2)деңгейінмеңгерулеріқажет.
Үлгілікоқужоспарыныңтүрінебайланыстыжалпыортабілімберудеңгейінде«Нeміс тілі», «Француз тілі»оқу пәндерін оқытуға бөлінген оқужүктемесініңкөлеміәртүрлі(70-кесте).

1. кесте.Оқужүктемесініңкөлемі

Сынып	Оқупәнініңатауы	Жалпыжүктеме, сағат
		Үлгілікоқужоспары (жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары (төмендетілгеноқужүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
жаратылыстану-математикабағыты
10	Немістілі	3	102	2	68
10	Французтілі	3	102	2	68

 

11	Немістілі	3	102	2	68
11	Французтілі	3	102	2	68
қоғамдық-гуманитарлықбағыт
10	Немістілі	3	102	3	102
10	Французтілі	3	102	3	102
11	Немістілі	3	102	3	102
11	Французтілі	3	102	3	102

Үлгілікоқубағдарламаларыоқығандеңгейлеріне,сөйлеуқызметінің(тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым) төрт түрі бойынша тілдік дағдысынбағалау өлшеміне сәйкес неміс тіліне оқыту кезеңін, жалпы оқыту кезеңінің(10-11-сынып)ұзақмерзімдіжоспарын қамтиды.
ҮлгілікоқубағдарламаларыҚРБҒМ   бұйрығымен    бекітілген   жәнеЫ. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының сайтында https://nao.kz/орналастырылған.
Үлгілікоқубағдарламаларыұзақмерзімдіжоспарғасәйкесжүзегеасырылады.Педагогтоқсанішіндегітақырыптардызерделеутәртібінжәнеолардыңсағаттарынөз қалауы бойыншабөледі.
Оқу пәнінен әр тоқсан сайын бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ)және 1 рет тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) өткізіледі. 10-11-сыныптардаБЖБүшінмаксималдыбаллкемінде 7және20балданартықболмауыкерек.
Оқупәндеріненжүргізілетінбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны71-кестедеберілген.

1. кесте. «Неміс тілі», «Француз тілі» оқу пәндері бойынша жиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалау рәсімдерініңсаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып	2*	2*	2*	2*
11-сынып	2*	2*	2*	2*

• Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаудасөйлеуқызметініңекітүрібіріктіріледі(мысалы,тыңдалым жәнеайтылым; оқылымжәнежазылым).

«Шетел тілі» пәні бойынша білім алушылардың біліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружұмыстарынұйымдастыру
«Шетелтілі»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншажүйеліжұмыстөмендегідейміндеттерді шешуге бағытталған:

• «Шетелтілі»пәнібойыншабілімалушылардыңүлгеріміменбілімсапасынарттыруға бағытталған кешенді шаралар қабылдау;
• өзін-өзібақылауғаүйрету;
• өзін-өзібақылауқажеттілігінқалыптастыру;
• орындалғанжұмысқажауапкершіліктанытуғатәрбиелеу;
• оқушылардыңжекешығармашылыққабілеттеріндамыту.

 «Шетелтілі»пәнібойыншаоқушылардыңбіліміндегіолқылықтардыанықтау және қалпына келтіру бойынша жұмысты ұйымдастыру төмендегідейкезеңдерден тұрады:
І кезең. Жалпы қателіктерді анықтау;IIкезең. Қателердітүзету;
ІІІкезең.Жіберілгенқателіктердіталдау;

1. кезең.Олқылықтардыжоюдыжоспарлау;
2. кезең. Олқылықтарды жою. Сыныпта талдау жұмысын жүргізу;VIкезең. Алдын алушаралары.

Ікезең.Жалпықателіктердіанықтау
Жазбаша жұмыстарды тексеру, ауызша жауап беру, өзіндік және өзарабақылаубарысындажүзеге асады.
Жазбаша жұмыстарды жүйелі түрде жүргізу және өзі дербес орындауынқатаң бақылау ұсынылады. Қателерді анықтауға арналған жазбаша жұмыстыңтиімді түрлері:

• оқужылыныңбасындажәнесоңындақателіктердіталдаубойыншажекеөзіндікжұмысүшінәркестегемәліметтерматрицасынжәнематрицалардыңкөшірмелерінқұрастыраотырып,тестілеуберіледі;
• оқужылындадәстүрлібақылаужәнекесімдібақылаужұмысы,теориялықматериалды жазбаша зерттеу.

Белгілібіртақырыптыңтиптікқателеріменжалпыбілімберу дағды-қабілеттерін анықтауға бағытталған ББҚ (білім, білу, қабілет) ауызша тексеру.Тесттапсырмаларындаестесақтауды(меңгергендердіжаңғырту),ойлауды(салыстыру,дәлелдеу,жалпылау),сөйлеудідамытатынсұрақтарқамтылуытиіс.Ауызшаемтиханныңсапасысұрақтардыңіріктелуінежәнеолардыңқойылуреттілігінебайланыстыболуықажет.Әрбірсұрақлогикалықтүрдетолық,қысқа жәненақты болуы керек.
Білімалушылардыңбойындаөзін-өзібақылаудағдыларыменқабілеттерін қалыптастыру олардың қателіктерін өз бетінше табуға мүмкіндікбереді. Сонымен қатар ол тәрбиелік, психологиялық,педагогикалық тұрғыдантиімді.Мысалы,мынадайформалардыпайдалануғаболады:«Қатенітауып,түсіндіріңіз»(өзіңіздіңсыныптасыңызжасаған,педагогжоспарлаған),
«Жауабынтексеріп,қатесінтүсініңіз»,«Жауабыңыздыбағалаңыз».
Мектеп оқушыларының оқу іс-әрекетінің сапасы мен тиімділігін өзарабақылаупедагогкебілімалушылардыңбілімінтексеругекөмектеседіжәнеадалдықпенәділеттілік,ұжымшылдықсияқтыжекеқасиеттерініңдамуынаықпал етеді. Білімді өзара тексеру білім алушылардың белсенділігін дамытады,білімгеқызығушылығынарттырады.Өзарабақылаубарысындабілімалушылардыңжекеерекшеліктеріашылады,білімгеқызығушылығыартады.
IIкезең.Қателердітүзету
Қателерді түзету қателерді анықтаумен қатар жүреді. Әрбір білім алушыөзінің «проблемалық» тақырыптарын бірнеше рет қайталауы арқылы шет тілінмеңгерудеоң нәтижеге қолжеткізе алады.
 

• Деректерматрицасы-бұлтестнәтижелеріенгізілетінкесте.Бұлсыныптағы «меңгере алу» картинасын тұтастай және әрбір білім алушыны жекекөругемүмкіндікбереді;
• Қателіктерді есепке алу (барлық жазбаша жұмыстарда «меңгере алуын»бақылау). Бұл белгілі бір тақырыпты немесе ережені меңгере алмаған әр білімалушының қандай проблемалары бар екенін анықтауға мүмкіндік береді. Нақтықателіктертуралыақпаратәрбірбілімалушыныңмәліметтерінеенгізіледі(72-кесте).

1. кесте.10-сыныпоқушысыД.Жақановтыңжекежоспары

Қиындықтуғызатындағдыларменқабілеттер	26.10	28.10	29.10	31.10	01.11	12.11.	23.11	29.11
Ойын      жазбаша       білдіруді ұйымдастыру
Қарым-қатынас         мәселесін шешу
Лексикалықдағдылары
Грамматикалықдағдылары
Орфографиялықдағдылары
Тыныс        белгілерін                    қоюдағдылары

Білімдегі олқылықтардың орнын толтыру бойынша жұмыс формалары әртүрліболуымүмкін.Жекежоспардатоптықсабақтарды-жасылтүспен,сараланғантәсіл-күлгін,жекесабақтар-көктүстерменбөліпкөрсетуұсынылады.
Жеке жоспар парағы олқылықтарды қалпына келтіруге, нақты бір білімалушыныңбілімінтолықтыруғаарналғанжәнеоныңжекеқабілеттеріндамытуғабағытталған.
ІІІкезең.Жіберілгенқателіктердіталдау
Қателіктерді талдау жұмыс түріне байланысты. Әр жұмыс түрінен кейінауызшанемесежазбаша,сапалықжәнесандықталдаужүргізіледі.Мұқиятталдаужекебілімалушылардыңкемшіліктеріменжетістіктерінтереңзерттеуге,білімалушылардыңқателеріменнегізгіқиындықтарынбөлуге,олардыңпайдаболусебептерінзерттеугежәнеолардыжоюжолдарынбелгілеугемүмкіндік береді.

1. кезең.Білімдегіолқылықтардыжоюдыжоспарлау

Бұл жұмыс талдауға негізделген және оның нәтижелері білім алушыларғаайтылады. Педагог сабақты қашан, кімнен, қандай мақсатпен сұрау керектігінжәне бұл үшін қандай құрал қолдануды жоспарлайды. Қателер бойынша жұмысәрбіржазбашажұмыстанкейін,алқайтабағалау-«қанағаттанарлықсыз»бағадан кейін жүргізіледі. Қатаң бақылау әр білім алушының барлық тесттерменсынақтарды орындағанынакөзжеткізуүшін жүзегеасырылады.

• кезең.Кемшіліктердіжою.Сыныптаталдаужұмысынжүргізу.

Ұсынымдар:

• алынғаннәтижелертуралысыныппікірінсұрау;

 

• жазбашатексеру(жақсыбағаалынғанғадейін)жекежәнефронтальдықателербойынша жұмыс;
• жеке және фронтальды зерттеу кезінде қайталауға арналған тапсырмалар(жақсыбағағадейін).
• кезең.Алдыналушаралары

Келесіалдыналушараларыбілімалушылардыңқателіктеріназайтуғаықпалетеді:

• жазбашатапсырмалардыңмәтіндеріоңайоқылуыкерек;
• білім,    білік,    дағдыны    арттыруға    арналған    белсенді             ауызшажаттығуларды,типтік қателіктерді жүйелітүрдеталдау;
• жаңаматериалдытүсіндірукезіндеқатеніболжап,материалдыдұрысмеңгеругеарналғантапсырмаларжүйесін таңдау;
• қызығушылық     тудыратын,     тұрақты     зейінді             қалыптастыратынтапсырмалардытаңдау;
• өзін-өзібасқаруғажүйелітүрдедағдыландыру.

Білім алушылардың біліміндегі олқылықтарды толтыру үшін жеке жұмысбағытын әзірлеу ұсынылады. Яғни, «жеке жоспар парағында (ЖМП)»даму меноқудағы өзгерістер процесін көрсету керек. Ол әр білім алушыға жеке тәсілдіжүзегеасырыпқанақоймай,оныңбіліміндегіолқылықтардыжоюүшінжұмыстыесепкеалуға,қадағалауға,түзетуге,білімберумотивациясыныңдеңгейінкөтеруге мүмкіндік береді.
Мысалы,«Шетелтілі»пәнібойыншажұмыстыбақылауүшінбілімалушының«Жекежоспар»парағықолданылады.«Жазылым»дағдысыбойынша білім алушының жазу қабілетінің қалыптасуын тексеру кезінде білімдеңгейінің төмендеуі мүмкін топты - сары түспен, ал жоғары ынтасы бар білімалушылар тобын – жасыл түспен белгілейді. Білім деңгейі төмендеп кеткенбілімалушылардыңбілімдеңгейінкөтеружұмыстарынжүргізіп,олардыңпроблемалық тұсы анықталады. Мысалы, тексеру жұмыстардың бірі бейресмихат жазу қабілетін тексеруге бағытталады. Бұл тапсырманы орындау кезіндебілімалушыныңлексикалық,грамматикалықжәнеорфографиялықбілімінбайқауғаболады.
«Қарым-қатынасмәселесіншешу»критерийібойынша«Жазылым»дағдысы кезінде білім деңгейінің төмендеуі мүмкінтоптағы білім алушыныңқателіктерінанықтау:

• қарым-қатынастағықателігі (досына);
• жазылымдағдысындағықойылғансұраққатолықжәненақтыжауапбереалмауы(негізгібөлімдетапсырманыңбарлықаспектілеріашылмаған);
• жазылымдағдысындағыжеткіліксізкөлемі.

«Мәтінменжұмыс»критерийібойынша:

• абзацтарғадұрысмәнбермеу;
• лексикалықтұрғыдалогикалықбайланыстыңболмауы.

«Мәтінніңтілдікбезендірілуі»критерийібойынша:

• грамматикалыққателер(мәтінніңболмауы,үшшақтағыетістіктердіңдұрысқолданылмауы,сөйлемдердіңдұрыс құрылмауы);

 

• жекесөздердіңдұрысжазылмауы;
• тынысбелгілердіңдұрысқолданылмауы;
• лексикалыққателер.

Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыЖазғымектепжұмысын ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқаулар әзірледі. Әдістемелікнұсқаулар«Шетелтілі»пәнінеарналғанкүрделітақырыптарды/оқумақсаттарынанықтайды(1-10-сыныптар).ӘдістемелікұсынымдарАкадемияныңhttp://nao.kz сайтындаорналастырылған.
Пандемияменшектеушараларыкезінде«Шетелтілі»пәнібойыншабарлықтілдікдағдыларқамтылмауымүмкін.Сондықтан«Шеттілі»пәнімұғалімдерінебілімалушылардыңтілдікқажеттіліктерінескереотырып,лексикалықнемесеграмматикалықтақырыптытаңдауқұқығыберіледі.Мысалы, 73-кестеде білім алушылардың білімін толықтыру мен олқылықтардыжоюүшінсыныпбойыншаұсынылатынкүрделі тақырыптар берілген.

1. кесте.10сыныптардағы«Шетелтілі»оқупәнініңкүрделітақырыптарыныңмысалы:

Ағылшынтілі	Немістілі	Французтілі
10класс
Stressandfear	SozialeSicherheit –Staatsfort-schritt	Kazakhstanestmonpaysnatal
Independentproject	IT-Technoligien	LaFrance.La      politiqueet l’économie
Thematerial world	WissenschaftundTechnik	Lasanté
11класс
Bloodtypes	SozialeSicherheit –Staatsfort-schritt	Lacuisinefrançaise
Brain Technology	WiesindFührereigenschaftenzu entfalten	Lesbelleslettres
Neurones	WirtschaftundKonkurrenzfähig-keitdesLandes	La    France    dans        l’Unioneuropéenne

Педагогбақылауқұралдарыноңтайлықолдануарқылыбілімалушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толтырады және әрбір білімалушыныңбелсендіжұмысын қамтамасызетеді.Педагогтерге:

• сыни   ойлауды   дамытуға   бағытталған   жағдаяттық             тапсырмалардықолдану;
• функционалдықсауаттылықтықалыптастыру;
• оқытудың интерактивтіәдістерінқолдану (жобаәдісі, пікірталас,ойын,ізденісәдістері);
• жекекеңес,қосымшасабақтарұйымдастыру;
• «жексенбілікмектеп»,«демалысмектебі»,«жазғымектепті»саны15баладанасырмайұйымдастыруұсынылады.

Білімалушылардыңсенбілік,жексенбіліксабақтарынкестегесәйкесұйымдастыруұсынылады.Мұндабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтарды жою үшін ғана емес, сонымен қатар олардың қарым-қатынасдағдыларын дамыту үшін де мақсатты жұмыс жүргізіледі. Кеңес беру арқылыбілімалушылардыңәр түрлі (топтық,жеке)жұмыстүрлерін біріктіреді.
 Қосымшасабақтарғадайындықтыпедагогтерде,білімалушылардабірлесе жүзеге асырады. Педагог оқылатын материалдың мазмұнын логикалық-дидактикалықталдауменбіргеқиындықтарды,кемшіліктерді,білімалушылардыңауызшажауаптарындағықателіктерінжәнеоқылатынтілдегіжазбаша жұмыстарды жүйелейді. Осы негізде ол қосымша сабақ кезінде қайтаоқытылуымүмкінтақырыптардыңтізіміннақтылайды.Білімалушыларөзкезегінде қосымша сабақтарға дайындалуды үйренеді, оның шарттары алдын-алаөзара келісіледі.
            МАТЕМАТИКАЖӘНЕИНФОРМАТИКА»БІЛІМСАЛАСЫ            
«Математика және информатика» білім саласы бойынша жаратылыстану-математикабағытыжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттакелесіпәндероқытылады:«Алгебражәнеанализбастамалары»,«Геометрия»,
«Информатика».
«Алгебра және анализ бастамалары», «Геометрия» (ЖМБ, ҚГБ) оқупәндері
Үлгілік оқу жоспарларының түріне байланысты білім беру ұйымдарындажалпыортабілім беру деңгейіндегі«Математикажәнеинформатика»білімсаласыпәндеріноқытуғабөлінгеноқужүктемесініңкөлеміәртүрліболуымүмкін.
Жалпыортабілімберудеңгейіндежаратылыстану-математикабағытыжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттаоқытылатын«Алгебражәнеанализбастамалары»,«Геометрия»пәндерібойыншаоқужүктемесі74-кестедекөрсетілген.

1. кесте.Оқужүктемесінің көлемі

Сынып	Оқупәнінің атауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары (төмендетілген оқужүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
10-сынып(ҚГБ)	Алгебражәнеанализ бастамалары	3	102	2	68
10-сынып(ЖМБ)	Алгебражәнеанализ бастамалары	4	136	3	102
10-сынып(ҚГБ)	Геометрия	1	34	1	34
10-сынып(ЖМБ)	Геометрия	2	68	2	68
11-сынып(ҚГБ)	Алгебра жәнеанализбастамалары	3	102	2	68
11-сынып(ЖМБ)	Алгебражәне анализбастамалары	4	136	3	102
11-сынып(ҚГБ)	Геометрия	1	34	1	34
11-сынып(ЖМБ)	Геометрия	2	68	2	68

1. кестеден көріп отырғандай, апталық оқу жүктемесі жаратылыстану-математикабағытындажәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттаоқытылатын

 «Алгебражәнеанализбастамалары»пәндеріненғанатөмендетілген.
ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларыбойыншаҮлгілікоқубағдарламаларыәзірленіп,ҚРБілімжәнеғылымминистрінің2020жылғы«27»қарашадағы№496бұйрығыменбекітілді.Аталғаноқубағдарламаларынакадемияwww.nao.kzсайтынанжүктепалуғаболады.
Жалпыортабілімберудеңгейінде«Алгебражәнеанализбастамалары»,
«Геометрия» оқу пәндерін оқыту маңызды болып табылады, себебі оны оқып-үйренубарысындаматематиканыңпрактикалықмаңыздылығы,тұлғаныңлогикалықжәнесынитұрғыданойлауқабілетінқалыптастырумендамытуарқылыоқушылардыңфункционалдықсауаттылығынқалыптастыруғамүмкіндік жасайды. Сондай-ақ, ғылыми-жаратылыстану пәндерін оқып-білугеқажеттіматематикалықбілімменбілікнегіздерінигеруқоршағанортаныңбіртұтастығытуралытүсініктіқалыптастыруғаықпалетеді.
«Алгебра және анализ бастамалары», «Геометрия» оқу пәндерін оқытумақсаты: қазіргі замандағы қоғамда өзін еркін сезінуге адамға қажетті ойлауқасиеттерін қалыптастыру арқылы оқушылардың зияткерлік деңгейін дамыту;практикалық іс-әрекеттерде қолдануда, басқа пәндерді үйренуде, білім алудыжалғастырудақажетті математикалықбілімді меңгеру.
Үлгілік оқу бағдарламаларының түрлеріне қарай жалпы орта білім берудеңгейінде«Алгебражәнеанализбастамалары»,«Геометрия»пәндерініңбазалықбіліммазмұныменоқытумақсаттарыныңжүйелерінетоқталайық.

1. Үлгілікоқубағдарламаларына(төмендетілгеноқужүктемесімен)сәйкесжаратылыстану-математикалықбағытбойынша10-11-сыныптарда

«Алгебражәнеанализбастамалары»пәніноқытуғааптасына3сағатбөлінген.
Осыған      байланысты      жаңартылған      мазмұнның      үлгілік                            оқубағдарламаларындаберілгенкелесібөлімдерменбөлімшелерқысқартылды:

• «Функция, оныңқасиеттеріжәнеграфигі»бөлімінен«Бөлшек-сызықтыфункция»;
• «Кері       тригонометриялық       функциялар»       бөлімінен             «Керітригонометриялықфункцияларыбарқарапайымтеңдеулер»;
• «Туынды»    бөлімінен    «Кері    тригонометриялық             функциялардыңтуындылары»;
• «Туындының   қолданылуы»  бөлімінен   «Функция   графигінің             иілунүктелері,функцияграфигініңдөңестігі»;
• «Кездейсоқшамаларжәнеолардыңсандықсипаттамалары»бөлімінен

«Үлкенсандарзаңы»;

• «Ықтималдық» бөлімінен «Жуықтап есептеулер үшін Ньютон биномы(натуралкөрсеткішті)»,«ТолықықтималдықформуласыжәнеБайесформуласы»,«Бернуллиформуласыжәнеоныңсалдарлары»,«Нақтықұбылыстар менпроцестердіңықтималдық модельдері»;
• «Алғашқы функция және интеграл» бөлімінен «Интегралдау әдістері»тақырыбы;
• «Көпмүшелер»бөлімі;
• «Комплекссандар»бөлімі;
• «Дифференциалдықтеңдеулер»бөлімі.

 

1. Қоғамдық-гуманитарлық бағыт бойынша 10-11-сыныптарда «Алгебражәне анализ бастамалары» пәнін оқытуға аптасына 2 сағат бөлінген. Осығанбайланыстыжаңартылғанмазмұнныңүлгілікоқубағдарламаларындаберілген

«Математикалық статистика элементтері» бөлімі (Басты жиын және таңдама.Дискретті және интервалды вариациялық қатарлар. Кездейсоқ шаманың сандықсипаттамаларынтаңдамалар бойыншабағалау)қысқартылды.
ҚР БҒМ 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығымен бекітілген «Ортабілім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау,оларға аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидаларының»14-5-тармағына сәйкес бөлім бойынша жиынтық бағалау тоқсанына үш реттенартықөткізілмейдіжәнебөлімдіекікезеңдеөткізугеболады.
Үлгілікоқубағдарламаларына(жаңартылғанмазмұнның)сәйкесжаратылыстану-математикабағытыжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттаоқытылатын «Алгебра және анализ бастамалары» оқу пәнінен өткізілетін бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны75-кестеде көрсетілген.

1. кесте.«Алгебражәнеанализбастамалары»оқупәнібойыншажиынтықбағалаусаны(жаңартылғанмазмұн)

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып ЖМБ	3	3	3	2
10-сынып ҚГБ	2	3	3	1
11-сынып ЖМБ	2	2	3	1
11-сынып ҚГБ	2	2	2	1

Үлгілік оқу бағдарламаларына (төмендетілген оқу жүктемесімен) сәйкесжаратылыстану-математикалықжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттардаоқытылатын «Алгебра және анализ бастамалары» оқу пәнінен әр тоқсан сайынөткізілетін бөлім бойынша жиынтық бағалау рәсімінің нақты саны 76-кестедекөрсетілген.

1. кесте.«Алгебражәнеанализбастамалары»оқупәнібойыншажиынтықбағалаусаны(төмендетілген оқужүктемесі)

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сыныпЖМБ	3	3	2	1
10-сыныпҚГБ	2	2	2	1
11-сыныпЖМБ	2	1	3	1
11-сыныпҚГБ	2	2	2	1

1. Жаратылыстану-математикалық   бағыт   бойынша  10-11-сыныптарда

«Геометрия» пәнін оқытуға аптасына 2 сағат бөлінген. Оқыту бағытына сәйкеспәнніңбазалық мазмұны кеңейтілген.
 Сондықтан11-сыныптағыжаратылыстану-математикалықбағытбойынша«Геометрия»оқупәніненкүнтізбелікжоспаржасаукезіндеұзақмерзімді жоспардынегізгеалукерек (77-кесте).

1. кесте.ӨзгерістеренгізілгенҰзақмерзімдіжоспар

Ұзақмерзімді жоспарбөлімі	Ұзақмерзімдіжоспар бөлімініңмазмұны	Оқытумақсаттары
1-тоқсан
10-сыныптағыгеометриякурсынқайталау
Көпжақтар	Көпжақты бұрыш,геометриялықдене туралытүсінік	11.1.1-көпжақты                                    бұрыш                пенгеометриялық     дене    ұғымдарын                             білу, олардыжазықтықтакескіндейалу;
	Көпжақұғымы	11.1.2-көпжақтыңанықтамасынжәнеоныңэлементтерінбілу; 11.3.3-көпжақтардыңэлементтерінтабуғаесептершығару;
	Призма және оныңэлементтері, призматүрлері	11.1.3-призманыңанықтамасын,оныңэлементтерін,призматүрлерінбілу;олардыжазықтықтакескіндей алу; 11.3.3- көпжақтардыңэлементтерінтабуғаесептершығару;
	Пpизманың жазбасы,бүйір және толық бетініңаудандары	11.3.1-призманың бүйір және толықбетінің аудандары формулаларынқорытыпшығаружәне олардыесептершығарудақолдану; 11.1.11-көпжақтарменайналуденелерініңжазбаларынжасай алу;
	Пирамида     және     оның элементтері.                                 Дұрыспирамида	11.1.4-пирамиданыңанықтамасын,оның элементтерін,пирамидатүрлерінбілу;олардыжазықтықтакескіндей алу; 11.2.4-пирамидатөбесініңтабанжазықтығына    проекциясыныңорналасуынанықтау; 11.3.3-көпжақтардың элементтерін табуғаесептершығару;
	Қиықпирамида	11.1.5-қиықпирамидаанықтамасынбілу,оныжазықтықтакескіндейалу; 11.3.3-көпжақтардыңэлементтерінтабуғаесептершығару;

 

2-тоқсан
Көпжақтар	Пирамиданың,қиықпирамиданыңжазбасы,бүйірбетіжәнетолықбетінің аудандары	11.3.2-пирамиданың(қиықпирамиданың) бүйір және толық бетініңаудандарыформулаларынқорытыпшығаружәнеолардыесептершығарудақолдану; 11.1.11-көпжақтарменайналуденелерінің жазбаларынжасайалу;
	Көпжақтардыңжазықтық пенқималары	11.2.1     -     көпжақтың     жазықтық     пен қималарынсалабілу;
	Дұрыскөпжақтар	11.1.6-дұрыскөпжақтыңанықтамасынбілу,        дұрыс көпжақтардың          түрлерін ажыратабілу;
Кеңістіктегі түзумен жазықтықтеңдеулерінің қолданылуы	Кеңістіктегітүзуменжазықтықтың           өзараорналасуы	11.2.6       –       кеңістіктегі       түзу       менжазықтықтыңөзараорналасуынбілу;
	Кеңістіктегі        нүктеден жазықтыққа           дейінгіарақашықтық	11.4.1–нүктеден          жазықтыққадейінгі арақашықтықтытабуформуласынбілужәнеоныесептер шығарудақолдану;
	Кеңістіктегітүзулерарасындағыбұрышты,түзуменжазықтықарасындағыбұрыштытабу	–түзулерарасындағыбұрышты(түзулердіңтеңдеулерібойынша)табу; –координаталардағытүзулердіңпараллельдігіменперпендикулярлығышартын есептершығарудақолдану; 11.4.5 – түзумен жазықтық арасындағыбұрыштытабу;
3-тоқсан
Айналу денелеріжәне олардыңэлементтері	Цилиндр және оныңэлементтері.Цилиндрдіңжазбасы, бүйір жәнетолықбетініңаудандары	11.1.7 – цилиндрдің анықтамасын, оныңэлементтерін білу; цилиндрді жазықтықтакескіндейалу; – цилиндрдің бүйір беті және толықбеті аудандары формулаларын қорытыпшығару және оларды есептер шығарудақолдану; – айналу денелерінің (цилиндр,конус,қиықконус,шар)элементтерінтабуға есептер шығару; 11.1.11 – көпжақтар мен айналуденелерініңжазбаларынжасайалу;
	Конусжәнеоның элементтері. Конустыңжазбасы, бүйір жәнетолықбетініңаудандары	11.1.8-конустың анықтамасын,оның элементтерін білу; конусты жазықтықтакескіндейалу; – айналу денелерінің (цилиндр,конус,қиықконус,шар)элементтерінтабуға есептер шығару; -конустыңбүйіржәнетолықбетіаудандары формулаларын қорытыпшығару және оларды есептер шығарудақолдану; 11.1.11 – көпжақтар мен айналуденелерініңжазбаларынжасайалу;

 

	Қиық конус және оныңэлементтері. Қиықконустың жазбасы, бүйіржәне толық бетініңаудандары	11.1.9- қиықконустыңанықтамасын,оныңэлементтерінбілу,қиықконустыжазықтықтакескіндейалу; 11.3.5–айналуденелерінің(цилиндр,конус,қиықконус,шар)элементтерінтабуға есептер шығару; 11.3.7 – қиық конустың бүйір беті жәнетолықбетіаудандарыформуларынқорытыпшығаружәнеолардыесептершығарудақолдану; 11.1.11–көпжақтарменайналуденелерінің жазбаларынжасайалу;
	Сфера, шаржәнеолардың элементтері.Сферабетініңауданы	11.1.10 - сфера, шардың анықтамаларынбілу;жазықтықтакескіндейалу; 11.3.8–сферабетініңауданынтабуғаесептер шығару;
	Сфераға жүргізілгенжанамажазықтық	11.2.3 – сфера мен жазықтықтың өзараорналасуынбілу; 11.4.4 – координаталардағы сфера менжазықтықтыңөзараорналасуынаесептершығару; – сфераға жанама жазықтықтыңанықтамасынжәнеқасиетінбілу; – шар мен сфераның жазықтықпен қималарына байланысты есептершығару;
	Цилиндр,конусжәне шардың жазықтық пенқималары	11.2.2    -    цилиндрдің,    конустың    және шардың      жазықтық      пен     қималарынкескіндеу;
4-тоқсан
Денелердіңкөлемдері	Денелеркөлемдерініңжалпықасиеттері	11.3.11         –         кеңістік         денелерініңкөлемдерінің         қасиеттерін    білу     және қолдану;
	Призмакөлемі	11.3.12       –       призма      көлемін      табуформуласын          білу     және               оны                   есептер шығарудақолдану;
	Пирамида және қиықпирамидакөлемдері	11.3.13–пирамидажәнеқиықпирамидакөлемдерінтабуформулаларынбілужәне олардыесептершығарудақолдану;
	Цилиндркөлемі	11.3.14      –      цилиндр      көлемін         табуформуласын      білу     және               оны                  есептер шығарудақолдану;
	Конусжәнеқиықконускөлемдері	11.3.15     –    конус    және     қиық    конус көлемдерінтабуформулаларынбілужәнеолардыесептершығарудақолдану;
	Кеңістік фигураларыныңұқсастығы	11.3.17–кеңістіктегіұқсасфигуралар көлемдерінің    қасиетінбілужәнеоныесептершығарудақолдану;
	Шар және оныңбөліктерініңкөлемдері	11.3.16    –    шар    және    оның    бөліктері көлемдерінтабуформулаларынбілужәнеолардыесепшығарудақолдану;

 

	Геометриялықденелердіңкомбинациялары	11.2.5-көпжақтарменайналуденелерініңкомбинацияларынжазықтықтакескіндеу; 11.3.18 – геометриялық денелерініңкомбинациясына берілген практикалықмазмұндыесептер шығару;
	10-11-сыныптардағы геометрия курсынқайталау

1. Қоғамдық-гуманитарлық   бағыт     бойынша    10-11-сыныптарда

«Геометрия» оқу пәнін оқытуға аптасына 1 сағат бөлінген. «Геометрия» оқупәнініңбазалықбіліммазмұнындақолданыстағыоқубағдарламасыменсалыстырғандаөзгерістержоқ.
10-11-сыныптарда «Геометрия» оқу пәнін оқытуда пәннің практикалықбағыттылығыкүшейтіледі.
Үлгілік оқу бағдарламаларына сәйкес жаратылыстану-математика бағытыжәне қоғамдық-гуманитарлықбағыттаоқытылатын «Геометрия» оқу пәніненәртоқсансайынөткізілетінбөлімбойыншажиынтықбағалаурәсімініңнақтысаны78-кестеде көрсетілген.

1. кесте.«Геометрия»оқупәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып(ЖМБ)	1	1	2	1
10-сынып(ҚГБ)	1	1	2	1
11-сынып(ЖМБ)	1	2	2	1
11-сынып(ҚГБ)	1	1	1	1

ҚР Білім және ғылым министрінің «Орта, техникалық және кәсіптік, ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыүшінбілімалушылардыңүлгерімінағымдағыбақылауды,аралықжәнеқорытындыаттестаттаужүргізудіңүлгіережесінбекітутуралы»2008жылғы18наурыздағы№125бұйрығының14-4-тармағынасәйкесоқужүктемесіаптасына1сағатболғанжағдайдақорытындыбаға жартыжылдыққа қойылады.
Үлгілікоқужоспарынасәйкесқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11- сыныптарда «Геометрия» пәнінің апталық жүктемесі 1 сағатты құрайды.Сондықтан«Геометрия»пәнібойыншатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
10-11-сыныптардағы     «Алгебра     және      анализ     бастамалары»,
«Геометрия»пәндеріненбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншаұсынымдар
2021-2022  оқу   жылы   бойы   5-6-сыныптардағы   10-11-сыныптардағы
«Алгебражәнеанализбастамалары»,«Геометрия»пәндеріненшектеушараларыкезеңіндежіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардың
 орнынтолықтырубойыншажұмысжүргізужәнебұлжұмыстыкезең-кезеңменөткізуұсынылады.

1. кезең.Диагностикалықжұмыс(І тоқсанныңбіріншіаптасы).
2. Кешендідиагностикалықжұмыстыжүргізу.

Төмендегі   кестеде    сыныптар   бойынша   тапсырмалар   әзірлеу                             үшінұсынылған тақырыптарберілген.

Сынып	Тапсырмаларәзірлеуүшінұсынылғантақырыптар
10-сынып, Алгебра және анализбастамалары(ҚГБ,ЖМБ) Тапсырмалар 9-сыныпқаарналған «Алгебра» пәніненоқу бағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	Екіайнымалысыбарсызықтыеместеңдеулер.Екіайнымалысыбарсызықтықеместеңдеулержүйесі.Екіайнымалысы бар сызықтық емес теңдеулер жүйесін шешу. Екіайнымалысыбарсызықтықеместеңдеулержүйесікөмегіменмәтінді есептер шығару. Екі айнымалысы бар теңсіздіктер. Екіайнымалысыбар теңсіздіктержүйесі. Арифметикалық      прогрессия.    Геометриялық    прогрессия. Шексізкемімелігеометриялықпрогрессия. Кезкелгенбұрыштыңсинусы,косинусы,тангенсіжәнекотангенсі.Бұрыштыңсинусы,косинусы,тангенсіжәнекотангенсініңмәндері.Тригонометриялықфункцияларжәнеолардың қасиеттері. Негізгі тригонометриялық тепе-теңдіктер.Тригонометрияформулалары.Тригонометриялықөрнектердітепе-теңтүрлендіру.
10-сынып,Геометрия(ҚГБ,ЖМБ) Тапсырмалар 9-сыныпқаарналған «Геометрия» пәніненоқу бағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	Векторлардыңтеңдігі.Векторлардықосужәнеоныңқасиеттері,векторлардыазайту,вектордысанғакөбейту.Жазықтықтағывектордыекіколлинеаремесвекторларбойынша жіктеу. Вектордың координаталары. Координаталықтүрдеберілгенвекторларғаамалдарқолдану.Векторлардыңарасындағыбұрыш.Векторлардыңскалярлықкөбейтіндісі. Жазықтықтатүрлендіру.Үшбұрыштарұқсастығыныңбелгілері. Синустаржәнекосинустартеоремалары. Шеңбергеіштейнемесесырттайсызылғанүшбұрыштыңауданынпайдаланыпшеңбердің радиусынтабуформулалары. Іштейсызылғанбұрышжәнеоныңқасиеттері. Шеңбердіңхордаларыменқиюшыкесінділерініңпропорционалдығытуралы теорема. Дұрыскөпбұрыштаржәнеолардыңқасиеттері. Шеңбердоғасыныңұзындығы.Секторменсегментауданы. Іштейжәнесырттайсызылғаншеңберлердіңрадиустарынкөпбұрыштың қабырғаларымен, периметрімен және ауданыменбайланыстыратын формулалар.
11-сынып, Алгебра және анализбастамалары Тапсырмалар 10-сыныпқаарналған	Функция    және    оның     берілу     тәсілдері.     Функциялардыңграфиктерін түрлендіру.Функцияныңқасиеттері. Қарапайымтригонометриялықтеңдеулер. Тригонометриялықтеңдеулержәнеолардыңжүйелеріншешуәдістері. Тригонометриялықтеңсіздіктердішешу. Функцияныңнүктедегіжәнешексіздіктегішегі.Туындытабу

 

«Алгебра және анализбастамалары» пәніненоқу бағдарламасыныңоқыту мақсаттарыбойыншақұрастырылады.	ережелері. Туындының    физикалық     және     геометриялық     мағынасы. Функцияграфигінежүргізілгенжанаманыңтеңдеуі. Функцияныңөсужәнекемубелгілері.Функцияныңкризистікнүктелерімен экстремумнүктелері. Туындыныңкөмегіменфункциянызерттеужәнеграфигінсалу. Функцияныңкесіндідегіеңүлкенжәнееңкішімәндері.
11-сынып,Геометрия(ҚГБ,ЖМБ) Тапсырмалар 10-сыныпқаарналған «Геометрия» пәніненоқу бағдарламасыныңоқытумақсаттары бойыншақұрастырылады.	Стереометрияаксиомаларыжәнеолардыңсалдарлары.Кеңістіктегітүзулердіңөзараорналасуы.Түзуменжазықтықтыңөзараорналасуы.Жазықтықтардыңөзараорналасуы. Кеңістіктегі бұрыштар.Перпендикуляржәнекөлбеу. Үшперпендикуляртуралытеорема.Кеңістіктегіарақашықтық. Кеңістіктегі    тікбұрышты    координаталар    жүйесі    жәневекторлар.

1. Кешендідиагностикалықжұмыстыңқорытындысыбойынша:
2. шектеу шаралары кезеңінде білім алушылардың білімінде олқылықтарбар оқытумақсаттарын (тақырыптарын) анықтау;
3. анықталғаноқытумақсаттарынанқайсысыжаңаоқужылындапәнбойынша оқыту мақсаттарына сәйкес келетінін, қайсысы сәйкес келмейтінінанықтау.
4. кезең.Жұмыстыжоспарлау(ІІ тоқсанныңекіншіаптасы).
5. Жаңаоқужылындағыпәнбойыншаоқытумақсаттарынасәйкескелетіноқумақсаттарынескереотырып,қысқамерзімді жоспарларжасау;
6. білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншажекежұмысжоспарларынәзірлеу.

3кезең.Жұмысжүргізу(оқужылыбойы).

1. Оқытумақсаттарыбіріктірілгенқысқамерзімдіжоспарнегізіндесабақтыұйымдастыру(қатарынаналынғанекісыныптыңтиістіоқумақсаттары).

10-11-сыныптардағы  оқытумақсаттарын     біріктіру   мысалдары                                              келесікестедекелтірілген.

10-сынып,Алгебра жәнеанализбастамалары
10-сыныптыңоқытумақсаттары	9-сыныптыңоқытумақсаттары
-тригонометриялықфункцияларанықтамаларын, қасиеттерін білу жәнеолардыңграфиктерін салабілу; - тригонометриялықфункциялардыңграфиктерінтүрлендірулер көмегіменсалабілу;	9.1.1.1    -    бұрыштың    радиандық               өлшеміұғымынмеңгеру; 9.1.2.1-градустырадианғажәнерадиандыградусқаайналдыру; 9.1.1.2-бірлік шеңбердіңбойында

 

	0;p;p;3p;2pсандарынбелгілеу; 2          2 9.2.4.1-тригонометриялықфункциялардың анықтамаларынбілу;
-функцияқасиеттерінанықтайалу; -функцияныңберілгенграфигібойыншаоныңқасиеттерін: функцияныңанықталуоблысы; функцияныңмәндержиыны; функцияныңнөлдері; функцияныңпериодтылығы; функцияныңбірсарындылықаралықтары; функцияныңтаңбатұрақтылықаралықтары; функцияныңеңүлкенжәнееңкішімәндері; функцияныңжұптылығы,тақтылығы; функцияныңшектелгендігі; функцияүзіліссіздігі; функцияныңэкстремумдарысипаттайалу;	9.2.4.6 - бірлік шеңбердің көмегіментригонометриялық функциялардыңжұптылығын (тақтылығын),периодтылығын ,бірсарындылығын жәнетаңбатұрақтылықаралықтарынтүсіндіру;
- тригонометриялық теңдеулердікөбейткіштергежіктеуарқылышешеалу; - квадрат теңдеуге келтірілетінтригонометриялықтеңдеулердішешеалу; -     біртекті      тригонометриялықтеңдеулердішешеалу;	- бұрыштардың қосындысы менайырымының, жарты және қос бұрыштыңтригонометриялықформулаларынқорытыпшығаружәнеқолдану; - келтіру формулаларын қорытыпшығаружәнеқолдану; -тригонометриялықфункциялардыңқосындысы мен айырымын көбейтіндігежәне көбейтіндісін қосындыға немесеайырымға түрлендіру формулаларынқорытыпшығаружәнеқолдану; - тригонометриялықөрнектердітепе-теңтүрлендірудіорындау;
10-сынып,Геометрия
10-сыныптыңоқытумақсаттары	9-сыныптыңоқытумақсаттары
10.3.2 - түзу мен жазықтық арасындағыбұрыштың анықтамасын білу, кескіндей алужәнеоның шамасын табу;	-векторлардыңскаляркөбейтіндісінжәнеоныңқасиеттерінбілужәнеқолдану; - векторлар арасындағы бұрыштыесептеу;
10.3.3 - жазықтықтар арасындағыбұрыштың(екіжақтыбұрыш)анықтамасынбілу,кескіндей алужәнеоның шамасын табу;	-векторлардыңскаляркөбейтіндісінжәнеоныңқасиеттерінбілужәнеқолдану; - векторлар арасындағы бұрыштыесептеу;
11-сынып,Алгебра жәнеанализбастамалары
11-сыныптыңоқытумақсаттары	10-сыныптыңоқытумақсаттары
алғашқыфункцияжәнеанықталмағанинтеграланықтамаларынбілу; - анықталмаған интегралқасиеттерін білужәнеқолдану;	- функция туындысыныңанықтамасын білу және анықтама бойыншафункцияныңтуындысынтабу; - тұрақты функцияның жәнедәрежелікфункцияныңтуындыларынтабу; 10.3.1.13 - тригонометриялықфункциялардыңтуындыларынтабу;

 

	10.3.1.14 - күрделі функцияныңанықтамасынбілужәнеоныңтуындысын табу;
11.3.1.5 - анықталған интеграл ұғымын білужәнеоны есептеу;	- функция туындысыныңанықтамасын білу және анықтама бойыншафункцияныңтуындысынтабу; - тұрақты функцияның жәнедәрежелікфункцияныңтуындыларынтабу; - тригонометриялықфункциялардыңтуындыларынтабу; - күрделі функцияның анықтамасынбілужәнеоныңтуындысынтабу;
11.1.2.3 - айнымалыны алмастыру әдісіарқылыиррационалтеңдеулердішешеалу;	- тригонометриялық теңдеулердікөбейткіштергежіктеуарқылышешеалу; - квадрат теңдеуге келтірілетінтригонометриялықтеңдеулердішешеалу;
11-сынып,Геометрия
11-сыныптыңоқытумақсаттары	10-сыныптыңоқытумақсаттары
11.3.1 - призманың бүйір және толықбетініңаудандарыформулаларынқорытыпшығару және оларды есептер шығарудақолдану;	-үшперпендикуляртуралытеореманыбілужәнеоныесептершығарудақолдану; - түзу мен жазықтық арасындағыбұрыштың анықтамасын білу, кескіндей алужәнеоның шамасын табу; 10.3.5 - кеңістіктегі перпендикуляр, көлбеужәнекөлбеудіңпроекциясыанықтамаларын білу.
11.3.2 - пирамиданың (қиық пирамиданың)бүйір және толық бетінің аудандарыформулаларын қорытып шығару жәнеолардыесептершығарудақолдану;	- үш перпендикуляр туралытеореманыбілужәнеоныесептершығарудақолдану; - түзу мен жазықтық арасындағыбұрыштың анықтамасын білу, кескіндей алужәнеоның шамасын табу;
11.3.13 - пирамида және қиық пирамидакөлемдерін табуформулаларынбілужәнеолардыесептершығарудақолдану;	- нүктеден жазықтыққа дейінгі жәнеайқас түзулер арасындағыарақашықтықтардытабабілу; – кеңістіктегі перпендикуляр, көлбеужәнекөлбеудіңпроекциясыанықтамаларынбілу.

1. ата-аналары немесе заңды өкілдерінің келісімімен білім алушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншажаңасабақтыңалдында, сенбі күндері, каникул күндері (күзгі, қысқы, көктемгі), жазғы мектепкезіндеконсультациялар/жекеконсультациялар,қосымшасабақтарұйымдастыру.

Шектеу шаралары кезеңінде жіберілген білім алушылардың біліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншаконсультациялар/жекеконсультациялар, қосымша сабақтар ұйымдастыру кезінде оқу бағдарламасыбойыншаалдыңғысыныптақарастырылғанкелесіоқытумақсаттарынқайталауғажәне бекітуге ерекшеназараударуұсынылады:
 10-сынып,«Алгебражәнеанализбастамаларыпәні»:

1. -екіайнымалысыбарсызықтықжәнесызықтықеместеңдеулердіажырату;

9.2.2.2 -екіайнымалысыбарсызықтықеместеңдеулержүйесіншешу;
9.2.2.3 -екіайнымалысыбартеңсіздіктердішешу;
9.2.2.4 -екіайнымалысыбарсызықтықеместеңсіздіктержүйесіншешу;

1. -арифметикалықпрогрессиялардыңn-шімүшесін,алғашқыnмүшелерінің қосындысын есептеу формулаларын, сипаттамалық қасиетін білужәнеқолдану;
2. -геометриялықпрогрессиялардыңn-шімүшесін,алғашқыnмүшелерінің қосындысын есептеу формулаларын, сипаттамалық қасиетін білужәнеқолдану;
3. -арифметикалықнемесе/жәнегеометриялықпрогрессияларғабайланыстыесептершығару;
4. - бұрыштардың қосындысы мен айырымының, жарты және қосбұрыштыңтригонометриялықформулаларынқорытыпшығаружәнеқолдану;
5. -келтіруформулаларынқорытыпшығаружәнеқолдану;
6. - бірлік шеңбердің көмегіментригонометриялық функциялардыңанықталуоблысы мен  мәндержиынынтабу;
7. - тригонометриялық функциялардың қосындысы мен айырымынкөбейтіндігежәнекөбейтіндісінқосындығанемесеайырымғатүрлендіруформулаларынқорытып шығаружәнеқолдану;
8. -тригонометриялықөрнектердітепе-теңтүрлендірудіорындау;

10-сынып«Геометрия»пәні:
9.1.1.1 -доғаұзындығыныңформуласынқорытыпшығаружәнеқолдану;

1. -секторменсегментауданыныңформулаларынқорытыпшығаружәнеқолдану;

9.1.1.3-іштейсызылғанбұрышанықтамасынжәнеоныңқасиеттерінбілу;
9.1.1.4-   дөңгелектегі      кесінділердің   пропорционалдылығы                       туралытеоремалардыбілужәнеқолдану;
9.1.3.6 -косинустартеоремасынбілужәнеқолдану;
9.1.3.7 -синустартеоремасынбілужәнеқолдану;
9.1.3.8 -іштейсызылғанүшбұрыштыңауданын(𝑆=𝑎𝑏𝑐,мұндағы𝑎,𝑏,𝑐
4𝑅

• үшбұрыштыңқабырғалары,𝑅–сырттайсызылғаншеңберрадиусы)және

сырттайсызылғанкөпбұрыштыңауданының(𝑆 = 𝑝 ∙ 𝑟,мұндағы𝑟–іштейсызылған шеңбер радиусы, 𝑝 −көпбұрыштың жарты периметрi) формуларынбілужәне қолдану;

1. -шеңбергеіштейнемесесырттайсызылғанүшбұрыштардыңаудандарын пайдаланып шеңбердің радиусын табу формулаларын білу жәнеқолдану;
2. сынып,«Алгебражәнеанализбастамаларыпәні»:

10.3.1.2-функцияграфигінетүрлендірулерорындайалу(параллелькөшіру,сығужәне созу);

1. -қарапайымтригонометриялықтеңдеулердішешеалу;

 

1. -тригонометриялықтеңдеулердікөбейткіштергежіктеуарқылышешеалу;
2. -квадраттеңдеугекелтірілетінтригонометриялықтеңдеулердішешеалу;
3. -біртектітригонометриялықтеңдеулердішешеалу;

10.1.3.9-қарапайымтригонометриялықтеңсіздіктердішешеалу;
10.3.1.11-дифференциалдаудыңережелерінбілужәнеқолдану;

1. -    функция    графигіне    жүргізілген   жанаманың                           теңдеуінқұрастыру;
2. -функцияныңкризистікнүктелеріменэкстремумнүктелерініңанықтамаларынжәне экстремумының бар болушартынбілу;

10.3.1.17  -функцияныңкризистікнүктелеріменэкстремумнүктелерін
табу;
10.3.1.18-туындыныңкөмегіменфункцияқасиеттерінзерттеу жәнеоның
графигінсалу;
10.3.1.19-функцияныңкесіндідегі еңүлкенжәнееңкішімәндерінтабу.
11-сынып,«Геометрия»пәні:

1. -үшперпендикуляртуралытеореманыбілужәнеоныесептершығарудақолдану;
2. -түзуменжазықтықарасындағыбұрыштыңанықтамасынбілу,кескіндейалужәне оныңшамасын табу;
3. -нүктеденжазықтыққадейінгіжәнеайқастүзулерарасындағыарақашықтықтардытабабілу;
4. -кеңістіктегіперпендикуляр,көлбеужәнекөлбеудіңпроекциясыанықтамаларынбілу.

10.4.5-кеңістіктегівектордыңкоординаталарынжәнеұзындығынтабабілу;

1. -    кеңістіктегі     коллинеар    және    компланар                       векторлардыңанықтамаларын,векторлардыңколлинеарлық шартынбілу;
2. -векторлардықосужәнеазайтуды,вектордысанғакөбейтудіорындау;
3. -   координаталық   түрдегі   векторлардың   скаляр                      көбейтіндісіформуласынбілужәнеоны есептершығарудақолдану.

4-кезең.Жұмыстыталдау(әроқутоқсаныныңсоңында).
Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингнәтижелерінталдаужәнеолардыәдістемелікбірлестікте,педагогикалықкеңесте талқылауұсынылады.
«Информатика»оқупәні
2021-2022оқужылында10-11сыныптарда«Информатика»оқупәніҚР БҒМ 2019 жылғы7 наурыздағы № 105 бұйрығымен бекітілген жаңартылғанмазмұнбойыншаүлгілікоқубағдарламасыменқоғамдық-гуманитарлықбағытта15-қосымшағажәнежаратылыстану-математикалықбағытта14-қосымшағасәйкесоқытылады.
 10-11-сыныптарда «Информатика» оқу пәнін оқытуға бөлінген апталықжүктеме:

• қоғамдық-гуманитарлықбағытта1сағаттан;
• жаратылыстану-математикалықбағытта2сағаттан.

Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы 10-11-сыныптарда «Информатика»пәніноқытудыңмақсатыбілімалушылардыкомпьютерлікжүйелерді,ақпараттықобъектілерді,ақпараттықпроцестерменжүйелердіқұружәнеөңдеу,қазіргізаманғыақпараттықтехнологиялардыпрактикадатиімдіпайдалану,жаңақосымшаларәзірлеуүшінқажетбазалықбіліммен,дағдыларменқамтамасызетуболып табылады.
Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы пән мазмұны веб-жобалау, сайт құру,мобильдіқосымшаларәзірлеугеқажетбіліммендағдылардымеңгеругебағытталған.Қосымшалардайындаудаконструкторлықпрограммалықжабдықтар қолданылады..
Жаратылыстану-математикалық     бағыттағы      10-11-сыныптарда
«Информатика» оқу пәнін оқытудың мақсаты білім алушыларды аппараттықжәнебағдарламалыққамтамасызетусаласындатереңбіліммен,іскерлікпенжәнедағдыларменқамтамасызету,қазіргізаманғыақпараттықтехнологиялардыпрактикадатиімдіпайдалануүшіндеректерді,ақпараттықпроцестерменжүйелердіұсыну,ақпараттықобъектілерді,компьютерлікжелілер менақпараттық қауіпсіздікті құружәне өңдеуболып табылады.
Жаратылыстану-математикалықбағытмазмұныкомпьютерліктехникаменақпараттықтехнологиялардыпрограммалардайындауүшінқолдануғақажетбіліммендағдылардымеңгеругеарналған.Веб-жобалау,сайтқұру,мобильді қосымшаларәзірлеупрограммалауортасындажүргізіледі.
10-11-сыныпбілімалушыларыныңоқу-ақпараттыққұзыреттілігіндамытудажеке немесе топтық зерттеу-жобалық жұмыстар жүргізіледі.Жобамен жұмысістейтінбілімалушыларжұмыстыжоспарлау,мақсатқою,қажеттіақпараттыіздеу,гипотезаны ұсыну, дәлелдеу, эксперимент жүргізу, атқарылған жұмыс бойыншанәтижелерді ұсыну, талдау және бағалау жұмыстарын орындайды, сондай-ақ өзжобасынқорғайды.
«Информатика»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардытолықтыружөніндеұсынымдар:
2021-2022 оқу жылында «Информатика» пәні бойынша шектеу шараларыкезіндегіоқужылдарындажіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасынмеңгерту бағытында мақсатты шараларды жыл бойы келесі кезеңдер бойыншажүргізуұсынылады:
Диагностикалықжұмыс:

• пәнніңоқубағдарламасыныңмазмұныбойыншадиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу(өткеноқужылындағыкүрделітақырыптар,оқумақсаттары);
• білімалушыларғақиындықтартудырған,біліміндеолқылықтарыбартақырыптардыжәнеоқумақсаттарынанықтау;

 Жоспарлаужұмысы:

• бөлімдер/бөлімшелер/тақырыптарбойыншабілімдегіолқылықтардыескере отырып, күнтізбелік-тақырыптық жоспарларды қайта қарау (оқу тоқсаныішіндесағаттардықайта бөлу);
• өткеноқужылындаигерілмегенкүрделітақырыптарды,оқумақсаттарынанықтау,қайталау,жаңа оқужылындаоқыту;
• меңгерілмеген оқу мақсаттары мен тақырыптарын ескере отырып, қысқамерзімді жоспарларқұру;
• білімдегі олқылықтардың орнын толықтыру бойынша білім алушыныңжекежұмыс жоспарларын әзірлеу.

Жүзегеасыружәнеталдау:

• өтілген оқу материалдарыбойынша оқу мақсаттары кіріктірілгенқысқамерзімдіжоспардыңнегізіндесабақтыұйымдастыру;

-меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттары,пәнтақырыптарыбойыншабілімалушыларүшінқосымшаоқуматериалдарындайындау;

• меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттарыментақырыптары бойынша білімдегі олқылықтардың орнын толықтыру үшін жекекеңестер,қосымшасабақтарөткізу;
• оқушылардың білім сапасына жүйелі мониторинг жүргізу және мектепәдістемелікбірлестігінденәтижелердіталқылау;
• мониторингқорытындысыбойыншаұсыныстардайындау.

Шектеу шаралары кезінде білім алушылардың біліміндегі олқылықтардыанықтауды ауызша сұрақ қою, қарапайым практикалық тапсырмалар,өзарабақылау,жазбашажұмыстар,тестілеуарқылыжүргізуұсынылады.
Мысалы,«Информатика»пәнібойыншаөткеноқужылындағымеңгерілмегеноқумақсаттарыноқутапсырмаларындабіріктіруұсынылады:
10-сыныпта:
10.3.1.1"реляциондық      деректер      қоры"      ұғымын      түсіндіру;
10.3.1.2    жол,жазба,индекстерминдерініңанықтамасынқұрастыруоқумақсаттары              мен 9.2.2.1           "дерекқор,  жазба,  өріс"   терминдерін  түсіндіру;
9.2.2.2 электрондық кестеде деректер базасын жасау оқу мақсаттарын;11-сыныпта:
11.3.4.3дайыналгоритмдерменматематикалықмодельдеудіңэлектрондықкестелеріндегі/бағдарламаларындағынейрондықжелілердіжобалауоқумақсатынжүзегеасырудаэлектрондықкестелердіқолдануарқылыесептердішешуүшінкірістірілгенфункциялардыпайдаланудықайталау.
Соныменбірге,10-сыныптағыалгоритмдерменпрограммалартақырыптарынданегізгіалгоритмдікқұрылымдардыңорындалуретіменпрограммалаутіліндежазылуережелерінүнеміқайталапескетүсіріпотырукерек.
Интернет – қолжетімді ақпараткөздерінің бірі болғандықтан 10-11-сыныпбілім алушыларының интернет-кеңістікте жұмыс істеу ережелерін, киберқауіпсіздікережелерін, этикалық нормаларын сақтауы талап етіледі. Білім алушылардыңболашақмамандықтарындұрыстаңдауы,оғанқажетбілімбазаларын(оныңішінде
 «Информатика» пәні бойынша) анықтауы, мамандықтың қолдану салалары менболашағыментанысуыүшінәртүрлідереккөздерінтиімдіпайдалануғабағыттауқажет.Соныменбіргетанымдыққызығушылықты,шығармашылыққабілеттілікті,бағдарлама компоненттерін өз бетінше үйрену, қолдану қабілеттерін дамытумақсатындақашықтаноқукурстарынпайдалануғаназараударуұсынылады.
«Информатика»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны
«Информатика»пәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны79-кестедекөрсетілген.

1. кесте.Бөлімдербойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Тоқсандарбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10сыныпҚГБ	2	1	1	1
11сыныпҚГБ	1	1	2	1
10сыныпЖМБ	2	1	1	1
11сыныпЖМБ	1	2	2	1

ҚРБҒМ«Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыүшінбілімалушылардыңүлгерімінағымдағыбақылауды,аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгі ережесін бекіту туралы»2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығына (2019 жылғы 26 қарашада № 509өзгерістер ментолықтырулар) төмендегі тармақ енгізілген:
14-4. Оқу жүктемесі аптасына 1 сағат болған жағдайдаБЖБбөлімдердібіріктіре отырып, бір тоқсанда екі реттен артық өткізілмейді, қорытынды бағажартыжылда қойылады.
Осытармаққасәйкес10-11сыныптағықоғамдық-гуманитарлықбағыттағы «Информатика» оқу пәнінен тек бөлім бойынша жиынтық бағалаужүргізіледіжәнеолардыңқорытындысыбойыншажартыжылдықбағақойылады,алтоқсан бойыншажиынтық бағалаужүргізілмейді.
Жаратылыстану-математикалық бағыттағы «Информатика» пәнінен бөлімбойыншажиынтықбағалаужәнетоқсанбойыншажиынтықбағалаужүргізіледі.
                             «ЖАРАТЫЛЫСТАНУ»БІЛІМСАЛАСЫ                            
«Жаратылыстану»білімсаласыбойыншажаңартылғаноқубағдарламаларыменкелесіпәндероқытылады:«Физика»,«География»,
«Биология»,«Химия».
Жалпыортабілімберудеңгейіндеоқытылатын«Физика»,«Химия»,
«Биология»,«География»пәндерібойыншаоқужүктемесі80-кестедекөрсетілген.
Биылғыоқужылында10-11-сыныптыңоқужоспарындаайтарлықтайерекшелікбар.Жалпыбілімберетінұйымдардың10-11-сыныптарындажаратылыстану-математикалық және қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы пәндертаңдаубойыншаемес,міндеттіпәнретіндеинварианттықбөлімгеенгізілді.
10-11-сыныптарындажаратылыстану-математикалықжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттағыпәндербойыншасағатсандары80-кестедеберілген.
 

1. кесте.Оқужүктемесініңкөлемі

Пәнніңатауы	Сынып	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілік       оқу                    жоспары(төмендетілген                      оқу жүктемесімен)
		апталық	жылдық	апталық	жылдық
Физика	10-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	10-сынып(ҚГБ)	1	34	2	68
	11-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	11-сынып(ҚГБ)	1	34	2	68
Химия	10-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	10-сынып(ҚГБ)	1	34	2	68
	11-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	11-сынып(ҚГБ)	1	34	2	68
Биология	10-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	10-сынып(ҚГБ)	1	34	2	68
	11-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	11-сынып(ҚГБ)	1	34	2	68
География	10-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	10-сынып(ҚГБ)	1	34	3	102
	11-сынып(ЖМБ)	2	68	3	102
	11-сынып(ҚГБ)	1	34	3	102

Жалпыортабілімберудеңгейіндеоқытылатын«Физика»,«Химия»,
«Биология»   және    «География»        пәндері             бойынша   төмендетілген                       оқужүктемесімен         берілген   Үлгілік оқу бағдарламасы    ҚР                        БҒМ    2020             жылғы
27қарашадағы№496бұйрығыменбекітілген.                                                                                 ҚазақстанРеспубликасыныңӘділетминистрлігінде2020жылғы30 қарашада№21688 болыптіркелді.
Пандемияданкейінгідәстүрліоқытуғакөшудегіадаптациякезеңдері
Пандемиякейінбілімалушылардыңқашықтаноқукезіндегіолқылықтарыныңорнынтолықтыруүшінарнайыжоспардайындауқажет.
Мұғалімдергеосыбілімалушылардыңбілімімендағдыларындағыолқылықтарқайдеңгейдежәнеқайбөлімдердеекенінанықтап,онықалайтолықтыруға, қандай тұжырымдармен процестердіқосуға болатынын алдыналаойластыруқажет.
Оқушыныңненіжәнеқайдеңгейдебілетінінтесттер,сауалнамаларнемесе қарапайым әңгімелесу арқылы анықтау ұсынылады. Егер оқушы сабақтатаныс жағдайларды қайталаса немесе сұрақтарға бірнеше рет жауап берсе, бұлсізге кәсіби маман ретінде, қандай дағдыларды игергенін көрсетеді және сізоқытудықандай бағыттаұйымдастырудыболжайсыз.
Қашықтан оқыту кезінде жаратылыстану бағытындағы пәндер бойыншазертханалықжәнетәжірибелікжұмыстардыңөздеңгейіндеорындалмауынаәсеретті.Сондықтанбілімдегіолқылықтардытолықтырубарысындазертханалықжәнетәжірибелікжұмыстарғакөбіреккөңілбөлуұсынылады.
Жаратылыстану бағытындағы пәндер бойынша білімдегі олқылықтардыңорнынтолықтыруүшіноқытудыұйымдастырудыңкелесітәртібіұсынылады.
 Білімдегіолқылықтардыңорнынтолықтырудыңкезеңдері

1. қадам.Олқылықтардыанықтау.

Диагностикажүргізукерек.Диагностикаданкейінбілімалушылардыңбіліміндегі олқылықтар орын алған бөлімдер немесе тақырыптарды деңгейінеқарайкүрделіденқарапайымғадейінжіктеп,бөлуқажет.Біріншіорынданегізгібазалықбілімдегіолқылықтардыескерукерек:мысалы,жасушаныңқұрылысы мен химиялық құрамы, зат алмасу, бөліп шығару, тыныс алу сияқтытіріағзалардажүретінпроцестертуралыбілуікерек.Мектептеғанаемес,жалпыөмірде бұл ұғымдарүнеміқажет, сондықтанолардыбіріншікезектемеңгеруқажет.

1. қадам.Уақыттыбелгілеңіз.

Анықталған олқылықтардың деңгейі мен оқу мазмұнының көлеміне қарайоған жұмсайтын уақытты жоспарлау қажет. Бір тақырыпқа бірнеше сағат керекнемесекерісіншебірсабақтыңішіндегібелгілібіруақытжеткіліктіболуымүмкін.
Мысалыхимиялықбайланыстүрлерінебірсағатжетсе,химиялықреакциялардың жіктелуі өзара байланысты бірнеше кезеңдерден тұруы мүмкінт.с.с.

1. қадам.Оқытуәдісінтаңдау.

Білімдегіолқылықтардытолықтырубойыншашаралардытаңдауүшфакторғабайланысты:

• өткізілетінматериалдыңкөлемі;
• жоспарланғануақытмөлшері;
• баланыңжасжәнежекеерекшеліктері.

Білімдегіолқылықтардытолықтыружұмыстарыныңформалары

1. Өзіндікжұмыстар

Тақырыптыжәнетапсырманытүсіндіреотырып,өзбетіншеізденугетапсырмаберу.

1. Нақтымақсатқабағытталғанәрекет.

Егержекелегеноқушы      немесесыныптағышағынтопқолдаудықажететсенақты мақсатқабағытталғанқысқасессияларұйымдастыруқажет.

1. Сыныптытолықоқыту

Егер бүкіл сыныптың қажеттіліктері немесе олқылықтары шамалас болсабүкіл сыныпты қамтитындай жоспар жасау ұсынылады. Ол үшін тақырыптынемесебөлімдіжоспарлағандабілімалушылардыңжекеқасиеттеріменқабілеттерін ескеруқажет.
Білімдегіолқылықтардытолықтыруғабағытталғансабақтардыұйымдастыруформалары

1. Тазаауадағысабақтар

Жаратылыстану,биология,география,физикасабақтарынбаланыңденсаулығынсақтаудықамтамасызетуүшінарасындасаябақтарданемесеаулада,тазаауада өткізуұсынылады.

1. Чартерліксабақтар

Жаратылыстанубағытындағыпәндербойыншабілімалушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардытолықтыруүшінчартерліксабақтарұйымдастыруға болады. Чартерлік сабақтарды «Биология», «Химия», «Физика»пәндерінензертханалық,практикалықжұмыстарбойыншажүргізугеболады.
 

1. Оқумақсаттарыныңүйлесімділігі

Олқылықтардыңорнынтолықтыруәрекетініңсабақтыңжекекезеңіретіндежүргізілмей,жаңабілімді игерудегі дәстүрлі канвағақосылуы.
Мысалы,«Биология»пәнінде10-сыныпта«Жасушалықбиология»бөліміндегіЖасушаорганоидтерініңқұрылысыменқызметтерініңерекшеліктері.Жасушаныңнегізгікомпоненттерітақырыптарынқарастырғанда, 9-сыныптағы «Жасушалық биология»бөліміндегі жасушаныңнегізгікомпоненттерініңқызметтерінқайталапөтуге болады.
Бөлімде жаратылыстану бағытындағы пәндер бойынша болжалды қиынтақырыптар тізімдеріберілді.
«Физика»оқу пәні
10-11-сыныптарда«Физика»оқупәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

1. білімалушылардыңәлемніңзаманауифизикалықбейнесініңнегізінде жатқан заңдылықтар мен принциптер туралы іргелі білімді, табиғаттытанудыңғылыми әдістерді меңгеруінеықпалету;
2. білім алушылардың интеллектуалдық, ақпараттық, коммуникативтікжәне рефлективтік мәдениетін дамыту, физикалық экспериментті және зерттеужұмыстарынорындаудағдыларын қалыптастыру;
3. оқужәнезерттеуқызметінежауапкершілікпенқарауғатәрбиелеу;
4. меңгерген дағдыларды табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану менқоршаған ортаны қорғауда, қоғам мен адам өмірінің қауіпсіздігін қамтамасызетудеқолдану.

Жаңаоқужылында10-11-сыныптарүшінтөмендегіҮлгілікоқужоспарларын таңдау мүмкіндігі бар: Төмендетілген оқу жүктемесімен Үлгілікоқужоспарлары(соңғыөзгерістерментолықтырулар2021жылғы26наурыздағы № 125 бұйрығымен енгізілген) немесе жаңартылған мазмұндағыҮлгілікоқужоспарлары.
2021жылғыҮлгілік оқу жоспарларына сәйкес жалпыорта білім берудеңгейінде жаратылыстану-математика бағыты және қоғамдық-гуманитарлықбағыттаоқытылатын«Физика»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі81-кестедекөрсетілген.

1. кесте.«Физика»пәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі

Сынып	Жалпыоқужүктемесініңкөлемі,сағат
	Төмендетілгеноқужүктемесімен Үлгілікоқужоспары		Жаңартылғанмазмұнындағы үлгілікоқужоспары
	Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
10 (ҚГБ)	2	68	1	34
10 (ЖМБ)	3	102	2	68
11 (ҚГБ)	2	68	1	34
11(ЖМБ)	3	102	2	68

ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарлары(соңғыөзгерістер мен толықтырулар 2021 жылғы 26 наурыздағы № 125 бұйрығымененгізілген) негізінде Үлгілік оқу бағдарламаларында жаңартылған мазмұнныңҮлгілікоқубағдарламаларыменсалыстарғандакелесіоқумақсаттарықысқартылған(82-кесте).
 

1. кесте.ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарлары(соңғы              өзгерістер     мен     толықтырулар    2021    жылғы    26    наурыздағы

№125бұйрығымененгізілген)негізіндеқысқарған оқытумақсаттары.

Ұзақмерзімді жоспардыңбөлімі	Тақырыптар/Ұзақмерзімді жоспардыңмазмұны	Оқумақсаттары
10-сынып
Кинематика	Көкжиекке бұрыш жасайлақтырылғандененіңқозғалысы. №2Зертханалықжұмыс«Ұшуқашықтығының                                           лақтырубұрышынатәуелділігінзерттеу»	10.1.1.11 - көкжиекке бұрыш жасайлақтырылған дененің қозғалыстраекториясынзерттеу
Динамика	№3Зертханалықжұмыс «Көлбеу науамен сырғанайтындененіңқозғалысыноқыпүйрену»	10.1.2.8 - дененің инерция моментінтәжірибелікәдіспенанықтау
Әртүрлі ортадағыэлектртогы	Электронды-сәулеліктүтікше	10.3.3.8     -      электронды-сәулеліктүтікшеніңжұмысістеупринципін жәнеқолданылуынтүсіндіру
11-сынып
Ұзақмерзімді жоспардыңбөлімі	Тақырыптар/Ұзақмерзімді жоспардыңмазмұны	Оқумақсаттары
Айнымалыток	№1Зертханалықжұмыс. «Трансформатор    орамасындағыорамсанынанықтау»	11.4.3.13 - трансформаторорамасындағыорамсанын экспериментарқылыанықтау
	Қазақстандағы және дүниежүзіндегі электр энергиясынөндіружәне қолдану	11.4.3.14 - Қазақстандағы электрэнергиясы көздерініңартықшылықтары мен кемшіліктерінбағалау
Толқындық                        қозғалысГюйгенспринципі.	Механикалық         толқындардыңдифракциясы	11.5.1.4 - Гюйгенс принципінжәнемеханикалық   толқындарда дифракциялық                     көріністібақылаудыңшарттарынтүсіндіру
Толқындықоптика	№3Зертханалықжұмыс «Дифракциялық                    тордыңкөмегіменжарықтыңтолқынұзындығынанықтау»	11.6.1.6-жарықтыңтолқынұзындығындифракциялықтордыңкөмегіменэкспериментарқылы анықтау
Геометриялықоптика	Оптикалыққұралдар	11.6.2.8  -       телескоп,микроскоп және    лупадағы   сәуленің   жолынсалужәне түсіндіру
Атомдық                               жәнекванттықфизика	Спектрлер.Спектрлікқұралдар.Спектрліканализ	11.8.1.2-спектрлікқұралдардың жұмыс    істеу   принципін        жәнеолардыңқолданылуынсиппаттау
	деБройльтолқындары	11.8.1.19-деБройльболжамын түсіндіру
Космология	Күн-Жербайланыстары	11.10.1.4   -     Күннің    сәулеленуінсипаттау      үшін    Стефан-Больцман жәнеВиннзаңдарынқолдану
	Әлемніңкеңейуі	11.10.1.9 - берілген астрономиялықбақылауларғасүйенеотырып,Әлемніңжеделдеуiтуралы болжамдыталқылау

 ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларыбойыншаҮлгілікоқубағдарламаларыәзірленіп,ҚРБҒМ2020жылғы«27»қарашадағы
№496бұйрығыменбекітілді.Аталғаноқубағдарламаларынакадемияныңwww.nao.kzсайтынанжүктеп алуға болады.
Үлгілікоқужоспарларынасәйкесжаратылыстану-математикабағытыжәне қоғамдық-гуманитарлық бағытта оқытылатын «Физика» оқу пәнінен әртоқсансайынөткізілетінбөлімбойыншажиынтықбағалаурәсімініңнақтысаны83-кестеде көрсетілген.

1. кесте. Үлгілік оқу жоспарлары негізінде «Физика» оқу пәнінен бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны

Бөлімбойыншажиынтықбағалаусаны
Сынып	ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10 (ЖМБ)	2	2	2	2
10 (ҚГБ)	1	1	1	1
11(ЖМБ)	2	2	2	2
11(ҚГБ)	1	1	2	1
Сынып	ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарыбойынша
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10 (ЖМБ)	3	3	3	3
10 (ҚГБ)	2	2	2	2
11(ЖМБ)	3	3	3	3
11(ҚГБ)	2	2	2	2

Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы мұғалімдерге көмекретінде білім мазмұнын жаңарту аясында «Физика» (10-11-сыныптар) оқу пәніноқытубойыншаәдістемелікұсынымдамаларәзірледі.Әдістемелікұсынымдамалардыакадемияныңwww.nao.kz сайтынаналуғаболады.
«Физика»пәнібойыншабілімалушылардыңбілімдеріндегіолқылықтардыңорнынтолықтыруүшінпедагогтерденкүрделіоқытумақсаттарыменбөлімдердің/бөлімшелердіңтақырыптарынқайталауғажәнебекітугеназараударуұсынылады.
Қайталауғажәнебекітугеарналғаноқубағдарламасыныңтақырыптары:
10-сыныпта9-сыныптақырыптары:
Вектордыңкоординаталаросьтерінетүсірілгенпроекциялары,материялықнүктенiңшеңбербойыменбiрқалыптықозғалысы,сызықтықжәнебұрыштықжылдамдықтар,центргетартқышүдеу;
№1-зертханалықжұмыс:теңүдемеліқозғалыскезiндегiдененiңүдеуiнанықтау;
№2-зертханалықжұмыс:горизонтальлақтырылғандененіңқозғалысынзерделеу;
Инерциялықсанақжүйелерi,денелердiңауырлықкүшiнiңәрекетiненқозғалуы.
Импульстіңсақталузаңы,энергияныңсақталужәнеайналузаңы.
 Практикалықжұмыстар:дененіңкинетикалықэнергиясыныңөзгеруінеқатыстыкүштіңжұмысынсалыстыру,денелердіңсоқтығысуыкезіндегіимпульстің сақталузаңын зерттеу;
Тербелмеліқозғалыстыңтеңдеуі,еркінэлектромагнитіктербелістер,электромагниттіктолқындар.
№3-зертханалықжұмыс:математикалықмаятниктіңкөмегіменеркінтүсуүдеуін анықтау;
№4-зертханалықжұмыс:беттіктолқындардыңтаралужылдамдығынанықтау.
ЖарықкванттарытуралыПланкгипотезасы,Резерфордтәжірибесі,атомныңқұрамы;
Радиоактивтіыдыраузаңы,ауырядролардыңбөлінуі,тізбектіядролықреакция,термоядролық реакциялар.
10-сыныпта9-сыныптақырыптары:
Галилейдіңсалыстырмалылықпринципі;қисықсызықтықозғалыскинематикасы;көкжиеккебұрышжасайлақтырылғандененіңқозғалысы;импульсмоментініңсақталузаңыжәнеоныңкеңістікқасиеттеріменбайланысы;айналмалықозғалысдинамикасыныңнегізгі теңдеуі;
№1 Зертханалық жұмыс: көлбеу жазықтық бойымен қозғалатын дененіңүдеуінанықтау;
№2Зертханалықжұмыс:ұшуқашықтығыныңлақтырубұрышынатәуелділігінзерттеу;
№3Зертханалықжұмыс:көлбеунауаменсырғанайтындененіңқозғалысыноқып үйрену;
№4Зертханалықжұмыс:бір-бірінебұрышжасайбағытталғанкүштерді
қосу;
Механикадағыимпульспенэнергияныңсақталузаңдарыжәнеолардың
кеңістікпенуақыттыңқасиеттеріменбайланысы;
Үзіліссіздік теңдеуі. Бернулли теңдеуі. Көтергіш күш; Тұтқыр сұйықтыңқозғалысы.Стокс формуласы.
№5 Зертханалық жұмыс: тұтқыр сұйықта қозғалатын кішкентай шардыңжылдамдығыныңоныңрадиусынантәуелділігін зерттеу;
Газдардыңмолекулалықкинетикалықтеориясыныңнегiзгiқағидаларыжәне оның тәжiрибелiк дәлелдемелерi; газдардың молекулалық-кинетикалықтеориясыныңнегiзгiтеңдеуi;
Идеалгазкүйініңтеңдеуі.
«Термодинамиканегiздерi»бөлімі.Пуассонтеңдеуі;қайтымдыжәнеқайтымсызпроцестер; энтропия; Карно циклі;
Фазалықдиаграммалар;үштікнүкте.
Электрөрісініңсуперпозицияпринципі;Гаусстеоремасы;біртектіэлектрөрісіүшінкернеулікпенпотенциалдарайырымыарасындағыбайланыс.
Өткізгіштердіараласжалғау;токкөзініңпайдалыәсеркоэффициенті;
№6Зертханалықжұмыс:өткізгіштердіараласжалғаудыоқыпүйрену;
 №7Зертханалықжұмыс:токкөзініңэлерктрқозғаушыкүшіменішкікедергісінанықтау;
Жартылайөткiзгiштердегiэлектртогы;электролитерiтiндiлерiндегiжәнебалқыламалардағыэлектр тогы;электролиззаңы;
№8Зертханалықжұмыс:шамныңқылсымының,резистордыңжәнежартылайөткізгіштідиодтың вольт-амперлік сипаттамасы;
№9Зертханалықжұмыс:Бірваленттіионныңэлектрзарядынөлшеу;
Дөңгелекжәнешексізтүзутогыбарөткізгіштердіңиндукциясы;Кюритемпературы;
Магнитөрісініңэнергиясы;электрқозғалтқышжәнетұрақтытоктыңэлектр генераторы.
«География»оқупәні
«География»интеграциялықғылымретіндежаңасалалардықамтиды.
«География»пәнімұғалімініңжұмысыақпараттықтехнологияларжәнегеоақпараттықжүйелермен тығызбайланысты.
«География» пәнінің мақсаты – оқушылардың қоғам мен географиялықкеңістіктіңбарлықдеңгейлеріндетуындағангеоэкологиялық,геоэкономикалық, әлеуметтік, геосаяси және ғаламдық проблемаларды шешугебағытталған географиялық білімдерін, біліктері мен дағдыларын қолдану үшінжағдайжасау.
Пәнніңміндеттері:

• оқушылардыңбойындагеографиялықкеңістіктікойлауды,географиялықмәдениетпен тілдідамыту;
• геоэкологиялық, геосаяси, геоэкономикалық, әлеуметтік үдерістер менқұбылыстардызерттеуүшінғаламдық,аймақтықжәнежергіліктіұстанымдардыңтүсінуін дамыту;
• оқушыларғакартографияны,геоэкологияны,геоэкономиканы,геосаясатты,елтануменадамзаттыңғаламдықпроблемаларынзерттеубарысында геокеңістіктік деректерді өңдеудің заманауи әдістерін қолдану үшінжағдайжасау;
• оқушыныңбойындақазіргідүниеніңгеографиялықкөрінісініс-әрекеттерарқылызерттеп-танубарысындақұндылықтаржүйесінқалыптастыру;
• геокеңістіктік әдістер және деректермен жұмыс істейтін мамандық пенкәсіп иелері атқаратын әрекеттерді орындату арқылы оқушыларға кәсіби бағдарберу.

«География»оқупәнініңмазмұны7бөлімдіқамтиды:

1. географиялықзерттеуәдістері;
2. картографияжәнегеоинформатика;
3. табиғаттыпайдаланужәнегеоэкология;
4. геоэкономика;
5. геосаясат;
6. елтану;
7. адамзаттыңғаламдықпроблемалары.

 Оқу    пәнінің    10-11-сыныптарға   арналған   базалық   білім   мазмұны:
«Географиялық   зерттеу   әдістері»,   «Картография   және    геоинформатика»,
«Табиғатты   пайдалану   және   геоэкология»,  «Геоэкономика»,  «Геосаясат»,
«Елтану»,«Адамзаттыңғаламдықпроблемалары»тақырыптарынқамтиды.Оқыту«шиыршықты»принциптіңнегізіндеоқытумақсаттарынкеңейту,күрделендіруарқылы жүзеге асырылады.
Жаратылыстану-математикалық          және          қоғамдық-гуманитарлықбағыттардағы«География»оқупәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 10-сыныпта-ЖМБ-аптасына 4сағат,ҚГБ- аптасына3сағат;
2. 11-сыныпта-ЖМБ-да-аптасына 4сағат,ҚГБ-аптасына 3сағат.

Оқу   пәнінен    бөлім   бойынша   жиынтық   бағалау   саны    84-кестедекөрсетілген.
84-кесте.   10-11-сыныптардағы  «География»  пәні   бойынша                           жиынтықбағалаулар саны

Сынып	Жиынтықбағалаусаны бөлім/ортақтақырыпүшін
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сыныпЖМБ	3	1	2	2
10-сыныпҚГБ	3	1	2	2
11-сыныпЖМБ	3	1	2	2
11-сыныпҚГБ	3	1	2	2

«География»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардытолықтыружөніндеұсынымдар
Жоспарлаужұмысы.2021-2022оқужылында«География»пәнібойынша онлайн оқу жағдайындағы жіберілген білім алушылардың біліміндегіолқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасынмеңгертубағытындамақсаттышаралардыжылбойыжүргізужолдарыұсынылады.
2021-2022оқужылындабілімалушылардыңқашықтаноқукезіндегіолқылықтарыныңорнынтолықтыруүшінмүғалімөзпәнібойыншакемшіліктерді жоюмақсатында арнайыжоспардайындауықажет.
Оқу жылының басында білім алушылардың бағдарламаға сай тақырыптарбойынша түсінбеген тұстарын анықтап, сол тақырыптарды қайталау жолдарынқарастырады.
Білім алушылардың білімі мен дағдыларындағы олқылықтар қай деңгейдежәне қай бөлімдерде екенін анықтап, оны қалай толықтыруға,іске асыруғаболатынтұстарын жоспарлауұсынылады.
Жүзегеасыружолдары.Оқушыныңненіжәнеқайдеңгейдебілетінінтесттер,сауалнамаларнемесеқарапайымәңгімелесуарқылыанықтауұсынылады.Егероқушысабақтатанысжағдайлардықайталасанемесесұрақтарға бірнеше рет жауап берсе, бұл сізге кәсіби маман ретінде, қандайдағдылардыигергенінкөрсетедіжәнесізоқытудықандайбағыттаұйымдастырудыболжауға мүмкіндікбереді.
 Білімдегі    олқылықтардың   орнын   толықтыру   бағытындағы   іс-әрекеттердіұйымдастыру бойыншаұсыныстар:
1-бөлім.Тақырыпбойыншагеографиялықзерттеуәдістері:
11.1.1.1-зерттеу     тақырыбына      сәйкес      географиялық                                         сараптамаэлементтерінқолдану;
11.1.1.2-зерттеу  тақырыбына   сәйкес   сараптамалық   бағалау   әдістерінқолдану;
11.1.1.3-зерттеу тақырыбына сәйкес модельдеу әдістерін қолдану;11.1.1.4-зерттеутақырыбынасәйкесаудандастыруәдістерінқолдану.
Онлайнжағдайындакүрделітақырыптардықарастырудакеткенкемшіліктерді 1-тоқсан барысында анықтап қайталау ұсынылады. Шиыршықәдісікеңіненқолданыстаболуыоқушылардыңонлайнжағдайдатүсінбегенматериалдардықайталауға мүмкіндікбереді.
Қазақстанныңгеографиясытуралыоқуматериалы7-11-сыныптараралығындаберіледі.Сондықтандақайталау қажетемес,текқорытындылаужолдарын қарастыру ұсынылады. Картамен жұмыстар жүргізуді, сарамандықжұмыстардықайтақарауқажет.Геоэкономикажәнеелтанубойыншагеографияныңқаралмағанөзектімәселелерібар.Олардықосымшаберуұсынылады.
10-11-сыныптарғаарналған«География»пәнібойыншаөткеноқужылындағымеңгерілмегенкелесіоқумақсаттарыноқутапсырмаларындабіріктіруұсынылады:

1. тоқсан1.Географиялықзерттеулерәдістері
   1. Жалпыгеографиялық   әдістер.    Өзекті    географиялық   зерттеулерәдістері:
      1. -зерттеутақырыбынасәйкесгеографиялықсараптамаәдістерінқолдану;

11.1.1.2-   зерттеу   тақырыбына   сәйкес   эксперттік   бағалау                        әдістерінқолдану;

1. -зерттеутақырыбынасәйкесмодельдеуәдістерінқолдану;

11.1.1.4-зерттеутақырыбынасәйкесаудандастыруәдістерінқолдану
Географиялық зерттеу әдістері 7-сыныптан келе жатуына байланыстықолдануорнына салыстырмалыталдаутапсырмасынберуұсынылады;

1. Картографияжәнегеоинформатика
   1. Картография.Заманауикартографиялықәдістер:

11.2.1.1 - тақырыпқа сәйкес электронды картографиялық ресурстардыңмүмкіндіктерінпайдалану(сандықкарталардыоқу,олардыңқолданысыменгеографиялық объектілер мен аумақтардың орналасуын, сандық және сапалықкөрсеткіштерінанықтау,сипаттаужәне талдау);

1. Геоинформатиканегіздері.Геоақпараттықжүйелер:
   1. -геоақпараттықәдістерменгеоақпараттықжүйелертехнологияларының ерекшеліктерін, басқа ғылымдар мен өндіріс салаларыменбайланыстарынтүсіндіру.Географиялықдеректербазасы;
   2. -компьютерлікбағдарламалардықолданаотырыптақырыпқасәйкес географиялық деректер базасын құрастыру. Географиялық деректердівизуализациялау;

 

1. - компьютерлік бағдарламаларды қолданып тақырыптық карта-сызбаларжасау.

Картографияменгеоинформатикаарасындабайланысорнатуоқумақсатынтапсырмалардакіріктіріпберу ұсынылады;

1. Табиғаттыпайдаланужәнегеоэкология.3.1Табиғаттыпайдалану.Табиғаттыпайдалануды реттеу:
   1. -шаруашылықжәнетұтынусалаларыбойыншатабиғаттыпайдаланудыреттеумеханизмін талдау;
   2. -табиғаттыпайдаланутүрлерініңзаңнамалықтәртіппенбекітілген нормаларға сәйкестігін анықтау (жергілікті/аймақтық компоненттіңнегізінде)Табиғатты қорғаушаралары;
   3. -табиғаттықорғаушараларыныңтиімділігінебағаберу(жергілікті/аймақтықкомпоненттіқосымшақамтунегізінде)Табиғаттықорғаудажеке тұлғаның рөлі;
   4. -жекетұлғаныңтабиғаттыпайдаланудағырөлінанықтап,

«экологиялық ізін» есептеу;1.1Жалпыгеография:

1. - зерттеу тақырыбына сәйкес географиялық сараптама әдістерінқолдануәдістері;
2. -зерттеутақырыбынасәйкесэксперттікбағалауәдістерінқолдану;

Табиғаттыпайдаланужәнегеоэкологиябөлімінебағдарламабойыншақайталануларыөте көпсағатсаныартығыменберілгендіктен,шолу арқылықайталауұсынылады.
Географиядағыгеоэкономика,геосаясат,елтануматериалдарыкөлеміжағынан ықшамдалған. Қосымша сабақтарда, қайталау ретінде ірі мемлекеттер,көрші жатқан елдер мысалында түсіндірген орынды. Оқушыларға физикалық,экономикалықгеографиялық,геосаяситүрғыдатүсініктерқалыптастыруұсынылады.
«География» пәнінен білім олқылықтарының орнын толықтыру бойыншажұмысты ұйымдастыру кезінде оқытудың келесі белсенді және интерактивтіәдістерінқолдануқажет:

• географиялықдеректербазасынпайдаланаотырыпинформатикаданалғанбілімнегізінде картографиялықсауаттылықтыарттыру;
• пікірталастар,   сараптамалық    жұмыстар   жүргізіп   қоршаған              ортаэкологиясынаназараудару;
• экологиялықсауаттылықтыжолғақою,жүргізу;
• қарапайымкартасхемалар,аудандастыруларжасаудажергіліктіжеркомпонентерінкеңіненпайдалану,жобалау;
• нақтыжағдайдыталдаунәтижесіндеоқытут.б.

«Биология»оқупәні
«Биология» оқу пәнінің мақсаты – білім алушылардың заман талаптарынасайбілімдеріменбіліктеріндамыту;өмірдіңмәнін,дамуын,оныңтүрлі
 ұйымдасу деңгейлерінде көрініс табуын түсіну; өмірдің ең басты құндылықретіндегі маңызынтүсінетінжан-жақтыдамығантұлғаныдайындау.
Оқупәнініңміндеттері:

1. табиғаттыңдамузаңдарынтүсінугенегізделеотырып,адамныңтабиғаттағырөлін анықтайтынмаңыздыбиологиялықбілімдерменбіліктерауқымын кеңейту;
2. табиғаттың даму және тіршілігін жалғастыру заңдарын жаңа білімдердіалу,олардыарықарайдамытужәнетереңдетунегізіжәнеқұралыретіндепайдалану;
3. жүйені меңгеру барысында ғылым білім мен дүниетаным негіздерін;шығармашылық дербестік пен сын тұрғысынан ойлау қабілетін; зерттеушілікдағдыларынқалыптастыру;
4. әдепмәселелеріменжәнеқоғамныңәлеуметтікөміріменеңбекәрекетінетікелейқатысуменбайланыстықоршағаншынайылықтаеркінбағдарлануғамүмкіндікберетін,бастамашылтұлғаныңқасиеттеріндамыту;
5. білімалушылардыңбілімалудыжәнеөздігіненбілімалудыжалғастыруыүшінқажетті зияткерлікбіліктердідамыту.

Биологиялықғылымдартіріорганизмдердіңқұрылымыменфункцияларын,олардыңдамуымен,тіршілікортасыменөзарақарым-қатынасынзерттейді.Қазіргізаманғыкөзқарастарбойыншаөмір–бұліріорганикалықмолекулалардантұратынжәнеэнергияменқоршағанортамензаттармен алмасу нәтижесінде өз өмірін сақтап қалуға және өзін-өзі қалпынакелтіругеқабілеттікүрделі биологиялықжүйелердіңөмір сүрупроцесі.
Оқупәнініңмазмұнымынадайтөртбөлімнентұрады:

• тіріағзалардыңкөптүрлілігі,құрылымыменқызметтері;
• көбею,тұқымқуалаушылық,өзгергіштік.Эволюциялықдаму;
• ағзамен қоршағанорта;
• қолданбалыкіріктірілгенғылымдар.

Жаратылыстану-математикалық           бағыттағы           10-11-сыныптарда
«Биология» оқу пәнінің төмендетілген оқу жүктемесіне арналған Үлгілік оқубағдарламасындажаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқубағдарламасындақарастырылатынбөлімдертолығыменқалдырылған,текқанаоқумақсаттарының,зертханалықжұмыстарменкөрсетілімдердіңсанындаайырмашылықтар бар(85-кесте).

1. кесте.Зертханалықжұмыстарменмодельдеужұмыстарыныңсаны

Сынып	Зертханалықжұмыстарсаны		Модельдеужұмыстарыныңсаны
	Жаңартылғанмазмұндағы ҮОЖ	ТөмендетілгенҮОЖ	ЖаңартылғанмазмұндағыҮОЖ	Төмендетілгеноқужүктемесіне ҮОЖ
10ЖМБ	6	4	2	2
10ҚГБ	6	4	2	2
11ЖМБ	7	7	2	1
11ҚГБ	7	4	2	2

 Бағдарламаныңерекшеліктерініңбірітеориядангөрітәжірибегеқарайбағытталуыболыптабылады.Білімалушығабиологиялықбілімберіпқанақоймай, алған білімдерін болашақ өмірінде қолдана алатындай жағдай жасау.Оныжүзегеасыруүшінжаттандыбілімбермей,өзқолдарыментәжірибежасауғабаулу.
Нәтижесіндебілімалушыларбиологиясабақтарындапрактикалықтапсырмаларды шешу үшін білім мен дағдыларды қалыптастыруға бағытталғанқоршағанортаныдербес зерттейді.
Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны86-кестедекөрсетілген.

1. кесте.10-11-сыныптардағы«Биология»пәнібойыншажиынтықбағалаулар саны

Сыныптар	Бөлімдербойынша жиынтықбағалаусаны
ЖМБ10сынып	2	3	3	3
ҚГБ10сынып	1	1	1	1
ЖМБ11сынып	2	3	3	3
ҚГБ11сынып	1	1	1	1

Үлгілікоқужоспарынасәйкесжалпыортабілімберудеңгейініңқоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Биология»пәніненоқужүктемесі1сағат.Сондықтантоқсандықжиынтықбағалаужүргізілмейді,қорытындылаубағасыжартыжылдыққа қойылады.
Білім алушылардың біліміндегі олқылықтарды жою үшін қосымша сабақретіндеөтугеарналғаналдыналаболжамбойыншакүрделідегентақырыптардыңтізімі:
11-сыныптақарастыратын10-сыныптақырыптары:

• Нәруыздардықұрамы(жай,күрделі)жәнеқызметібойыншажіктеу;
• Репликация механизмі. ДНҚ.Мезелсон мен Сталь тәжірибесі. Чаргаффережесі;
• Беттікауданмөлшерініңкөлемгеқатынасыныңдиффузияжылдамдығына әсері.Эритроцит жасушасы беттік аудан мөлшерінің, көлемгеқатынасыныңмаңызы.Зертханалықжұмыс«Жасушаныңбеттікауданмөлшерініңкөлемгеқатынасын анықтау»;
• Митохондрияныңқұрылымыменқызметтері;
• Механорецепторлардыңтүрлері.Пачиниденешігімысалындарецепторлардыңтітіркендіргіштіңөзгерісінежауап беруреакциясы;
• Полимераздытізбектіреакциянықолдану.Медициналықдиагностикалауда,әкеліктінегіздеуде,тұлғалардыдербестендірумедицинасында,гендердіклондауда,Дезоксирибонуклеинқышқылынсеквенирлеудемутагенездеполимераздытізбекті реакцияныңмаңызы.

«Химия»оқупәні
Жалпыортабілімберудеңгейініңжаратылыстану-математикалықбағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Химия»пәніненжаңартылған
 мазмұндағыүлгілікоқубағдарламасыҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрінің2019жылғы7наурыздағы№105бұйрығыменбекітілген.
Ал    қоғамдық-гуманитарлық   бағыттағы    10-11-сыныптарға   арналған
«Химия» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрінің2017жылғы«27»шілдедегі
№352бұйрығыменбекітілген.
«Химия» пәнін оқытудың мақсаты - білім алушыларға зат және олардыңайналымы, заттар қасиеттерінің олардың құрамы мен құрылысына тәуелділігінтүсіндіретінзаңдарментеориялартуралыбілімжүйесінұсыну,білімалушыларғахимиялықүдерістердіңмағынасын,негізгізаңдармензаңдылықтардытүсініп,олардышынайыөмірдеқауіпсізқолданаалуға,ақпараттысынибағалауға жәнешешім қабылдауғамүмкiндiк беру.
Негізгіміндеттері:

1. заттар және олардың бір-бірімен әрекеттесу заңдылығы туралы білімжүйесінқалыптастыру(фактілер,түсініктер,заңдар жәнетеориялар);
2. зияткерлік және экспериментальдық және зерттеушілік біліктер мендағдылартүріндеіс-әрекеттердіңтанымаләдістерінжүзегеасырутәжірибелерінқалыптастыру;
3. жаңа проблемаларды шешуде жаңа бір жағдайда бұрын меңгерілгенбілім және білікті өз бетімен жаңғыртуды талап ететін шығармашылық, ізденісіс-әрекеттертәжірибесінқалыптастыру,танымаліс-әрекеттернегізіндежаңаәдісінқалыптастыру;
4. қоғамныңәрбірмүшесініңөмірлікпроблемасыншешугеәсерететін,

«Химия»пәнініңжиынтықүлесіболыптабылатынөзектіжәнепәндікқұзыреттіліктің қалыптасуында көрінетін, қоршаған ортаға қарым-қатынасынкөрсететін адам әрекетінің объектіге немесе қаражатқа құнды және сындарлықарым-қатынастәжірибесінқалыптастыру.
Оқупәнініңмазмұны5бөлімнентұрады:

• заттардыңбөлшектері;
• химиялықреакциялардыңжүрузаңдылықтары;
• химиялықреакциялардыңэнергетикасы;
• химияжәнеқоршағанорта;
• химияжәнеөмір.

Жаратылыстану-математикалықбағыттағы10-11-сыныптарда«Химия»оқупәнініңтөмендетілгеноқужүктемесінеарналғанҮлгілікоқубағдарламасындажаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқубағдарламасындақарастырылатынбөлімдертолығыменқалдырылған,текқанаоқумақсаттарының,зертханалықжұмыстарменкөрсетілімдердіңсанындаайырмашылықтар бар(87-кесте).
 

1. кесте.Оқумақсаттары,зертханалықжұмыстарменпрактикалықжұмыстар саны

Сынып	Оқумақсаттарының саны		Зертханалықжұмыстар саны		Практикалықжұмыстар саны
	Жаңартылғанмазмұндағы ҮОЖ	ТөмендетілгенҮОЖ	Жаңартылғанмазмұндағ ыҮОЖ	ТөмендетілгенҮОЖ	Жаңартылғанмазмұндағ ыҮОЖ	Төмендетілген              оқужүктемесі неҮОЖ
10	122	90	9	6	4	3
11	135	113	13	8	4	2

«Химия» пәні бойынша оқу бағдарламасы білім алушыларға химиялықүдерістердің өту жағдайларын түсінуге және алған білімдері мен дағдыларыншынайыөмірдеқолдануғаүйретудікөздейді.Бағдарламахимиялықпроцестердің,заңдардың,заңдылықтардыңмәніменрөлінжәнеолардыкүнделікті өмірдеқауіпсізқолдануережелерін білугебағытталған.
Химияны оқыту білім алушыларды олардың айналасында болып жатқанхимиялыққұбылыстардыңмәнін түсінугеынталандырады.
Пәндіоқытудағыоқу-танымдыққызметтергеталдаужәнежинақтау,тәжірибе,сызбаларменжұмысістеу,мәселерлердішешусияқтыәрекеттеркіреді.
Жаңартылған мазмұндағы бағдарлама ерекшеліктерінің бірі – теориядангөрі тәжірибеге қарай бағытталуы болып табылады. Білім алушыға химиялықбілімберіпқанақоймай,алғанбілімдерінболашақтаөміріндеқолданаалатындай жағдай жасау. Оны жүзеге асыру үшін жаттанды білім бермей, өзқолдарыментәжірибежасауғабаулу.Жаңартылғанбағдарламадақауіпсіззертханалық сынақтар, тәжірибелік жұмыстар, көрсетілімдер, үйдегі химиялықғылыми тәжірибелерді ұйымдастыру және жүргізу арқылы зерттеу дағдыларынжәнефункционалдық сауаттылықтықалыптастыруқарастырылған.
Кестеде қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы 10-11-сыныптарға арналғанзертханалықжәнепрактикалықжұмыстардың саныберілген(88-кесте).

1. кесте.Зертханалықжұмыстарменпрактикалықжұмыстаржәнекөрсетілімдер саны

Сынып	Зертханалықжұмыстар	Практикалықжұмыс	Көрсетілім
10класс(ҚГБ)	10	3	8
11класс(ҚГБ)	8	2	7

Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны89-кестедекөрсетілген.

1. кесте.«Химия»пәні бойыншажиынтықбағалаусаны

Сыныптар	Бөлімдербойыншажиынтықбағалаусаны
10-сынып,ЖМБ	3	3	3	3
10-сынып,ҚГБ	2	3	3	2
11-сынып,ЖМБ	3	3	3	3
11-сынып,ҚГБ	3	3	3	2

 2021-2022 оқу жылында білім алушылардың өткен оқу жылдарындағыбіліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылынаарналған оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарының меңгерілуінқамтамасызетубойынша мақсаттыжұмысжоспарынәзірлеу реті
(әрбірпәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс (Iтоқсанның Iаптасында)
11	Өткеноқужылдарындағыхимияоқубағдарламасыныңоқумақсаттарыбойынша әкімшілік диагностикалық бақылау жұмысын жүргізу (әр түрлі тесттапсырмалар,графиктер,диаграммалар,есепшығарубаржазбаша тапсырмалар)
12	Тақырыптар бойынша олқылығы бар оқушылардың санына байланысты өткентақырыптардыңішіненқиындықтудырғантақырыптарынанықтау.Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөпболса,солтақырып күрделі болып есептеледі. Мысалы, 9 сыныптың оқушы қоспамен байланысты есептеуге берілгентапсырманы шығара алмайды, егер «нольдік қосынды» әдісімен формуланықұрастыра алмаса, салыстырмалы молекулалық/формулалық массаны анықтапалмаса,заттар массасының сақталузаңын қолданаалмаса.
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
13	Пәннің оқу бағдарламасы бойынша жаңа оқу жылында өтілетін тақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделітақырыптармен оқу мақсаттарын анықтау Егербағдарламадаоқумақсаттары,оқусағаттарыныңсаныбойыншаөзгерістер болса, бұл жағдайды оқушылардың біліміндегі олқылықтарды жоюүшінжұмысты жоспарлаукезіндеескеруқажет.
14	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейінқысқамерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу. Жаңа тақырыптар мен оқу мақсаттарын меңгеру үшін өткен оқужылдарындағы тақырыптар бойынша білімінде олқылығы бар оқушыларғаалдыналадайындалыпкелугеберілетінтапсырмаларәзірлеу.Шағын жобаларды,презентацияларды,пікірталастүріндеөткізуге,ғылымиэссежазуға жәнет. б қосуғаболады.
15	Пәннің оқу бағдарламасы бойынша жаңа оқу жылындағы тақырыптар мен оқумақсаттарынасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқумақсаттарын анықтау. Мысалы,оқумақсаттар«метанолменэтанолдыңадамағзасынафизиологиялықәсерінтүсіндіру»,«аммиакөндірісініңүдерісінсипаттау».
16	Жаңа    бағдарламаға    сәйкес   келмейтін    өткен   оқу  жылдарының     күрделітақырыптарыменоқумақсаттарыбойыншабіліміндеолқылықтарыбар оқушылардыңтізімінжасаужәнетоптастыру
17	Білімінде      олқылықтары     бар     оқушылардың      топтарымен     өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
41	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкес келетінжаңатақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
19	Біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтоптарыменөткізілетінкеңесберу кестелерінжоспарлаупринциптері: -   жаңасабақтанбұрынкеңесберу; жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; II,III, IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер;

 

	-жазғымектепкүндеріндегікеңестер
20	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
21	Сенбілікнемесежексенбіліккеңес өткізутоптарынанықтау,кестесінжасау
22	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
23	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
24	Жаңа оқу жылында оқу пәндері бойынша білім алушылардың білім сапасынажүйелімониторингжүргізукестесінжәнеталдаужұмысыныңжоспарындайындау (бұл жерде білім алушының өткен оқу жылы бойынша білімініңсапасыда, олқылықтары да көрінеді): -   қыркүйектіңекіншіаптасы(диагностикалықәкімшілікбақылау); -   бөлімбойыншажиынтықбағалау(БЖБ)кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
25	Химиябағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақжоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегі олқылықтарынтолықтыраотырыпжаңаоқумақсаттарынақолжеткізу
26	Жаңасабақтанбұрынкеңесберукестесібойыншасабақжүргізуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарға қолжеткізу
27	Жаңасабақтан     бұрын  сенбілік  немесе  жексенбілік     кеңес  беру  арқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыра отырып жаңа мақсаттарғақол жеткізу
28	Каникул     күндерінде     кеңес     беру     арқылы     оқушылардың     біліміндегі олқылықтарынтолықтыраотырыпжаңаоқумақсаттарынақолжеткізу
29	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізукестесібойыншасабақжүргізу арқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарынтолықтыру
30	Білім     алушылардың    білім     сапасына    жүргізілген    жүйелі    мониторингжұмысыныңнәтижелерін: -           диагностикалықбақылаужұмысының талдамалық есебін; -           тоқсанбойыншажиынтықбағалаужұмысыныңталдамалықесебін әдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте; -           бөлімбойыншажиынтықбағалаужұмысыныңталдамалықесебін әдістемелікбірлестікте; -           оқужылыныңқорытындысыбойыншаталдамалақесептіәдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалықкеңестеталдаужәнеталқылау.

«Химия»пәнібойыншаөткеноқужылындағымеңгерілмегенкелесіоқумақсаттарыноқутапсырмаларындабіріктіруұсынылады:

	9-сынып	10-сынып	11-сынып
	9.1.4.6 – аммиактыңмолекулалық, электрондықжәне құрылымдықформулаларынтүсіндіру	10.1.4.1донор-акцепторлыжәнеалмасумеханизмібойыншаковалентті байланыстыңтүзілуінтүсіндіру
	9.1.4.8 – кремний, оныңдиоксиді мен карбидіндегіхимиялықбайланыстүрін және кристалдық тор типінсипаттау	10.1.4.3коваленттібайланыстыңқасиеттерінсипаттау
	9.2.1.8–топтагалогендерқасиеттерінің өзгеру	10.2.1.2периоджәнетопбойыншахимиялық	11.2.2.2тізбектележүретінреакция

 

заңдылықтарын болжау

элементтердіңоксидтерінің,гидроксидтерініңжәнесутектіқосылыстарыныңқышқылдық-негіздікқасиеттерініңөзгеру заңдылығынтүсіндіру

теңдеулерібойыншаесептершығару

                            «АДАМЖӘНЕҚОҒАМ»БІЛІМСАЛАСЫ                             
«Адамжәнеқоғам»білімсаласы«Қазақстантарихы»,«Дүниежүзітарихы»,«Құқықнегіздері»,«Өзін-өзітану»пәндерінқамтиды.
Жалпы орта білім беру деңгейіндегі тарих пәні өткен тарихты ұғыну жәнеқазіргі әлемде өз орнын, азаматтық ұстанымы және оқиғалар мен құбылыстарғадеген қарым-қатынасын анықтап, олардың мәні мен бағытын түсіну арқылытұлғаныңтарихисанасынқалыптастыруғабағытталған.
Азаматтыққоғамменқұқықтықмемлекеттіңқалыптасуыныңбастыалғышарттарының бірі – азаматтардың құқықтық білімін жетілдіріп, құқықтықсана, құқықтық сауаттылық пен мәдениениетінің қалыптасуы. Азаматтардыңқұқықтық санасы қалыптасу үшін құқықтық білімді игеру қажет. Сондықтанжалпы білім беретін мектептерде «Құқық негіздері» пәнін оқыту оқушылардың,қазіргі қоғамдағы құқықтық және саяси қатынастардың субъектісі ретінде, өзқұқықтарыменміндеттемелерінжүзегеасыруүшінқажеттібіліммендағдылардыигеруге бағытталған.
«Қазақстантарихы»оқупәні
Жалпыортабілімберудеңгейінде«Қазақстантарихы»оқупәнініңмазмұныҚазақстантарихыныңэтникалық,саяси,әлеуметтік-экономикалықжәне мәдени негізгі мәселелері бойынша тереңдетілген білімді қалыптастыруғабағытталған.
10-11-сыныпта«Қазақстантарихы»пәніноқытутүрлітарихикезеңдердегі Қазақстанның мәдени-тарихи дамуының ерекшеліктері мен мәнінбілімалушыларғатүсіндірудікеңейтедіжәне тереңдетеді.
«Қазақстантарихы»пәніҚазақстантарихындағыоқиғаларды,құбылыстарды,процестердіталдау,жіктеу,жүйелеу,қорытындылаужәнебағалауүшін қажетті тарихиойлаудағдыларындамытуды қарастырады.
Осыоқупәнініңаксиологиялықмақсатыпатриотизмдіқалыптастыру,ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарға құрмет көрсетуге дағдыландыруболыптабылады.
Жалпыортабілімберудеңгейіндежаратылыстану-математикабағытыжәне қоғамдық-гуманитарлықбағытта оқытылатын «Қазақстан тарихы» пәнібойыншаоқужүктемесі90-кестеде көрсетілген.
 

1. кесте.Оқужүктемесінің көлемі

Сынып	Оқупәнінің атауы	Жалпыжүктеме,сағат
		Үлгілік оқу жоспары(жаңартылғанмазмұн)		Үлгілікоқужоспары(төмендетілгеноқу жүктемесімен)
		Апталық	Жылдық	Апталық	Жылдық
10-сынып(ҚГБ)	Қазақстантарихы	2	68	2	68
11-сынып(ҚГБ)	Қазақстантарихы	2	68	2	68
10-сынып(ЖМБ)	Қазақстантарихы	2	68	1	34
11-сынып(ЖМБ)	Қазақстантарихы	2	68	1	34

90-кестеден көріп отырғандай, апталық оқу жүктемесі жаратылыстану-математикабағытындаоқытылатын«Қазақстантарихы»пәнінентөмендетілген.
2021/2022 оқу жылында 10-11-сыныпта «Қазақстан тарихы» оқу пәніненжаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу жоспары бойынша оқу процесі «Жалпыбілімберуұйымдарынаарналғанжалпыбілімберетінпәндердің,таңдаукурстарыныңжәнефакультативтердіңүлгілікоқубағдарламаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2013жылғы3сәуірдегі№115бұйрығынаөзгеріспентолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2019жылғы7наурыздағы
№105бұйрығыменбекітілгеноқубағдарламаларыменжүзегеасырылады.
ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларыбойыншакелесі оқу бағдарламасықолданылады:
ҚРБҒМ2020жылғы27қарашадағы№496бұйрығыменбекітілгенЖалпы орта білім беру деңгейінің жаратылыстану-математикалық бағыттағы10-11-сыныптарынаарналған«Қазақстантарихы»пәніненоқужүктемесітөмендетілгенүлгілік оқубағдарламасы
«Қазақстантарихы»пәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

• білімалушылардыңтарихиоқиғалар,құбылыстардытарихизаңдылықтардыескереотырыпзерттеу,оқиғаларментұлғаларғақатыстыпікірлерменберілгенбағалардысалыстыружәнесынитұрғыданталдаудағдыларындамыту,өткенкезеңменқазіргіуақытқақатыстыпікірталастықмәселелергеөзіндіккөзқарасты қалыптастыру;
• өлкетарихынзерделеу,өлкетанулықжұмыстардыжүргізудағдыларындамыту;
• әртүрлітарихидеректерменжұмысістеу,тарихиақпараттыіздеужәнежүйелеудағдыларын дамыту;
• әртүрлідеректердіқолданаотырып,жобалық,зерттеу әрекетінжәнетарихиреконструкция дағдыларын дамыту;
• қазіргікездегісаяси,әлеуметтік-экономикалықжәнемәденипроцестердітүсінуүшінтарихибілімдерінқолданабілудағдыларынқалыптастыру;
• коммуникативтікдағдылардықалыптастыру,оныңішінде,өзойынауызша және жазбаша түрде анық білдіру, командада жұмыс істей алу, түрлідеректерденалынғанақпараттардықолдануғабағыттауболыптабылады.

 Тұлғаныңтанымдықбелсенділігін,шығармашылық,жобалық-зерттеушілік қабілеттерін дамыту үшін әр тақырыптық бөлімнен кейін келесізерттеужұмысыберілген.Сондықтаносытақырыптаркөлеміндезерттеужұмыстарынұйымдастыруұсынылады.Зерттеутақырыптарыжалпыламаберілген.Білімалушыларосыбелгіленгентақырыпшеңберіндетүрлімәселелерді қарастыраалады.
Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаусаны91-кестедеберілген.

1. кесте.«Қазақстантарихы»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып	1	1	1	1
11-сынып	1	1	1	1

Төмендетілген   оқу   жүктемесімен   Үлгілік   оқу   жоспарына   сәйкес
10-11-сыныптарда     жаратылыстану-математика      бағытында     оқытылатын
«Қазақстан тарихы» пәнінің апталық жүктемесі 1 сағатты құрайды. Сондықтан,осыоқужоспарыменоқытылатын«Қазақстантарихы»пәнібойыншатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
«Қазақстан тарихы» пәні бойынша әр тоқсанның соңында оқушылардыңзерттеужұмысынжүргізуқарастырылған.Сыныптарбойыншазерттеутақырыптарытөменде берілген.
10- сыныпбойыншазерттеутақырыптары:

1. ӘлемдікөркениеттарихындағыҰлыДала.
2. Дәстүрліқазаққоғамыныңэтноәлеуметтікұйымдасуы.
3. Қазақмемлекеттілігініңэволюциясы.
4. Мәдениетжәнедәстүр–ұлттыңгенетикалықкоды.
   • сыныпбойыншазерттеутақырыптары:
5. Әртүрлі   тарихи   кезеңдердегі   Қазақстанның   экономикалық             дамуерекшеліктері.
6. Қазақстанэтностары:тарихыментағдыры.
7. Қоғамдық-саясиойдыңбіріктірушірөлі.
8. Білімменғылымғаүлесқосқанменіңөлкемніңтұлғалары.

«Дүниежүзітарихы»оқупәні
«Дүниежүзітарихы»оқупәнініңмазмұныадамзаттықөркениеттіңэтногенез,политогенез,культурогенезнегізгімәселелерібойыншатереңдетілгенбілімдіқалыптастыруғабағытталған.
10-11-сыныпта«Дүниежүзітарихы»пәніноқытубілімалушылардыңәлемдікмәдени-тарихипроцестіңмәніноныңбірлігімен әртүрлілігінтереңтүсінугебағдарланған.
«Дүниежүзі тарихы» оқу пәнінің тереңдетілген курсы әлемдік тарихтағыоқиғаларды,құбылыстарды,процестердібағалаужәнежіктеу,жүйелеу,қорытындылау,талдауүшінқажеттітарихиойлаудағдысындамытуды
 қарастырады.Осыоқупәнініңаксиологиялықмақсатыбілімалушылардыұлттықжәнежалпыадамзаттыққұндылықтарғақұрметкөрсетугетәрбиелеуболыптабылады.
«Дүниежүзітарихы»пәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

• әлемдік-тарихипроцесстуралытолықбіртұтасбілімқалыптастыру;
• оқиғаларменқұбылыстардытарихисебептілігі,салыстырмалылығымен әртүрлі көзқарастар, тарихи оқиғалар және тұлғаларға баға беруде сынитұрғыданзерттеубарысында,өткенжәнеқазіргітаңдағыпікірталастықмәселелергебілімалушытарапынанөзіндіккөзқарасбілдіруді дамыту;
• тарихи деректердің әртүрлі типтерімен жұмыс жасау, іздеу және тарихиматериалдыжіктеудағдыларындамыту;
• әртүрлідеректердіқолданаотырыпжобалық,зерттеуәрекетінжәнетарихиреконструкция дағдыларын дамыту;
• қазіргікездегісаяси,әлеуметтік-экономикалықжәнемәденимәселелердіұғынуүшінтарихибілімдерімендағдыларынқолданабілуқабілетіндамыту;

коммукативтік дағдыларды дамыту: өз ойын ауызша және жазбаша түрдеанықжеткізебілу,топтажұмысжасау,әртүрлідеректерденалынғанақпараттардыпайдалану.
«Дүниежүзітарихы»пәніненжаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойыншаоқужүктемесі:
қоғамдық-гуманитарлықбағытта:
10-сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;11-сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында 68 сағатты;жаратылыстану-математикалықбағытта:

1. сынып–аптасына1 сағат,оқужылында34 сағатты;
2. сынып– аптасына1сағат,оқужылында34сағаттықұрайды.

«Дүниежүзітарихы»пәніненТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқу жоспарыбойыншаоқужүктемесі:
қоғамдық-гуманитарлықбағытта:
10-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;11-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;жаратылыстану-математикалықбағытта:
10- сынып– аптасына2сағат,оқужылында68 сағатты;
11- сынып–аптасына2сағат,оқужылында68сағаттықұрайды.2021/2022оқужылында10-11-сыныпта«Дүниежүзітарихы»оқупәнінен
ТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларыбойыншаоқупроцесі«Жалпыбілімберуұйымдарынаарналғанжалпыбілімберетінпәндердің,таңдаукурстарыныңжәнефакультативтердіңүлгілікоқубағдарламаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылымминистрінің2013жылғы3сәуірдегі№115бұйрығынаөзгеріспентолықтыруларенгізутуралы»ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылым
 министрінің2019жылғы7наурыздағы№105бұйрығыменбекітілгеноқубағдарламаларыменжүзеге асырылады.
«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны
Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалаурәсімдерініңнақтысаныкөрсетілген.
92-кесте.«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып	1	1	1	1
11-сынып	1	1	1	1

ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарынасәйкес10-11-сыныптардажаратылыстану-математикабағытындаоқытылатын
«Дүниежүзі тарихы» пәнінің апталық жүктемесі 1 сағатты құрайды. Сондықтан,осыоқужоспарыменоқытылатын«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншатоқсандықжиынтықбағалауөткізілмейді,қорытындыбағажартыжылдыққақойылады.
10-11-сыныптарда(ҚГБ)«Дүниежүзітарихы»пәнібойыншаоқутоқсанының соңында білім алушылардың зерттеу жұмысы ұйымдастырылатынсабақтарөткізукөзделген.
Зерттеу жұмысын өткізу мақсаты: оқытылатын бөлім тақырыптарыныңжекелеген аспектілері бойынша теориялық материалды жинақтау, терең талдаужәнежүйелеу.
10- сыныптағызерттеужұмысыныңтақырыптары:

1. Әлемдіктарихконтексіндегіөркениеттердіңөзараәрекеттестікпенөзараықпалетутәсілдері.
2. Әлемдіктарихтағыэтникалықжәнеәлеуметтікүдерістер.
3. Әлеуметтік-экономикалықжәнесаясимәселелердішешужолдары
4. Мәдениетадамзаттыңрухани-адамгершілікқұндылықтарыныңкөрінісіретінде

11- сыныптағызерттеужұмысыныңтақырыптары:

1. ӘлемдіктәжірибеніталдаунегізіндеҚазақстанныңшектеулітабиғи-географиялықфакторларын еңсеруперспективалары.
2. XXIғасырдағыәлем:халықаралыққауіпсіздіктіқамтамасызетудіңжолдарымен тәсілдері
3. Тұлғаныңтарихтағырөлі
4. Жаһандану   жағдайындағы  ғылым  мен   техниканың             перспективалысалалары.

«Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» оқу пәндері бойыншаоқупроцесінұйымдастырудағыәдістемелікерекшеліктер

1. сыныпта «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» оқу пәнініңбазалықбіліммазмұны:«Өркениет:дамуерекшеліктері»,«Этникалықжәне

 әлеуметтікпроцестер»,«Мемлекет,соғысжәнереволюциялартарихынан»,
«Мәдениеттіңдамуы»бөлімдерінқамтиды.

1. сыныпта:«Өркениет:дамуерекшеліктері»,«Саяси-құқықтықпроцестер», «Қоғамдық-саяси ойдың дамуы», «Білім мен ғылымның дамуы»бөлімдерінқамтиды.

Бөлімдерсыныптарбойыншаоқытумақсаттарынқамтитынбөлімшелерден тұрады.Оқу мақсаттары әр бөлімше ішінде мұғалім мен білімалушыға болашақ қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлау менбағалауғамүмкіндікберетінбірізділікпенсабақтастықтыкөрсетеді.
Білім мазмұнын жаңарту жағдайында тарихты оқытуда – оқу мақсаттарынанықтау, оқыту мазмұнына сәйкес материалдарды саралау, оқытудың тиімдіәдістеріндұрыс анықтауұсынылады.
Оқу процесінде білім алушыны ынталы, қызығушылығы жоғары, дербес,сенімді,жауапты,талдаужасайалуғабағыттайтыноқытудыңтүрліформаларыұсынылады:

• мұқиятіріктелгентапсырмаларменіс-әрекеттүрлеріарқылыбілімалушылардыынталандыра жәнедамыта оқыту;
• білімалушылардызерттеужәнезерттеушілікжұмыстарынжүргізугенегізделгенбелсендіоқытуды ұйымдастыру;
• білімалушылардыңсыниойлаудағдыларындамыту;
• білімалушылардыңжекемүмкіндіктерінескереотырып,деңгейліктапсырмаларқұрастыру;
• білімалушылардыңжеке,жұптық,топтықжәнетұтассыныптықжұмыстүрлерін ұйымдастыруды қолдану;
• оқупроцесіндетарихиқұжаттардыңфрагменттерінталдау,ақпаратжинақтау және қорытынды жасау, себеп-салдарлық байланыстарды орнатудыжәнет.б.талап ететін тапсырмаларды кеңіненқолдану;
• сабақтабілімалушыныңбіліміндегікемшіліктердіуақытындаанықтауғамүмкіндікберетінкерібайланыстыұйымдастырудыңәртүрліәдістерінқолдану.

Жалпыортабілімберудеңгейіндебілімалушылардыңжасжәнетанымдықерекшеліктерінесәйкесталдау,бағалау,зерттеужәнежоспарлаудағдыларынқалыптастыратынәдіс-тәсілдерментапсырмалардықолдануұсынылады.Мысалы,эссежәнеесепжазу,салыстырмалыталдаужасау(SWOT,PEST,GAPталдаулары) және т.б.
Оқу бағдарламасының оқу мақсаттары мен тәсілдерін тиімді түрде жүзегеасыру үшін «Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы» пәндері бойынша оқытупроцесін төмендегідей тарихи концептілер (түсініктер) негізінде ұйымдастыруұсынылады:

• өзгеріспенсабақтастық;
• себеппенсалдар;
• дәлел;
• ұқсастықпенайырмашылық;
• маңыздылық;
• интерпретация.

 Тарихи түсініктер негізінде оқыту тарихи оқиғалардың мағыналары менмаңыздылығын,үдерістерменоқиғаларды«тезтүсінуге»бағытталған,бұлпәнніңмағынасын терең түсінугекөмектеседі.
Тарихитүсініктергесүйенеотырып,тарихиматериалдардыталдаудыжүзегеасыруұсынылады.Нәтижесінде,білімалушылартекқанапәндікматериалдығанаемес,зерттеупроцестері,дағдыларжәнебіліктерменбайланыстыәдістердіигереді(материалдардыжинауменреттеуәдістері,сұрақтарды құрастыру және дереккөздермен жұмыс жасау процесінде мәселеніқоябілубілігі,сәйкестендіруәдістерімендереккөздердісынибағалауы,зерттеужоспарларынәзірлеу,материалдардыжинақтаужәненәтижелердітексеру).
Белгілібіртарихиконцептілергенегізделгеноқытунақтыоқуматериалыныңнегізіндеоқушылардыңбойындатарихиойлаудағдыларынқалыптастыруғажәнедамытуғамүмкіндікбереді.Мұндайәдіс,зерттеугенегізделгеноқытуды жүзегеасыруға мүмкіндік туғызады.
Мұғалімніңсабаққаарнайыәзірлейтінтапсырмаларыкелесіөлшемшарттарғасәйкесболуы қажет:

• түсініктіболуы;
• саралаудыңескерілуі;
• сынтұрғысынанойлаудыдамытуғамүмкіндікберуі;
• проблемалықоқытуғанегізделуі;
• бағалаумүмкіндіктерініңбарболуы тиіс.

Картаменжұмыстытиімдідеңгейдекүшейтуқажет.Олүшінтарихикарталармазмұнынталдаубойыншатапсырмалардыпайдалануұсынылады.
Білімалушылардыңжасерекшеліктерінескереотырып,презентация,интеллекткарталар,диаграммаларжасауғатапсырмаларберген дұрыс.
Пәнді оқыту кезінде барлық сынып білім алушыларының жұмыс жасауыжәне үздік нәтижелерге қол жеткізуі үшін жеке, жұптық, топтық жұмыстардыұйымдастыру ұсынылады. Оқыту процесін оңтайландыру мақсатында топтықжұмыстыұйымдастыруөтетиімдіболыптабылады.Топтықжұмыстыұйымдастыру кезіндеәрбір білімалушының қабілеттері менпсихологиялықерекшеліктерін ескеру, олардың топтағы атқаратын негізгі міндеттерін анықтүсіндіруқажет.
«Қазақстантарихы»пәнібойыншаұсынылатынсайттар:http://www.tarih-begalinka.kz;http://www.e-history.kz;http://bilimsite.kz/tarih/;http://testcenter.kz/entrants/for-ent/.
«Дүниежүзітарихы»пәніненұсынылатынсайттар:
http://www.world-history.ru;http://historic.ru;http://historyatlas.narod.ru;http://testcenter.kz/entrants/for-ent/.
«Құқықнегіздері»оқу пәні
«Құқықнегіздері»оқупәнініңмазмұнықұқықтықсауаттылықтықалыптастыруға,демократиялыққұқықтыққоғамидеалдарыменқұндылықтарынтүсінуге бағытталған.
 10-11-сыныпта«Құқықнегіздері»пәнініңмазмұныбілімалушыларғатүрліқұқықсалаларыныңерекшеліктеріменмәнінтүсіндірудітереңдетеді.
«Құқық негіздері» оқу пәні құқық нормалары, заңдар мен нормативтікқұқықтықактілерарқылықамтамасызетілетінпроцестердібағалау,жіктеу,жүйелеу, қорытындылау, талдау үшін білім алушылардың қажетті құқықтықойлау дағдысын дамытуды қарастырады. Аталған оқу пәнінің аксиологиялыққызметіқұқықтықсауаттылықты,құқықтықсана-сезімқұндылықтарынқалыптастыруғанегізделген.
«Құқықнегіздері»пәніноқытудыңнегізгіміндеттері:

• әлеуметтік және құқықтық нормалар жүйесі: адам құқығы, құқықтықмемлекет, азаматтық қоғам, заңдылық және құқықтық тәртіп туралы білімдерінтереңдетужәне кеңейту;
• қазақстандыққұқықпенхалықаралыққұқықтыңбазалықсалаларыныңнегізгітүсініктері менмазмұнытуралыбілімдеріндамыту;
• құқыққадегеноңқөзқарастықалыптастыру жәнезаңдардыбілу менорындаудыңәлеуметтік пайдалылығынтүсіну;
• қазақстандықпатриотизм,жалпыадамзаттыққұндылықтар,гуманизмменәділеттілікнегізіндетұлғаныңқұқықтықсанасын қалыптастыру;
• оқужәнетәжірибелікіс-әрекеттеқұқықтықақпараттытабу,талдаужәнеқолданудағдыларын қалыптастыру;
• әртүрліөмірлікжағдайлардақұқықтықнормаларғасәйкесіс-әрекеттердітаңдаукезіндеқұқықтықбіліммендағдылардықолданаалубіліктеріндамыту;
• қоғамдағықұқықтыққатынастарменбайланыстыпрактикалықжағдаяттардысынтұрғысынанталдаужәнебағалаудағдыларындамыту;
• қазіргі уақыттағы өзекті қоғамдық және құқықтық мәселелерге қатыстыпікірталасқақатысудағдыларындамыту.

«Құқықнегіздері»пәніненжаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарыбойыншаоқужүктемесіқоғамдық-гуманитарлықжәнежаратылыстану -математикалықбағытта:

1. сынып–аптасына1 сағат,оқужылында34 сағатты;

11- сынып– аптасына1сағат,оқужылында34сағаттықұрайды.
«Құқық негіздері» пәнінен Төмендетілген оқу жүктемесімен Үлгілік оқужоспарларыбойынша оқу жүктемесі:
қоғамдық-гуманитарлықбағытта:
10-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;11-сынып – аптасына 3 сағат, оқу жылында 102 сағатты;жаратылыстану-математикалықбағытта
10- сынып–аптасына2 сағат,оқужылында68 сағатты;

1. сынып– аптасына2сағат,оқужылында68сағаттықұрайды

2021/2022оқужылында10-11-сыныпта«Құқықнегіздері»  пәнінен                                                                                                                           оқупроцесіТөмендетілгеноқужүктемесіменҮлгілікоқужоспарларыбойынша
«Жалпыбілімберуұйымдарынаарналғанжалпыбілімберетінпәндердің,
 таңдаукурстарыныңжәнефакультативтердіңүлгілікоқубағдарламаларынбекіту туралы» ҚР БҒМ 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына өзгеріс пентолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2017жылғы27шілдедегі№352бұйрығыменбекітілгеноқубағдарламаларыменжүзегеасырылады.
Тұлғаныңтанымдықбелсенділігін,шығармашылық,жобалық-зерттеушілік қабілеттерін дамыту үшін қоғамдық-гуманитарлық бағытта әртақырыптықбөлімненкейінкелесі зерттеужұмысытақырыптарыберілген.
10- сыныпбойыншазерттеутақырыптары:

1. Мемлекетжәнеқұқықформаларыныңэволюциясы
2. Жарияқұқықсалаларыерекшеліктерініңсипаттамасы.
3. Жекеқұқық–адамныңтабиғиқұқықтарыменбостандықтарыныңжүзегеасуыныңкепілдігі
4. Құқыққақатыстыпроцестерқадамдарыныңсипаттамасы.
5. Адам   құқықтарын  қорғау  жөніндегі   қазіргі   заманғы             халықаралықұйымдар.

11- сыныпбойыншазерттеутақырыптары:
1.  ҚазіргікезеңдегіҚазақстанРеспубликасыныңқұқықжүйесіжәнемемлекеттікоргандаржүйесі.
2.  Мемлекеттікбилікпенбасқаруоргандарыныңқызметінреттеудегіжарияқұқықтыңрөлі

1. Жекеменшікқұқықтықорғаудықамтамасызетудегіжекеқұқықтың

 рөлі.
 

1. ҚазақстанРеспубликасындаазаматтыққұқықтардықорғауәдістері
2. ҚазақстанРеспубликасыныңқұқықтықжүйесіндехалықаралыққұқық

 нормаларыніскеасырy.
Сондықтанқоғамдық-гуманитарлықбағыттаосытақырыптаркөлеміндезерттеужұмыстарынұйымдастыруұсынылады.Зерттеутақырыптары жалпылама берілген. Білім алушылар осы белгіленген тақырыпшеңберіндетүрлімәселелердіқарастыраалады.
«Құқықнегіздері»оқупәнібойыншажиынтықбағалаусаны
Оқупәніненбөлімбойыншажиынтықбағалау(БЖБ)жәнетоқсандықжиынтық бағалау (ТЖБ) өткізу қарастырылған. Төменде 93-кестеде оқу пәніненбөлімбойыншажиынтықбағалау(БЖБ)рәсімдерініңнақтысаныкөрсетілген.
93-кесте.«Құқықнегіздері»пәнібойыншажиынтықбағалаусаны

Сынып	Бөлім/ортақтақырыпбойыншажиынтықбағалаусаны
	1-тоқсан	2-тоқсан	3-тоқсан	4-тоқсан
10-сынып	1	1	1	2
11-сынып	1	1	1	2

ЖаңартылғанмазмұндағыҮлгілікоқужоспарынасәйкес10-11-сыныптардақоғамдық-гуманитарлықжәнежаратылыстану-математикабағыттарындаоқытылатын«Құқықнегіздері»пәнініңапталықжүктемесі
1сағаттықұрайды.Сондықтан,осыоқужоспарыменоқытылатын«Құқық
 негіздері» пәні бойынша тоқсандық жиынтық бағалау өткізілмейді, қорытындыбағажартыжылдыққа қойылады.
«Құқықнегіздері»пәнібойыншаоқупроцесінұйымдастырудағыәдістемелікерекшеліктер
Оқупәнініңбіліммазмұныбесбөлімдіқамтиды:«Мемлекетжәнеқұқық»,«Жарияқұқық»,«Жекеқұқық»,«Ісжүргізуқұқығыныңнегіздері»,
«Халықаралыққұқық».
Бұл бөлімдер өз ішінде білім, түсінік және дағдыларды қалыптастырудыкөздейтін бөлімшелерден тұрады. Оқу мақсаттары әр бөлімше ішінде мұғаліммен оқушыға келесі қадамдары жөнінде өзара ой бөлісуге, оларды жоспарлауменбағалауғамүмкіндікберетінбірізділікпен сабақтастықтыкөрсетеді.
«Құқықнегіздері»пәніноқытудакелесіпедагогикалықәдіс-тәсілдердіқолдануұсынылады:

• оқу тапсырмаларын шешу барысында нормативтік құқықтық актілердіңақпараттық-құқықтықжүйесінқолдану(http://adilet.zan.kz/;http://online.zakon.kz/);
• құқықтықнормалардыңмазмұныменмәнінтүсіндіружәнеанықтауарқылынормативтік құқықтық актілерді талдау;
• оқушыларпроблемалардыанықтаудаөзойларын,пікірлерінайту,дәлелдеу,болжамдыұсыну,зерттеудіжоспарлауқабілеттеріндамытатынынталандырушы-проблемалыққұқықтықситуациялықжағдаяттарды(кейс-стади)зерттеу.

«Құқықнегіздері»пәніноқытупроцесіндеоқушылардыңақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану дағдысын дамыту үшін жағдайларжасалуықажет,соныңішіндеақпараттытабу,құрастыружәнебасқару,мәліметтер және идеялармен бөлісу, бірлесіп әрекет ету, түрлі жабдықтар менқосымшалардыпайдалануарқылыөзжұмысын бағалаужәне жетілдіру.
Құқықнегіздері»пәніноқытубарысындаАКТ-нықолданумүмкіндіктері:

• құқықтықдеректерменжұмысжасау:олардыіздеу,сұрыптаужәнеинтерпретациялауғабайланыстыөзіндікжұмысжасаудағдыларындамыту;
• оқушылардың білімдерін кеңейту үшін мультимедиялық ресурстардыпайдалану;
• белсенді оқытудың әдіс-тәсілдерін қолдау үшін интерактивті тақталардыпайдалану;
• оқушылардыңэлектрондыоқулықтардыпайдалануы;
• компьютерлікпрезентациялардыңтүрлерінпайдаланаотырып,таңдалған тақырыптар бойыншашығармашылықжобалардыжасау;
• оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамытуы үшін (пікір-таласөткізужәнеқұқықтықмәселелердіталқылау)компьютерліккоммуникацияқұралдарынпайдалану(мысалы,онлайн-форумдар,конференциялар).

Қоғамдық-гуманитарлықбағыттағы10-11-сыныптардаәроқутоқсаныныңсоңында «Зерттеу жұмысы» сабағын өткізу қарастырылған. Зерттеу жұмысынжүргізудіңмақсаты:теориялықматериалдызерттеутақырыптарыныңжекеаспектілерібойыншажүйелеу,тереңталдаужасаужәнежалпылау.
 Осысабақтарбарысындаоқушыларжеке,жұптанемесетоптардатақырыптық бөлімнің тоқсанда зерттелгенаспектілердің бірі бойынша кіші-зерттеу жүргізеді. Зерттеу тақырыбын оқушылар тоқсан бойы таңдай алады. Әртоқсансоңындаоқушыларөззерттеулерінаяқтап,әртүрліформадасыныпалдында таныстырады. Бұл баяндамалар, презентациялар, рефераттар, шағынжобалар, мақалалар, эссе және т.б. болуы мүмкін. Зерттеу жұмысы бойыншаформативтібағалауқарастырылған.Сонымен,қоғамдық-гуманитарлықбағыттағы сыныптарында оқитын оқушылар өздерінің зерттеу, креативті жәнесыниойлаудағдыларын,қарым-қатынас,ынтымақтастықжәнеазаматтықжауапкершілікдағдыларынжетілдіруүшінкөпмүмкіндіктергеие.Осыматериалдардыәзірлеукезіндеәрбіртоқсанныңсоңындаберілетінзерттеужұмысы бұл жобалық жұмыс емес. Ол теориялық-практикалық зерттеу, ондаоқушыларкелесізерттеуіскерліктерімендағдыларынкөрсетуітиіс:

• зерттеумәселесін(тақырыбын)анықтаужәнетұжырымдау;
• зерттеужүргізужоспарын(оныңкезеңдері)құру;
• зерттеудіңмақсатыменміндеттерін,болжамжасау,
• зерттеуәдістерінтаңдаужәнепайдалану;
• алынған ақпарат көздерін көрсете отырып, зерттеу тақырыбы бойыншатеориялық (сандық және сапалық) материалды (әдебиетке сілтеме, электрондықдереккөздері)таңдаужәнежүйелеу;

–ақпараттыбіртүрденекіншітүргетүрлендіру:сөздік–кестелік,кестелік-сызбалықнемесеграфикалықжәнет.б.;

• зерттеудіңбасындаұсынылғанболжамдырастайтыннемесежоққашығаратынқорытындыжасау.
• жүргізілген зерттеу жұмыстарын жетілдіру жолдарын немесе алынғантеориялыққорытындылардыпрактикалыққолданумүмкіндігінанықтау.

Тарих сабақтарын жоспарлау және ұйымдастыру барысында оқытудыңтәрбиеліккомпонентінеерекшеназараударуқажет.Материалмазмұны
«Руханижаңғыру»идеясынажәне«Болашаққабағдар:руханижаңғыру»бағдарламасына сай болуы қажет. Тарих және құқық негіздері пәндері бойыншарухани жаңғыру идеясы негіздерінің құндылықтарын оқыту мен тәрбиелеудежүзеге асыруұсынылады.
Руханижаңғырубағдарламасыматериалдарыноқутәрбиепроцесінеқолдануғаарналғанәдістемелікұсынымдаракадемиясайтындаорналастырылған:(https://www.nao.kz/Білімберудіғылыми-әдістемелікқамтамасыз ету/ ҚРТұңғыш Президентінің Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққабағдар: рухани жаңғыру» мақаласына арналған интерактивті сабақты өткізубойынша әдістемелік ұсыным.
«Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы» және «Құқық негіздері»пәндерібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружөнінде ұсынымдар
2021-2022 оқу жылында «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы»пәні бойынша шектеу шаралары кезіндегі оқу жылдарында жіберілген білімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтыружәнежаңаоқу
 жылыныңоқу бағдарламасынмеңгерту бағытындамақсаттышаралардыжылбойыжүргізуұсынылады.
2021-2022 оқу жылында білім алушылардың өткен оқу жылдарындағыбіліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылынаарналған оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарының меңгерілуінқамтамасыз ету бойынша мақсатты жұмыс жоспарын дайындаудың реті(әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмысмазмұны
Диагностикалықжұмыс(IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткеноқужылдарындағыпәннің оқубағдарламасының оқумақсаттары бойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысынжүргізу
2	Тақырыптарбойыншаолқылығыбароқушылардыңсанынабайланыстыөткентақырыптардыңішіненқиындықтудырғантақырыптарменоқумақсаттарынанықтау.Мысалы,қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөп болса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныазболса,олтақырыптыңкүрделілігітөменболыпесептеледі
Жоспарлаужұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындаөтілетінтақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелетінөткеноқужылдарындағыкүрделітақырыптарменоқу мақсаттарынанықтау
4	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейінқысқа мерзімдісабақжоспарларынмақсаттардыүйлестіре,кіріктіреотырыпәзірлеу.Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағытақырыптарбойыншабіліміндеолқылығыбароқушыларғаалдыналадайындалып келугеберілетінтапсырмаларәзірлеу.
5	Пәнніңоқубағдарламасыбойыншажаңаоқужылындағытақырыптарменоқумақсаттарынасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарымен оқумақсаттарынанықтау
6	Жаңабағдарламағасәйкескелмейтінөткеноқужылдарыныңкүрделітақырыптарыменоқумақсаттарыбойыншабіліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтізімін жасаужәнетоптастыру
7	Білімінде        олқылықтары        бар        оқушылардың        топтарымен        өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
8	Біліміндеолқылықтарыбароқушыларғаөткізілетінкеңесберудісәйкескелетінжаңа тақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрынөткізу
9	Білімінде  олқылықтары     бар  оқушылардың  топтарымен     өткізілетін          кеңесберу кестелерінжоспарлаупринциптері: -   жаңасабақтанбұрынкеңесберу; -   жұмыскүндерінесыймағанжағдайдасенбілікнемесежексенбіліккеңесберу; -   II,III, IVтоқсандықканикулкүндеріндегікеңестер; жазғымектепкүндеріндегікеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізутоптарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңесөткізутоптарынанықтау, кестесінжасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізутоптарынанықтау,кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарынанықтау,кестесіндайындау
14	Жаңаоқужылындаоқупәндерібойыншабілімалушылардыңбілімсапасынажүйелі мониторингжүргізукестесінжәнеталдаужұмысыныңжоспарындайындау(бұл

 

	жердебілімалушыныңөткеноқужылыбойыншабілімініңсапасыда,олқылықтарыдакөрінеді): қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау);бөлімбойыншажиынтық бағалау(БЖБ) кестесі; тоқсанбойыншажиынтықбағалау(ТЖБ)кестесі.
Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы(оқужылыбойы)
15	Пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақжоспарыменсабақтыұйымдастыруарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңаоқумақсаттарынақол жеткізу
16	Жаңа    сабақтан   бұрын    кеңес   беру    кестесі    бойынша    сабақ    жүргізу             арқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақол жеткізу
17	Жаңасабақтанбұрынсенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылыоқушылардың біліміндегіолқылықтарынтолықтыраотырыпжаңамақсаттарғақолжеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылыоқушылардыңбіліміндегіолқылықтарын толықтыраотырып жаңа оқумақсаттарына қол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізу  кестесібойыншасабақжүргізуарқылы оқушылардыңбіліміндегіолқылықтарынтолықтыру
20	Білімалушылардыңбілімсапасынажүргізілгенжүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: -          диагностикалықбақылаужұмысыныңталдамалықесебін;тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте;бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебінәдістемелікбірлестікте; -            оқу    жылының    қорытындысы    бойынша    талдамалақ    есепті    әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңестеталдаужәнеталқылау

Аталғаншаралардыкелесікезеңдербойыншажүргізуұсынылады:
«Қазақстан тарихы», «Дүниежүзі тарихы» және «Құқық негіздері» пәнібойыншашектеушараларыкезіндегіоқужылдарындажіберілгенбілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыанықтап,күрделітақырыптарбойыншаконсультациялар,қосымшасабақтарберуұсынылады.
Мысалы,пәнбойыншашектеушараларыкезіндегіоқужылдарындажіберілген білім алушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыруүшін11-сыныпта10-сыныптыңкелесітақырыптарыұсынылады:
«Қазақстантарихы»пәнібойынша:

• «ОрталықАзияөркениеттерініңежелгіошақтары»;
• «Қазақстанаумағындағыэтногенезжәнеэтникалықпроцестер»;
• «Қазақстанаумағындағыертедегімемлекеттердіңсаясиұйымы»;
• «Түркіимпериясы-көшпенділермемлекеттігініңклассикалықүлгісі.Түркіимпериясының мұрагерлері»;
• «Қазақхалқыныңмемлекеттікегемендігінқалпынакелтіруүшінкүресі»;

Дүниежүзітарихыбойынша:

• «Ежелгіәлемөркениеті»;
• «Әлемдікдіндержәнеөркениеттердіңдамуы»;
• «Заманауиөнердіңдамутенденциялары».

 «Құқықнегіздері»пәнібойыншабілімалушылардыңбілімдегіолқылықтарынтолықтырубойыншажұмыстыұйымдастырукезінде,құқықжүйеліғылымболғандықтаналдыменнегізгітақырыптарбойыншаолқылықтарды анықтау үшін оқу материалының негізгі бөлімдерінен 11-сыныпбілімалушыларыныңбілімінемониторинг жүргізуұсынылады.
10-сыныпбойыншамониторингжүргізугеұсынылатыноқумақсаттары:
10.1.1.3 құқық жүйесі және оныңнегізгі элементтерін түсіндіру (құқықнормалары,сала,ішкісала,құқықтық институт);
10.1.3.2адамжәнеазаматтыңқұқықтарыменбостандықтарынжіктеу(саяси,азаматтық,әлеуметтік,экономикалық жәнемәдени);

1. Конституциялық құқық институт тарын құқықтық норма жүйесіретіндетүсіндіру;
2. Конституциялыққұқықтыңқайнаркөздерінанықтаужәнеолардыңміндеттерінтүсіндіру(Конституция,Конституциялықзаңдар,КонституциялықКеңестің актілеріжәнетағыбасқалар);

10.2.4.1 қылмыстық кодекстің мазмұны мен құрылымын анықтау, 10.2.4.3нақтымысалдарарқылықылмыстықтерісқылықпенқылмыстықоғамдыққауіптілікдәрежесіне сәйкес сипаттау;
10.3.1.1 Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының қайнар көздерінтүсіндіру(Азаматтықкодексі,заңдар,заңғатәуелдіактілер,Азаматтықкодексінтолықтыратынжәненақтылайтын ережелер);

1. азаматтыққұқықсубъектілерінанықтау;
2. азаматтыққұқықобъектілерінолардыңелеулібелгілерібойыншаажыратабілу;

10.3.3.2ҚазақстанРеспубликасыныңотбасылыққарым-қатынастарыныңқұқықтықреттелуініңнегізгіұғымдары менпринциптерінтүсіндіру;
10.3.4.1  Қазақстан   Республикасының   еңбек   қатынастарын                        құқықтықреттеудіңнегізгіұғымдарымен принциптерінтүсіндіру;
10.4.1.1қылмыстық   процестің   негізгі   міндеттері   мен                        принциптерінтүсіндіру;
10.4.1.2қылмыстықпроцесссубъектілерінажырату;
10.4.2.1азаматтықпроцестіңнегізгіміндеттеріменпринциптерінталдау;
10.4.2.2азаматтықпроцестіңсубъектілерінажырату.
Соныменқатарбілімалушылардыңталдау дағдыларынқалыптастыру,заңдармен және өзге де нормативтік құқықтық актілермен жұмыс істеуге жәнеоларды практикалық жағдаяттарды шешу кезінде тәжірибеде қолдануына көңілбөлуұсынылады.Білімалушылардыңкоммуникативтікқұзыреттілігіндамытуға,нақтықұқықнормасынасілтемежасайотырып,өзкөзқарасындәлелдейбілуге ерекше назараударуқажет.
«Құқықнегіздері»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардың орнын толықтыру құралы ретінде жаңа тақырыпты зерделеудеөткентақырыптарды салалықбелгібойынша біріктіруұсынылады.
Мысалы, 10-сыныпта 10.1.1.1 құқық белгілерін қорытындылай отырып,ұғымынтүсіндіру оқумақсатын9.1.1.1 әлеуметтікнормаларжүйесіндегіқұқық
 ұғымыменрөлінтүсіндіруоқумақсатынтапсырмалардакіріктіріпберуұсынылады; 11-сыныпта 11.3.1.1 келісімшарттың ерекше белгілерін айқындайотырып мазмұнын түсіндіруде 10.3.1.3 азаматтық құқық субъектілерін анықтаужәне 10.3.1.4 азаматтық құқық объектілерін олардың елеулі белгілері бойыншаажыратабілуоқумақсаттарыменкіріктіруұсынылады.
Соныменқатар«Құқықнегіздері»пәнібойыншабілімалушылардыңбіліміндегіолқылықтардыңорнынтолықтырубойыншақосымшасабақтар,шағынтоптарменжұмыстыұйымдастырукезіндеоқупәндерібойыншакелесітақырыптардымеңгерту ұсынылады:

• «Құқықтықмемлекетұғымыжәнепринциптері»;
• «Адамқұқықтарыұғымыжәнеоныңнегізгітүрлері»;
• «Қылмыстық құқық бұзушылықтар және қылмыстық жауапкершіліккетартылатынадамдар».

Білімолқылықтарыныңорнынтолықтырубойыншажұмыстыұйымдастырукезіндебелсендіоқытуәдістерін(кейс-технологиялар,графикалықорганайзерлер,имитациялықойындар)жәнеинтерактивті(кластерлер,пікірталастар,дебаттар)қолдануұсынылады.
Сыныптантысоқу-тәрбиежұмыстарыбілімалушылардықоғамдықөмірге бейімдейтін, жұмыс тәжірибесін жинақтайтын, жаңа жағдайдағы қарым-қатынасқаүйрететін,қызығушылықтарменталаптардыіскеасыратынәлеуметтікортаныңбірбөлігіболыптабылады.
«Өзін-өзітану»оқупәні
Біртұтас үдеріс ретіндегі өзін-өзі танудың нысаны болмыстың физикалық,психикалық және рухани аспектісі тұрғысынан қарастырылатын адам болыптабылады. Адамның осы қырларының біртұтас болуы оның өзін-өзі анықтау, өзмаңыздылығын арттыру, өзін іс жүзінде көрсете білу және өзін-өзі жетілдіруаспектілерінентұратынүйлесімдідамудықамтамасызетеді.Бұлөзін-өзітанудыңпәндіксаласынанықтайды,солсияқтыоқупәнініңтанымдық,дамытушылық жәнетәрбиелік қызметтеріннақтылайды.
«Өзін-өзітану»оқупәнініңмақсаты–білімалушылардыңрухани-адамгершілік дамуы; олардың жалпыадамзаттық құндылықтар туралы білімдіигеруі;оқушылардыңсенімдерін,әлеуметтікмаңыздытұлғалыққасиеттерінжәнеөмірлік дағдыларын қалыптастыру.
Пәнніңлогикалыққұрылымыныңмазмұны:

1. сүйіспеншілік, денсаулық, еркіндік, бақыт, ар-ұждан, еңбек, тән мен рухүйлесімі,өмірдіңмақсаты,адамныңтағдыры,ойменсөзжәнеістіңбірлігітәрізді ұғымдарды ұғынуарқылы өзін-өзітануға;
2. отбасы, достық, қарым-қатынас, сенім, сыйластық, теңдік, сұхбат, өзаратүсіністік, ынтымақтастық тәрізді ұғымдарды ұғыну арқылы өзге адамдардытануға;
3. табиғат, Отан, өмір, қоршаған әлеммен үйлесімдік; сенім, үміт тәріздіұғымдардыұғынуарқылы әлемдітануға;
4. ақиқат, шығармашылық, мәдениет, адамзаттың ортақ үйі ретіндегі жер,адамзаттыңбірлігітәріздіұғымдардыұғынуарқылыадамзаттыңрухани

 тәжірибесінтануғамүмкіндікберетінжалпыадамзаттыққұндылықтаржүйесіарқылыанықталады.
Оқупәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 10-сыныпта–аптасына1 сағат,оқужылында34сағат;
2. 11-сыныпта–аптасына1сағат,оқужылында34 сағат.

«Өзін-өзі тану» пәнінің 10-11-сыныптардағы базалық мазмұны төрт негізгітараудықамтиды:«Танымжолында»,«Тұлғаныңқалыптасуы»,«Қоғамдағыөмір»,«Адамзатәлемі».
«Өзін-өзітану»пәнібойыншаоқуүдерісінұйымдастырудыңмаңыздышартысабақта оқушының көңіл күйіне, өзін жақсы сезінуіне әсер ететін релаксацияжасауғамүмкіндікберетін,денегетүсетінкүштіазайтатын,шаршағандысейілтетін,өзсезіміне,эмоциясына,рефлексиясынадемберетінәдістемеліктәсілдердіңкөмегімендамытушысалауаттыортақұруболыптабылады.
«Танымжолында»аттыбіріншітараудыңтақырыптарыоқушылардыңжалпыадамзаттық құндылықтардың ерекшелігін саналы сезіну арқылы өзіндікбірегейлігінұғынумақсатынкөздейді.Адамныңөзімен-өзіжәнеқоршағанортаменүйлесімдіқарым-қатынасорнатуқабілетіндамытуға,өзініңэмоциялық күйін басқара алу білігін дамытуға, тұлғаны жетілдіру жолдарына,идеалды іздеу, мінез-құлықтытәрбиелеу, жауапкершілік, намыспенабыройтәріздіқасиеттеріндамытуқажеттілігітуралысөзқозғалады.Бағдарламадаоқушылардыңадамныңішкіәлемі,тұлғалыққасиеттерініңжан-жақтылығы,өмірлікұстанымы,өзінесенімі,сезімісияқтыұғымдардыңмәнінтүсінуінемүмкіндік беріледі. Адамның шыдамдылығы, көңіл-күйін басқара білуі тәріздіжағымдыжағынанкөрінуіқарастырылады.Бағдарламадасоныменқатарадамныңдінинаным-сенімініңбостандығыжәнебасқаадамдардыңдінисезімдерінқұрметтеп,төзімділіктанытумәселелерінеденазараударылған.
«Тұлғаныңқалыптасуы»тарауыныңтақырыптарындаоқушылардыңдүниетанымын олардың әлемге ашық бола білу, әлемді тану мен түсіну жәнеәлемдежоғарыадамгершілікұстанымменқатынасжасайалуқабілеттеріндамыту арқылы кеңейту көзделген. Бағдарламада адамның ішкі әлемі, оныңшынайы бейнесі, тұлғаның рухани кемелденуі тәрізді мәселелердің тереңдігінашумүмкіндігіберілген.
«Қоғамдағыөмір»аттыүшіншітараудыңтақырыптықжоспарыоқушылардыңжағымдыойлаудағдыларыменадамдарарасындағықарым-қатынасбарысындатуындайтынэтикалықөмірлікқайшылықтарғасаналытүрде,байыппенқараудағдыларындамытуғабағытталған.Жоғарысыныпоқушыларынаесеюкезеңінеқадамбасқанжәнеөзжақындары,сыныптастарыныңғанаемес,соныменбіргеболашақкурстастарыменжұмыстағыәріптестерініңортасындадағибраттыжағдайқалыптастырудажауапкершілік шегін сезінетін адам тұрғысынан отбасындағы, ұжымдағы жәнеқоғамдағырөлітуралыөзкөзқарасынреттеуінетуракеледі.Тараудабағдарлама бойынша оқушылардың қоғамға қызмет етуі, тең дәрежелілік пенәділдік туралы, ер адам мен әйел адамның әлеуметтік рөлі туралы түсініктеріндамыту және тұлғаның өзіндік қалыптасуы, дүниетаным тәрізді ұғымдарментанысуыкөзделген.
 «Адамзат әлемі» атты төртінші тарауда оқушылардың адамзаттың мәденимұраларынаізгіліктіқатынасындамытуға,өздерініңадамдықболмысыменақиқатқажетудіңөзіндікжолынұғынуынаалғышарттаржасалған.Аталғантараудыңмазмұныменоқытуәдістерімаңыздыадамдықақиқаттыоқушылардыңжалпыадамзаттыққұндылықтартуралымәліметтерді,адамзаттың тарихи, мәдени және рухани жолын түсінуін, адамның бүгінгі жәнеболашақтағымұраттарын тереңіректүсініп қорытындылап, жүйелеуарқылытұжырымдауынкөздейді.Бұлтараудыңбағдарламасынзерделеужоғарғысыныпоқушыларыныңбастыадамиқұндылықтардыадамзаттыңтарихи,мәденижәнеруханижолытуралымәліметтердіжинақтаужәнежүйелеужолымен,оныңқазіріменболашағы,адамныңжоғарыбасымдықтарғаиеекендігінтереңұғынуыарқылыжүзегеасырылатындығыпайымдалады.Бейбітшіліккежәнеадамдарарасындағыкелісімгеқолжеткізудіңқажеттішартыретіндегіадамдардыбіріктіретінауызбіршіліктуралыоқушылардыңтүсініктерін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Аталған тарау орта мектептегіөзін-өзі тану курсының қорытынды бөлімі болып табылады және әр оқушыныңұлан-байтақ өмірлік кеңістіктегі өз рөлін, адамзаттың тұрмыстық міндеттерінатқарудағыалатынөзіндікорнынжәнеәркімніңеңбегіне,дарынынажәнешығармашылығына сұраныс болатындай болашақты құруды ұғына алуларынабағытталған.Осыныңбарлығыжоғарысыныпоқушыларынаадамүшінмаңызды«бақыт» дегентүсініктіңмәнінұғынуынакөмегінтигізеді.
10-11-сыныптардыңигеруінеұсынылыпотырғанбағдарламаныңөзгешелігібұрыноқығандарынжинақтауғабағытталған,үлкенөміргеаяқбасқан орта мектеп түлегіне қажетті жиынтық болып табылатын құзыреттілігінодан әрі дамыту мен орнықтыруды мақсат ете отырып, оқушылардың бастыжалпыадамзаттыққұндылықтартуралыбілімдерінтереңдетуболыптабылады.
Мұғалімсабақбарысында,оқытудыңәртүрлістратегияларынқолдануарқылымұғалімменоқушыныңарасындасенімділікатмосферасынқұрады.

1. сыныпты бітірген соң білім алушы адам өміріндегі жалпыадамзаттық,этномәденижәнеұлттыққұндылықтардыңөзарабайланысынжәнеарақатынасынтүсінеді;жағымдықарым-қатынасмәдениетінбіледіжәнекүнделіктіөмірдеісжүзіндекөрсетеалады;өзініңжәнебасқаадамдардыңкөзқарас,пікірлеріменқылықтарынталдап,сынитұрғыданбағалайалады;отбасындағыжағымдықарым-қатынасқұндылығын,отбасынқұружауапкершілігінсезінеді;өмірдіңмәнінтүсінугеұмтылады;өзініңжекеуақытынөзіжәнеқоғамүшінтиімдіұйымдастыраалады;әртүрлідереккөздеріненалынғанақпараттардысалыстырып,талдап,сынитұрғыданбағалайалады;өзпікіріменкөзқарастарынеркін,дәйектітүрдежеткізіп,негіздейалады,өзініңпікіріненалшақпікірлергетөзімділіктанытаалады;қоғамға қызмет етудің практикалық дағдыларына ие болады; өзінің азаматтықұстанымынқорғайды;басқаұлттарменконфессияөкілдеріне,адамныңқоғамдағы орны мен оның жеке қасиеттеріне қатыссыз құрмет пен төзімділіктанытады.
2. сыныптыбітіргенсоңбілімалушыадамүшінжалпыадамзаттық,рухани-адамгершіліктікқұндылықтардыңмаңызынтүсінеді;өзараадами

 қарым-қатынастардытаниаладыжәнеоныбағалайбіледі;командадаеңбектенебіледі,топпенұжымдаөзмәртебесінанықтайалады;адамөміріндегіотбасынқұрудыңмаңызынсаналытүсініп,есеюөміріндегіболашағынсезінеалады;өзініңмінез-құлқын,эмоцияларынбасқараалады;эстетикалықталғамға,жақсыәдеттергеие,жақсыәдеттерінкөрсетеалады,күнделіктіөмірдесұлулықзаңдылықтарынпайдаланады;өзойыменсезімдерінеркінжеткізеді;қоршағанәлемменүйлесімдіқатынасқұруғаұмтылады; өзінің ұстанымдары мен нанымдарын қорғай алады; қиянат жасаумен қатыгездікке қарсы тұрады; отбасында, ұжымда денсаулық сақтау ортасыжағдайларын жасау және қолдау үшін білімдері мен іскерліктерін қолданады;өзін-өзі жетілдіру үшін өмірлік жағдаяттарды шығармашылықпен және тиімдіпайдаланаалады;өзін-өзіқалыптастыруғаұмтылады;жалпыадамзаттыққұндылықтардыбасшылыққаалаотырып,өмірлікәртүрліжағдаяттардажауаптышешімдерқабылдайалады.
«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»оқупәні
Оқупәніжаратылыстану-математикалықжәнеқоғамдық-гуманитарлықбағыттардағы инварианттық компоненттің стандартты деңгейіндегі таңдау пәніболыптабылады.«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»пәнінжалпыбілімберетін мектептердің 10-11-сыныптарында оқыту Қазақстан РеспубликасыныңБілім және ғылым министрінің 2019 жылғы 7 наурыздағы № 105 бұйрығыменбекітілгенҮлгілік оқужоспарына сәйкес жүзегеасыралады.
«Кәсіпкерлік және бизнес негіздері» пәні кәсіпкерлік саласының негізгіұғымдарымензаңдарынзерделеуге,білімалушылардыңіскерлікойлауынқалыптастыруға,белсендіөмірлікұстанымдытаңдауға,қазіргіжағдайдаболашақтаөзбетіншеөмірсүругеарналғандағдылардықалыптастыруғабағытталған.
Оқуматериалыныңмазмұныоқупроцесініңгеймификациясы(ойынтехникасы)принциптерінежәне кейстікжұмысқанегізделген.
Геймификацияны(ойынтехникасын)кеңіненқолдануматериалдытүсінуді жеңілдетіп қана қоймай, сондай-ақ келешекте шынайы жағдайларғалайықтауғаболатыналғашқыпайдалыдағдылардықалыптастыруғабейімделген.
Кейстік(ситуациялық)оқытуәдісібіржағдайғастандарттыеместәсілдемелердіқолданып,креативтіліктанытуғашынайымүмкіндікбереді.
«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»оқулығыбойыншаоқытуPBL(ProjectBasedLearning)әдістемесінегізіндедеқұрылған.Сөзбесөзбұлтермин
«жобалық оқыту» деп аударылады. PBL әдістемесі әр оқушының оқу үдерісінебелсенді қатысуын білдіреді. Бұл ретте мұғалім барлық үдерісті үйлестіреді,бірақсоныменқатароқушыларғашығармашылықпендербесшешімдерқабылдауүшінеркіндікбереді,оқушыларәртүрлімәселелербойыншасарапшылардыңрөлінөзмойнынаалып,өздерінсынапкөреді.
Әдістеменіңнегізгіұғымы–«жоба».Оқушыларпәндіоқытудың11-сыныбының бірінші және екінші тоқсанында осындай «жобаны» дамытуытиіс.Алдыменоларөзкомандасынамамандардытартуғатырысатынстартаптыңнегізінқалаушысырөліндеөзінелестетукерек.Соданкейінолар
 басшылар,маркетологтар,зерттеушілерсияқтыөзстартаптарыменжұмысістейтін болады. Оларға өз клиентін зерттеуге, өз өнімінің прототипін жасауға,серіктестерді табуғажәне т.б.көптегенәрекеттер жасауынатуракеледі.
Оқушылар тапсырмаларды алып, оны орындау уақытын білетін болады.Басқаешқандайшектеулержоқ.Қандайөнімменайналысукерек,оныжылжытуүшінқандайәлеуметтікжелінітаңдасажақсыболады,олардыңбизнесіүшінкімүздіксеріктесболыптабыладыжәнет.б.осысекілдісұрақтарға алдын ала қайсысы «дұрыс» екеніне нақты жауап берілмейтіндіктен,мұндайтәсілде«дұрыс»-«дұрысемес»позициясынансоңғынәтижеемес,командалық жұмыс, команда мүшелерінің жобаға тартылу дәрежесі, олардыңкөрсеткен күш-жігері мен ынтасы, олардың іс-әрекеттерінің жалпы бағыты менқисындылығыбағаланады.
Нақты мәселеге шоғырлану оқушыларға қысқа уақыт ішінде зерттелетінмәселеніңкөптегенқыр-сырынбілугемүмкіндікбереді,осылайша,осыәдістеме бойынша егер нақты нұсқаулықтар, жұмысты бағалау критерийлері,шектеулі уақытты беріп, бірақ оны жұмыс стилінде және тәсілде шектемесе кезкелгенадамды белгілі бір жұмысқадайындауғаболады.
Жобалықжұмысоқушыларғаматериалдыңедәуірбөлігінқамтуға,өзжобасынжасауарқылыжаңабілімалуғамүмкіндікбереді.Әдістіңартықшылықтарынамыналарды жатқызуға болады:
Командалықжұмыс.Оқушыларболашақтауниверситетпенжұмыстақажетболатынкомандада жұмысістеудіүйренеді.
Коммуникативтік дағдылар. Оқушылар бірге жұмыс істейді, сондықтаноларғакомандада тиімдіқарым-қатынасжасауөте маңызды.
Сөздік қоры. Жобамен жұмыс істеу барысында оқушылар өз тілдік қорынайтарлықтай толықтырып үлгереді, сонымен қатар жобамен тығыз жұмыс істеукезіндезерделенгенсөздерқарапайымоқыпжаттағанғақарағандажақсымеңгеріледі.
Нәтижеге бағдарлану. Көптеген түлектерге жұмыс процесіне бейімделуқиын,өйткеніондажұмыстардыорындаумерзіміқатаңесепкеалынады.Оқушыларкүйзеліске,толқуғаұшырап,асыққаннанжұмыссапасызардапшегеді, ал жұмыс мерзімінде орындалмай қалуы мүмкін. PBL әдісі бойыншажұмысуақытпенқатаңшектеледі,ал жұмыстыбағалаукезіндекомандалықорындау есепке алынады. Сондықтан жобамен жұмыс кезінде оқушылар қатаңдедлайндарғаүйреніп,жұмыссәттерінеңсеріп,орындалатынжұмыстыңсапасынанұқсанкелтірмей,нәтижегешоғырлануға үйренеді.
Міндеттердібөлебілу,тапсырмалардыберу(делегирлеу)жәнесенімбілдіру,көшбасшылыққасиеттер.Жобаныорындаукезіндеоқушыларғакоманда мүшелері арасында міндеттерді дұрыс бөлу қажет, өйткені олардыңәрқайсысында әр түрлі күшті және әлсіз жақтары, түрлі интеллект, мотивацияжәне темпераменттері бар. Біреулерге сандарға немесе ұсақ-түйек бөлшектергемән берілетін жұмысты сеніп тапсырған жақсы болады, біреулері монотондыжұмыспен айналыса алмайтын шығармашылық тұлға, кейбіреулері бір мезгілдебірнешеміндеттердіорындайалады,бірақбірмәселегешоғырланукезіндеқиындықтарғатапболады.Командамүшелерірөлдердіөзарабөлуге,бір-біріне
 сенімбілдіругеүйренеді.Сондай-ақоларкімніңкөшбасшырөлінатқараалатынынтүсінедіжәнекөшбасшылыққасиеттергеиеболудыүйренеді.

• Жауапкершілік.Әркомандамүшесініңөзжауапкершілікаймағыболғандықтан, өз міндеттерін орындамау команданың барлық жұмысына терісәсер етуі мүмкін. Жұмыстың бағасы командалық болғандықтан, жұмыстың өзбөлігінжақсы жасауәр адамның мүддесі.

Тәжірибекөрсетіпотырғандай,PBLәдістемесіненгізгенненкейіноқушылардыңоқупроцесінеқатысуыұлғайып,сабаққақатысуыартады.Мұғалім оқушыларға тек қана көмектеседі, тәлім мен кері байланыс береді, бұлреттеоқушылардыңшешімқабылдаупроцесінеараласпау,олардыңөздеріқандай шешім дұрыс болатынын анықтауға ынталандырады, яғни білім берупроцесінежауапкершілікоқушылардыңөзінежүктеледі.
PBLәдісіқандайдабірқосымшақұралдардынемесетехникалықжабдықтарды талап етпейді. Бірақ мұғалімнен ынта-ықыласты, шығармашылықкөзқарасты,стандарттыемесойлаудыжәнеоқушыларғақатыстыкеңесші-тәлімгер позициясын алуды талап етеді.
Нәтижесінде оқушылар нақты міндеттерді, өмір мен бизнестен алынғанкейстердішешудіүйренеді.PBLоқушыларғаолардыңәлеуетінашуғамүмкіндікбередіжәнеоқушыларға өзініңшынайыжобаларыменкомандаданақтыжұмыс жасаутуралы түсінік береді.
«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»оқупәнініңерекшеліктері:

• пәнді Қазақстанның кәсіпкерлігі тәжірибесі мен ерекшеліктерінің, дамутарихыменқалыптасуыныңнегіздерінесүйенеотырып,оқупәнінқұру;
• өмірліксаналыұстанымдардыжәнеөзәрекетібойыншажасағантаңдауына жауапкершілікпен қарау ұстанымын қалыптастыру үшін коучингтіктәсілдемелерді қолдану;
• Қазақстандық және әлемдік нарық жағдайларындағы кадрлық үрдістертұрғысынан талапетілетін ХХІғасыр дағдыларынқалыптастыру.

Оқытуміндеттері:

• оқушылардың   кәсіпкерлік    пен    бизнестің    теориялық             негіздерінқалыптастыру;
• оқушылардың жеке қаржылық сауаттылықтың тәжірибелік дағдыларынмеңгеруі;
• оқушыларда  өз  жетістіктері   мен   өмірлік  ұстанымдарына             қатыстыжауапкершіліксезімін қалыптастыру;
• оқушыларда кәсіпкерлік ойлауды және өз әлеуетін жүзеге асырумүмкіндіктерінкөребілубіліктілігінқалыптастыру;
• бизнес-идеялардыойлаптабудағдыларынқалыптастыружәнеолардыкәсіпкерлікәрекетдеңгейінедейіндамыту;
• бизнес-модельдеудағдыларындамытужәнебизнестіңөміршеңдігінарттырумақсатындабәсекелестіктіңқұбылмалыжағдайларынабейімделебілу;
• зерттеу    дағдыларын   қалыптастыру    және    заманауи             ақпараттықтехнологиялардықолдану.

Оқупәнініңмазмұнындағы10-сыныптың4бөлімітоқсанғасәйкесбөлінген.
 «Экономикалыққұбылысретіндегікәсіпкерлік»атты1-бөлімбілімалушыларды«Кәсіпкерлікжәнебизнес»пәнімен,қажеттітерминологияментаныстырады,экономикажәнетұлғақұзыреттілігіпризмасыарқылыкәсіпкерлік мәнін қарастырады, кәсіпкерлікті бизнес терминіненажыратудыүйретеді.
«Замануижағдайлардағыкәсіпкерлік» атты 2-бөлім білімалушылардыкәсіпкерліктіңәртүрліформаларыментаныстырып,заманауикәсіпкерліктеқандай инновациялар мен трендтер бар екенін және өз ісін ашу үшін қандайқадамдар жасау керектігін біледі, стартап ұғымдарымен, бизнес-модельдеріменжәнестартапидеологиясыментанысады.Бұлбөлімдебілімалушыларбәсекелестіктің не екенін және бәсекелестік стратегияларының түрлерін, бағақалыптастыру құрылымын сипаттауды, бағасаясатының мәнін түсінуді жәнебағастратегияларын ажыратудыүйренеді.
«Әрекеттегі маркетинг» атты 3-бөлім FMCG секторының нақтыжұмысістептұрғанотандықтауарөндірушілерінегізіндетауарлардыжылжытумаркетингін зерделеуді қарастырады. Оқушылардың біріккен топтары нақтыөндірушіні және оның ұсынатын өнімдері ішінен біреуін таңдайды. Алынғанбіліммендағдылардықолданаотырып,оқушыларжаңатауарлардыигерунемесекөлемінарттырумақсатындаөнімдібаламалыжылжытубойыншакреативтіидеяларды қалыптастырады.
«Ойлаудизайны»атты4-бөлімбизнес-шешімдердііздеугеклиенткебағытталғандизайн-ойлаусияқтытәсілдіңерекшеліктерінқарастырады.Тоқсанның басында мұғалім ұсынған тізімнен бизнес-мәселені таңдап, оқушыдизайн-ойлау әдіснамасын: эмпатияны, талдау мен синтезді, идеяларды ойлаптабуды, прототип жасау мен тестілеуді қолдана отырыпбүкіл тоқсан бойыжұмысжасайды.Оқушыларөндірушілерменөзараіс-әрекетжасаудажәнежобалау жұмыстарын орындауда нақты тәжірибе алады. Өндіруші үшін бұлтиімді,себебікөктемніңүшайындакомпаниясытуралыақпараттыңжариялануы және өнімдерінің бүкіл Қазақстан бойынша тегін жарнамалануынамүмкіндік алады. Ал мемлекет экономикасы үшін – бұл отандық өндірушініқолдау.
Жалпы білім беретін мектептердің 11-сыныбына арналған «Кәсіпкерлікжәне бизнес негіздері» оқу пәні басқа бағыттарға басымдықтар бере отырып,оқытупроцесінеарналғанәдіс-тәсілдеріменерекшеленеді.Академиялықбілімнің орнына практикалық дағдыларды алуға үлкен назар аударылады, бұлоқушылармен өзара іс-әрекеттің белсенді түрлерінің басым екенін көрсетеді.ОқытупроцесініңөзіLife-longlearning(өмірбойыүздіксізоқыту)тұжырымдамасынажауапберетінтұрақтыжәнетиімдімінез-құлықүлгісінқалыптастыраалатынтабиғижәнеүздіксізқұбылысболыптабылады.
Оқупәнінің11-сыныптағыбіліммазмұны4бөлімдіқұрайды:
«Стартап акселератор-1» және «Стартап акселератор-2» атты алғашқы екібөлімі бизнес-моделдеумен таныстырады, сондай-ақ стартап жобаның құрылуыкезінде қажетті болатын әлеуметтік дағдыларды қалыптастырады. Білім алушыбелгілібірбілімдергеиеболаотырып,өзбизнес-идеясынқалыптастырады
 және оны бизнес-акселератор принципі бойынша нақты бизнеске айналдыруүшінқажеттіқұралдарды меңгереді.
«Кәсіпкердің өзін-өзі жетілдіруі» атты 3-бөлімі оқушыларда қаржылықсауаттылықнегіздерінқалыптастыратынәлеуметтікдағдылардыдамытудыжалғастырып,отбасыныңжекеқаржылықжоспарынтиімдіүйлестіребілужолдарын үйретеді, банк жүйесімен және халықаралық нарықпен таныстырады.Бөлімніңнегізгіерекшелігі—оқушылардемо-шоттыпайдаланаотырып,Қазақстанныңқорбиржасының(KASE)нақтымәліметтерінегізіндеойынплатформасыарқылыинвестициялаудағдыларынмеңгереді.Соларқылыталдайбілуқабілетіартып,оқиғалардыңмәнін,олардыңэкономикалықкөрсеткіштергеықпалынтүсінеді.
«Даму стратегиясы» атты 4-бөлімі білім алушылардың назарын нарықтыңдамуболжамдарынааударады.Мақсатқоюдағдыларын,бизнестіңауқымымен,халықаралықбизнеспен, жекестратегияментанысудыүйретеді.Қазақстанөнімініңхалықаралықнарықтарғашығустратегиясыныңжекепайымынқалыптастырады.Бұлбөлімтұтынушыларменкәсіпкерлердіңқұқықтарын қорғауға бағытталған мемлекет және қоғамдық ұйымдар жүзегеасыратыншараларкешенімен таныстырады.
10-11-сыныпта «Кәсіпкерлік және бизнес негіздері» пәні бойынша оқужүктемесінің көлемі әр бағыт бойынша аптасына 2 сағатты, оқу жылында 68сағаттықұрайды.
Тоқсандағы бөлімдер бойынша және бөлімдер ішінде сағаттарды бөлудімұғалімніңқалауына қарайөзгертуге болады.
«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»пәнібойыншажиынтықбағалаужүргізілмейді. Формативті бағалау пәнді оқу барысында білім алушылардыңоқужетістіктерінемониторингжүргізужәнеоқуүдерісіндеоларғақолдаукөрсетумақсатындажүргізіледі.Тоқсанменоқужылыныңсоңында
«есептелді»(«есептелгенжоқ»)қойылады.
10-11-сыныптарда «Кәсіпкерлік және бизнес негіздері» оқу пәні бойыншасынақ қою талаптары «Дене шынықтыру», «Музыка», «Көркем еңбек», «Өзін-өзі тану», «Кәсіпкерлік және бизнес негіздері», «Графика және жобалау» оқупәндерібойыншасынаққоюталаптарыәдістемелікұсынымдарындакелтірілген.Әдістемелікұсыныстарwww.nao.kzсайтта қолжетімді.
 
 
  «Графикажәнежобалау»оқупәні
«Графикажәнежобалау»пәніүлгілікоқужоспарыбойыншажаратылыстану-математикалықбағыттағыстандарттыдеңгейдіңтаңдаупәніболыптабылады.
«Графикажәнежобалау»оқу пәнібойыншаоқу жүктемесініңкөлемі:10-11-сыныпта–аптасына 2сағаттан,оқужылында68 сағаттықұрайды.
«Графикажәнежобалау»оқупәніноқытудыңмақсаты–білімалушылардыңбейнелеутеориясыныңнегіздерін,проекциялаужәнеграфикалық үлгілеу әдістерінің заңдылықтарын білу, жобалау, шығармашылыққызметтің дамуына, графикалық мәдениет пен дәстүрлі және қазіргі заманғыграфикақұралдарыменжұмысістеудағдыларынқалыптастыруғаықпалету.
Жаңартылғанбіліммазмұныненгізуаясындамектептегіоқупроцесінжүргізужоспарлардың келесі түрлеріарқылыжүзеге асырылады:

• ұзақмерзімдіжоспар;
• ортамерзімдіжоспар;
• қысқамерзімдіжоспар.

ҰзақмерзімдіжоспарҮлгілікоқубағдарламасынақосымшаретіндеберіліп,оқубағдарламасыменбіргебекітілгенқұжат.Ұзақмерзімдіжоспардаәрсыныпбойыншаанықталғаноқытумақсаттарыныңжүйесінтоқсандарғабөлінген.
Әртоқсандакөрсетілгеноқыту мақсатысол тоқсандаөтіледіжәнеолкелесі тоқсанға көшірілмейді. «Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімненкейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағыбақылауды, оларды аралық және қорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2008жылғы18наурыздағы№125(өзгерістер мен толықтырулар 2020 жылдың 28 тамызында №373 бұйрықпененгізілген)бұйрығынасәйкес«Графикажәнежобалау»пәнібойыншажиынтықбағалау өткізілмейді.
Осығанорай,Ұзақмерзімдіжоспарөзгеріссізалынады.
Орта мерзімді жоспарларда мұғалімдер үшін тақырыптар мен бөлімдербойынша сабақтар өткізу, сабақтарда оқушыларды ұйымдастыру ұсыныстарыберілген,сондай-ақоқытуресурстарықосылған(интернет,мәтіндер,жаттығулар, бейне мен аудиоматериалдары және т.б.). Оқытудың мақсаттарыментәсілдеріненегізделгенжоспарлардамұғалімдерүшінәрбірбөлімментақырыптардыөткізу,оқушылардыңсабақтабілімалуынұйымдастырубойыншаұсынымдары,соныменбіргеоқуресурстарыенгізілген(интернет,мәтіндер,жаттығулар,бейнежәнеаудиоматериалдары т.б.).
Ортамерзімдіжоспарлардыңоқубағдарламасынсабақтардыңжүйелісериясынақұрылымдайтынмұғалімдертобынемесежекемұғалімжүзегеасырады.Ортамерзімдіжоспарұзақмерзімдіжоспарменанықталғанбағдарларды нақтылайды және ең қысқа мерзім аралығында жүзеге асырылады.Ортамерзімдіжоспарлардабелгіленгенкезеңгеарналғаннегізгіміндеттертұжырымдалады.Ондаәрбіртоқсанғанемесебөлімгеарналғаноқытутақырыптарыкөрсетіледі.Бөлімдерішіндесағаттардыбөлуді,сондай-ақмұғалімніңқалауына қарайөзгертуге болады.
 Қысқа мерзімді сабақ жоспарын әзірлеу үшін «Орта, техникалық жәнекәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізуүшін міндетті құжаттардың тізбесін және олардың нысандарын бекіту туралы»ҚР БҒМ2020 жылғы 6 сәуірдегі № 130 бұйрығының 7-қосымшасында берілгенорта білім беру ұйымдарының педагогіне арналған сабақ жоспарының немесеқысқамерзімдіжоспарының нысаны алынады.
Сабақты әзірлегенде оқушылар мақсаттарға бір сабақта емес, сабақтарциклі арқылы қол жеткізетінін есте сақтау керек. Сонымен бірге жұмыстыңтізбектік кезеңдерін ұйымдастыру, әр сабақты өту мен оқытудың мақсаттарынайқындау,сабақберу меноқытудыңнәтижелерінөлшеу әдістемесінбекіту,күтілетіннәтижелергеқолжеткізумақсатындаоқытуменсабақберудіңміндеттерін айқындау, оқытудың барлық кезеңінде мақсатқа бағытталған оңдинамиканы қамтамасыз ету, барлық білім алушыларды оқыту процесіне тартумақсатындастратегиялық жоспарлауміндетті.
Тізбекті сабақтарды жоспарлауға байланысты сабақтың өту және оқытумақсаттарынреттеуді айқындайтынкелесі сұрақтар туындауытиіс:

• Сіздіңойыңызшабілімалушыларқандайбілімдімеңгеруітиіс?
• Білімалушыларқандайнегізгіидеялардыұғынуытиіс?
• Білімалушыларқандаймәселелердізерттеуіжәнеталдауытиіс?
• Мәселен,оқытумақсаттары (Блумбойынша).

Білім алушылар: … біледі. … түсінеді. ... ойланады. Бұл бағдарламаныңидеясын, аталған тәжірибенің ықпалын, өзгерістерін есепке ала отырып өзініңсабақөтутәжірибесіне енгізуінемүмкіндік береді.
Тізбекті сабақтарды жоспарлау мұғалімнің мыналарды түсінуіне ықпалетеді: тізбекті сабақтар кім үшін жоспарлануда, ең алдымен нені үйрету қажетжәнебағалаудыңқандайтәсілінпайдалануқажет?
Пәндімеңгерубарысындабілімалушылардыңоқужетістіктерісынақтүріндебағаланады.
 
 
                                  «ДЕНЕШЫНЫҚТЫРУ»БІЛІМСАЛАСЫ                       
«Денешынықтыру»оқу пәні
«Денешынықтыру»пәнретіндежалпыбілімберетінмектептемаңыздырөлатқарып,оқушыныңжалпыадамзаттықмәдениетсаласындаөзін-өзібелсендішығармашылықкөрсетугедайынтұлғаретіндеқалыптасуынаықпалетеді.
 Оқупәнініңмақсаты:оқушылардыңбойындаөзденсаулығынақамқорлықпенқарауғақажеттіліктіқалыптастыру,денефизикалықжәнепсихикалық қасиеттерді жүйелі дамыту, салауатты өмір салтын ұйымдастырудаденешынықтыруқұралдарыншығармашылық тұрғыданқолдану.
Оқупәнініңміндеттері:

1. денсаулықты нығайту, негізгі дененің физикалық сапаларын дамытужәне ағзаның қызмет ету мүмкіндіктерін арттыру; базалық спорт түрлерініңтехникалық-тактикалықәрекеттерін жетілдіру;
2. өзденсаулығынақамқорлықпенқарау,онынығайтужәнесақтауқажеттіліктерінтәрбиелеу;
3. денешынықтыружәнеспорттыңпайдаболутарихымендамуерекшеліктері,салауаттыөмірсалтындамытудағырөлітуралыбілімдеңгейлерінигеру;
4. оқужәнежарыскезіндегіұжымдыққарым-қатынаспенынтымақтастықтыорындаужәнежекетұлғаныңоңқасиеттерінтәрбиелеу.

«Денешынықтыру»пәніноқытупроцесіндебілімалушыларға:

1. жекетазалықережелерінсақтауқажеттілігінтүсінуге;пәндікбілімдерін,шеберліктерімендағдыларынкүнделіктіөмірлеріндеқолдануға;
2. денежаттығуларыныңадамныңфизикалықжәнеэнергетикалықжүйелерінеәсерінбілуге;
3. жекебаспенморальдық-өнегелілікқасиеттеріндамытудыңмаңыздылығынжәнеәділбәсекелестікпенөздерінүздіксіздамытудыңқажеттілігінтүсінуге;
4. өзініңденедамуынжетілдірудеқимыл-қозғалысқұзыреттіліктерінжақсартуқажеттіліктерінбағалауға;жалпы,кәсіптік-қолданбалыжәнесауықтыру-түзетубағытындағыденежаттығуларыменшұғылданудыңмаңыздылығынбағалауға мүмкіндік береді.

Денешынықтырупәнініңоқужүктемесі:

1. 10-сынып–апасына3сағат,барлығы102сағатты;
2. 11-сынып–аптасына3сағат,барлығы102сағаттықұрайды.

Оқубағдарламасыныңқұрылымыменмазмұныекібөлімнентұрады:

1. «Денешынықтырутуралыбілім»(ақпараттықкомпонент);
2. «Дененіжетілдіружәнешеберлік»(әрекеттіккомпонент).

«Денешынықтырутуралыбілім»бөлімініңмазмұныадамныңтанымбелсенділігініңдамуытуралы негізгі түсініктерінесәйкес:

1. «Қазақстандағыспортпенденешынықтырудыңдамутарихы»;
2. «Қазіргіқоғамдағыспортжәнеденешынықтыру»;
3. «Адамныңденемәдениеті»тақырыптарынқамтиды.

«Денешынықтырутуралыбілім»бөліміндеҚазақстандағыспортпенденешынықтырудыдамытудың,республикадағыұлттықспорттүрлерініңқалыптасуы,қазіргіқоғамдағыденешынықтырудыдамытудыңнегізгібағыттары, белсенді демалысты ұйымдастыру жолдары және дене шынықтыруқұралдарыныңкөмегіменадамденсаулығыннығайтутәсілдерітуралымәліметтеренгізілген.Бұлбөлімдеденежәнеспорттықдайындықтардыңнегізгітүсініктері,өзбетіменденешынықтыружаттығуларыменайналысуды
 ұйымдастыру мен өткізу ерекшеліктері жан-жақты ашылып көрсетілген жәнеқауіпсіздіктехникасынқадағалаументалап етудіңережелері берілген.
«Дененіжетілдіружәнешеберлік»бөлімібілімалушылардыңденешынықтыружәнетактикалықдаярлықтарыншыңдауғабағытталғанжәнеаталғанбөлімдеарнайыденедайындығықұралдарытуралыақпараттарберілген.Бағдарламадаарнайықұралдарретіндеқолданбалымаңызғаиеболатын базалық спорт түрлерінің (гимнастика негіздері, жеңіл атлетика, спортойындары,шаңғыжәнежүзу)денежаттығуларыменқимыл-қозғалысәрекеттеріұсынылады.
Вариативтік компонент дене шынықтыру мұғалімі спорттық ойындардытереңдетіп оқыту мақсатында оқытудың заманауи әдістері мен педагогикалықтехнологияларынқолдануғажәнеенгізугебағдарлайды.Вариативтіккомпоненттінақтыбілімберуұйымы,материалдықбазасыменөңірдіңорналасуерекшеліктерін,білімалушыныңқызығушылықтарынжәнеоқытушыларұжымыныңмүмкіндіктерінескереотырыпденешынықтырумұғалімі әзірлейді.
Бағдарлама талаптарына және әрбір білім алушының жеке мүмкіндіктерімен жыныстық даму ерекшеліктерін бағамдай отырып, мұғалім өздігінен жекеталаптарқойып(қорытындытапсырмалар),талаптардыңөзіндікшкаласынқұруынажәнесолбойыншабілімалушылардыңжылдықүлгерімдерінбағалауына болады. Бұл тәсілді қолдану дене шынықтыру мұғаліміне оқыту-үйретудіңбарлықкезеңдеріндеоқушылардыңдамудеңгейлерініңжекежасерекшеліктерінескереотырып,сабақүлгерімдеріншынайыбағалауғамүмкіндікбереді.«Денешынықтыру»пәнібойыншажиынтықбағалауөткізілмейді. «Дене шынықтыру» пәні бойынша тоқсан, жарты жылының жәнеоқужылыныңсоңында«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)дегенбелгіжазылады.
Ортамектептегіденешынықтырудыңпедагогикалықжүйесінұйымдастырудыңнегізгітүрлері:

1. денешынықтырусабақтары;
2. оқукүндеріндеұйымдастырылатынденетәрбиесіжәнесауықтыруіс-шаралары;
3. спорттықжарыстарменмерекелікшаралар;
4. спорттықүйірмелер;
5. денежаттығуларыменөздігіненшұғылдану(үйтапсырмалары).

Денешынықтырусабақтарыбілімалушылардыңденешынықтырупәнінің мазмұнын игеру процесіндегі іс-әрекеттерін ұйымдастырудың негізгітүрі болып табылады.
Бұлбағдарламамектептедененіңшынығуыменадамгершіліккетәрбиелеудің кешенді жүйесін құрайтын дене шынықтырудың барлық негізгінысандарының мазмұнын қамтиды және бұл міндеттерді барлық оқу жылындарет-ретіменшешугемүмкіндікбереді.Бағдарламаныңәрбірүшіншісағатыбілім алушылардың белсенділігін арттыруға (спорт және қозғалмалы ойындарсанынкеңейтуарқылы)және сауықтырупроцесінебағытталған.
 Ортабілім(бастауыш,негізгіорта,жалпыортабілім)берудіңМемлекеттікжалпыбілімберустандартынасәйкесбағдарламадабілімалушыларды гендерлік қағидат бойынша дене шынықтыру сабағын (қалалықжерде – әрбір топта 8-ден кем емес ұлдар (немесе қыздар), ал ауылдық жерде –5-тенкемемесұлдар (немесеқыздар)болғанда)жекеоқытуқарастырылған
Оныоқупроцесінұйымдастырғанкездеескеруқажет.
«Денешынықтыру»оқу пәнініңмазмұны.10-сынып.
1) Тақырыптық жоспар «Бағдарламаның бөлімдерінің жылдық сағаттарсанынтоқсандарғабөлу» (94-кесте).

1. кесте.Тақырыптықжоспар

Бағдарламабөлімдері	Бағдарламабөлімдері	Оқутоқсандары.Сағаттарсаны
		1	2	3	4	Σ
Базалық	1. Жеңілатлетика	7	-	-	7	14
	2.Спортойындары	15	8	15	7	45
	Футбол	8	-	-	7	15
	Баскетбол	-	8	7	-	15
	Волейбол	7	-	8	-	15
	3.Гимнастика	-	9	-	-	9
	4.Шаңғыдайындығы*	-	-	10	-	10
	5.Жүзу**	-	-	-	6	6
	Базалық компонент бойыншасағаттарсаны:	22	17	25	20	84
Вариативтік	Вариативтік бөлім нақты спорттықойындарды тереңдетіп оқытудабілім беру ұйымдары футболды,волейболды, немесе баскетболдытаңдауыарқылы жүзеге асырылады	4	5	5	4	18
Оқужылыбойыншасағаттарсаны:		26	22	30	24	102

Ескерту:
*– Қарсыз аудандарда шаңғы дайындығы сабақтарының орнына жалпы төзімділіктідамытуға сауықтыру жүгіру сабақтары мен басқа да аэробты жүктеме жаттығуларынқолдануұсынылады.
**– Жүзу сабағын өткізу мүмкін болмаған жағдайда, бағдарламаның жүзу бөлімініскеасыруғаарналғануақыттыспорттықдағдыларынжетілдіруүшін,мектептіңпедагогикалықкеңесініңшешіміменоныңорнынаденешынықтырудыңспорттықойынтүрлерінқолдануұсынылады.

1. кесте.10-сыныпбілімалушылардыңденедайындықтарынбағалаукестесі (ербалалар).

Сынақтүрлері	Денедайындығыныңдеңгейі
	Х (орташаландырылған)	төмен	орташа-дантөмен	орташа	орташа-данжоғары	жоғары
30 м жүгіру	4,9	5,6	5,5 – 5,3	5,2 – 4,6	4,5-4,3	4,2
Бір орыннанұзындыққасекіру	213	190	191 -201	202-224	225 -235	236

 

Нығыздалғандопты екі қолменбастанасыра лақтыру	611,0	434,0	435-522	523-699	700-785	786,0
3×10мқайталап жүгіру	8,3	9,1	9,0 – 8,7	8,6 –7,8	7,7-7,4	7,3
Қолдың білезікбуыныныңдинамометриясы (оңқолмен)	42,0	33,0	34,0 –37,0	38,0-46,0	47,0-50,0	51,0

1. кесте.10-сыныпбілімалушылардыңденедайындықтарынбағалаукестесі (қызбалалар).

Сынақтүрлері	Денедайындығыныңдеңгейі
	Х (орташаландырылған)	төмен	орташа-дантөмен	орташа	орташаданжоғары	жоғары
30 м жүгіру	5,4	6,3	6,2 – 5,9	5,8 – 5,0	4,9-4,6	4,5
Бірорыннан ұзындыққасекіру	170,0	146	147-160	161 – 181	182 – 194	195
Нығыздалғандопты екі қолменбастанасыра лақтыру	497,0	372	373-434	435-559	560-621	622,0
3×10мқайталап жүгіру	9,1	10,0	9,9 – 9,6	9,5 –8,6	8,5 –8,1	8,0
Қолдың білезікбуынының динамометриясы(оңқолмен)	26,0	19,5	20,0 –22,5	23,0-29,0	29,5-32,0	32,5

«Денешынықтыру»оқу пәнініңмазмұны.11-сынып.
1)Тақырыптықжоспар«Бағдарламаныңбөлімдерініңжылдықсағаттарсанынтоқсандарғабөлу».

1. кесте.Тақырыптықжоспар

Бағдарламабөлімдері	Бағдарламабөлімдері	Оқутоқсандары.Сағаттарсаны
		1	2	3	4	Σ
Базалық	1.Жеңілатлетика	7	-	-	7	14
	2.Спорт ойындары	15	8	15	7	45
	Футбол	8	-	-	7	15
	Баскетбол	-	8	7	-	15
	Волейбол	7	-	8	-	15
	3.Гимнастика	-	9	-	-	9
	4.Шаңғыдайындығы*	-	-	10	-	10
	5.Жүзу**	-	-	-	6	6
	Базалықкомпонент бойыншасағаттарсаны:	22	17	25	20	84

 

Вариативтік	Вариативтік бөлім нақтыспорттық ойындардытереңдетіпоқытудабілімберу ұйымдарыфутболды, волейболдынемесебаскетболды таңдауыарқылыжүзегеасырылады	4	5	5	4	18
Оқужылыбойыншасағаттарсаны:		26	22	30	24	102

Ескерту:
*–Қарсызаудандардашаңғыдайындығысабақтарыныңорнынажалпытөзімділіктідамытуғасауықтыружүгірусабақтарыменбасқадааэробтыжүктемежаттығуларынқолдануұсынылады.
**– Жүзу сабағын өткізу мүмкін болмаған жағдайда, бағдарламаның жүзу бөлімініскеасыруғаарналғануақыттыспорттықдағдыларынжетілдіруүшін,мектептіңпедагогикалықкеңесініңшешіміменоныңорнынаденешынықтырудыңспорттықойынтүрлерінқолдануұсынылады.

1. кесте.11-сыныпбілімалушылардыңденедайындықтарынбағалаукестесі(ербалалар).

Сынақтүрлері	Денедайындығыныңдеңгейі
	Х (орташаландырылған)	төмен	Орташа-дантөмен	орташа	орташа-данжоғары	жоғары
30 м жүгіру	4,7	5,2	5,1 – 5,0	4,9 – 4,5	4,4-4,3	4,2
Бірорыннан ұзындыққасекіру	220	197	198-208	209 – 231	232 -244	245
Нығыздалған допты екіқолменбастанасыра лақтыру	713	540	541-626	627-799	800– 885	886
3х10 мқайталапжүгіру	8,0	8,7	8,6 – 8,4	8,3 –7,7	7,6-7,3	7,2
Қолдың білезікбуыныныңдинамометриясы (оңқолмен)	43,5	35	36-39	40-48	49 – 52	53

1. кесте.11-сыныпбілімалушылардыңденедайындықтарынбағалаукестесі (қызбалалар).

Сынақтүрлері	Денедайындығыныңдеңгейі
	Х (орташаландырылған)	төмен	орташа-дантөмен	орташа	орташа-данжоғары	жоғары
30 м жүгіру	5,4	6,3	6,2 – 5,9	5,8 – 5,0	4,9-4,6	4,5
Бір орыннанұзындыққасекіру	172	143	144-157	158 – 182	183 – 197	198

 

Нығыздалған допты екіқолмен бастан асыралақтыру	514	373	374– 443	444– 584	585 – 654	655
3х10 мқайталапжүгіру	9,0	9,9	9,8 – 9,5	9,4 –8,6	8,5 –8,1	8,0
Қолдың білезікбуыныныңдинамометриясы (оңқолмен)	28	20,5	21 –24,5	25-31	31,5–34	34,5

«Денешынықтыру»пәнібойыншажиынтықбағалауөткізілмейді.«Денешынықтыру»пәнібойыншатоқсан,жартыжылдыққажәнеоқужылыныңсоңында«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)дегенбелгіжазылады.
Сабақтың,сабақтантысжәнесыныптантысіс-шаралардыңтәрбиелікмақсатын
«МәңгілікЕл»идеясыменұштастырыпжүзегеасыруұсынылады.
«Дене шынықтыру» пәні бойынша сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыружәне жоспарлау барысында 2021-2022 оқу жылында мерекеленетін мерейтойлықшараларғакөңілбөлуұсынылады.
«Дене шынықтыру» пәні сабақтарын ұйымдастыру және өткізу мәселелерібойыншамұғалімдергеәдістемеліккөмеккөрсетумақсатындаЫ.Алтынсаринатындағы Ұлттық білім академиясы әзірлеген әдістемелік ұсынымдар академиясайтынаорналастырылған(nao.kz).
«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»оқупәні
Оқу бағдарламасы «Білім берудің барлық деңгейінің мемлекеттік жалпығаміндеттібілімберустандарттарынбекітутуралы»ҚРБҒМ2018жылғы31қазандағы № 604 бұйрығымен бекітілген Жалпы орта білім берудің мемлекеттікжалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленген (Нормативтік құқықтық актілердімемлекеттіктіркеу тізілімінде№17669болыптіркелген).
ҚРбілімберуұйымдарындаалғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықтыжастарғаұйымдастыружәнеөткізуүшінтөмендекөрсетілгенқұжаттар негіз болыптабылады:

1. «Әскериқызметжәне    әскери   қызметшілердің   мәртебесі    туралы»ҚР2012жылғы16ақпандағы Заңы;
2. «Бастапқыәскеридайындыққағидаларынбекітутуралы»ҚазақстанРеспубликасы Қорғаныс министрінің 2017 жылғы 12 шілдедегі № 347 бұйрығы(Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15725 болыптіркелген);
3. «Көлік құралының сәйкестендіру нөмірі бойынша көлік құралдарыныңжекелегентүрлерінмемлекеттіктіркеужәнеесепкеалу,Механикалықкөлікқұралдарынжүргізушілердідаярлау,Емтихандарқабылдаужәнежүргізушікуәліктерін беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ішкі істерминистрінің2014жылғы2желтоқсандағы№862бұйрығы(Нормативтікқұқықтықактілердімемлекеттіктіркеутізілімінде №10056болыптіркелген).

Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықменшіктүріменведомстволықбағыныстылығынақарамастан,барлықтиптегіжалпыбілімберетін
 мектептердеәскергешақырылуғадейінгіжәнеәскергешақырылужасындағыбілім алушыжастардыңміндеттіоқытылатынпәніболыптабылады.
«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»оқупәні–білімалушыларды отаншылдық рухқа және Отанды қорғауға дайын болуға тәрбиелеугебағытталған пән. Ол білім алушылардың төтенше жағдайларда әскери іс негіздеріменадамныңөмірқауіпсіздігіәрекетібойыншабілімалуынажәнеәскериқызметтіңдағдыларынмеңгеругемүмкіндік береді.
ҚР жалпы білім беретін мектебінің 10-11-сыныптарына арналған «Алғашқыәскери    және     технологиялық    дайындық»    пәнін     оқыту      ҚР      БҒМ2020 жылғы «21» сәуірдегі № 154 бұйрығына қосымша, ҚР Білім және ғылымминистрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына 425-қосымшамен бекітілгенжаңартылғанмазмұндағыүлгілікоқубағдарламасы(жаратылыстану-математикалықбағыттағы,қоғамдық-гуманитарлықбағыттағы)арқылыжүзегеасырылады.
Пәнніңмақсаты–білімалушығамемлекеттіқорғаунегіздерітуралыойының қалыптасуын, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің арналуынжәне түрлері мен ерекшеліктерін түсіндіру, әскери қызметтің маңызын, ҚазақстанРеспубликасыныңәразаматыныңқасиеттіпарызыжәнеміндетіноқыту.
Пәнніңміндеттері:

1. әскери анттың, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері жарғыларыныңнегізгіталаптары туралы білімінқалыптастыру;
2. әскери бөлімдердің қару-жарағы мен әскери техникасы, жеке құрамныңөміріменжәнеорналасуыментаныстыру;
3. қажеттіәскерибілімменпрактикалықдағдылардыақпараттықтехнологияныпайдаланаотырыпробототехникада,дөңгелектімашиналардыжүргізудің негіздері және төтенше жағдайда адам өмірі қауіпсіздігі негіздеріндеқалыптастыру;
4. жастарға қазақстандық патриотизм мен Отанына деген адалдық сезіміндарытуғатәрбиелеу;
5. әскериістергебайланыстымамандықкәсібінеоңкөзқарастатәрбиелеу;
6. жеке қауіпсіздік және қоршаған ортаның қауіпсіздігі мәселелеріне саналыжәнежауапты қарым-қатынастықалыптастыру.

Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықтеориялықжәнепрактикалықсабақтардаіскеасырылады:теориялықсабақтардыоқытудыңдидактикалық материалдарын, техникалық құралдар мен инновациялық әдістерінқолданаотырып,әңгімелесужәнесұхбаттасутүріндеөткізіледі;практикалықсабақтароқулықты, қаружәне әскери-техникалық мүлікті, құралдарды және өзгедежабдықтардықолданаотырып,оқуматериалынигеругебағытталады.
«Алғашқыәскери және технологиялық дайындық» пәнін білімалушылароқығанда:

1. әр азамат өз Отанының қауіпсіздігін және оны қорғаудың қажеттілігі менмаңызынтүсінуге;
2. ҚазақстанРеспубликасыныңҚарулыКүштерінде,басқадаәскериқұрылымдарындақызметатқаруүшінқажеттібілім,білікжәнедағдыалуға;

 

1. алынған пәндік білім, білік және дағдыларды Қазақстан РеспубликасыҚарулы Күштерінде, басқа да әскерлер мен әскери құрылымдарда қызмет еткендеқолдануға;
2. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінде қызмет ету туралы толықлогикалықбір-біріменбайланыстыұғымдартуралыүйлесімдіжүйеніқалыптастыруға;
3. өзінің дене бітімінің физикалық дамуының іс-әрекет құзыретін жақсартуқажеттілігінбағалауға;
4. жеке адамгершілік қасиеттерін дамытуға және үздіксіз өзін-өзі дамытуқажеттілігінтүсінуге;
5. сын тұрғысынан және шығармашылық ойлау, мәселелерді шешужәнекоммуникативтікдағдыларындамытуғамүмкіндік береді.

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық оқытушы-ұйымдастырушыәскериістіоқытупроцесіндежастардыңбойындаазаматтықтаным,ҚазақстанРеспубликасыныңтәуелсіздігінқорғау,әскериқызметкедегенсаналыжауапкершіліктіқалыптастыруғатәрбиелеуменоқытудыңбастыміндеттеріншешеді.
Әрбіроқытуұйымдарындаалғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықты оқытудың оқу жылына есептелген күнтізбелік-тақырыптық жоспарықұрылады.
«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»пәнініңбазалықмазмұны.10-сынып.
«Кіріспесабағы»бөлімі:

1. білімалушыларға«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»пәнінеоқытумақсат-міндеттері менмазмұнын;
2. «ҚазақстанРеспубликасыныңқорғанысжәнеҚарулыКүштертуралы»,

«Әскериқызметжәнеәскериқызметшілердіңмәртебесітуралы»,«Ұлттыққауіпсіздіктуралы»,«Азаматтыққорғану»,«Білімтуралы»ҚазақстанРеспубликасыныңЗаңдарын,«Бастапқыәскеридайындыққағидаларынбекітутуралы»ҚазақстанРеспубликасыҚорғанысминистрінің2017жылғы12шілдедегі
№347бұйрығы(Нормативтікқұқықтықактілердімемлекеттіктіркеутізілімінде
№ 15725 болып тіркелген),«Көлік құралының сәйкестендіру нөмірі бойынша көлікқұралдарыныңжекелегентүрлерінмемлекеттіктіркеужәнеесепкеалу,Механикалықкөлікқұралдарынжүргізушілердідаярлау,Емтихандарқабылдаужәнежүргізушікуәліктерінберуқағидаларынбекітутуралы»ҚазақстанРеспубликасыІшкіістерминистрінің2014жылғы2желтоқсандағы№862бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10056болыптіркелген).Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықсабағындабілім алушылардыңқұқықтарыменміндеттерінқамтиды.
КіріспесабақтыөткізукезіндебілімалушыныәскериқызметкедаярлаужәнеҚазақстанРеспубликасынқорғауға,алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықтыңоқубағдарламасыныңталаптарынорындауүшінадамгершілік-жігер, психологиялық және физикалық күшін жұмылдыра білу қажеттілігіне басаназар аударылады.
 Бөлімдер:

1. «Қазақстан   Республикасы   Қарулы   Күштері   –   мемлекеттің               әскериқауіпсіздігініңкепілі».
2. «ҚазақстанРеспубликасыҚарулыКүштері,басқаәскерлержәнеәскериқұрылымдардыңжалпыәскерижарғылары».
3. «Тактикалықдайындық».
4. «Атысдайындығы».
5. «Саптықдайындық».
6. «Әскеритопография».
7. «Әскерироботтытехникалардыңнегіздері».
8. «Өмірқауіпсіздігіжәнеақпараттықтехнологияларнегіздері».

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық оқытушы-ұйымдастырушыәскериістіоқытупроцесіндежастардыңбойындаазаматтықтаным,ҚазақстанРеспубликасыныңтәуелсіздігінқорғау,әскериқызметкедегенсаналыжауапкершіліктіқалыптастыруғатәрбиелеуменоқытудыңбастыміндеттеріншешеді.
Әрсабақсайынбілімалушыларәскерианттыңрөліменмаңызынтүсінулеріне, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштеріне, оның дәстүрлері менәскертүрлеріндеқызмететуерекшеліктеріне,әскеримамандыққадегенқызығушылықтарын дамытып, білім алушылардың әскери білім алуларына дегенұмтылыстарынынталандырукерек.СоныменқатарҚазақстанРеспубликасыҚарулыКүштерінің жарғылары– бұл ҚарулыКүштердің тұрмыс-тіршіліктерінреттестіретінзаңдаржиынтығы,алжарғыталаптарынорындау–әрбірәскериқызметкердіңміндетіекендігін түсіндіруқажет.
Тактикалықдайындықалғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықбойыншаоқуматериалынкешендіоқытуды қамтамасызетеді.
Атысдайындығыбойыншасабақөткізукезіндеқаружәнеоқ-дәрілердіқолданудыңқауіпсіздік ережелерінебасаназар аударғандұрыс.
Саптықдайындықбойыншасабақтарсаптықалаңдаөткізіледі.
10-сыныптаәскеритопографиясабақтарынбілімалушыларғаоқытқандатанысемесаймақтардакартасызжәнекартаменбағдарлау,солаудандаөзініңорналасқанорнынанықтаужәнеазимутбойыншажүрубағытынкомпастыңкөмегіменжәнекомпассызтабуды,соныменқатарұшқышсызқашықтықтаұшатынаспаптарданалынғанақпараттардықолдануынүйретудіқарастырады.
«Әскерироботтытехникалардыңнегіздері»бөлімі:Әскерироботтытехникалардың негіздері – Роботтар туралы жалпы мәліметтер. Роботтарды әскериістепайдалануды.Роботтардыбасқаруалгоритмі–Роботтыңқозғалутраекториясынжоспарлау.Роботтартобынұжымдықбасқаруүлгісіжәнеалгоритмдері. Роботтарға арналған тапсырмалар– Роботтардың атқара алатынқызметтері.Жекелегентактикалықміндеттердішешу:жергіліктіжерлердебағдарлау,роботтардыңқиынжағдайлардақызметету тәртібін қамтиды.
«Өмірқауіпсіздігініңжәнеақпараттықтехнологияларнегіздері»оқукурсыныңмазмұны10-сыныпта«Алғашқыәскеридайындық»оқукурсыныңаясында 12 сағаттық жылдық оқу жүктемесімен алғашқы әскери дайындық пәнініңоқытушы-ұйымдастырушысыжүзегеасырады.Өмірқауіпсіздігініңнегіздерібойыншасабақтарміндеттіболыптабылады жәнеоқупроцесікезіндежүргізіледі.
 10-сыныптаөмірқауіпсіздігіжәнеақпараттықтехнологиянегіздерібөлімінде – азаматтық қорғау және медициналық білім негіздері сабағында білімалушылар Қазақстан Республикасының халқын бейбіт және соғыс кезіндегі табиғиапаттарда,іріапаттарда,қасіретпентеррористікактідеатқарылатыніс-шараларментаныстырады.
Білімалушылардыңпрактикалықдағдыларыменбіліктіліктеріншыңдаужәнежетілдіру,соныменқатарәскериістіоқып-үйренугедегенқызығушылықтарынарттырумақсатындаоқужылыныңсоңындаспорттық-қорғаныссауықтырулагерлерінде,әскерибөлімбазаларында(әскерибөлімбасшылығыменкелісеотырып)10-сыныпұлдарымен30сағаткөлеміндегібескүндікоқу-далалық (лагерьлік)жиыныөткізіледі.
Далалық-оқу жиынындағы (лагерьлік) оқу материалдарын тақырыптарбойынша жоспарлауүлгісі(ұлдарғаарналған).10-сынып.
Бөлімдер:

1. «Тактикалықдайындық».
2. «Атысдайындығы».
3. «ҚазақстанРеспубликасыҚарулыКүштері,басқаәскерлержәнеәскериқұралымдарыныңжалпыәскерижарғылары».
4. «Саптықдайындық».
5. «Әскеритопография».

Оқу-далажиыныкурсыалғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықбағдарламасыныңміндеттікезеңіболыптабылады.Олжергіліктіатқаруоргандарыменбірлесіпұйымдастырыладыжәнебілімберуұйымдарыныңоқусағаттарыменқамтамасыз етіледі.
«Алғашқы әскери және технологиялық дайындық» пәнінің оқу нәтижелерінбағалау үшін ауызша сұрақ қою, жазбажұмыстыңжәне практикалық жаттығуларбақылауынқолдануарқылыжүзегеасырады.
«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»оқупәнініңмазмұны.
11-сынып.
Бөлімдер:

1. «Әскериқызметтіңқұқықтықнегіздері».
2. «Атысдайындығы».
3. «Саптықдайындық».
4. «Технологиялықдайындық».
5. «Өмірқауіпсіздігініңнегіздері».

11-сыныптатехнологиялықдайындыққаарналғанбөлімжолқозғалысыережесінжәнеавтокөлікқұралдарынқауіпсізжүргізудізерделеуқарастырылады.
«Технологиялықдайындық»бөлімі:Дөңгелектімашиналардыжүргізунегіздеріменережелері–ҚазақстанРеспубликасыныңжолжүрусаласындағызаңдарыменөзгедеқұқықтықактілері.Көлікқұралдарыныңсанаттары.Жүргізушініңжұмысорны;Жолқозғалысынақатысушылардыңміндеттері–Қазақстан Республикасы Жол қозғалысы ережелерінде қамтылған негізгі ұғымдарментерминдер.Жүргізушілердің,жаяужүргіншілерменжолаушылардыңміндеттері. Жүргізушінің өзімен бірге болуы тиіс құжаттары; Бағдаршамдар менреттеушініңсигналдары–Бағдаршамменреттеушініңсигналдары.Арнайысигналдардықолдану.Авариялықсигналберужәнеавариялықтоқтатубелгісін
 қолдану.Маневрлеу.Көлікқұралдарынжолдыңжүрубөлігінеқою;Жолбелгілері

• Ескертубелгілері.Басымдықбелгілері.Тыйымсалубелгілері.Алдыналажазылатын белгілер. Ақпараттық-көрсеткіш белгілері. Сервис белгілері. Қосымшаақпарат белгілері (тақтайшалар); Жол таңбалары және олардың сипаттамалары –Таңбалардыңжіктелуі.Көлденеңжәнетіктаңбалардыңталаптарынасәйкесжүргізушілердіңіс-әрекеті.Көлікқұралдарынпайдалануғажіберужөніндегінегізгі ережелері; Қозғалыс жылдамдығы– Қозғалыс жылдамдығы. Басып озу,алдакездескенжолайрығы.Аялдамажәнетұрақ.Қиылыстарданөту.Жаяужүргіншілерөтпелеріжәнемаршруттықкөлікқұралдарыныңаялдамалары;Әртүрліжағдайдағықозғалыстар–Теміржолжолдарыарқылықозғалыс.Автомагистральдарбойыншақозғалыс.Тұрғынаймақтардағықозғалыс.Маршруттық көлік құралдарының басымдығы. Сыртқы жарық құралдарын жәнедыбыссигналдарынпайдалану;Жолаушыларменжүктердітасымалдау–Механикалық көлік құралдарын тіркеп сүйреу. Оқу жүргізулері. Жолаушылардытасымалдау.Жүктердітасымалдау.Велосипедтер,мопедтер,көлік-арбалардың(шаналардың)қозғалысына,сондай-ақжануарлардыжолданайдапөтугеқойылатынқосымшаталаптар.Тірек-қимылаппаратыбұзылғанадамдардыңқозғалысынқамтамасыз етудіқамтиды.

«Өмір қауіпсіздігінің негіздері» бөлімі: Қауіпсіздік негіздері және қауіптердіжіктеу – Қауіптердің негізгі ұғымдары мен жіктелуі. Техника қауіпсіздігі, еңбектіқорғау және қоршаған ортаны қорғау қауіпсіздігі; Қоршаған орта мен адамныңқауіпсіздігі – Физикалық, химиялық және биологиялық факторлар арқылы адамденсаулығынаәсерету;Әртүрлітұрмыстықжағдайлардажекеқауіпсіздіктіқамтамасызету–Электрлікжәнетұрмыстықгазбенқауіпсізжұмысжүргізу.Тұрмыстықхимияқұралдарынпайдаланукезіндегіқауіпсіздікшаралары.Компьютерді пайдалану кезіндегі қауіпсіздік шаралары; Техногендік сипаттағықауіптілік–Өнеркәсіптікапаттар(авариялар),олардыңқысқашасипаттамасыжәнеықтималсалдары.Жарылыстық-өртқаупібарнысандардағыапаттар(авариялар). Гидродинамикалық апаттар; Экологиялық қауіпсіздік – Ауа және суқұрамының ластануы. Минералды тыңайтқыштар мен пестицидтерді пайдалану.Топырақтыңластануы;Табиғижағдайдаавтономдыөмірсүру-еріктіжәнемәжбүрлі автономия. Өмір сүру тәсілдері. Қажетті авариялық қор; Криминогендікжағдайларда өзін-өзі қауіпсіз ұстау негіздері – Көшедегі қауіпсіздік. Қоғамдықорындардағықауіпсіздік.Адамдаркөпжиналатынжерлердегіқауіпсіздік;Террористік акт қаупі кезінде жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету – Жарылыс қаупіпайдаболғанжағдайдағытәртіпережелері.Кепілдіккеалынғанжағдайда;Ақпараттық кеңістіктегі киберқауіпсіздік негіздері – Киберқауіпсіздіктің негізгіұғымдары. Әлеуметтік желілерде қауіпсіз қарым-қатынас жасау ережелері. АшыққолжетімдіWi-fiжелілерінқауіпсізпайдалануережелері;Жаппайзақымданукезіндегіалғашқыкөмеккөрсету–Алғашқыкөмеккөрсетуерекшеліктері.Көмектіңтүрлері.Зардапшеккендердізақымдануошақтарынанэвакуациялаутәртібі; Негізгі жұқпалы аурулар. Уланулар, интоксикация және олардың алдыналу–Жұқпалыаурулардыңжіктелуіжәнеоныңалдыналу.Уланудыңнегізгітүрлері.Уланудыңжалпыалгоритмі.Уланудыңнегізгітүрлері.Интоксикациякезіндегі көмек; Жол-көлік оқиғасы кезінде зардап шеккендерге алғашқы көмеккөрсету–Автомобильдегідәріқобдишасындаболатындәрілікпрепараттардың
 тізбесіменмақсаты.Әртүрліжарақаттаркезіндеалғашқыкөмеккөрсетуережелері. Жүрек қызметі мен тыныс алудың кенеттен тоқтаған кездегі алғашқыкөмеккөрсету.Оқытудыңнегізгінысандарытеориялық,зертханалық-практикалық,практикалық жәнебақылаусабақтарыболыптабылады.
«Өмірқауіпсіздігінің  негіздері»  оқу   курсының  мазмұны  11-сыныпта
«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»оқукурсыныңаясында16сағаттықжылдықоқужүктемесіменалғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындықпәнініңоқытушы-ұйымдастырушысыжүзегеасырады.Өмірқауіпсіздігініңнегіздерібойыншасабақтарміндеттіболыптабыладыжәнеоқупроцесікезіндежүргізіледі.
Сабақтың,сабақтантысжәнесыныптантысіс-шаралардыңтәрбиелікмақсатын«МәңгілікЕл»идеясыменұштастырыпжүзегеасыруұсынылады.
«Алғашқы әскери және технологиялық дайындық» пәні бойынша сыныптантысжұмыстардыұйымдастыружәнежоспарлаубарысында2021-2022оқужылындамерекеленетінмерейтойлықшараларғакөңілбөлуұсынылады.
Үлгілікоқужоспарынасәйкес«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»оқупәнібойыншаоқужүктемесініңкөлемі:

1. 10-сыныпта – аптасына 1 сағат, жылына – 34 сағат, сондай-ақ далалық оқужиынына(лагерьлік)вариативтікбөлімнен30сағатқарастырылған;
2. 11-сыныпта–аптасына1 сағат,жылына–34 сағат.

«Алғашқы әскери және технологиялық дайындық» оқу пәні бойынша сынаққоюғақойылатын талаптар
Қазақстан Республикасының білім және ғылым минстрінің 26.11.2019 № 509бұйрығының15-тармағынасәйкес«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»пәнібойыншажиынтықбағалау жүргізілмейді.
«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»пәнібойыншажартыжылдықтажәнеоқужылыныңсоңындабілімалушылардыңоқужетістіктерінбағалауда«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)дегенбелгіқойылады.
Жалпы білім беретін мектептердің 10-11-сыныптарындаинклюзивтібілімберуортасынқұру
Қазіргі заманның жаһандық мәселелері қазақстандық қоғамның дамуына даәсерін тигізуде, мұндайда аталған мәселелер ықпал ететін маңызды спецификалықобъектжасұрпақболыптабылуда.
2015жылыЮНЕСКОшешіміменқабылданған«Білімберу2030немесеТұрақты дамудың мақсаттары 4» жаңа жаһандық білім беру бағдарламасын жүзегеасырушеңберіндеҚазақстанбасқадақатысушымемлекеттерсекілді«барлықадамүшінөмірбойыбілімалумүмкіндігінілгерілетудіжәнетолықәріәділсапалыбілімберудіқамтамасызетугеміндетті».
Кәсібижолдыңтабыстылығы,сайыпкелгенде,адамныңөзөмірінеқанағаттануы сапалы білім деңгейіне, еңбек нарығындағы конструктивті мінез-құлыққажәне,еңалдымен,мамандықтыдұрыстаңдауғабайланыстыболады.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасындағы білім беру ұйымдарындаерекше білім беруді қажет ететін түлектерге кәсіптік бағдар беру жұмыстарынұйымдастыруменәлеуметтендірумәселелерінқарастыруқажеттілігітуындапотыр. Ерекше білім беруді қажет ететін балаларды табысты кәсібилендіру үшінолардаөздеріне,өзмүмкіндіктерінеоңқатынасын,өздерініңпсихофизиологиялық
 ерекшеліктерін максималды түрде адекватты бағалау қажеттілігін түсінуін дамытумаңызды.
Қазақстандағы нормативтік құқықтық құжаттар бүгінгі күні әрбір баланыңжеке қажеттіліктерін ескере отырып, оның білім алу құқығын қамтамасыз етеді.Солсебептіерекшебілімберудіқажетететінбілімалушылардыкәсіптікбағдарлауүздіксізпроцессболыптабыладыжәнебарлықжаскезеңдеріндемақсатты түрде жүзеге асырылады. Олардың кәсіби өзін-өзі анықтау процесі жекедамуыүшінөтемаңызды.Қазіргідинамикалықәлеуметтік-экономикалықжағдайлардажалпыбілімберуұйымдарыныңадаптивті,әлеуметтік-еңбек,зияткерлік,психологиялық-педагогикалықжәнеақпараттық-коммуникациялыққұзыреттіліктерініңжоғарыдеңгейінеиекәсіптікбағдарланғантүлектерінесұранысөсуде.
Осылайша, кәсіптік бағдар және кәсіптік өзін-өзіанықтау «өмір бойы білімберу» парадигмасын іске асыру үшін қажетті құзыреттілікке ие болудың маңыздышартыболуытиіс.Осығанбайланыстыжалпыпедагогикалықпринциптергесүйенеотырып,ғылыми-әдіснамалықтәсілдерді,психологиялықәзірлемелердіескереотырып,кәсіптікбағдарберубойыншажүйеліпедагогикалыққызметтіұйымдастыруқажет.
ЕліміздіңжалпыбілімберетінмектептеріндеерекшебілімберудіқажетететінбалаларғакәсіптікбағдарлаужұмыстарынұйымдастырумәселелерібойыншаЫ.АлтынсаринатындағыҰБАәзірлеген«ЕБҚбарбалалардыңмамандықтаңдауындаотбасы,мектепжәнежұмыспенқамтумекемелерініңарасындағыөзараіс-әрекетібойыншаәдістемелікұсынымдар»құралына(Академиясайты:www.nao.kz),«ҚазақстанРеспубликасыныңортабілімберуұйымдарындабілімалушылардыңкәсіптікбағдарлануынанықтаужәнедиагностикажүргізужөніндегіәдістемелікұсынымдарға»(ҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрінің 2019 жылғы «15» сәуірдегі №150бұйрығынақосымша)https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34241215#pos=4;-116, «Мүгедектігі бар адамдар үшін ұсынылатын кәсіптер атласына» (ҚР ЕХӘҚМ)https://www.enbek.kz/ru/atlases-professionsжүгінугекеңесбереміз.
Инклюзивті білім беру жағдайында ерекше білім беруді қажет ететін білімалушыныпсихологиялық-педагогикалыққолдаудыңнегізгімақсатыоныңоңтайлы дамуын, қоғамға сәтті кірігуін қамтамасыз ету болып табылады. Осығанбайланыстыпсихологиялық-педагогикалыққолдауқызметіәрдайымдербестендірілген және мұғалім топпен жұмыс істесе де, белгілі бір білім алушығабағытталғанболуы тиіс.
Критериалды бағалау жүйесінің көмегімен әрбір білім алушының дайындықдеңгейін,оқудағыжекепрогресінанықтаубілімалушылардыңоқуғадегенынтасын ғана емес, мектептегі білім беру процесінің сапасын да арттыруға ықпалетеді.
«Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарыүшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылауды, оларды аралық жәнеқорытынды аттестаттауды өткізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» ҚазақстанРеспубликасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы №125бұйрығына сәйкес ерекше білім беруді қажет ететін білім алушыларға және жекеоқубағдарламасыбойыншаоқитынбілім алушыларға қорытындыаттесттауөткізу
 қажеттілігітуралымәселенібілімалушылардыңжекеерекшеліктерінесәйкеспедагогикалықкеңесшешеді.
Бұл ретте мектептің психологиялық-педагогикалық қолдау қызметі ерекшебілімберудіқажетететінәрбірбілімалушыныңжекепсихофизикалықерекшеліктеріменмүмкіндіктерінескереотырып,аталғанбалаларүшінқорытындыаттестаттаудыұйымдастырупроцесіндеарнайыжағдайларжасаужөніндеұсынымдарәзірлейді.Осыұсынымдардыңнегізіндепедагогикалықкеңесте ерекше білім беруді қажет ететін білім алушылар үшін, оның ішінде жекеоқубағдарламаларыбойыншаоқитынбілімалушыларүшінқорытындыаттестаттаурәсімініңтәртібіменарнайышарттарыбекітіледі.
Ерекше білім беруді қажет ететін білім алушылардың білім беру процесінпсихологиялық-педагогикалыққолдаубілімалушылардыңденсаулығыменфизикалықжағдайынқолдауға:балалардыңденсаулығынсақтаурежимінұйымдастыруға, физикалық белсенділіктің жеке таңдалған формаларына тартуға;білім алушылардың зияткерлік дамуын қолдауға бағытталғанын есте сақтаған жөн.Ы.АлтынсаринатындағыҰБАәзірлеген«ЕБҚбарбалалардыңқорытындыаттестаттауынұйымдастырубойыншаәдістемелікұсынымдарда»педагогтергеерекше білім беру қажеттіліктері мен жеке мүмкіндіктеріне сәйкес ерекше білімберудіқажетететінбілімалушыларүшінарнайыжағдайлардыңсипаттамасыұсынылады.
Қазіргіуақыттабілімалушылардыңтұрғылықтыжеріне,денсаулықжағдайына және өмір сүру жағдайларына қарамастан сапалы білім алу үшін теңжағдай жасау білім беру жүйесін дамытудың келешекті бағыты болып табылады.Мұндай жағдайларды жасауда қашықтан оқытуды көздейтін және көп жоспарлыбілім беру міндеттерін табысты жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қазіргі заманғыақпараттықжәнекоммуникациялықтехнологиялардыпайдалануғанегізделгенқашықтанбілімберудідамытушешушірөлатқарады.
Педагогпенерекшебілімберудіқажетететінбілімалушыныңотбасымүшелерінің күш-жігерін біріктіру олардың бір-бірінің позициялық теңдігін өзаражәнетеңқұрметпентануыменғанамүмкінболады.Бұлбағыттағыалғашқықадамдыпедагогжасауытиіс,себебібұлоныңқұзыретішегіндеәріоныңкәсібилігінкөрсетеді.
Психологиялық-педагогикалық          қолдау          қызметінің    барлыққатысушыларыныңбірлескенжұмысыныңнегізіндебілімалушыларғақиындықтарды жеңуге, бағдарламалық материалды игеруге, оқу іс-әрекетіне оңмотивация қалыптастыруға және әлеуметтік өзара әрекеттесудің негізгі әдістерінигеруге уақытылы және сапалы көмектесуге болады. Оқу процесіне қатысушылармената-аналарарасындағысеріктестікжағдайындаерекшебілімберудіқажетететінәр балаүшіндұрысбілімберу бағытынанықтауғаболады.
Ерекше білім беруді қажет ететін білім алушылармен қашықтан режимдежұмыс істеу бойынша ұсынымдарды толығырақ Ы. Алтынсарин атындағы ҰБАәзірлегенәдістемелікұсынымдардан,Академиясайтында«Қашықтаноқыту»айдарынанhttps://nao.kz/blogs/fromorg/2/94табуғаболады.
 

• Қашықтан оқытутуралы

Қашықтан оқыту форматы қазіргі уақытта оқытудың балама түрі ретіндеқазіргі шындыққа берік енеді. Қашықтан оқыту форматы оқытудың балама түріретіндетәжірибегемықтапенген.
Қашықтықтаноқытутәртібініңнормативтікқұқықтықнегізі
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңымен «қашықтан оқыту»ұғымы «қашықтан, оның ішінде ақпараттық-коммуникациялық технологиялар ментелекоммуникациялыққұралдардықолданаотырып,педагогпенбілімалушылардыңөзараіс-қимылыкезіндежүзегеасырылатыноқыту»ретінденақтыланды(1-бап,38-тармақ).Қашықтықтаноқытунысанытиістіәкімшілік-аумақтықбірліктерде(жекелегенобъектілерде)төтеншежағдай,шектеуіс-шаралары,оныңішіндекарантиненгізілген,төтеншежағдайларжарияланғанжағдайлардажүзегеасырылады,жергіліктіатқарушыоргандарменбілімберуұйымдары білім беру саласындағы уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен барлықбілімалушыларүшінқашықтықтаноқытудыенгізеді(37-2-бап).https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000319_
Қашықтан білім беру технологияларын пайдалана отырып оқыту келесінормативтікқұжаттар негізіндежүзегеасырылады:

• «Қашықтықтанбілімберутехнологияларыбойыншаоқупроцесінұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы ҚР БҒМ 2015 жылғы 20 наурыздағы №137 бұйрығы. Қашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқу процесінұйымдастыруқағидаларынбекітутуралы"бұйрықтың14-тармағынасәйкес,"онлайнрежиміндегіоқусабақтарыцифрлықтехнологияларды(вебинарлар,бейнеконференциялар,интернетжелісі бойынша хабарламаларалмасуарқылы)қолданаотырып,нақтыуақытрежиміндеоқытудыңөзараіс-қимылпроцесінкөздейді(https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1500010768);
• «Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыүшінбілімалушылардыңүлгерімінеағымдағыбақылауды,олардыаралықжәнеқорытындыаттестаттаудыөткізудіңүлгілікқағидаларынбекітутуралы» ҚР БҒМ 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығына өзгерістер енгізутуралы ҚР БҒМ 2020 жылғы 28 тамыздағы №373 бұйрығы. Бұйрық қашықтаноқытужағдайындабілімалушылардыңжетістіктерінбағалаупроцесінрегламенттейтін              тармақтармен                   толықтырылдыhttps://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000021148
• «Коронавирустықинфекцияныңтаралуынабайланыстышектеушаралары кезеңінде білім беру ұйымдарында оқу процесін іске асыру жөніндегіәдістемелік ұсынымдарды бекіту туралы» ҚР БҒМ 2020 жылғы 13 тамыздағы №345 бұйрығы;
• Ұсыныстаронлайн-платформаларға,сабаққұрылымына,тапсырмаларкөлеміне, бағалау талаптарына, бейнесабақтарды әзірлеуге қойылатын минимумталаптардықамтиды;

https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/press/article/details/20964?lang=kk

• Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 31қазандағы№604бұйрығыменбекітілгеннегізгіортажәнежалпыортабілімберудіңмемлекеттікжалпығаміндеттістандарты(2020жылғы5мамырдағы№182өзгерістерментолықтырулармененгізілген).

 Стандарттатиістімемлекеттікоргандаршектеуіс-шараларынжүзегеасырған   жағдайда               әлеуметтік,                    табиғи   және   техногендік   сипаттағы               төтеншежағдайлардыескеріп,барлықоқупәндерібойынша15білімалушығадейінтопқабөле отырып, карантин енгізілетіні көрсетілген.(https://adilet.zan.kz/rus/docs/V1800017669#z199).
Қашықтан   оқыту    форматында   оқу    процесін                                 ұйымдастырудыңерекшеліктері
 
 
 Қашықтаноқытудыжүзегеасыруүшінәлемдеұлттықбілімберуплатформалары(Франция,Ирландия,Сингапур,ЖаңаЗеландия)жәнежаһандық LMS платформалары мен WebEx, Office 365 (Microsoft), G Suite forEducation(Google),FUSE,ClickView(Ұлыбритания,Австралия)сандықресурстары пайдаланылды. Бразилия, Қытай, Үндістан, Мексикада білім берумақсатындателедидаркеңінен қолданылды.
Қазақстандақашықтаноқыту«Күнделік»,«BilimLand»,«Daryn»платформаларын,Zoom,GoogleMeet,MicrosoftTeams,соныменбіргетелесабақтарды пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Бұл тәсіл халықаралықұйымдардың ұсынымдарына сай, мұны ЮНИСЕФ пен Дүниежүзілік банкоңбағалады, себебі қалыпты емесжағдайларда білім алушылардың барлығыныңбілімалуға қолжеткізуін қамтамасызетеді.¹
Сізбілімалушыларменбайланысқашығатынплатформанытаңдайотырып, оқу материалдары мен орындайтын тапсырмаларды орналастырасыз.Берілгенматериалдысапасыигеруплатформадағыбіліммазмұнынабайланыстыболғандықтаноны(платформаны)дұрыстаңдауөте маңызды.
Мысалы,kundelik.kzбілімберуплатформасындабейнесабақтар,электрондыкүнделікпенжурнал,педагогтарғаарналғанәдістемелікматериалдар (оқужоспарлары,критериалдыбағалаубойынша ақпарат)бар.
Ұлттықбілімберуплатформаларыныңтолықтырылуытуралыақпараткелесікестеде берілген.
100-кесте. Ұлттық білім беру платформаларының толықтырылуы туралыақпарат

«Күнделік»бірыңғайбілімберуИнтернет-порталы
Орналасуы	https://portal.kundelik.kz/
Мүмкіндіктері	Педагогтарүшін:электрондыкүнделік,электрондыжурнал,мектепесептері,білімберуресурстары. Білімалушылармената-аналарүшін:бейнесабақтар,сабақкестесі

 
 
 1Білімдіел(2020),Использованиетеле-ирадиоуроковсоответствуютнашимрекомендациям–ВсемирныйбанкиЮНИСЕФ
 

	менсабақтар,білімберуресурстары,білімалушыныңпортфолиосы,чат. Мемлекеттікоргандарүшін:статистикалықесептер
Пайдаланылуы	Жүйегекіругеарналғанбелсендірудеректерімектепәкімшілігіне бекітілген
«Білімал»білімдібасқаружүйесі
Орналасуы	https://bilimal.kz/
Мүмкіндіктері	Педагогтарға:электрондықкүнделік,электрондықжурнал,блогалаңы, есептер, педагогикалық білім базасы, кәсіби қоғамдастықМұғалімдермената-аналарүшін:сабақкестесіжәнесабақтар,білім беруресурстары.
Пайдаланылуы	Жүйегекіругеарналғанбелсендірудеректерімектепәкімшілігіне бекітілген
EDUSмектептерінеарналғанбілімберуплатформасы
Орналасуы	https://mektep.edu.kz/
Мүмкіндіктері	Мұғалімдерүшін:оқужәнекүнтізбелікжоспарлар,электрондықжурнал,оқуматериалдары,емтиханрәсімдерінөткізу,басқамұғалімдермен тәжірибеалмасу Білімалушылармената-аналарүшін:электрондықкүнделік,чат.
Пайдаланылуы	Педагогтар    мен    білім     алушыларға    қолжетімділік     деректерінмектептербереді,ата-аналаронлайн тіркеуденөтеалады
iMektepмектептерінеарналғанбілімберуплатформасы
Орналасуы	https://imektep.kz/
Мүмкіндіктері	Қазақтілі,оқу,математика,дүниетану,бейнелеуөнері,музыка,өзін- өзітанупәндерібойыншажазылғанбейнесабақтар
Пайдаланылуы	Порталғакіруүшінавторизацияталапетіледі.Соныменбірге, бірнешебейнесабақақысызқолжетімді.
TopIQэлектрондыоқулықтарплатформасы
Орналасуы	https://topiq.kz/
Мүмкіндіктері	Педагогтар үшін: 1-11-сыныптарға арналған электронды оқулықтаркітапханасы,мультимедиалықжәнеинтерактивтікомпоненттероқулыққаенгізілген,тапсырмалардыңмақсаты,электрондыжурналдар,үлгерім статистикасы. Білім алушылар үшін: электронды оқулықтар кітапханасы, мұғалімгетапсырмалар алу және жіберу, нәтижелерді есепке алу, жеке шотқаоқуматериалдарын алумүмкіндігібар.
Пайдаланылуы	Жүйегекіругеарналғанактивтендірудеректерімектепәкімшілігіне бекітілген.    Кез    келген    пайдаланушыға   онлайн    тіркеуден    өтумүмкіндігі бар

Қашықтаноқытунысанынанықтауқажет
Онлайн режимінде сабақ өткізу үшін тегін вебинар жүйелерін (мысалы,Zoom,Microsoft Teams,Skype,GoogleMeet)пайдалануғаболады.
Асинхрондыоқытурежимінтаңдаукезіндепедагогтарменбілімалушыларбір-біріненеркінтүрдежұмысістейтінресурстарыменонлайн-сабақтарыбарсәйкесбілім беруонлайн-платформасын таңдауқажет.
 Өз материалдарын қолдана отырып сабақ өткізу үшін білім алушыларғаберілген контексте тапсырмаларды орналастырудың ең ыңғайлы құралы - үйтапсырмасы модулі бар электронды күнделік. Дискіге материалдарды (немесеоларға сілтемелерді) сала отырып (GoogleДиск, Облако Mail.ru және т.б.),оларғасілтеменіэлектрондық журналғаорналастырукерек.
Қашықтаноқытупроцесінтиімдіұйымдастыруүшінбілімалушылардыңата-аналарыментығызбайланысорнатуқажет.Ата-аналарғақашықтаноқытудыңерекшеліктерінтүсіндіріп,нұсқаулық/жоспарәзірлеуұсынылады, онда мұғалім, ата-ана, сабақ барысында оқушы орындайтын іс-әрекеттернақтыжазылуыкерек.Нұсқаулықтыәзірлеукезіндебілімалушылардың жәнебілім алушылар отбасының мүмкіндіктерін ескеру қажет.Қабылданғанкарантиндікшараларжағдайындақашықтаноқытубойыншаегжей-тегжейлі ұсыныстарды ҰБА әзірлеген әдістемелік ұсынымдардан табуғаболады.ОныЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясының
«Қашықтаноқыту»айдарыменhttps://nao.kz/blogs/fromorg/2/94сайтындаорналастырылған.
 
 
 Қашықтаноқытудәстүрліоқытуғақарағандажаңадағдыларменпедагогикалықтәжірибеніқажететеді(Fetherston,2001).²
Қашықтан жұмыс істеудің тиімді шарттарының бірі – тапсырмаларды жиіөзгерту және көптеген тәжірибелерді пайдалану. Себебі балаларға үлкен көлемдегіақпаратты қабылдау мен игеру немесе ұзақ уақыт бойы бір тапсырманы орындауқиын. Сондықтан, бірнеше жұмыс түрлерімен сабақ жүргізіңіз, мысалы, бейненікөруге 5-10 минут, тапсырмаларды орындауға 10 минут және қолмен жазуға 10минутжәнет.б.
Оқыту аудиториялық, қашықтан оқытуды және білім алушылардың өзіндікжұмысын дәстүрлі оқу-әдістемелік материалдармен үйлестіруі керек. Әрбір білімалушыныңжекеерекшеліктерінескеруқажет.
Оқупроцесіәртүрлірежимдердеөтуікерек:онлайнрежиміндеоқуіс-шаралары мен мұғаліммен қарым-қатынас АКТ-ны қолдана отырып, белглі біруақытта жүзеге асырылады; асинхронды форматта:бұл балаға өзіне ыңғайлы кезкелгенуақыттаоқуматериалынигеругемүмкіндік береді.
Оқуматериалдарыныңсапасынасынитұрғыданқарауұсынылады:

• Көлемдімәтіндерденаулақболыңыз.Егертақырыпбілімалушынықызықтырса,қосымшаматериалберілетінінескертеотырып,мәтіндегіеңмаңыздысынқалдырыңыз.
• Мәтінбөлімдергебөлінукерек.
• Инфографикасыбармәтіндердіқолданыңыз,себебівизуализацияматериалдыжақсытүсінуге,оныестесақтауғамүмкіндікбереді.

 
 
 ² Fetherston, T. “Pedagogical Challenges for the World Wide Web.” Educational TechnologyReview,2001, 9(1). http://dl.aace.org/11556. AccessedAug. 12, 2004
 

• Тапсырмаларменоқублоктарыкөлеміменкүрделілігібойыншатеңдестірілуітиіс.

Қашықтан оқыту технологияларын пайдалана отырып, оқу процесін жоғарыбіліктіпедагогикалықұжымқамтамасызетуітиіс,оныңәрбірмүшесіөзініңкәсібилігінүнеміарттыруғамүдделі.Бұлжағдайларқашықтаноқытудысәттіжүзеге асыру үшін негізгі және қажеттісі болып табылады. Олардың әрқайсысынжеке-жеке орындау жақсы нәтижеге кепілдік бермейді, дегенмен кешенді түрдеолармектептеөнімдіоқупроцесінжүргізуүшінберік негізболады.

• Жазғымектеп

Пандемияныңсалдарыжәнешұғылшараларқабылдаунеліктенмаңызды
ЭЫДҰсрапшыларыныңпікірінше,мәжбүрліәлеуметтікқашықтықкезеңіндегі елдердің білім беру стратегиясы білімді жоғалтудың алдын алуы тиіс,ол академиялық оқудың кем дегенде үш айына не одан да көп айға барабар болуыықтимал.³
Дүниежүзілікбанктіңбағалауыбойыншамектептерқысқамерзімгежабылғаннан кейін ғана табысы неғұрлым жоғары отбасылардан шыққан балалармен кедей отбасылардан шыққан балалар арасындағы оқу үлгерімінің алшақтығы18%-ға,PISA-ның45-тен53балынадейінартады.
«Балалардысақтау»қорыныңмәліметібойыншаәртөртіншіоқушығадепрессиянемесеәлеуметтікоқшаулануғабайланыстыкүйзелісәсеретті.⁴Мектептерде маңызды іс-шаралар, соның ішінде бітіру рәсімдері, спорттық жәнебасқадасыныптантысжұмыстартоқтатылды.Мұныңбәріакадемиялықуәждемегежәнеүлгерімге,сондай-ақбалалардыңоқупроцесінеқызығушылығыныңжалпы деңгейінеәсеретеді.
Әлемдік тәжірибе Ұлттық білім беру жүйесін қалпына келтіру үшін жауаптышараларқабылдаудыңмаңыздылығынкөрсетті.Әлеуметтікжағдайытөменотбасыларданшыққанбалаларерекшеназараударудыталапетеді.Мектептегібілім беру жүйесіндегі білім олқылықтарын қалпына келтіру бойынша уақытылышаралардың болмауы басқа деңгейлерде үлгерімі төмен білім алушылар үлесініңөсуіненемесеNEETжастары саныныңөсуінеәкеледі.
ЮНЕСКО-ныңдеректерібойыншабілімалушылардыакадемиялықжәнеоқуталаптарынажұмылдыруғажәнеолардыңжүктемесіншамадантысарттырмауға қажетті базалық дағдылар мен білімді анықтау білім алушылардың,оның ішінде үлгерімі төмен білім алушылардың оқудағы олқылықтарын қалпынакелтіругекепілдік береді.⁵
Білімберуұйымдарыбілімалушыларғакелесісыныпқакөшералдындаолардыңжазғымектептергеқатысуынұйымдастырады.Нью-Йоркқаласындақашықтағыжазғымектептертәжірибесіпандемияғадейінболған.
2020жылы177,7мыңбілімалушыүшінқашықтағыжазғымектепұйымдастырылды,бұл–2019жылменсалыстырғанда4есегежоғарыкөрсеткіш.⁶
Педагогикалықжоғарыоқуорындарыменколледждердіңстуденттерішағын топтарда білім алушылардың білімін толықтыру үшін мектептерге үлкенқолдау көрсете алады. Мысалы, АҚШ-тағы Теннесси Штаты COVID-19⁶кезіндебіліміжағынанарттақалғанбалалардыоқытуүшін1000 студент жинаған.
 
 
 3         European      data      portal      (2020,      june      22).      Education      during      covid-19;      moving      towards      e      -learning.https://www.europeandataportal.eu/en/impact-studies/covid-19/education-during-covid-19-moving-towards-e-learning
⁴Euronews(2020).Білімпандемияныңжаңақұрбаныболды
⁵UNESCOetal.(2020)FrameworkforReopeningSchools
 ЖазғымектептіңҚазақстандаұйымдастырылуы
2021жылғы26мамырмен19маусымаралығындаортабілімберуұйымдарындаата-аналарының/заңдыөкілдерініңөтініштерінегізіндебілімалушылар үшін шектеу шаралары кезінде жіберілген біліміндегі олқылықтардыңорнын толықтыру мақсатында Жазғы мектеп жұмыс жасады. Мұндай жұмыс жылсайынөткізілетінболады.
Жазғы мектепті ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсынымдар, сондай-ақсыныптар бойынша оқу пәндерінен күрделі деген тақырыптардың үлгі ретіндегітізбесіЫ.АлтынсаринатындағыҰБАсайтындаорналастырылған(www.nao.kz).
Жазғымектептіңұйымдастырылутәртібі
Еңалдыменоблыстардың,Нұр-Сұлтан,Алматы,Шымкентқалаларыныңбілімбасқармаларыбарлықортабілімберуұйымдарындажазғымектепұйымдастыру туралы бұйрық шығарады. Білім беру ұйымдарының басшылары өзкезегіндеЖазғымектептіңсабақкестесіменжұмысжоспарынбекітедіжәнежалпыжауапкершіліктеболады.
Сабақтардыңкестесіпедагогтердіңоқужылыішіндеанықтағаноқужетістіктерінталдаужәнебілімалушылардыңпәндікбілімдеңгейлеріндиагностикалаунәтижелерінегізіндеқұрылғантоптарды/сыныптардыескереотырыпжасалады.
Педагогтердиагностиканәтижелерінегізіндемеңгеругекүрделідегентақырыптарды,бөлімдерді,бөлімшелерді,оқытумақсаттарынзерделеп,тақырыптықжоспарлар әзірлейді.
Жұмыстың тәсілдері мен әдістерін, оқыту технологияларын педагогтер білімалушылардыңжасжәнежекеерекшеліктерінесәйкесдербесайқындайды.
Жазғы мектептеоқушылардың оқу жетістіктеріне бағалау жүргізілмейді.Жазғы мектеп жағдайында үй тапсырмасы берілмейді. Білім алушылардың мектепкітапханасына,қолдабарцифрлықбілімберуресурстарынақолжетімділігіқамтамасызетіледі.
Сабаққадайындықкезіндемұғалімгежазғысабақтыұйымдастыружоспарынжасау,білімалушылардыңоқупәндерібойыншабіліміндегіолқылықтарынтолықтыруқажеттіліктерінескереотырып,оқуматериалдарынмұқият таңдау ұсынылады. Үлгерімі төменбілім алушыларға ерекше назар аударукерек.Қажетболғанжағдайдажеке,сараланғантапсырмалардыәзірлеу,жекеконсультациялар жүргізуқажет.
Жазғымектептебілімалушыларғаеркінкиімкиюгерұқсатетіледі.Топтардағы толымдылығы 25 адамнан артық болмауы керек. Сабақтың ұзақтығы –40минут,біркүнде3-4сабақөткізіледі.
 
 
  Әр күннің жұмыс жоспарын құру кезінде жазғы сабақтардың кестесін жазғылагерьдіңсауықтыруіс-шараларыменбіріктіреотырыпқұрастыруұсынылады.
Санитарлық-эпидемиологиялықжағдайлардықамтамасызету
Жазғымектептесабақтардыұйымдастырукезіндебарлыққажеттісанитарлық-эпидемиологиялықжағдайлардықамтамасызетуқажет(медицинақызметкерлерініңсабақалдындабілімберупроцесінеқатысушылардыңтемпературасын күн сайын өлшеуі; дәліздерде, рекреацияларда, холлдарда жәнебасқа да үй-жайларда ауысымдар арасында ылғалды жинау жүргізу; бетперде киюжәнебасқалар).
Жазғымектептетамақтануқалыптасқанэпидемиологиялықжағдайғабайланысты ұйымдастырылады. Асханалардың жұмысы санитарлық ережелер меннормалардыңталаптарынсақтайотырып,кестебойыншаұйымдастырылады.
Білімберупроцесінеқатысушылардыңфункциялары
Жазғы мектептің қызметін тиімді ұйымдастыру үшін білім беру процесініңбарлыққатысушыларының(басшы,басшыныңорынбасары,педагогтер,психологтар, медицина қызметкерлері және т.б.) жауапты жұмыстарын нақты бөлуқажет.
Білімберуұйымыныңбасшысыжазғымектептіңқызметінүйлестіруге,бақылауға,әкімшілікжәнепедагогикалыққұрамменжәнебасқадақызметкерлермен оқыту процесін ұйымдастыру және санитарлық қағидалар меннормалардысақтаубойыншанұсқамаберугежауаптыболады.
Білімберуұйымыбасшысыныңорынбасарыбілімалушылардыңата-аналарынан/заңды өкілдерінен өтініштер қабылдайды; оқу жетістіктерін бағалаудыталдаужәнебілімалушылардыңпәндікбілімдеңгейіндиагностикалауқорытындыларыбойыншабілімалушылардыңсараланғантоптарынқұрады;педагогтердіңәдістемелікбірлестіктеріндепәндербойыншанеғұрлымкүрделітақырыптардытаңдаужәнеолардыңсанынталқылаудыжәнет.б.ұйымдастырады.
Мектеппсихологтарыбілімалушыларғапсихологиялыққолдаудықамтамасыз етеді; білім алушылар мен олардың ата-аналары/заңды өкілдері үшінконсультацияларөткізеді.
Жазғы мектепті тиімді ұйымдастыру пандемия салдарынан білім сапасыныңтөмендеуінқалпынакелтірудіңбіріжолыболуытиіс.

4      ШАҒЫН      ЖИНАҚТЫ      МЕКТЕПТЕРДЕ      ОҚУ        ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Шағынжинақтымектептерментірекмектептердің(ресурсорталықтарының) қызметі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің2013 жылғы 17 қыркүйектегі № 375 бұйрығымен (3-қосымша) бекітілген жалпыбілім беру ұйымдарының (бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру)түрлері бойынша қызметтің үлгілік қағидаларына, осы әдістемелік нұсқау хатқа,ҚРБҒМбекіткентірекмектептердің(ресурсорталығының)қызметітуралыережегежәнебілім беруұйымыныңЖарғысынасәйкесжүзегеасырылады.
Шағын жинақты мектептерде оқу-тәрбие процесі біріктірілген сыныптардабілім алушылардыңәртүрліжастағыоқуынескереотырыпжүргізіледі.
 Шағынжинақтымектептеәртүрліжастағыоқытуәдістемелерінқолданукезінде 1, 2 жас айырмашылығын ескере отырып, екі сыныпты біріктіруге жолберіледі.Сыныптардыбіріктірукезіндеоқусабақтарынұйымдастырудыңжылжымалыкестесіқолданылады.
Облыстықжәнеаудандық/қалалықбілімбасқармасыәдістемеліккабинет/орталықтарышағынжинақтымектепмұғалімдерінебіріктірілгенсыныптардаоқушыларменжұмысжүргізубойыншаәдістемелікқолдаудыкүшейтуқажет.
Тірекмектеп(ресурстықорталық)білімберуқызметінеқойылатынбіліктілікталаптарынажәнеҚРБҒМ05.06.2020жылғы№231бұйрығыменбекітілген оларға сәйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне сәйкес жалпы білімберетінмектепбазасындаоблыстықбілімбасқармасыныңқаулысыменқұрылады.
Магниттікмектептерқатарытірекмектепке(ресурстықорталыққа)аудандық/қалалықбілімбөлімініңбұйрығыменбекітіледі.
Тірекмектеппенмагниттікшағынжинақтымектептіңоқуқызметінресурстықорталықпенмагниттікмектептердіңбірлескенпедагогикалықкеңесіндебекітілгенбірыңғайоқу жұмысжоспарынегізіндежүзегеасырады.
Магниттікмектептердіңоқушыларыүшінтірекмектептербазасындаинварианттықкомпонентпәндеріноқытуғабайланысты:

• бағыттаусессиясы–қазанныңбастапқыонкүндігі(10күн);
• аралықсессия–ақпанныңбіріншіонкүндігі(10күн);
• қорытындысессия–сәуірдіңүшіншіонкүндігінде(10күн)оқусессияларыөткізіледі.

8-11-сыныптардың білім алушылары үшін оқу сессияларын тірек мектептербазасында өткізу міндетті болса, 5-7-сыныптар үшін оқу сессияларын білім беруұйымыныңшешімібойыншаөткізеді.
Сессиякезеңіндетірекмектеп(ресурстықорталық)қосымшабілімберуорталығыретіндетолық күндікмектепесебіндежұмысжүргізеді.
Магниттік мектептердің оқушылары үшін тірек мектепте оқу сессияларынөткізукезіндеаудандардың/қалалардыңбілімберубөліміШЖМбілімалушыларынтасымалдауға,тамақтандыруға,тұруға,қосымшабілімберугеқарастырылғанқаражатбілім басқармасыныңтиістібұйрығыменресімделеді.
Сессияаралық кезеңде білім алушылардың оқу-танымдық қызметі ШЖМ-дапедагогтердің магниттік мектептерге шығуымен қашықтан және штаттық режимдетірекмектептің(ресурстықорталықтың)пәнмұғалімдерініңқолдауыменөтеді.
ШЖМбілімалушыларыныңоқусессияларышектеушараларыкезіндеәлеуметтік,табиғижәнетехногендіксипаттағытөтеншежағдайларменбайланысты,оныңішіндехалықтыңауруларыныңалдыналуменемдеу,санитарлық-эпидемияғақарсыжәнесанитарлық-профилактикалықіс-шараларкезеңінде,қолайсызауарайыметеожағдайларыкезеңіндеқашықтаноқытуғаауыстырылады.
Аудандық/қалалықбілімбөлімдеріоқужұмысжоспарларынәзірлеубойыншажұмыстыүйлестіреді.
Аудандық/қалалықәдістемеліккабинеттертірекмектептердіңбейіндікбағытынескереотырып,күнтізбелік-тақырыптықжоспарлардыәзірлеуге,оқытудыңжекебағдарламаларынжасауға,қашықтаноқытунысандарыныңмазмұнына,оқытуәдістерінежәнеарнайыкурстарғакөмектеседі.
 Шағынжинақталғанмектептердеоқытусапасынқолдаужәнеарттыруүшін«Мобильдімұғалім»мен«Уақытшаотбасы»жобаларымаңыздыіс-шараболады.

1. «Мобильдімұғалім»пилоттықжобасыненгізу

«Мобильдімұғалім»–бірнешеелдімекендердіңшағынжинақтымектептерінде бірнеше мектеппен қатар жұмыс жасау сипатындағы педагогикалыққызметтіжүзегеасыратынпедагог.
«Мобильдімұғалім»жобасынақатысушыпедагогтің мақсаты–ШЖМбілім алушыларының сапалы білім беру қызметтеріне қол жеткізуін қамтамасызету.
«Мобильді мұғалім» жобасынақатысушыпедагогтіңнегізгіміндеттері:

1. шағынжинақтымектепбілімалушыларыныңсапалыбілімалуынақолжетімділік;
2. ауылдықмектептердебілімберусапасынарттыру;
3. ауылмектептерінбіліктіпедагогикалықкадрларменқамтамасызету.

«Мобильдімұғалім»пилоттықжобасыніскеасыруоблыстықбілімбасқармаларыныңбұйрығыжәнеЫ.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясыәзірлегенәдістемелікұсынымдарнегізіндеинварианттықкомпоненттіңқоғамдық-гуманитарлықжәнежаратылыстану-математикалықбағыттарыбойыншасұранысқаиеоқупәндерібойыншашағынжинақталғанмектептер базасындажүзегеасырылады.
«Мобильдімұғалім»пилоттықжобасынжүзегеасыруталаптары:

1. ауданныңауылмектептерінбіліктікадрларменқамтамасызетуқажеттілігі;
2. білімберуұйымыбасшыларыныңжобағақатысуғакелісімі;
3. жобағақатысуғакеміндеүшпәнмұғалімініңкелісімі;
4. бірнешеелдімекендердіңшағынжинақтымектептеріменжолжүрусипатындағыпедагогикалыққызметтіжүзегеасыруғаниетбілдіргенпедагогарасындабіроқужылынаарналғанкелісімшарттыңболуы;
5. мұғалімніңденсаулығытуралыанықтамасы.

«Мобильдімұғалім»жобасынақатысушыпедагогкеқойылатынталаптар:

• жоғарыпедагогикалықбілімініңболуы;
• педагогикалықеңбекөтілініңонбесжылданкемболмауы;
• біліктіліксанатының«педагог-зерттеуші»,«педагог-шебер»болуы;
• білімалушылардыңоқупәніжәнесабақтантысжұмыстарбойыншаоқужетістіктерініңжоғарынәтижелері.

Жобағақатысушылардыңфункциялары:

1. «Мобильдімұғалім»жобасынақатысушыпедагогтіңнегізгіқызметмектебі педагогтің жұмыс кестесін ескере отырып, ыңғайлы кесте жасайды жәнеоныңқызметінбақылаудыжүзегеасырады;
2. «Мобильдімұғалім»жобасынақатысатынпедагогжүріп-тұрумаршрутынжасайдыжәнемектепәкімшілігіменкеліседі;
3. «Мобильдімұғалімді»келісімшартыбойыншақабылдайтынауылмектептерісабақкестесінқұрады,сабақтардыкедергісізөткізугежағдайжасайды;

 

1. ауылмектептеріқашықтаноқытуқажетболғанжағдайдабілімалушыларменмобильдімұғалімдікомпьютерлерменжәнеәдістемелікматериалдарменқамтамасызетугеықпалетеді;
2. ауылдықмектептер«Мобильдімұғалім»жобасынақатысатынпедагогтіңқызметінбақылаудыжүзегеасырады.

Мобильдімұғалімніңжолжүруіне,тұруынажәнежалақысынаақшалайқаражаттөлеудіауданның/қаланыңжергіліктіатқарушыоргандарыжүргізеді.

1. «Уақытшаотбасы»жобасынмасштабтау(2018-2021жылдардағы

102уақытшаотбасындашалғайдағыелдімекендерден106балатұратынСолтүстікҚазақстаноблысыныңтәжірибесінен).
«Уақытша отбасы» – шағын елдімекендерден білім беру процесі кезеңіне(біроқужылына)мектепжасындағыбалалардытәрбиелеугеуақытшақабылдайтынотбасы.
«Уақытша отбасы» – баланың (балалардың) ата-анасы болып табылмайтын,бірақолүшіната-анажауапкершілігінмойнынаалатын,отбасынаорналастырылғанбалаға(балаларға)олардыңжазбашакелісіміменқамқорлықжасайтынжәнетәрбиелейтінзаңдытұлға(тұлғалар).
«Уақытша отбасы» жобасына қатысатын отбасының қызметі облыстардыңбілімбасқармасыныңбұйрығыжәне«Уақытшаотбасы»жобасыненгізужөніндегіәдістемелікұсынымдарнегізіндежүзегеасырылады(ақпаратnao.kzсайтындақолжетімді).
Балалардыуақытшаотбасынаберуүшіната-аналартиістіқұжаттарды:

1. үміткердіңғанаемес,оныңата-анасыныңдаденсаулықжағдайытуралыанықтаманы;
2. наркологиялық,    психиатриялық,    туберкулез,    тері-венерологиялықдиспансерлерденанықтаманы;
3. соттылығыныңжоқтығытуралыанықтамажәнет.б.ұсынуыкерек.

Барлықталаптарсақталғанжағдайдашешімқабылданадыжәнебаланы(балаларды)«Уақытшаотбасына»берутуралыүшжақтыкелісімшартжасалады.
Келісімшарт«Уақытшаотбасының»тұрғылықтыжерібойыншабаланы(балаларды)өзотбасынақабылдауғатілекбілдіргенадамдар,баланың(балалардың)ата-аналарынемесезаңдыөкілдеріжәнебілімберуұйымыарасындажасалады.
Баланыкүтіп-бағуғажәнежалақығаақшалайқаражаттөлеуді«Уақытшаотбасының»тұрғылықтыжерібойыншажергіліктіатқарушыоргандаржүргізеді.

1. Үлгерімітөменмектептерге«Мықтымектептердің»қамқорлығынұйымдастыру.

2021-2022оқужылындаменеджмент,білімалушылардыпсихологиялық-педагогикалыққолдау,оқу-әдістемеліксүйемелдеумәселелерінденәтижелілігітөменауылмектептеріне«мықтымектептердің»қамқорлығынұйымдастыруқажет.
Үлгерімітөменмектептерге«мықтымектептердің»қамқорлығыныңнегізгі міндеттері: 1) нәтижелілігі төмен ауыл мектептерінің жұмысын жетілдіружәне оларды сүйемелдеу; 2) ауыл мектептері педагогтерінің білім алушылардыңоқууәждемесінжәнекәсібиқұзыреттілігінарттыру;3)қалажәнеауылпедагогтері мен білім алушылар арасындағы ынтымақтастықты дамыту; 4) қалажәнеауылмектептерініңтиімдіөзараіс-қимылжүйесінқұруболыптабылады.
 

• КЕШКІМЕКТЕПТЕРДЕОҚУПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Кешкі мектептердегі білім беру процесі, ең алдымен, барлық азаматтар үшінсапалы білім алуға тең мүмкіндіктер беруге және қоғамда табысты әлеуметтенуқабілетінқалыптастыруғабағытталған.Кешкімектептердіңнегізгіконтингентіқиын жағдайға тап болған және күндізгі жалпы білім беретін мектептерде білімалуғамүмкіндігіболмағанересектерменжасөспірімдерболыптабылады.
Кешкі мектепте және күндізгі жалпы білім беретін мектептер жанындағыкешкібөлімшелердеоқыту:

• күндізгі;
• сырттай;
• күндізгі-сырттай;
• сырттайжекетүрдеоқыту(ҚР«Білімтуралы»Заңының27-бабынасәйкес);
• қашықтан оқыту (игеру мерзімі – 2 жыл: 10-11 сыныптар) (ҚР Білім жәнеғылымминистрінің2015жылғы20наурыздағы№137бұйрығыменбекітілгенқашықтықтан білім беру технологиялары бойынша оқу процесін ұйымдастыруқағидалары)бойыншажүзегеасырылады.
• білімберумазмұнынжаңартуғасәйкескешкімектептергеарналғанүлгілікоқу жоспарларыәзірлендіжәнебекітілді(2018жылғы4 қыркүйектегі

№441бұйрыққа51-56-қосымша).
Кешкімектептердегібілімберу процесібілімберудеңгейінеқарай:

1. негізгіортабілім (меңгерумерзімі–3жыл:7,8,9- сыныптар);
2. жалпыортабілімберу(меңгерумерзімі–2жыл:10,11(12)сыныптар);
3. жеке   оқу   түрі   (меңгеру   мерзімі   –   жеделдетілген,   оқу   жылында2-сыныптан);
4. қашықтықтаноқытунысаны(меңгерумерзімі–2жыл:10-11-сыныптар)бойыншажүзегеасырылады.

Жаңартылған білім беру мазмұнының үлгілік оқу жоспары бойынша білімалушыларды сыныптан-сыныпқа ауыстыру БЖБ және ТЖБ нәтижелері бойыншажүзегеасырылады.
9 және 11-сыныптарда Үлгілік қағидаларға сәйкес қорытынды аттестаттаужүргізіледі.
Жекеоқытутүріндегісыныптардағы(топтардағы)оқупроцесініңерекшеліктері
ЖекеоқытунысаныҚРБілімжәнеғылымминистрінің2013жылғы
17қыркүйектегі№375бұйрығына(ҚазақстанРеспубликасыныңнормативтікқұқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде 2013 жылы 18 қазанда № 8827,45, 50 б. тіркелген) сәйкес жүзеге асырылады; жеке күндізгі және сырттай оқунысандары бар топтарда бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім берудіңүлгілікоқу жоспарлары(жаңартылғанмазмұны) бойыншажүзегеасырылады.
Сабақтар кестеге сәйкес аптасына 4 күн өткізіледі. Сырттай оқытудың жекетоптары (ҚР Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 17 қыркүйектегі № 375бұйрығына(ҚазақстанРеспубликасыныңнормативтікқұқықтықактілердімемлекеттік тіркеу тізілімінде 2013 жылғы 18 қазанда № 8827 болып тіркелген)сәйкес1-ден8 адамғадейінтолықтырылыпашылады.
Жекеоқытутүріндегітоптарғаөмірлікқиынжағдайғатапболған
 14 жастан бастап білім алушылар (375 бұйрықпен сәйкес келмеуі) қабылданады.Білім беру процесіне оқытудың жеке нысанын енгізу және пайдалану «ҚазақстанРеспубликасының бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқужоспарларынбекітутуралы»ҚРБҒМ08.11.2012жылғы№500бұйрығынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ04.09.2018ж.№441бұйрығының 55-56-баптарына сәйкес жүзеге асырылады; ҚР Білім және ғылымминистрінің2015жылғы20наурыздағы№137бұйрығыменбекітілгеноқупроцесінұйымдастыруқағидаларынажәнежергіліктінормативтікактілершеңберінде–білімберуұйымыныңішінде,сондай-ақөңірлікнормативтікактілергесәйкесжүзегеасырылады.
Жекеоқунысанындағы7және8-сыныптоптарыноқытукүндізгіоқунысанындағы7және8-сыныптарүшінҮОЖбойынша   жүзеге    асырылады(ҚРБҒМ2012жылғы8қарашадағы№500бұйрығына 51-52-қосымша).
Жекеоқытунысанындағы9,10,11-сыныптоптарыноқытусырттайоқунысанындағы 9,10,11-сыныптар үшін ҮОЖ бойынша жүзеге асырылады (ҚР БҒМ2012 жылғы8қарашадағы №500бұйрығына53-54-қосымша).
Білімберупроцесіне   қашықтықтан    оқытуды   енгізу   және    пайдалануҚР БҒМ 2015 жылғы 20 наурыздағы №137 бұйрығымен бекітілген қашықтықтанбілімберутехнологияларыбойыншаоқупроцесінұйымдастыруқағидаларынасәйкес және жергілікті нормативтік актілер шеңберінде – білім беру ұйымыныңішінде,сондай-ақөңірлікнормативтікактілердежүзегеасырылады.
Кешкімектептеқашықтаноқытудыұйымдастыруқажеттіресурстарменқамтамасыз етуді және нақты уақыт режимінде және бос уақыт кеңістігінде сабақөткізу үшін жағдай жасауды талап етеді. Білім беру ортасын ұйымдастырудағыбасты шарттардың бірі әрбір білім алушы үшін оның қол жетімділігінің өлшеміболып табылады. Барлық қажетті материалдар білім беру ұйымының сайтындаорналастырылады.
Күндізгіоқутүріндегісыныптардағыоқупроцесініңерекшеліктері
Кешкі мектеп оқушылардың күрделі контингентімен ерекшеленеді: ол жасы,оқыту және оқыту деңгейі, әлеуметтік және отбасылық жағдайы, мектептен тысжұмыспенқамтудәрежесіменсипаты,қабылдау,естесақтау,назараудару,мотивациясипаттамасыжәнебасқадабелгілері бойыншабірдейемес.
Күндізгі оқу түрі бойынша да, күндізгі жалпы білім беретін орта мектепте десынып-оқу жүйесіболады.
Күндізгіоқунысаныбаркешкімектептесыныпсабақтарыжүйесіндебарлық оқушыларқұрамымен алдыңғы жұмыс ретінде, сондай-ақ топтық жәнежеке жұмыс түрінде қолданылады. Негізгі білім көзі мұғалім, интернет, оқулықтарменоқуқұралдары болыптабылады.
Қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі «Қазақ тілі мен әдебиеті», орыстіліндеоқытпайтынмектептердегі«Орыстіліменәдебиеті»,«Шетелтілі
/ағылшын тілі», «Информатика» сияқты пәндерді оқу кезінде кіші топтарға бөлукүндізгіоқунысанындағысыныптардағана,яғнисынып20адамғатолғандажүзеге асырылуы мүмкін (ҚР БҒМ 2013 жылғы 17 қыркүйектегі № 375 «Жалпыбілімберуұйымдарының(бастауыш,негізгіортажәнежалпыортабілімберудіңтүрлерібойыншақызметтіңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»бұйрығы).
 Сырттайоқутүріндегісыныптардағыоқупроцесініңерекшеліктері
Кешкімектептегісырттайоқуформасыкүндізгіоқуданоқушылардыңөздігіненбілімалужұмысынанегізделуібойыншаерекшеленеді.Сырттайоқитындардың үйдегі өзіндік жұмысының топтық және жеке консультацияларғажүйеліқатысуыменүйлесуікешкімектептесырттайоқудыұйымдастырудыңмаңызды қағидаларының бірі болып табылады. Сырттай оқитындардың өзіндік үйжұмысы–бұлоқусабақтарыныңнегізгінысаны;олтоптықжәнежекеконсультациялармен,сондай-ақсынақтарментығызбайланысты.
Сырттайоқупроцесімұғалімніңбелсендіпедагогикалықбасшылығынқамтиды, ол сырттай оқушылардың өзіндік оқу жұмысының топтық және жекеконсультацияларжүйесімен,сондай-ақсынақтаржүйесіментығызбайланысынқамтамасызетуікерек.
Топтықконсультациялардамұғалімтүйінді,еңкүрделітақырыптарды,себеп-салдарлық байланыстар мен заңдылықтарды ашады, теориялық материалдызерттеужәнетанымдықмәселелердішешутәсілдерінетүсініктемебереді,теориялықматериалдытүсіндіруменпрактикалықсипаттағыұсыныстарарасындағы ұтымды қатынасты анықтайды және жүзеге асырады, оқытудың әркезеңінде бағдарламалық материалдың сипатына, оқу-тәрбие міндеттеріне жәнеоқушылардың білім, білік және дағды деңгейіне байланысты үй тапсырмаларыныңкөлеміменкүрделілігінбелгілейді.
Сынақтардәлелді себептермен сабақтарды өткізіп жіберетін сырттайоқунысаны бойынша білім алушылар үшін, сондай-ақ қосымша сабақтарға мұқтажоқушыларүшінөтемаңызды.Тесттапсыруағымдағыесепкеалудангөріоқушылардың білімі мен дағдыларын объективті және жан-жақты тексеруге жәнебағалауғамүмкіндікбереді,бұлтекзерттелетінтақырыптыңжекемәселелерібойыншабілімдіанықтайды.Сынақтарауызшанысанда,тестілеунысанында,жобалау,зерттеу,бақылау,зертханалық,практикалықжұмыстарнысанындатапсырылуымүмкін.
Сырттай оқыту нысаны бар сыныптарда сынақтар өткен материал бойыншамынадай пәндер бойынша тапсырылады: «Қазақ тілі», «Қазақ әдебиеті» (оқытуқазақ тілінде жүргізілетін сыныптарда), «Орыс тілі», «Орыс әдебиеті» (оқыту орыстілінде жүргізілетін сыныптарда), «Қазақ тілі мен әдебиеті» (оқыту орыс тіліндежүргізілетінсыныптарда),«Орыстіліменәдебиеті»(оқытуқазақтіліндежүргізілетінсыныптарда),«Шеттілі»,«Алгебра»,«Алгебражәнеталдаубастаулары»,«Қазақстантарихы»,«Дүниежүзітарихы»,«Құқықнегіздері»,
«География»,   «Биология»,   «Физика»,   «Химия»    (ҚР   БҒМ    2012   жылғы8 қарашадағы№500бұйрығына54-қосымша).
Кешкімектепте«Көркемеңбек»,«Денешынықтыру»,«Алғашқыәскерижәнетехнологиялықдайындық»пәндеріноқуқарастырылмаған.
Кешкі(ауысымды)мектептіңерекшелігімектептіңбелгілібіржұмысрежимінқажететеді.Кешкімектептесабақтарүшкүнбойыөткізіледі,консультациялар,сынақтар,вариативтікбөлімпәндеріжекекестегежәнеосымақсатүшінқатаңбөлінгенжекекүндергешығарылады.
Кешкімектептежекетақырыптарменбөлімдердіңсоңындажүзегеасырылатынқорытындыбақылаужұмыстарныңтүрліформаларыерекшерөлатқарады.Бұл–бақылаужұмыстары,тестілеу,сынақ,емтихан.
 Жаңартылғанмазмұнбағдарламаларыбойыншабілімалуғакөшкенсыныптардағы білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау критериалды бағалаужүйесібойыншажүзегеасырылады.
Күндізгі оқу нысанындағы сыныптың толықтырылуы 20 адамды құрайды,сырттай оқу нысанындағы сыныптың толықтырылуы кемінде 10 адамды құрайды,жекеоқытунысанындағысырттайоқутоптарындасыныптыңтолықтырылуы1-ден 8адамды құрайды(ҚРБҒМ 2013 жылғы 17 қыркүйектегі«Жалпыбілімберуұйымдарының(бастауыш,негізгіортажәнежалпыортабілімберу)түрлерібойыншақызметтіңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»№375бұйрығы,
4-тарау,49,55-б.)
Ерекшежағдайлартуындағанжағдайда(ауру,мүгедектік,декреттікдемалыс,3жасқадейінгібаланыкүту,отбасындағыжалғызбалаемізу)жәнеқойылатын талаптарға сәйкес келетін жағдайлар болған жағдайда кешкі мектептеқашықтаноқыту технологиясынжүзегеасыруғаболады.
Негізгі орта және жалпы орта білім беру курсы үшін бағдарламаны игерубітірушілердіміндеттіқорытындыаттестаттауменаяқталады.Кешкімектептүлектеріне олар қорытынды аттестаттаудан өткеннен кейін тиісті білімі туралымемлекеттікүлгідегіқұжатберіледі.
Кешкімектептегі   оқу  жылының  ұзақтығы   күндізгі  оқу  нысаны   бойынша
34аптаны,сырттайоқунысаныбойыншада34аптанықұрайды(ҚРБҒМ2012жылғы 8қарашадағы№500бұйрығының53-54-қосымшаларынасәйкес).
Күндізгіоқунысаныбойыншабілімалатыноқушылардыаттестаттау–тоқсан бойынша, сырттай оқу нысаны бойынша білім алушыларды аттестаттаужартыжылдықбойыншажүргізіледі.
Кешкімектепжылдықкүнтізбелікоқукестесінайқындауда,аттестаттаутәртібіменмерзімділігін   таңдауда    дербес   болады   (ҚР   БҒМ    2013   жылғы17қыркүйектегі№375бұйрығы,4- б.,65-тармақ).
ҚРБҒМ   2016  жылғы  22   қаңтардағы  №  61   бұйрығымен  бекітілген
«Экстернатнысанындаоқытуережесіне»ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылым министрінің 2020 жылғы 29 мамырдағы №225 бұйрығымен өзгерістер ментолықтырулар енгізілген.
Экстернат нысанында оқыту қағидалары негізгі орта және жалпы орта білімберуұйымдарындаэкстернатнысанындаоқытутәртібінайқындайды:

1. Экстернат нысанында оқытуды әрбір жалпы білім беретін мектепте бөлекұйымдастыруұсынылады.
2. Ережелердекөрсетілгенсанаттарғасәйкесмектепкеэкстернқабылдауұсынылады.Қандайдабіршектеулердіңжоқтығынақарамастан,барлықбілімалушылар экстернат арқылы білім ала алмайды (Ережені қараңыз). Бірінші кезектебұлоқытудыңосытүрініңерекшелігінебайланысты.

Кешкі мектеп 18 жасқа толған, ҚР аумағында тұратын, жұмыс істейтін жәнежұмысістемейтін,біраққандайдабірсебептерменортабілімалмағанжәнекүндізгі,сырттай,жеке,қашықтықтаноқытунысандарыбойыншаоқуғамүмкіндігіжоқадамдардыэкстернатнысанындаоқытуүшіншешімдідербесқабылдайды.
 Кешкімектептетәрбиежұмысынұйымдастырудыңерекшеліктері
ҚазақстанРеспубликасындабілімберудіжәнеғылымдыдамытудың2020-2025жылдарғаарналғанмемлекеттікбағдарламасынасәйкесоқу-тәрбиежүйесібілімберудіңбарлықдеңгейлеріндебірыңғайидеологиялықжәнеқұндылықтар тәсілдеріне құрылады. Тәрбие жұмыстары барлық ынталы тараптар:отбасы, білім беру ұйымдары, қоғамның кең ауқымда қатысуымен кешенді түрдежүргізілуітиіс.Тәрбиежұмыстарынұйымдастырудыңнормативті-құқықтықбазасымынадайқұжаттарғасәйкесжүргізіледі:

1. «Балақұқығытуралы»БҰҰКонвенциясы;
2. ҚазақстанРеспубликасыныңКонституциясы;
3. «Некежәнеотбасытуралы»ҚазақстанРеспубликасыныңКодексі.2011 жылғы 26желтоқсан;
4. «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» ҚазақстанРеспубликасының2002жылғы8тамыздағыЗаңы;
5. «Тұрмыстықзорлық-зомбылықпрофилактикасытуралы»ҚазақстанРеспубликасының2009жылғы4 желтоқсандағы № 214-IVЗаңы;
6. «Балалардыденсаулығымендамуыназардабынтигізетінақпараттанқорғау туралы» Қазақстан Республикасының 2018 жылғы 02 шілдедегі №169-VIЗаңы;

 Заңы;
 

1. «Білімтуралы»ҚазақстанРеспубликасының2007жылғы27шілдедегі
2. ҚазақстанРеспубликасыҮкіметінің2019жылғы27желтоқсандағы№988

 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымдыдамытудың2020–2025 жылдарғаарналғанмемлекеттік бағдарламасы;

1. ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрлігінің2019жылғы15 сәуірдегі №145 бұйрығымен бекітілген «Рухани жаңғыру» бағдарламасын іскеасыру жағдайындағыТәрбиеніңтұжырымдамалықнегіздері.
2. ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрінің2018жылғы

1қазандағы№525бұйрығыменбекітілгенҚазақстанРеспубликасындаөлкетанудыдамытудыңтұжырымдамалық негіздері.
2021-2022оқужылындакешкімектептетәрбиежұмысыкелесінегізгібағыттар бойыншажүзегеасырылады:

1. жаңа   қазақстандық    патриотизм   мен   азаматтыққа                тәрбиелеу,құқықтықтәрбие.
2. рухани-танымдықтәрбие.
3. ұлттықтәрбие.
4. отбасылықтәрбие.
5. еңбек,экономикалықжәнеэкологиялықтәрбие.
6. көпмәдениеттіжәнекөркем-эстетикалықтәрбие.
7. зияткерліктәрбие,ақпараттықмәдениеттітәрбиелеу.
8. денетәрбиесі,салауаттыөмірсалтынқалыптастыру.

Тәрбие жұмысының негізін жалпыадамзаттық құндылықтар (сенім, ақиқат,әсемдік,бостандық,қайырымдылық,жақсылық,махаббат,жәнет.б.)жәнеұлттыққұндылықтар–(тәуелсіздік, патриотизм,толеранттылық,анатілі,заңға бағынушылық,этникалық мәдениет,салт-дәстүр)құрайды.
 Кешкі мектептің тәрбие жұмысының маңызды ерекшеліктерінің бірі құқықбұзушылық пен қылмыстың алдын алу болып табылады. Ол негізінен білім беру,насихаттау қызметі арқылы жүзеге асырылады, өйткені кешкі мектеп жағдайындатәрбие процесінің өзіндік ерекшелігі бар. Бұл ерекшелік, ең алдымен, оқушыларконтингентініңерекшеліктеріменбайланысты:мектепте15жасқатолғаноқушылароқиды(375бұйрыққасәйкес,15жастанбастап,кәмелеткетолмағандардың қылмыстық жауапкершілігі 14 жастан басталса да, мысалы,арнайы түзету мекемелерінен 14жаста келгенде, жүкті жасөспірім қыздар,ерте аналар және жасөспірімдердің басқа да санаттары 15 жасқа толғанғадейінкешкімектептеоқуғамүмкіндігіжоқ),бірақбірпартадабіруақыттаөмірлікұстанымыәліқалыптаспағанжасөспірімдермендүниетанымы,өзіндікмінезі қалыптасқан, қандай да бір материалдық игіліктерге қол жеткізген жәнеөмірлік құндылықтарына өз көзқарасы бар ересек адамдар отыра алады. Тарихитұрғыданалғанда,кешкімектепүздіксізбілімберужүйесінде,еңалдымен,компенсаторлықжәнебейімделу функциясынорындайды.
Құқықтықтәрбиемектептің,отбасының,қоғамның,құқыққорғауоргандарының өзара іс-қимылын ұйымдастыру арқылы тиімді бола алады, ол төртбағытбойынша,атапайтқанда,тұтаспедагогикалықпроцестіұйымдастырусаласында;қоғамныңкүшінтартаотырып,оқушылардыңбосуақытынұйымдастырусаласында;оқушылардыңотбасыменөзараіс-қимылжасаусаласындажұмысжүргізудікөздейді;құқықоқытушыларыныңкәсібидайындығынарттырусаласындажүзегеасырылады.
11)ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрлігінің2020жылғы
12маусымдағы№248бұйрығыменбекітілген2020-2025жылдарғаарналған
«Құндылықтарғанегізделгенбілімберу»жобасы.
6     МАМАНДАНДЫРЫЛҒАН     МЕКТЕПТЕРДЕ     ОҚУ       ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Мамандандырылған білім беру ұйымдарында оқыту мен оқытудыңерекшеліктері

1. Нормативті-құқықтыққамтамасызету

Зиялытұлғаныдамыту,ғылымнегіздерін,мәдениет,өнержәнетілдердітереңдетіпоқытуменбілімберугебағытталғанэлитарлыбілімберетінмамандандырылғанбілімберуұйымдарыкелесінормативтік-құқықтыққұжаттардыбасшылыққаалады:ҚР«Білімтуралы»Заңы,ҚРМЖМБС-2018,
«Типтікүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»  ҚР   Білім  және  ғылым   министрінің  2018  жылғы   30  қазандағы
№595 бұйрығы.
Мамандандырылғанбілімберуұйымдарыоқужұмысжоспарынмамандандырылғанбілімберуұйымдарынаарналғантиптікоқужоспарларынегізінде «Қазақстан Республикасының бастауыш, негізгі орта және жалпы ортабілім берудің үлгілік типтік оқу жоспарларын бекіту туралы» ҚР БҒМ 2018 жылғы4 қыркүйектегі№441бұйрығынасәйкесөздігіненәзірлейді.
 Мамандандырылғанмектептердіңоқужұмысжоспарларыбілімберуұйымының басшылығымен бекітіліп, ҚР БҒМ «Дарын» республикалық ғылыми-практикалықорталығыменжәнебілімберусаласындағыжергіліктіатқарушыоргандарменкелісіледі.
«Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқубағдарламаларыніскеасыратынбілімберуұйымдарынаоқуғақабылдаудыңүлгілік қағидаларын бекіту туралы» ҚР БҒМ 2018 жылғы 12 қазандағы № 564бұйрығынаөзгерістерментолықтыруларенгізутуралы»ҚРБҒМ2020жылғы
24маусымдағы№264бұйрығынасәйкесмамандандырылғанбілімберуұйымдарынаоқуғақабылдауды«Дарын»республикалықғылыми-практикалықорталығы(бұданәрі–Орталық)конкурстықнегізде(бұданәрі–конкурс)ұйымдастырып,қабылдайды.
Мамандандырылғанбілімберуұйымынатүсуүшінконкурсқақатысуқұжаттарын қабылдау ағымдағы күнтізбелік жылдың 1 наурызынан 25 сәуірінедейінжүргізіледі.
Мамандандырылғанбілімберуұйымыбасшысыныңбұйрығыменқұжаттардықабылдауүшінжауаптытұлғатағайындалады.Жауаптытұлғаконкурсқақатысуғаүміткерлердіңэлектрондықбазасынқұруға(мамандандырылған білім беру ұйымының атауы, аты-жөні, ЖСН, сыныбы, оқытутілі, электрондық мекенжайы, дипломдарының көшірмелері (бар болса) жауаптыболады.
Конкурсқақатысуүшінүміткердіңата-анасы/заңдыөкілібелгіленгенмерзімдемамандандырылғанбілімберуұйымыныңинтернет-ресурсындатіркеуден өтеді немесе мамандандырылған білім беру ұйымына жауапты тұлғағакелесіқұжаттардыұсынады:

1. баланыңата-анасынаннемесеөзгедезаңдыөкілдеріненөтініш;
2. ЖСН   (қосымшада)   көрсетілген   үміткердің   туу   туралы                куәлігініңкөшірмесі;
3. үміткердіңэлектрондықмекенжайынкөрсетеотырып,үміткердіңоқуорнынанұйымныңмөріменрасталғанфотосуретібар анықтамасы;
4. үміткердің3х4мөлшеріндегі2данафотосуреті.

«Дарын»орталығыоқуғақабылдауүшінконкурстыұйымдастыружәнеөткізудіқамтамасызететінконкурстықкомиссияқұрады.
Конкурстықкомиссияныңқұрамынакомиссияныңтөрағасы,ҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрлігіБілімжәнеғылымсаласындағысапанықамтамасызетукомитетініңөңірлікоргандарының,«Дарын»орталығыныңоқу-әдістемеліккеңесінің,арнайымониторингтіктоптарқызметкерлері,білімберусаласындағықоғамдықұйымдарөкілдерікіреді.
Мамандандырылғанбілімберуұйымдарынаіріктеужүргізуүшінконкурстықматериалдарды«Дарын»орталығыныңоқу-әдістемеліккеңесіәзірлейдіжәнебекітеді.
Конкурс  Орталық   белгілеген    мерзімде    бекітілген    кестеге     сәйкес1-20маусымаралығындаөтеді.
Конкурсофлайн(тестілеу)режиміндеөтеді.
Конкурс әрбір өңірде жергілікті атқарушы органдармен келісім бойыншаОрталықалдыналаайқындайтынмамандандырылғанбілімберуұйымының
 базасында өтеді. Үміткерлер арасында конкурс және қорытынды шығару әрбірмамандандырылғанбілімберуұйымы бөлінісіндеөткізіледі.
Конкурсты өткізу үшін тест материалдарын Орталық қызметкерлері конкурсбасталғанға дейін бір күн бұрын мамандандырылған білім беру ұйымдарына қағазтүрінде(пломбаланған) жеткізеді.
Білім алушыларды мамандандырылған білім беру ұйымдарына қабылдаудыңашықтығын қамтамасыз ету үшін ғимаратқа, аудиторияға және конкурстық іріктеуалаңынаенгізуүшінқолданылатынбейнебақылаужәнедыбысжазужүйесіорнатылады.Мамандандырылғанбілімберуұйымыконкурстыөткізуүшінтехникалықжабдықтарменжарақтандырылады.
7-сыныпқа  түсушілерге   арналған    тестілеу    келесі     пәндер    бойынша75 сұрақтантұрады:

• математикажәнелогика–55 сұрақ;
• оқусауаттылығы –10 сұрақ;
• Қазақстантарихы–10 сұрақ.

6-сыныпқа    түсушілерге    арналған    тестілеу    келесі    пәндер    бойынша60 сұрақтантұрады:

• математикажәнелогика–35 сұрақ;
• оқусауаттылығы –15 сұрақ;
• Қазақстантарихы–10 сұрақ.

5-сыныпқа         түсушілерге   арналған   тестілеу   келесі   пәндер   бойынша40 сұрақтантұрады:

• математикажәнелогика–30 сұрақ;
• оқусауаттылығы –10 сұрақ.

Тапсырмалардышешугебөлінгенуақыт7сыныпта–120минут,6сыныпта

• 90 минут, 5 сыныпта – 60 минут, (тест материалдарын тарату, жауап парағыныңбөлімдерінтолықтыру,сондай-ақкөрсетілгенуақытқатүсіндіружұмыстарыкірмейді).

Тестілеудіңқорытындынәтижелерінесептеукезіндедұрысжауаптарсаны
«4»(төрт)коэффициентінекөбейтіледі,албірдұрысемесжауап«-1»коэффициентіне көбейтіледі. Осылайша, жалпы қорытынды есептеледі (4* дұрысжауап+( -) * дұрысемес жауап= жалпықорытынды балл).
Нәтижелердіөңдеудіконкурстықкомиссияжауаппарақтарынсканерлеуарқылыжүргізеді,нәтижелердіалу«Дарын»орталығыныңбірыңғайтексеружүйесіарқылықамтамасыз етіледі.Сұрақ-кітапшасы қарастырылмайды.
Конкурстықіріктеунәтижелерібойыншаапелляцияжүргізілмейді.

1. Жаһандану жағдайында білім алушылардың зияткерлік, патриоттық,рухани-адамгершілікжәнефизикалықдамуынқамтамасызету

Білім алушыларды әлеуметтік бейімдеу, өздігінен өмірлік таңдау жасауғадайындаудынегізгеалаотырып,жекетұлғаныңрухани-адамгершілікдамуын,жалпы орта білім берудің тәрбиелік әлеуетін күшейту басымдығы ретінде білімберумазмұнынжаңартуқажеттілігітуындады.
Мамандандырылғанбілім беруұйымдарының басты педагогикалық мақсаты

• Қазақстанныңадамгершілігіжоғары,жауапты,бастамашылжәнеқұзыреттіазаматынтәрбиелеу.

Мамандандырылған       мектептің       оқушыларын       тәрбиелеу       мен
 әлеуметтендірудіұйымдастырукелесібағыттардажүзегеасырылады:

1. Азаматтыққа,   патриотизмге,   адам   құқықтары,   бостандықтары               менміндеттерінқұрметтеугетәрбиелеу.

Құндылықтар:

• Отанға,өзхалқына,туғанжерінедегенмахаббат;
• Отанғақызметету;құқықтықмемлекет;азаматтыққоғам;
• Отан,ағаұрпақпенотбасы алдындағыпарызы;
• заңжәнеқұқықтықтәртіп;этносаралықәлем;
• еркіндікпенжауапкершілік;адамдарғасенім.
• Адамгершілік сезімдер мен этикалық сананы тәрбиелеу.Құндылықтар:
• адамгершіліктаңдау;
• өмірдіңмәні;әділдік;
• қайырымдылық;ар-намыс;абырой;махаббат;
• ата-ананықұрметтеу;
• үлкенменкішігеқамқорлықжасау;ар-ожданбостандығы.
• Денсаулықпенсалауаттыөмірсалтынақарым-қатынасқұндылықтарынқалыптастыру.

Құндылықтар:

• денесаулығы,әлеуметтікденсаулық(отбасымүшелерініңжәнемектепұжымыныңденсаулығы), белсенді,салауаттыөмірсалты.
• Табиғатқа,қоршағанортағақарым-қатынасқұндылықтарынатәрбиелеу(экологиялықтәрбие).

Құндылықтар:

• өмір;туғанжер;
• тұмсатабиғат;
• Жершары.
• Әсемдікқұндылығынақарым-қатынастытәрбиелеу,эстетикалықмінсіздіктерменқұндылықтартуралытүсініктердіқалыптастыру(эстетикалықтәрбие).

Құндылықтар:

• сұлулықпенүйлесімділік;
• адамныңруханиәлемі;
• эстетикалықдаму;
• көркемшығармашылық.

Көрсетілгеннегізгібағыттарменолардыңміндеттерініңқұндылықнегіздерінесаймамандандырылғанбілімберуұйымдарыныңжұмысы үшініс-әрекеттүрлеріменформасынақтыланады,олөзкезегіндетәрбиеменәлеуметтендірудің қандай да бір бағытына басымдық бере алады. Бұл ретте, «Білімтуралы»Заңғасәйкес2020-2025жылдарғаарналғанҚРБілімжәнеғылымындамытудың мемлекеттік бағдарламасы мен Тәрбие тұжырымдамасы білім берудіңең маңызды мақсаты ретінде тұлғаның азаматтық қалыптасуы контексіндерухани-адамгершілік дамуын белгілейтінін естен шығармаған жөн. Сондықтантәрбиеменәлеуметтендірудіңбарлықбағыттарымаңызды,оларбір-бірінтолықтыраотырып,отандықрухани,адамгершілікжәнемәденидәстүрлернегізіндежекетұлғаныңдамуынқамтамасыз етеді.
Оқушылардытәрбиелеужәнеәлеуметтендірумақсатындағыкезкелген
 іс-әрекеттіұйымдастырудатәрбиенәтижелерітуралыестеншығармау қажет.
Тәрбие нәтижесі – бұл қандай да бір іс-әрекетке қатысу нәтижесінде алғанрухани-адамгершілікқұндылықтар.
Оқушылардыңкезкелгеніс-әрекетініңтәрбиенәтижесіүшдеңгейгебөлінеді.
Бірінші деңгей – оқушының әлеуметтік білімді игеруі (қоғамдық нормалар,қоғамныңқұрылымы,қоғамдағымінез-құлықтыңәлеуметтікұнамды-ұнамсызтүрлері туралы және т.б.), әлеуметтік ақиқат пен күнделікті өмір туралы бастапқытүсінік.Аталғандеңгейдегінәтижегежетудемаңыздыорыналатыны–тәрбиеленушініңкүнделіктітәжірибесіменоңәлеуметтікбілімдітұлғаретіндегіөзпедагогіменқарым-қатынасорнатуы.
Екіншідеңгей–қоғамныңбастықұндылықтарына(адам,отбасы,Отан,табиғат,әлем,білім,еңбек,мәдениет)оңқарым-қатынасыменоларғадегенжанашырлық тәжірибесінің, жалпы алғандағы әлеуметтік ақиқатқа деген қарым-қатынасқұндылықтарыныңқалыптасуы.Аталғанмежегежетуүшінсынып,мектеп деңгейінде, яғни жолдастық, қауіпсіз әлеуметтенген ортада өзара қарым-қатынас ерекше орын алады. Осындай таныс әлеуметтік ортада бала ең алғашқыәлеуметтікбілімдердітәжірибедеқолданудыңқадамдарынжасайды,олардыбағалайбастайды нетерісдептаниды.
Үшіншідеңгей–оқушыныңдербесқоғамдықіс-әрекеттәжірибесінеиеболуы.Аталғандеңгейгежетудеоқушылардыңмектептентыснемесеашыққоғамдықортадаәлеуметтікмаңыздысубъектілерменқарым-қатынасжасауымаңыздыболыптабылады.

1. Білімберужүйесіндегіпедагог

Күн сайын білім беруүдерісіндегі заманауи педагогрөлі сан қырлы жәнетүрліобразғаиеболудаәртүрліжағдайғасайол–білімберуші,психолог,тәлімгер,қорғаушыжәнеұйымдастырушы болабілуіқажет.
Осылайша,оқушыларымыздыңдербесөміргеқалайенетіндігімұғалімгетікелейбайланысты.Заманауипедагогбалабойындажан-жақтыжүйелібілім,білік пен дағды ғана емес, қазіргі заманға сай білім берудің сапасын анықтайтынбастықұзыреттіліктерді–оқушылардыңдербесіс-әрекетіменжекежауапкершілігіндеқалыптастыруы қажет.
Мұғалімніңкәсібиқұзыреттілігітұлғалықжекеқабілеттерініңүйлесімділігінен, түрлі нысандар мен құралдарға, педагогикалық еңбекке лайықсезімталдық жәнеоқушытұлғасындағысапалыбастаулардыдамытатын өнімдімодельдердіқұрастырудантұрады.
Сыниойлайалатынмұғалімғанабәсекегеқабілеттітұлғанытәрбиелепшығарады.
Білімберубағдарламаларынқұрастырудажәнебейімдеуде,сабақтардыөткізу,білімдібағалауменоқытуүдерісініңбасқадакезеңдеріндежәнеоқушылармен сабақтан тыс қарым-қатынас жасауда әроқушының денсаулығы,мінез-құлқы мен жас ерекшелігі есепке алынуы тиіс. Сонымен қатар, қазіргі заманоқушыларыныңбарлығынатәнерекшеліктеріндежадыдаұстағанжөн.Ақпараттандырузаманыбалабойында«клиптікойлау»-заттарменқұбылыстардыңмағынасынүстіртінтанудықалыптастырды.Жақсыпедагогтәлім
 алушыларына оқу материалын терең меңгертумен бірге қоршаған орта шындығынтанытып,олардыңдүниетанымынкеңейтудідежүзегеасырады.
Білімберупроцесіндеақпараттық-коммуникациялықтехнологиялар,қашықтан білім беру формалары да үлкен рөл атқаруда. Педагогтер компьютерліктехнологиялардыжақсымеңгеріп,балаықыласынқашықтан,тікелейқарым-қатынассызөзінеаудартаалуы тиіс.

1. 2021-2022 оқу жылында мамандандырылған білім беру ұйымдарындабілімберуүдерісін ұйымдастыру

Мамандандырылған білім беру ұйымының бүгінгі маңызды функциясы –шығармашылық, жобалық, зерттеушілікке бейім, талпынысы мен уәжі өте жоғарыбалалардыанықтаужәнеқолдау.Жетекшіретіндекөпаспектілібілімберуқызметінтөмендегідейсанаттар айқындайды:

• қосымшабілімберупәндерібойыншаберілетінбілім;
• кәсіптікбілімберудіңпропедевтикасы;
• кәсібиөзін-өзіанықтау;
• баланыңтанымдыққызығушылығынқанағаттандыратыноқыту;
• әлеуметтену.

Мамандандырылғанұйымбірқатаржүйеліміндеттердішешудікөздейді.Олардың ең бастапқысы – білім алушыға заманауи сапалы білім алуға мүмкіндікжасау. Бұл оның ел дамуының заманауи өмірлік қажеттіліктеріне лайықтылығынбілдіреді. Педагогикалық тұрғыда – білімнің межелі қорын ғана меңгеріп қоймай,оныңтұлғалықөсуі,танымдықжәнежасампаздыққабілеттерініңдамуынадабағытталуы.
Білімберумазмұнынжаңартумәдениетсаласында,шығармашылықта,инновациялық әрекетте мемлекеттің, қоғамның, тұлғаның қажеттіліктерін өтеугебағытталған. Бірақ барлық педагогикалық талпыныстардың негізінде білім алушытұруы қажет, ол білім алу процесінде бейім, сыни көзқарасы қалыптасқан, кеңіненойлайтын; өзіндік дұрыс шешім қабылдай алатын; өзгермелі өмір жағдайларынабейім;ұжымдажұмысістейалатын;қиынжағдайлардыңалдыналужәнетуындағанжағдайдашешуқабілеттерінмеңгеруіқажет.
Дарындыбалаларғаарналғаноқубағдарламаларымыналардықамтиды:

• дарынды оқушылардың жалпы және тұлғалыққызығушылықтарын есепкеалаотырып,жалпыламатұжырымжасауға,болашаққаталпынысынарттыруғажәнетеориялықбағдарынайқындауғабағытталғанауқымдытақырыптарменмәселелердіоқып-зерттеу;
• білімніңтүрлісалаларынатиесілітақырыптарменмәселелердіинтеграциялаунегізіндепәнаралықоқытудыпайдалануарқылыдарындыоқушылардыңөзбілімдерінкеңейтежәнетереңдететүсугеталпыныстарынарттыру;
• зерттеушілікжұмыстыңәдіс-тәсілдерімендағдыларынқалыптастырумақсатындазерттеушілікәрекеткежақын,оқудапроблематуындауымүмкіноқушылардың қажеттілігін қанағаттандыратын, «ашық типтегі» мәселелерді оқып-зерттеу;
• мүмкіндігінше дарынды баланың қажеттіліктерін есепке алу, бала таңдаужасағантақырыптарды тереңіненоқып-зерттеу;

 

• оқудаөзіндікәрекетіндамытужәнеқолдаукөрсету;
• білім берудің әдіс-тәсілдері мен формалары, мазмұны тұрғысынан оқытуүдерісінің вариативтілігі мен икемділігін қамтамасыз ету, балалардың өзіндік іс-әрекетіндегіөзгермелісұраныстарынажәнеерекшеліктерінеқарайтүзетуенгізулерінемүмкіндік беру;
• ақпарат алу жолдары мен түрлі ақпарат көздерін еркін пайдалану жәнеолардыңқолжетімділігінқарастыру;
• мазмұндыкритерийлергесүйенеотырыпоқушылардыөзжұмысынбағалауға үйрету, көпшілік алдында шығармашылық нәтижелері мен идеяларынталқылау дағдыларынқалыптастыру.

Әртүрлідарындылықсанатындағыбалалардытиімдіоқытудыңмаңыздышартыретіндедарындылықтыңнақтыбіртипінесайсапалыспецификағамейліншесәйкескелетінжәнеоныңқалыптасуыныңішкіпсихологиялықзаңдылықтарынесепкеалатыноқубағдарламаларынқұрастыруқажет.
Мамандандырылған білім беру ұйымдарының Типтік оқу жоспарыныңвариативтікбөлімінде«Таңдаупәндері»және«Элективтікурстар»қарастырылған.
Вариативтікбөліммамандандандырылғанбілімберуұйымдарынаоқушылардың қабілеттері мен қызығушылықтарын қанағаттандыру бағытына сайбілім берумазмұныныңкөлемінанықтауғамүмкіндікбереді.
Оқужоспарының«Таңдаупәндері»сағаттарыжоспардыңинварианттықбөліміндегі(оныңішіндетереңдетіпоқытуғаарналған)білімберетінпәндердіоқытуға,соныменбіргежаңаоқукурстарыменмодульдерді(таңдаупәндері,бейіндікпәндер,факультативтер,қолданбалыкурстар)енгізугепайдаланылады.
«Элективті курстар» сағаттарын білім беруде жеке тұлғаға бағытталған оқу-тәрбиеүдерісінұйымдастырудыңтүрлеріментәсілдерінжүзегеасыруғақолдануғаболады.
Білімберуұйымыэлективтікурстардыңмазмұныменөткізілуінежауаптыболадыжәнешешім қабылдайды.
Типтікоқубағдарламаларыннегізгеалаотырып,элективтікурстардыңавторлықжәнемодификацияланғанбағдарламаларынөзбетіншежасауғаболады.
Модификацияланғанбағдарламаларқолданыстағыүлгілікоқубағдарламаларынегізіндеәзірленген,бірақпәнніңмазмұнынаөзгерістерментолықтырулар енгізетін, тақырыптарды зерттеу дәйектілігі, сағат саны, оқытудыңұйымдықнысандарынпайдалану жәнет.б.бағдарламаларжатады.
Авторлық бағдарламалар – аналогтары жоқ оқыту бағдарламалары. Оларосыпәнбойыншаоқукурсыныңмазмұнынқұрастырудыңавторлықтұжырымдамасынанегізделген.
Мақсатыбойыншаэлективтікурстардыңбірнешетүрінбөліпкөрсетугеболады:

1. Олардың бірі бейінді курстардың «үстеме» ретінде неғұрлым қабілеттіоқушылар үшін қандай да бір оқу пәнін меңгерудің жоғары деңгейін қамтамасызетуімүмкін.Бұлжағдайдамұндайқосымшабейіндіккурстолықкөлемдетереңдетілген болып, ал курс оқытылатын мектеп (сынып) жекелеген оқу пәндерін(пәндік)тереңдетіпоқытатындәстүрліарнайымектепкеайналады.Мысалы,

«Объектілі-бағытталғанбағдарламалаужүйесінжәнеэлектрондықкестелерді
 пайдаланаотырыпақпараттықмодельдердізерттеу».

1. Басқа элективтер пәнаралық байланысты қамтамасыз етуге және бейіндідеңгейде аралас оқу пәндерін бейіндік деңгейде оқуға мүмкіндік береді, мектепте(сыныпта)еңтөменгіжалпыбілімберудеңгейінде(пәнаралық)жүзегеасырылатынбазистіккурстардыңбірініңмазмұнындамытуытиіс.Бұлқызығушылықтанытқаноқушыларғаөздерініңтанымдыққажеттіліктерінқанағаттандыруға және бейіндік деңгейде осы пән бойынша қосымша дайындықалуғамүмкіндікбереді.Мұндайэлективтікурстарқатарынамысалретіндетөмендегікурстарұсынылады:
2. экономикалықбейіндітаңдағаноқушыларүшін«Математикалықстатистика»;
3. индустрия-технологиялықбейінүшін«Компьютерлікграфика»;
4. гуманитарлықбейіндегі«Өнертарихы»;
5. «Сайтқұрутехнологиясы»-әмбебап.
6. (Бағдарлы)курстаржекеоқушылардыңадаміс-әрекетісаласындағытанымдыққызығушылықтарынолардыңтаңдағанбейінініңшеңберіненшығатындайқанағаттандыруғабағытталған.Мысалы,технологиялықбейін–

«XXғасырдағышетеләдебиеті».Элективтікурстардыңтағыбіртүріеңбекнарығында табысты алға жылжу үшін оқушылардың білім беру нәтижелеріне қолжеткізуіне бағдарлануы мүмкін. Осындай курстарға «Компьютерлік графика», «Ісқағаздарынжүргізу»немесе«Іскерлікағылшынтілі»курстары,«Рационалдытамақтанунегіздері»немесе«Автоәуесқойлардыдайындау»жәнет.б.қызметкөрсету саласындағыжұмысқадайындаукурстарымысалболаалады.

1. АРНАЙЫМЕКТЕПТЕРДЕОҚУПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Ерекше білім беруді қажет ететін оқушылардыарнайымектептердеоқыту
Білімберудіңбастапқыдеңгейі
Арнайымектептерде/сыныптардаоқушылардыоқытудамудыңбұзылу түрлері бойынша ұйымдастырылады: есту қабілеті бұзылған балалар;көруқабілетібұзылғанбалаларүшін;сөйлеуқабілетібұзылғанбалаларүшін;тірек-қимылаппаратыбұзылғанбалалар;психикалықдамуытежелгенбалаларүшін (бұдан әрі – ПДТ); ақыл-ой кемістігі бар балалар үшін (жеңіл және орташаақыл-ойкемістігі).
Арнайы мектептержалпы білім беретін мектептермен білім алушылардыоқытудың,тәрбиелеудің,дамытудыңжалпыміндеттерін,сондай-ақоқытудыңарнайы жағдайларын жасай отырып, бұзылған функциялардың орнын толықтыруміндеттеріншешеді,оларғамыналаржатады:

1. оқудыңұзартылғанмерзімдері;
2. оқытудыңарнайыәдістері,тәсілдеріжәнеқұралдары;
3. техникалықжәнекомпенсаторлыққұралдар;
4. тіршілікетуортасы;

 

1. арнайыдайындалғанпедагогтер;
2. психологиялық-педагогикалықкөмек(логопедтер,арнайыпедагогтер:сурдопедагогтер,тифлопедагогтер,олигофренопедагогтер,психологтер,әлеуметтікпедагогтер, ЕДШ нұсқаушылары);
3. дамудың кемшіліктерін өтеуді, әлеуметтік, коммуникативтік дағдылардықалыптастырудықамтамасыз ететіноқужоспарыныңарнайы пәндері;
4. медициналық,әлеуметтікжәнеөзгедеқызметтер.

Арнайыжағдайжасауүшінмектеппедагогтеріменмамандарыоқушылардыңерекшебілім алу қажеттіліктерінбағалаудыжүзегеасырады.
Арнайымектептердегі/сыныптардағыбастауышбілімберудеңгейіндегіоқу-тәрбиепроцесімынадайнормативтік-құқықтыққұжаттарменреттеледі:

• «Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»Қазақстан   Республикасы   Білім    және   ғылым   министрінің2018 жылғы 30қазандағы№595бұйрығы»;
• «ҚазақстанРеспубликасындабастауыш,негізгіорта,жалпыортабілімберудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білімжәнеғылымминистрінің2012жылғы8 қарашадағы№500 бұйрығы»;
• Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар білім алушыларға арналған үлгілікоқу бағдарламаларымен (ҚР БҒМ 05.02.2020 ж. № 51 бұйрығы, ҚР БҒМ 27.07.2017ж.№ 352бұйрығы.).

Оқу жылының ұзақтығы 0-сыныпта – 32 оқу аптасы, 1-сыныпта – 33 оқуаптасы, 2-4-сыныптарда – 34 оқу аптасы. Нөлдік сыныптағы білім беру процесібұзушылықтардыңтүрлерібойыншаарнайымектептердіңбілімалушыларынаарналғанүлгілікоқужоспарларыменбағдарламаларынасәйкесжүзегеасырылады.
Есту,көру,тірек-қимылаппаратыбұзылған,сөйлеуқабілетібұзылған,психикалық дамуы тежелгеноқушыларғаарналған үлгілікоқужоспарларыныңинварианттық бөлігінің жалпы білім беретін пәндер тізбесі және олардың негізгімазмұнымемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандартының(бұданәрі–МЖМБС) талаптарына сәйкес келеді (ҚР БҒМ 31.10.2018 ж. № 604 бұйрығы).Арнайыоқытудыңоқубағдарламалары(www.nao.kz)білімалушылардыңпсихофизикалық ерекшеліктері мен танымдық мүмкіндіктерін, сондай-ақ жалпыбілім беретін оқу бағдарламалары ескеріле отырып, бастауыш орта білім берудіңоқу бағдарламалары негізінде жүзеге асырылады. Оқу процесінде арнайы ОӘК,сондай-ақжалпыбілім беретінмектептергеарналғанОӘКпайдаланылады.
Көзі көрмейтін балаларды оқыту жалпы білім беретін мектептерге арналғанБрайль қарпімен басылған, ал нашар көретіндер үшін – ірілендірілген қаріппенжүзегеасырылады.
Ақыл-ойыбұзылған білімалушыларғаарналғанүлгілікоқужоспарыныңбөлімдеріменоқупәндерініңтізбесі,сондай-ақоқубағдарламаларыменоқулықтардыңмазмұныМЖМБСталаптарынабағдарланбаған.Оқупроцесіарнайыоқулықтарменоқытуәдістемелерінпайдаланаотырып,арнайыоқубағдарламаларыбойыншажеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігібарбілімалушыларүшінҮлгілікоқужоспарларынасәйкесжүзегеасырылады.Орташаақыл-ойкемістігібароқушылардыоқытужекелегенсыныптарданемесепедагогикалықкеңестіңшешімібойыншажеңілақыл-ойкемістігібарбілім
 алушыларменбірлесіпұйымдастырылады.
Орташа ақыл-ой кемістігі бар оқушыларды оқыту орташа ақыл-ой кемістігібар білім алушыларға арналған Үлгілік оқу бағдарламалары негізінде және сыныппедагогі мен психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу мамандарының оқушыныкешенді психологиялық-педагогикалық зерделеуі негізінде жасалған үлгілік оқужоспарынажәнежекеоқубағдарламаларынасәйкесжүзегеасырылады.
Жекеоқубағдарламасыжартыжылдыққажасалады,жекеоқубағдарламасын іске асыру уақыты аяқталғаннан кейін әр оқушының жетістіктерінеталдау жасалады және келесі жартыжылдыққа жеке оқу бағдарламасы жасалады.Мұғалім әр оқушының жеке мүмкіндіктерін,білім беру және жеке жетістіктерінбақылау нәтижелерін ескере отырып, оқытудың мазмұнын, әдістерін, формаларын,дидактикалыққұралдарынөз бетіншетаңдайды.
Сыныптардағыоқытумазмұны:өзітуралытүсініктерді;өзіне-өзіқызметкөрсетужәнетіршіліктіқамтамасызетудағдыларын;қоршағанортатуралықолжетімдітүсініктердіжәнеортадабағдарлауды;коммуникативтікбіліктерді;пәндік-практикалық жәнеқолжетімдіеңбекқызметін;практикалықбағытыбаржәне тәрбиеленушілердің психофизикалық мүмкіндіктеріне сәйкес келетін жалпыбілім беретін пәндер бойынша қолжетімді білімді қалыптастыруға бағытталған.Білім берудің бастауыш деңгейінде ақыл-ой кемістігі бар білім алушылар үшінсыныптардағыоқупроцесіпәнсізоқытунегізіндеұйымдастырылады:барлықсабақтароқушылардыңжалпыдамуына(коммуникативтік,қимыл-қозғалыс,сөйлеу, сенсорлық) бағытталған біріктірілген сипатқа ие. Оқушылар жеке дамудаілгерілегенсайынпәндікоқытуғакөшужүзегеасырылады.Арнайымектептердің/сыныптардың мұғалімдері сынып құрамын және білім алушылардыңжекеерекшеліктеріменмүмкіндіктерінескереотырып,дидактикалық,компенсаторлық-дамытуматериалдарынтаңдауғақұқылы.
БілімберуұйымыҮлгілікоқужоспарыныңнегізіндебілімалушыларқұрамының ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, әрбір сынып үшіноқу жұмыс жоспарын жасайды. Педагогикалық кеңестің шешімі бойынша білімалушылардың ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес Үлгілік оқу жоспарыныңоқупәндеріарасындасағаттардықайтабөлугежолберіледі(Үлгілікоқужоспарыныңжалпысағатсаны аясында).
Арнайымектепте/сыныптаоқу-тәрбиепроцесіпсихологиялық-педагогикалықсүйемелдеумамандары(психолог,логопед,арнайыпедагогтер:тифлопедагог,сурдопедагог,олигофренопедагог,сондай-ақЕДШнұсқаушысы,әлеуметтікпедагог)жүргізетінәрбірбілімалушыныңқажеттіліктерінпсихологиялық-педагогикалық бағалау деректеріне негізделген сараланған жәнежекетәсілдердіпайдаланаотырыпжүзегеасырылады.Психологиялық-педагогикалыққолдаумұғалімдеріменмамандарыныңжұмысыкомандалықтәсілді қолдана отырып жүзеге асырылады, мектеп директоры бекіткен жергіліктінормативтікактілерменреттеледі.
Арнайымектептің/сыныптыңбілімалушыларыҮлгілікоқужоспарыныңтиісті бөлімінде (түзету компоненті) бөлінген сағат шеңберінде психологиялық-педагогикалыққолдаумамандарыныңарнайыпсихологиялық-педагогикалықкөмегіналады.Түзетукомпонентініңүлгілікоқубағдарламаларынегізіндежеке/кішітоптық/топтықтүзету сабақтарыныңбағдарламаларыжасалады.
 Психологиялық-педагогикалық   қолдау   мамандарымен   сабақтар          арнайымектептерменарнайысыныптардыңбарлықтүрлеріндеміндеттіболыптабылады.
Типтікоқужоспарларыныңтүзетукомпонентісабақтарыныңнегізгіміндеттері:

1. естуқабілетібұзылған(естімейтін,нашареститін)білімалушыларүшін):
2. жоғарыпсихикалықфункциялардықалыптастыру,жалпыбілімберетінпәндербойыншабіліммендағдылардымеңгерудіңнегізіретіндекүнделіктіұғымдардыигеруүшінтілдімеңгеру;
3. естуқабілетініңқарқындыдамуыжағдайындақозғалыспенсөйлеудіңдамуынэлектроакустикалықаппаратураны пайдаланаотырыпқабылдау;
4. білім алушының коммуникативтік қызметін қамтамасыз ету, ауызекі тілсөздігіндамыту;
5. ауызшасөйлеудіқалыптастыружәнеқалдықсөйлеуестуқабілетіндамыту;
6. оқушылардың ауызша сөйлеуін қалыптастыру мен жетілдірудің есту-көрунегізіретіндеестуқабілетін,айтылымды,ерінненоқудыдамыту.Республикамектептеріндеестімейтіндердіоқытупроцесіесту-көрунегізіндежүзегеасырылады,оқупроцесіндеымдаутілібағдарламалықматериалдынеғұрлымтереңтүсінудіқамтамасызетуүшінкөмекшіқұралретіндепайдаланылады;
7. көру қабілеті бұзылған (көзі көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларүшін):
8. қалдықкөружәнекөруқабілетіндамыту;
9. әлеуметтік-тұрмыстықбағдарлаудықалыптастыру(ӘТБ),
10. кеңістіктікбағдарлаудыдамыту;
11. мимикаменпантомимиканыңдамуы;
12. сөйлеужәнеқимыл-қозғалысдамуыныңкемшіліктерінеңсеру;
13. тірек-қимылаппаратыбұзылғанбілімалушыларүшін:
14. қозғалыссаласынқалыптастыружәнежетілдіру;
15. танымдықіс-әрекеттідамыту;
16. сөйлеужәнеқимыл-қозғалысдамуыныңкемшіліктерінеңсеру;
17. сөйлеуқабілетібұзылғанбалаларүшін;
18. сөйлеудамуындағыауытқулардыжеңу;
19. моторлық,сөйлеу-моторлық,сөйлеу-ойлауқызметіндамыту;
20. психикалықдамуытежелгенбілімалушыларүшін:

-қоршағанболмыстуралыбілімментүсініктердібайыту;

• дамудыңалдыңғыкезеңіндегіолқылықтардыңорнынтолықтыру;
• жалпымоториканыдамытудажәнеқозғалыстардыүйлестірудеауытқулардыжеңу;
• сөйлеужәнеқимыл-қозғалысдамуыныңкемшіліктерінеңсеру;

-танымдықіс-әрекеттіжәнеэмоционалды-тұлғалықсаланыдамыту;-оқуіс-әрекетінқалыптастыру;

• оқубағдарламаларынмеңгерудегіолқылықтардыңорнынтолықтыру;
• ақыл-ойкемістігібар(жеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігібар)білімалушыларүшін):
• қоршағанәлемтуралытүсініктердіқалыптастыружәнесөйлеудідамыту;
• қозғалыссаласынжетілдіру(жалпыжәнеұсақмоторика);

 

• эмоционалдық саланы, қарым-қатынас дағдыларын, әлеуметтік қолайлымінез-құлықнормаларындамыту;
• танымдықіс-әрекеттідамыту;
• оқуқызметіндамыту.

Үлгілік     оқу    жоспарларының      түзету      компонентінің      сабақтарын
«Дефектология»(«Арнайыпедагогика»)мамандығыбойыншажоғарыпедагогикалық білімі және арнайы мектеп түріне сәйкес білім беру бағдарламасыбарпедагогтер,қажетболғанжағдайдапсихологтерөткізеді.Түзетукомпонентініңпәндерібойыншаоқушылардыңжетістіктерінбағалаукезіндебалдықбағалаупайдаланылмайды.Сабақтармектепкеңесіталқылайтынжәнебілімберуұйымыныңбасшысыбекітетінкестегесәйкескүнніңбіріншіжәнеекіншіжартысындадатоптарда,кішітоптардажәнежекеөткізіледі.Түзетукомпоненті пәндерін оқу жоспарының инварианттық компонентінің пәндеріменауыстыруға,сондай-ақосысағаттардыңсаныназайтуғажолберілмейді.
Арнайымектептердің/сыныптардыңбастауышбілімберудеңгейіндегіжұмысыұзартылғанкүнрежиміндеұйымдастырылады,бұлбұзылғанфункциялардыеңсеружәнеөтеу,қажеттіденсаулықсақтаупедагогикалықрежимін қамтамасыз ету, әлеуметтік дағдыларды қалыптастыру үшін қажетті. Оқукүнінің тәртібі білім алушылардың қатты шаршауын ескере отырып белгіленеді:біріншіауысымдаоқу жәнеүзілістердедемалуүшінуақытжеткіліктіболукерек.
Екінші (қазақ немесе орыс) және үшінші (ағылшын) тілдерін оқыту білімалушылардыңтілдікдамудеңгейіескерілеотырыпжүзегеасырылады,оқытумазмұнын, әдістерін бейімдеужәне жетістіктерін бағалаукөзделеді. Оқытудыңкомпенсаторлық-дамытушылық бағыты жалпы білім беру циклінің пәндері, түзетупәндері,сондай-аққосымшабілім беружүйесіндежүзегеасырылады.
Білімберуұйымыбілімалушылардыңата-аналарыменнемесеолардыалмастыратын адамдармен бірлесіп оқытылатын пәндердің тізбесін айқындайды,білім алушыларды сыныптар, пәндер бойынша жеке мүмкіндіктеріне сәйкес үйдежекеоқытуғаҮлгілікоқу жоспарындабөлінгенсағаттаршегіндебөледі.
Негізгіортабілімберудеңгейі
Арнайымектептерде/сыныптардаоқытубілімалушылардыңдамуындағыбұзылулардыңтүрлерібойыншаұйымдастырылады:естуқабілетібұзылғанбалаларүшін;көруқабілетібұзылғанбалаларүшін;сөйлеуқабілетібұзылғанбалаларүшін;тірек-қимылаппаратыбұзылғанбалаларүшін;психикалық дамуы тежелген балалар үшін (бұдан әрі– ПДТ); ақыл-ой кемістігібарбалалар үшін(жеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігі).
Негізгі орта білім беру деңгейінде арнайы мектептер жалпы білім беретінмектептермен оқыту, тәрбиелеу, білім алушыларды дамыту міндеттерін, сондай-ақбұзылған функциялардың орнын толықтыру, өмірлік дағдыларын қалыптастыру,кәсіптікбағдарлау міндеттеріншешеді,оларғамыналар жатады:

1. оқудыңұзартылғанмерзімдері;
2. оқытудыңарнайыәдістері,тәсілдеріжәнеқұралдары;
3. техникалықжәнекомпенсаторлыққұралдар;
4. тіршілікетуортасы;
5. арнайыдайындалғанпедагогтер;

 

1. психологиялық-педагогикалықкөмек(логопедтер,арнайыпедагогтер:сурдопедагогтер,тифлопедагогтер,олигофренопедагогтер,психологтер,әлеуметтікпедагогтер, ЕДШ нұсқаушылары);
2. дамудың кемшіліктерін өтеуді, әлеуметтік, коммуникативтік дағдылардықалыптастырудықамтамасыз ететіноқужоспарыныңарнайы пәндері;
3. медициналық,әлеуметтікжәнеөзгедеқызметтер.

Арнайыжағдайжасауүшінмектеппедагогтеріменмамандарыоқушылардыңерекшебілім алу қажеттіліктерінбағалаудыжүзегеасырады.
Арнайымектептерде/сыныптардабілімберудіңнегізгідеңгейіндегіоқу-тәрбиепроцесікелесінормативтік-құқықтыққұжаттарменреттеледі:

• «Тиістіүлгідегібілімберуұйымдарықызметініңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»Қазақстан   Республикасы   Білім    және   ғылым   министрінің2018 жылғы 30қазандағы №595бұйрығы»;
• «ҚазақстанРеспубликасындабастауыш,негізгіорта,жалпыортабілімберудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білімжәнеғылымминистрінің2012жылғы8 қарашадағы№500 бұйрығы»;
• Ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар білім алушыларға арналған үлгілікоқу бағдарламалары(ҚР БҒМ20.09.2018ж.№469бұйрығы).

Арнайымектептерде/сыныптарданегізгіортадеңгейдеоқытуұзақтығыбілімалушылардыңтанымдықіс-әрекетініңерекшеліктерін,оқытудыңбаяуқарқынын,оқубағдарламаларыныңмазмұнынтолықмеңгеругеықпалететінпропедевтикалықжәнекомпенсаторлық-дамытушыбөлімдердіжалпыбілімберетін пәндерге енгізу қажеттілігін ескере отырып, 10-сынып есебінен 1 жылғаұлғайтылды.
5-10-сыныптардағы оқу жылының ұзақтығы – 34 оқу аптасы. Оқу күнініңтәртібі білім алушылардың қатты шаршауын ескере отырып белгіленеді: біріншіауысымда оқу және үзілістерде демалу үшін жеткілікті уақыт бөлінуі керек. Есту,көру,тірек-қимылаппаратыбұзылған,сөйлеуқабілетібұзылған,психикалықдамуытежелгенбілімалушыларғаарналғанҮлгілікоқужоспарларыныңинварианттық бөлімінің жалпы білім беретін пәндер тізбесі және олардың негізгімазмұнымемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандартының(бұданәрі–МЖМБС) талаптарына сәйкес келеді (ҚР БҒМ 31.10.2018 ж. № 604 бұйрығы).Оқытуарнайыоқубағдарламаларыретіндежүзегеасырылады(бағдарламаларАкадемияныңсайтындаорналастырылған–www.nao.kz)білімалушылардыңпсихофизикалықерекшеліктеріментанымдықмүмкіндіктеріескерілеотырып,Негізгі ортабілім берудің оқубағдарламалары,сондай-ақ Жалпыбілімберудіңоқубағдарламаларынегізіндеәзірленгенбілімберубағдарламаларыболыптабылады. Екінші (қазақ немесе орыс) және үшінші (ағылшын) тілдерін оқытубілім алушылардың тілдік даму деңгейі ескеріле отырып жүзеге асырылады, оқытумазмұнын,әдістерінбейімдеужәнежетістіктерінбағалаукөзделеді.Оқупроцесіндеарнайы ОӘК,сондай-ақжалпыбілімберетінмектептергеарналғанОӘКпайдаланылады.КөзікөрмейтінбалалардыоқытужалпыбілімберетінмектептергеарналғанБрайльқарпімен,алнашаркөретіндерүшін–ірібаспақарпімен басылған оқулықтар бойынша жүзеге асырылады. Ақыл-ойы бұзылғанбілім алушыларға арналған Үлгілік оқу жоспарының бөлімдері мен оқу пәндерініңтізбесі,сондай-ақоқубағдарламаларыменоқулықтардыңмазмұныМЖМБСталаптарынабағдарланбаған.Оқупроцесіарнайыоқулықтарменоқыту
 әдістемелерінпайдаланаотырып,арнайыоқубағдарламаларыбойыншажеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігібарбілімалушыларғаарналғанҮлгілікоқужоспарларынасәйкесжүзегеасырылады.
Орташа ақыл-ой кемістігі бар оқушыларды оқыту жекелеген сыныптарданемесепедагогикалықкеңестіңшешімібойыншажеңілақыл-ойкемістігібарбілімалушыларменбірлесіпұйымдастырылады.
Орташа ақыл-ой кемістігі бар оқушыларды оқыту орташа ақыл-ой кемістігібар білім алушыларға арналған үлгілікоқу бағдарламалары негізінде жасалғанҮлгілікоқужоспарынажәнежекеоқубағдарламаларынасәйкесжәнесыныппедагогіменпсихологиялық-педагогикалықсүйемелдеумамандарыныңоқушыныңмүмкіндіктерінкешендіпсихологиялық-педагогикалықзерделеунегізінде жүзеге асырылады. Жеке оқу бағдарламасы жартыжылдыққа жасалады.Жекеоқубағдарламасыніске асырууақытыаяқталғаннан кейінәр оқушыныңжетістіктерінеталдаужасаладыжәнекелесіжартыжылдыққажекеоқубағдарламасыжасалады.
Мұғалімәроқушыныңжекемүмкіндіктерін,білімберужәнежекежетістіктерін бақылау нәтижелерін ескере отырып, оқытудың мазмұнын, әдістерін,формаларын,дидактикалыққұралдарынөзбетіншетаңдайды.Оқытудыңмазмұны: өзі туралы түсініктерді; шаруашылық еңбек және тіршілікті қамтамасызету дағдыларын; қоршаған орта туралы қолжетімді түсініктерді және әлеуметтікжәне табиғи ортадағы бағдарлауды; коммуникативтік біліктерді; қолжетімді еңбекқызметін;практикалықбағытыбаржәнетәрбиеленушілердіңпсихофизикалықмүмкіндіктеріне сәйкес келетін жалпы білім беретін пәндер бойынша қолжетімдібілімдіқалыптастыруғабағытталған.
Білімберуұйымыүлгілікоқужоспарыныңнегізіндебілімалушылардыңерекшеліктеріменмүмкіндіктерінескереотырып,әрбірсыныпүшінжұмысоқужоспарын жасайды. Педагогикалық кеңестің шешімі бойынша білім алушылардыңерекшебілімберуқажеттіліктерінесәйкесүлгілікоқужоспарыныңоқупәндеріарасында(үлгілікоқужоспарыныңжалпысағатсаныаясында)сағаттардықайтабөлугежолберіледі.Арнайымектептердің/сыныптардыңпедагогтерісыныпқұрамын,білімалушылардыңжекеерекшеліктеріменмүмкіндіктерінескереотырып, дидактикалық, компенсаторлық-дамыту материалдарын таңдауға құқылы.Арнайы  мектепте/сыныпта         оқу-тәрбие                  процесі        психологиялық-педагогикалықсүйемелдеумамандары(психолог,логопед,арнайыпедагогтер:тифлопедагог,сурдопедагог,олигофренопедагог,сондай-ақЕДШнұсқаушысы,әлеуметтік    педагог) жүргізетін әрбір   білім  алушының                  қажеттіліктерінпсихологиялық-педагогикалықбағалаудеректеріненегізделгенсараланғанжәнежеке тәсілдерді           пайдалана   отырып        жүзеге      асырылады.         Психологиялық-педагогикалыққолдаумұғалімдеріменмамандарыныңжұмысыкомандалықтәсілдіқолданаотырыпжүзегеасырылады,мектепдиректорыбекіткенжергілікті
нормативтікактілерменреттеледі.
Арнайымектептің/сыныптыңбілімалушыларыҮлгілікоқужоспарыныңтиісті бөлімінде (түзету компоненті) бөлінген сағат шеңберінде психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу мамандары өткізетін фронтальды, кіші топтық жәнежекесабақтардаарнайыпсихологиялық-педагогикалықкөмекалады.Түзетукомпонентінің Үлгілік оқу бағдарламалары негізінде жеке/ кіші топтық/ топтықтүзету сабақтарыныңбағдарламалары жасалады.
 Психологиялық-педагогикалыққолдаумамандарыменсабақтарарнайымектептерменарнайысыныптардыңбарлықтүрлеріндеміндеттіболыптабылады.
Сабақтыңнегізгіміндеттері:

1. естуқабілетібұзылған(естімейтін,нашареститін)білімалушыларүшін):
2. жоғарыпсихикалықфункциялардықалыптастыру,жалпыбілімберетінпәндер бойынша білімді меңгерудің негізі ретінде күнделікті ұғымдарды меңгеруүшінтілдімеңгеру;
3. электроакустикалықаппаратураныпайдаланаотырып,естуқабілетінқарқындыдамыту жағдайындақозғалыспенсөйлеудідамыту;
4. білім алушының коммуникативтік қызметін қамтамасыз ету, ауызекі жәнекүнделіктісөздік қорындамыту;
5. ауызшасөйлеудіқалыптастыружәнеқалдықтілдікестуқабілетіндамыту;
6. оқушылардың ауызша сөйлеуін қалыптастыру мен жетілдірудің есту-көрунегізіретіндеестуқабілетін,айтылымды,ерінненоқудыдамыту.Республикамектептеріндеестімейтіндердіоқытупроцесіесту-көрунегізіндежүзегеасырылады,оқупроцесіндеымдаутілібағдарламалықматериалдынеғұрлымтереңтүсінуүшінкөмекшіқұралретіндепайдаланылады;
7. көру қабілеті бұзылған (көзі көрмейтін, нашар көретін) білім алушыларүшін):
8. қалдықкөружәнекөруқабілетіндамыту;
9. әлеуметтік-тұрмыстықбағдарлаудықалыптастыру(ӘТБ),
10. кеңістіктікбағдарлаудыдамыту;
11. мимикаменпантомимиканыңдамуы;
12. сөйлеужәнеқимыл-қозғалысдамуыныңкемшіліктерінеңсеру;
13. тірек-қимылаппаратыбұзылғанбілімалушыларүшін:
14. қозғалыссаласынқалыптастыружәнежетілдіру;
15. танымдықіс-әрекеттідамыту;
16. сөйлеужәнеқимыл-қозғалысдамуыныңкемшіліктерінеңсеру;
17. сөйлеуқабілетібұзылғанбалаларүшін;
18. сөйлеудамуындағыауытқулардыжеңу;
19. моторика,сөйлеу-моторикасы,сөйлеу-ойлауқызметіндамыту;
20. психикалықдамуытежелгенбілімалушыларүшін:
21. қоршағаншындықтуралыбілімменидеялардыбайыту,дамудыңалдыңғыкезеңіндегіолқылықтардыңорнынтолықтыру;
22. жалпы    моториканы    дамытуда    және    қозғалыстарды               үйлестірудеауытқулардыжеңу;
23. сөйлеужәнеқимыл-қозғалысдамуыныңкемшіліктерінеңсеру;

-танымдықіс-әрекеттіжәнеэмоционалды-тұлғалықсаланыдамыту;

• оқуқызметінқалыптастыру;
• оқубағдарламаларынмеңгерудегіолқылықтардыңорнынтолықтыру;
• ақыл-ойкемістігібар(жеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігібар)білімалушыларүшін:
• қозғалыссаласынжетілдіру(жалпыжәнеұсақмоторика);
• эмоционалдықсаланы,қарым-қатынасдағдыларын,әлеуметтікқолайлымінез-құлықнормаларын,еңбексүйгіштіктідамыту;
• танымдықіс-әрекеттідамыту;
• білімалу,алғашқыкәсібиқызметтідамыту.

 Үлгілік    оқу    жоспарларының     түзету      компонентінің    сабақтарын
«Дефектология»(«Арнайыпедагогика»)мамандығыбойыншажоғарыпедагогикалық білімі және арнайы мектеп түріне сәйкес білім беру бағдарламасыбарпедагогтер,қажетболғанжағдайдапсихологтерөткізеді.Түзетукомпонентініңпәндерібойыншаоқушылардыңжетістіктерінбағалаукезіндебалдықбағалаупайдаланылмайды.Сабақтармектепкеңесіталқылайтынжәнебілімберуұйымыныңбасшысыбекітетінкестегесәйкескүнніңбіріншіжәнеекіншіжартысындатоптарда,кішітоптардажәнежекеөткізіледі.Түзетукомпоненті пәндерін оқу жоспарының инварианттық компонентінің пәндеріменауыстыруға,сондай-ақосысағаттардыңсаныназайтуғажолберілмейді.
Оқытудыңкомпенсаторлық-дамытушылықбағытыжалпыбілімберуциклінің пәндері, түзету пәндері, сондай-ақ қосымша білім беру жүйесінде жүзегеасырылады.Еңбеккебаулужұмысшыкадрларғақажеттіліккебағдарланғанөңірлік, жергілікті жағдайларға сүйене отырып және психофизикалық дамудыңжекеерекшеліктерін,денсаулығын,мүмкіндіктерін,сондай-ақеңбекбейінінтаңдау негізінде тәрбиеленушілер мен олардың ата-аналарының немесе өзге дезаңдыөкілдерініңмүдделерінескере отырыпұйымдастырылады.Ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушыларүшінеңбеккеоқытубейіндерібойыншаүлгілікоқубағдарламаларынебілімалушылардыңмүмкіндіктеріменқажеттіліктерінескереотырыпмектеппедагогтеріжасағанжәнемектептіңпедагогикалық кеңесі бекіткен бағдарламалар пайдаланылады. Кәсіптік – еңбеккеоқыту(жалпыеңбекдайындығы),әлеуметтік-тұрмыстықбағдарлаусабақтарыүшін сыныптар екі топқа бөлінеді.Топтарды еңбек түрлері бойынша жинақтауоқушылардыңпсихофизикалықжағдайыменмүмкіндіктерінескереотырып,дәрігердіңұсынымдарынегізіндежүзегеасырылады.Оқушылардыпараллельжәне аралас сыныптардан кіші топтарға біріктіруге болады. Ақыл-ойы бұзылғанбалалардымектептеоқыту еңбеккебаулуемтиханыменаяқталады.
Білімалушыларбелгіленген тәртіппен бітіруемтихандарынан босатылуымүмкін.Орташаақыл-ойкемістігібароқушылареңбекдайындығыпәндерібойыншабітіруемтиханынтапсыраалмайды.Факультативтіксабақтарменэлективті курстардың сағаттары еңбекке оқыту бейіні бойынша сабақтарға, жалпыбілімберуциклініңпәндерінзерделеуге,жаңапәндерді,қосымшабілімберумодульдерін,арнайыкурстарменпрактикумдардыенгізуге,оқушылардыәлеуметтендіруге,дамукемшіліктерінжеңуге,оқушылардыңшығармашылыққабілеттерінжетілдіругеықпалететінсабақтарғапайдаланылуымүмкін.
Негізгі мектеп курсында жалпы білім беру бағдарламаларын сәтті меңгергенбілімалушыларжалпыортабілімменмамандықалумақсатындакәсіптікколледждерде,кешкімектептеоқуынжалғастырады.Есту,көру,тірек-қимылаппаратыбұзылған,сөйлеуқабілетібұзылған,психикалықдамуытежелгенбалаларға арналған арнайы мектептердің түлектері алған білім деңгейін растайтынмемлекеттік үлгідегі аттестат алады. Жеңіл және орташа ақыл-ой кемістігі бартүлектер білім алушылардың осы санаты үшін белгіленген үлгідегі аттестат алады(«Білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттардың түрлері мен нысандарын жәнеолардыберуқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ2015жылғы28қаңтардағы№39 бұйрығы). Зерде бұзылыстары бар білім алушылар екінші жылға (қайта оқуға)жіберілмейді.
 Білімберуұйымыбілімалушылардыңата-аналарыменнемесеолардыалмастыратын адамдармен бірлесіп оқытылатын пәндердің тізбесін айқындайды,білім алушыларды сыныптар, пәндер бойынша жеке мүмкіндіктеріне сәйкес үйдежекеоқытуғаҮлгілік оқу жоспарындабөлінгенсағаттаршегіндебөледі.
Жалпыортабілімдеңгейі
Арнайы мектептер жағдайында 11-12-сыныптарда көру, есту, тірек-қимылаппаратыбұзылғаноқушыларжалпыортабілімалады.Екібағытбойыншабейіндік оқыту жүзеге асырылуда: қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математикалық.Бірнемесеекібағыттытаңдаудымектепоқушылардыңқажеттіліктері мен ата-аналардың қажеттіліктерін ескере отырып жүзеге асырады.Оқупроцесініңкомпенсаторлық-дамытушылықбағытыжалпыбілімберетінпәндербойыншасабақтарда,психологиялық-педагогикалыққолдаумамандарымен арнайы сабақтарда қамтамасыз етіледі. Сабақтар топтық және жекенысандардаөткізіледі:

1. көруқабілетібұзылған:
2. әлеуметтік-тұрмыстықбағдарлаудықалыптастыру(ӘТБ),
3. кеңістіктебағдарлауға;
4. мимикаменпантомимиканыңдамуы;
5. тірек-қимылаппаратыбұзылған:
6. емдікденешынықтыру;
7. әлеуметтік-тұрмыстықбағдар;
8. естуқабілетібұзылғанбілімалушылармен:
9. айтылымдықалыптастыружәнеестуқабілетіндамыту;
10. ауызекітілдідамыту;
11. ымдаутілінүйрену.

Арнайымектепоқушыларынбағалаужүйесі
Арнайы мектептер білім беру мазмұнының ерекшеліктері мен оқушылардыңмүмкіндіктерін ескере отырып, білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылаужәне аралық аттестаттау нысандарын, тәртібі мен кезеңділігін дербес айқындайды.Оқушылардыңоқунәтижелерінбағалаукезіндеоқужетістіктерінбағалаудыңкритериалдыжүйесіқолданылады.Формативтібағалаупроцесіндемұғалімоқушылардыңоқуматериалынмеңгерудегіқиындықтарынанықтайдыжәнеоларды жеңудің жолдарын анықтайды. Оқу пәндері бойынша оқу жетістіктерінбағалау кезінде арнайы оқу бағдарламаларында немесе әр оқушының жеке оқубағдарламаларындаұсынылған оқумақсаттарынаназараударуқажет.Мұғалімсараланған және/немесе жеке бақылау тапсырмаларын қолданады, сондай-ақ білімалушыныңерекшеліктерінескереотырып,бағалаукритерийлерінеөзгерістеренгізеді.Ерекшебілімберудіқажетететінбілімалушылардыжәнежекеоқубағдарламаларыбойыншабілімалушылардықорытындыаттестаттауданөткізуқажеттілігітуралымәселенібілімалушылардыңжекеерекшеліктерінесәйкеспедагогикалықкеңесшешеді.Арнайымектептердежәнежалпыбілімберетінмектептердегіарнайысыныптардаерекшебілімберудіқажетететінбілімалушылардықорытындыаттестаттаудыңемтиханматериалдарынаудандық,қалалық білім бөлімдері немесе білім басқармасы әзірлейді. Түзету компонентініңпәндерібойыншабалдықбағаларқойылмайды.Жартыжылдық жәнеоқужылының
 соңында«Музыка»,«Музыкажәнеәнайту»,«Көркемеңбек»,«Бейнелеуөнері»,
«Дене шынықтыру», «Бейімделген дене шынықтыру», «Өзін-өзі тану», «Жүріс-тұрыс мәдениеті», «Кәсіпкерлік және бизнес негіздері», «Графика және жобалау»пәндерібойынша«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)қойылады.Жеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігібарбілімалушылардыңоқужетістіктерінбағалауоқушыларғасараланғанжәнежекетәсілдіқолдануарқылы жүзегеасырылады.Сараланған тәсіл психикалық дамуы тежелген білім алушылардың педагогикалық(В.В. Воронкова бойынша) классификациясына негізделген. Жетістіктерді бағалаукезіндеәртүрлітипологиялықтоптағыоқушылардыңмүмкіндіктерінескереотырып,деңгейлікмақсатқоюнегізіндекритериалдыбағалаужүйесіқолданылады. Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктері бесбалдық шкала бойынша бағаланады. Нөлдік және 1-сыныптарда балдық бағаларқойылмайды.Оқытудағыілгерілеунәтижесіоқушылардыңөнімдііс-әрекетін,сөйлеу, жазбаша жұмыстар, суреттер, қолөнер және сабақтардағы іс-әрекеттердібақылаудеңгейінталдаунегізіндеанықталадыжәнесипаттамалықсипаттаболады. Орташа ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктерін бағалаукезіндежекеоқубағдарламаларындаұсынылғаноқытумақсаттарынегізіндежүзеге асырылатын критериалды сипаттамалық бағалаупайдаланылады. (Ақыл-есі кем адамдар диагнозымен білім алушыларды критериалды бағалау бойыншаәдістемелікұсыныстардыЫ.АлтынсаринатындағыҰБАwww.nao.kzсайтынантабуғаболады.).
Білімберуұйымынантысоқытудыңерекшеліктері

1. Оқытужәнетүзетусабақтарыденсаулықсақтаумекемелеріндеемалып/оңалтылып жатқан және білім беру мекемелерінен тыс жерде оқып жатқанбалаларменжасөспірімдерге,қазақжәнеорыстілдерінде,мектепкедейінгімекемелер және мектептерге арналған жалпы білім беру және арнайы білім берубағдарламаларыкөлеміндеқамтамасызетіледі.
2. Сабақтар емдеуші дәрігердің қорытындысына сәйкес осы медициналықұйымда 15 күннен артық емделуден немесе оңалтудан өтуі тиіс 1-11(12) сыныпоқушыларыменөткізіледі.
3. Білімалушылардытиістісыныпқаоқуғақабылдауолароқитынмектептенанықтаманегізіндежүзегеасырылады.
4. Оқусабақтарыбалаларстационарғатүскенсәттенбасталадыжәнебаланыңденсаулықжағдайынабайланысты өткізіледі.
5. Сабақтыңбасталуынжәненауқасбалалардыоқытудыұйымдастырутүрін баланың денсаулық жағдайына байланысты емдеуші дәрігермен бірлесіп,стационарлық науқастың медициналық картасына тиісті жазбамен медициналықұйым бөлімшесініңмеңгерушісіайқындайды.
6. Сабақтыңұзақтығы35минуттықұрайды,соныменқатар1-сыныпоқушылары үшін бірінші жартыжылдықтағы сабақ ұзақтығы – 25 минут. Аурудыңауырлығына байланысты науқас балалар орналасқан медициналық режимдердіңәрқайсысыбалаларменжұмыстыжоспарлаукезіндебелгілібірпедагогикалықбағытқасәйкескеледі.
7. Оқушыларды оқыту жалпы білім беретін мектептің және арнайы түзетуұйымыныңбағдарламаларыбойыншажүргізіледі.Мүмкіндігішектеулібалаларға

 педагог-логопед, педагог-дефектолог, педагог-психолог көрсететін арнайы түзетукөмегікөрсетіледі.

1. Сабақтароқушыларментоптықнемесежекеоқытунысанындаөткізіледі.
2. Топтық сабақтар бір сыныптың 3-тен 15-ке дейінгі оқушылары болғанкезде     ұйымдастырылады.       Сыныптардың      жинақталуы      бір       сыныптағы3 және одан да көп баланың санынан басталады. Бір сыныпта балалардың саны 3-теназболса,сыныптарбіріктірілуімүмкін:1-2-сыныптар,   3-4-сыныптар,5-6-7-сыныптар,8-9-сыныптар және10-11(12)сыныптар.
3. Педагогикалық ұжым балалардың денсаулық жағдайы туралы деректердіескере отырып және медициналық ұйым басшысының келісімімен кесте бойыншаоқу-тәрбиежұмысынұйымдастырады.Біроқушығакүнделіктіоқужүктемесі3-4,5 оқусағатынанаспауы тиіс.
4. Оқу жоспарларында бастауыш, негізгі және орта мектептердің жалпыбілімберудіңбазалықкомпонентінің80%-ынсақтау,сондай-ақмедициналықұйымның ерекшелігін ескере отырып, оқу жоспарының сағаттарын 20%-ға дейінқайтабөлукөзделеді.
5. Медициналықұйымдардаемделіпжатқаноқушылардыңоқусабақтарына осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес аптасына оқу сағаттарының саныбөлінеді. Бұл ретте, сағат саны сараланған тәсілді ескере отырып айқындаладыжәнеинклюзивтібілімберуталаптарынасәйкескеледі.Сағаттардыпәндерарасындақайтабөлугежәнемектептегіжекесабақтарғақатысуғажолберіледі.
6. Медициналық ұйымның бөлімшелерінде емдік дене шынықтыру (ЕДШ)жәнемузыкалықтерапиясабақтарыжүргізілгенжағдайлардамектептемузыкажәнеденешынықтырусабақтары жүргізілмеуімүмкін.
7. Еңбек және кәсіптік оқыту білім алушылардың денсаулық жағдайынақарай айқындалады және мынадай бейіндер: ағаш ұстасы, тігін бағыты, шаштаразөнері,сәндік-қолданбалы өнернегізіндежүзегеасырылады.
8. Мүмкіндігішектеулібалаларғаарналғаноңалтустационарларында(бөлімшелерінде) «Информатика», «Бейнелеу өнері» және «Технология» бойыншасағаттар саны артып келеді. Бұл пәндерді қосымша зерделеу қажеттілігі болашақтакәсіптік бағдар беру мақсатында ақпараттық технологиялар мен еңбек дағдыларынигеру қажеттілігіне байланысты. Бұл пәндер пластикалық массалармен, қолдыңұсақмоторикасындамытаотырып,көркемдікжұмыстардыңбасқатүрлеріменкеңейтілгентүрдежүргізіледі.
9. Қажетболғанжағдайдатүзетукөмегімедициналықұйымныңпсихологиялық-педагогикалықтүзетукабинетіндебелгіленгентәртіппенкөрсетіледі.
10. Сөйлеутілініңдамуыментүзетілуінлогопедиясабағыныңорнынтолтыратын медициналық ұйымдардың бөлімшелерінде қазақ және орыс тілдеріменәдебиетіүшінбөлінгенсағаттар1сағатқақысқартылып,басқапәнніңсағаттарынжүргізуүшінқайтабөлінуімүмкін.
11. Туберкулезгеқарсыдиспансерлікмектептердебалалароқужылыныңбасынан бастап және диспансерге түсуіне қарай қабылданады. Бұл мектептердеауысу емтихандары өткізілмейді. Сынып пен топтағы оқушылар саны 20 баладанаспайды, оқыту толық сауыққанға дейін (туберкулезге қарсы диспансерді есептеншығарғанғадейін)оқужартыжылдығынанкемемесмерзімдежүргізіледі.

 Балалардыңболумерзімімедициналықкөрсеткіштербойынша5-10айғаұзартылуымүмкінжәнеоныКомиссияқарайды.Сабақтыңұзақтығы1-5-сыныптарда– 35минут,6-11- сыныптарда– 40минут.

1. Медициналық ұйымның психо-неврологиялық бөлімшелерінде бастапқыжәнеқайталамабұзылулардыжеңуге,психикалықфункциялардыдамытуға,балалар мен жасөспірімдердің оңалтуына, әлеуметтік-еңбекке бейімделуіне жәнеқоғамғаинтеграциялануынаықпалететінкомпенсаторлықдағдылардықалыптастыруғабағытталғантүзету-дамытушылықоқытужүзегеасырылады.Әлеуметтік-психологиялық бейімделу мақсатында жеке түзету-дамыту сабақтарыөткізілгенжағдайдакейбірпәндерқысқартылуымүмкін.
2. Мұғалімдер мен басқа да педагогтердің штат бірліктерімен мектеп құрумүмкін болмайтын медициналық ұйымдарда білім беруді басқарудың жергіліктіоргандарыпациенттерменсабақөткізуүшінжақынжердегімектептердіңпәнмұғалімдерініңкелуінұйымдастырады.
3. Медициналықұйымдардағымектептерқұрамыбойыншаоқушыларконтингентініңәркелкілігінебайланыстыжиынтықжұмыстаржүргізілмейді.
4. Сабақтарды есепке алу үшін оқушылармен сынып журналы жүргізіледі,ондаоқытудыжүзегеасыратынмұғалімдертүскеноқушылартуралымәліметтерді: тегі, аты және әкесінің аты, туған жылы, мектеп және сынып нөмірі,медициналық ұйымға түскен күні, сабақтың басталуы мен аяқталуы, өткізілгенсағат санын жазады. Оқу материалын өту жазбасын және оқушылардың білімінесепке алуды мұғалім сынып журналын жүргізуге қойылатын талаптарға сәйкесресімдейді.
5. Медициналық ұйымдарда оқитын оқушылар контингенті олар тұрақтыоқитынмектептердіңстатистикалық есептеріндеескеріледі.
6. Медициналықұйымнаншығарукезіндеоқушыларғаәрбіроқупәнібойынша ағымдағы немесе тоқсандық бағалары бар, оқу ісінің меңгерушісі/бөліммеңгерушісі қолқойған,осыұйымдаоқытуды ұйымдастыружүктелгенжалпыбілім беретінмектептіңмөріменрасталғаноқу туралыанықтамаберіледі.

101- кесте.   Медициналық   ұйымдарда   емделіп   жатқан                оқушылардыңапталықоқусағаттарының саны

Сыныптар	Жеке сабақсағаттарыныңсаны	Топтық сабақтарсағаттарыныңсаны
1-3	4	12
4	6	18
5	6	20
6-7	7	20
8	7	21
9	8	22
10-11	8	22

 

1. ҚОСЫМША    БІЛІМ    БЕРУ    ҰЙЫМДАРЫНДА    БІЛІМ       БЕРУПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Қосымшабілімберубалалардыңқоғамдағыөміргебейімделуі,олардыңкәсібибағдарлануы, сондай-ақ, ерекше қабілеттерін көрсеткен балаларды анықтау жәнеқолдауүшінжағдайжасайды.
Балалардыңжан-жақты қажеттіліктеріәлеуметтік-педагогикалық,ғылыми-техникалық,туристік-өлкетану,экологиялық-биологиялық, көркем-эстетикалық,музыкалық, әскери-патриоттық, спорттық-сауықтыру және балаларға қосымша білімберудіңбасқадабағыттарыбойыншақамтамасызетіледі.
Балаларға қосымша білім беруді жергілікті атқарушы органдар қамтамасыз етедіжәнереспубликалық,облыстық,қалалық(республикалықжәнеоблыстықмаңызыбарқалалар)жәнеаудандықдеңгейлердежүзегеасырылады.
Балаларғақосымшабілімберумектептентысқосымшабілімберуұйымдарында, мектепте, мектепке дейінгі ұйымдарда, колледждер мен жоғары оқуорындарында, мәдениет, спорт ұйымдарында, жеке ұйымдарда бюджет қаражатыесебінен,сондай-ақақылықызметтересебіненіскеасырылады.
Мектептен тыс ұйымдардың ресурстары – сарайлар мен оқушылар үйлері,орталықтар,кешендер,балаларшығармашылығыстудиялары,жастехниктерстанциялары, туристер, натуралистер, балалар музыка, көркемөнер мектептері, өнермектептері,қызығушылықклубтары,спорт,сауықтыру,туристікбазалар,лагерлер–мектептеқолданылады–олардыңфилиалдарыашылады.
БалаларғаарналғанқосымшабілімберуұйымдарықызметініңтәртібіҚазақстанРеспубликасы  Білім   және  ғылым  министрінің   2018  жылғы  30   қазандағы
№ 595 бұйрығымен бекітілген балаларға арналған қосымша білім беру ұйымдарықызметініңҮлгілікқағидаларында(өзгерістеренгізілуде),ҚазақстанРеспубликасыБілім  және   ғылым  министрінің  2013   жылғы  14  маусымдағы
№ 228 бұйрығымен бекітілген балаларға арналған қосымша білім беру ұйымдарытүрлеріқызметініңҮлгілікқағидаларындаайқындалған.
Балаларғаарналғанқосымшабілімберуұйымыбалалардың,отбасыныңсұраныстарын білім беру ұйымдарының, қоғамдық ұйымдардың (оның ішінде балаларменжасөспірімдер)қажеттіліктерін,өңірдіңәлеуметтік-экономикалықдамуерекшеліктерін,ұлттық-мәденидәстүрлердіескереотырып,білімберубағдарламаларындербесәзірлейді.
ҚазақстанРеспубликасыЗаңының1-бабының9-2)тармағынасәйкесбілімберубағдарламасыоқытудыңмақсаттарын,нәтижелеріменмазмұнын,білімберупроцесінұйымдастыруды, оларды іске асыру тәсілдері мен әдістерін, оқыту нәтижелерінбағалау өлшемшарттарын қамтитын білім берудің негізгі сипаттамаларының бірыңғайкешеніретіндеәзірленеді.
 Балалармузыкамектептерінің,балаларкөркемөнермектептерініңжәнебалаларөнермектептерініңүлгілікоқужоспарларыменбілімберубағдарламаларыҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрінің2011жылғы29желтоқсандағы
№543  бұйрығымен   бекітілген  (ҚР  БҒМ   2019  жылғы  04   желтоқсандағы
№56бұйрығыменөзгерістерментолықтыруларенгізілді).
ҚазақстанРеспубликасындаБалаларғақосымшабілімберудідамытудыңтұжырымдамалық тәсілдері әзірленді және Қазақстан Республикасы Білім және ғылымминистрінің2019жылғы19ақпандағы№81бұйрығыменбекітілді.
«Балаларға қосымша білім беру бойынша қосымша білім беру ұйымдарынақұжаттар қабылдау және оқуға қабылдау» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларыҚазақстанРеспубликасыБілімжәнеғылымминистрінің2020жылғы22мамырдағы№219бұйрығыменбекітілген.
Балаларғазаманауиқосымшабілімберумектепбіліміменбіргебіртұтасбілімберу кеңістігін құрайды, ол бастауыш, негізгі, жалпы орта білім берудің МЖМБСшеңберінен тыс баланың өз еркімен таңдаған іс-әрекетін дамыту үдерісі ретіндесипатталады.Балаларғақосымшабілімберудің2020-2021оқужылындағыерекшеліктеріжалпыортажәнеқосымшабілімберудінеғұрлымтығызинтеграциялауқажеттілігіменбайланысты.
Білім берудің әрбір деңгейі үшін қосымша білім беру белгілі бір жас кезеңіжағдайында тұлғаның ерекшеліктеріне сүйене отырып, МЖМББС-дан тыс өзініңмазмұндықмодулінұсынуғақұқылы:

• мектепкедейінгібілімберудеңгейінде–мектепкедейінгібілімберуұйымынабармайтынбалаларүшінмектепалдыдаярлық;
• бастауышбілімберудеңгейінде–оқушылардыңпозициясынигеругекөмектесу:әртүрліоқуқоғамдастықтарынақосу;
• негізгі білім беру деңгейінде – жеке тұлғаның өзін-өзі анықтау үдерісінқолдау: әртүрлі қызмет салаларында маңызды мәселелер спектрін кеңейту жәнеолардышешутәжірибесіналу;
• жалпы орта білім беру деңгейінде – білім алушылардың кәсіби өзін-өзіанықтауүдерісінсүйемелдеу,кәсібибағдарлаудықамтамасызету.

Балаларға қосымша білім берудегі білім беру процесі келесі ерекшеліктердіескереотырыпұйымдастырылады:

• балаға білім беру саласын (қызметтің бағыты мен түрін). бағдарламаныңбейініжәнеоныигерууақытын,педагогтіеркінтаңдауыүшінжағдайжасау;
• баланыңмүддесін,бейімділігіменқажеттіліктерінқанағаттандыратынәртүрліқызметтүрлері;
• тұлғаныңтанымменшығармашылыққа,өзін-өзітануғажәнеөзін-өзіанықтауға деген ынтасын дамытуға ықпал ететін білім беру процесінің тұлғалық-әрекеттіксипаты;

 құру;
 

• балағажекетұлғағабағытталғанкөзқарас,әркімүшін«сәттілік жағдайын»
• жекетұлғаныңөзініңқабілетініскеасыруы,өзін-өзітануы,өзін-өзіанықтауы

 үшінжағдайжасау;

• баланыңсынамаалуқұқығынжәнетаңдаудағықателіктерді,өзін-өзіанықтаумүмкіндіктерінқайтақарауқұқығынтану;
• баланың жеке басының қадір-қасиетіне нұқсан келтірместен өзінің дамусатыларынкөругежәнеосыдамудыынталандыруғакөмектесетінөзітаңдағанбілімберубағдарламасының(қызметтүрі,білімсаласымаңайында)шегіндебаланыңалғажылжуыныңнәтижелілігінанықтаудыңосындайқұралдарынқолдану.

Осыған байланысты сауалнама жүргізу, балалар мен ата-аналарға ауызшасауалнамажүргізуарқылыбалалардыңқажеттіліктеріменынтасынзерделеубойыншажұмыс ұйымдастырылады. Содан кейін бір жастағы және әртүрлі жастағы балалар,оныңішіндеерекшебілімберугеқажеттілігібарбалаларқызығушылықтарыбойыншаүйірме, секция,клуб,студия, ансамбль,топ,театржәне өзгедебірлестіктергебіріктіріледі.Топтардыңқалыптасуыбалалардыңеріктітаңдауынанегізделген.
Балаларғақосымшабілімберудебалалардыңғылыми-техникалықшығармашылығымаңыздыорыналады.Жастехниктермектептеріменстанцияларында бастапқы техникалық модельдеу, авиамодельдеу, кеме модельдеу, автомодельдеу,ракетамодельдеу,радиотехникажәнеробототехникасияқтытехникалық шығармашылық түрлері іске асырылады. Техникалық шығармашылықтыңдәстүрлі түрлерін дамытумен қатар бағдарламалау, информатика және ақпараттықтехнологиялар, компьютерлік дизайн, компьютерлік графика, медиадизайн, жобалау-зерттеуқызметіжәнет.б.белсендідамуда.
Балаларғаэкологиялық-биологиялыққосымшабілімберудіңнегізінтабиғаттықорғаубойыншаоқу-зерттеужұмыстарынжүргізуге,оқу-тәрбие,әдістемелік,ғылыми-зерттеу, экологиялық-насихаттау,мәдени-ағартуқызметінқамтамасыз етуге бағытталған жас натуралистер станциялары мен экологиялық-биологиялықорталықтар,мектепүйірмелеріқұрайды.
Балалартуризміменөлкетанубалаларүшінтартымдыбағытболыптабылады.Республикадатуристік-өлкетанубілімберуқызметінжастуристер-өлкетанушылардың станцияларыменорталықтары,мектептердің,сарайлардың,балалар шығармашылығы орталықтарының туристік-өлкетану үйірмелері жүзегеасырады,ондабілімалушылардыңтуристік-өлкетануқозғалысыныңәртүрлібағдарламаларыіскеасырылады.Оқушылардың«МеніңОтаным–Қазақстан»туристік-өлкетану экспедициясы аясында жас туристер қатысатын түрлі бағыттарбойынша жаяу, шаңғы, су, велосипед және басқа да жорықтар, экспедициялар менэкскурсияларөткізіледі.
Көркем-эстетикалық қосымша білім беру -балалар өнер мектептері менбалаларкөркемөнермектептеріндежүзегеасырылатынбалаларарасындағыең
 бұқаралық және танымал бағыт. Республикада балалардың қатысуымен көркемшеберлікбайқаулар,көрмелер,пленэрлерөткізужалғасуда.
Балалар музыка мектептері балалардың бойында көркемдік-эстетикалыққұндылықтарды тұтынушылардың қасиеттерін тәрбиелейтін музыкалық-эстетикалықдаму,мәдени-ағартушылықжәнемәдени-тынығуфункциясыныңбілімберубағдарламаларыніскеасырудыжалғастырады.
Әлеуметтік-педагогикалық бағыт жеке тұлғаны әлеуметтендіруге, оныңішіндебаланыңбосуақытынұйымдастыруғабайланыстыбірқатарміндеттердішешуге мүмкіндік береді. Мектеп мұражайлары, әскери-патриоттық клубтар, аулаклубтары, демалыс орталықтары, балалар лагерьлерінің әртүрлі түрлері, балаларқоғамдық ұйымдары, педагогикалық отрядтар педагогтерге патриоттық тәрбиеніқамтамасызетуге,балалардыңой-өрісінкеңейтуге,салауаттыөмірсалтыдағдыларындарытуға,босуақытыменбелсендідемалысынұйымдастыруғакөмектеседі.
Балалардықосымшабілімберугежаппайтарту,дарындыбалалардыанықтау,оқушылардыкәсібибағдарлау,әртүрлідеңгейдегібайқауларда,жарыстардажәнебасқадаіс-шаралардакөпшілікалдындасөйлеудағдыларындарытумақсатында2021-2022оқужылындамектепішілік,аудандық(қалалық)жәнеоблыстықдеңгейлердебалаларарасында республикалық іс-шаралардың өңірлік кезеңдерін ұйымдастыру және өткізуұсынылады:

1. «Театрдыңғажайыпәлемі»театрөнерініңфестиваль-байқауы«Драмалықспектакль»; «Музыкалық спектакль» (опера, оперетта, мюзкл, балет, данс-спектакльжәне т.б.); «Әдеби-музыкалық композиция»; «Қуыршақ спектаклі» номинацияларыбойыншаөткізіледі.Соныменқатар,балалардытеатрөнеріәлемінетартуға,тұлғаныңмәденижәнеруханиәлеуетіндамытуғабағытталған«Балаларжәнетеатр»ағартушылық жобасы іске асырылуда. Жоба аясында оқушылар жас ұрпақтыңадамгершілік мәдениетін қалыптастырудың ресурсы, жеке тұлғаны әлеуметтендірудің,көркемдікталғамдықалыптастырудыңқуаттықұралы,эстетикалықдамыған,шығармашылықтұлғанытәрбиелеумеханизміболыптабылатынтеатрларғабарады;
2. «Ризашылық – мейірімділік бұлағы» жалпыұлттық мәдени-білім беружобасышеңберіндегіреспубликалықіс-шаралар:
3. жетімбалалармената-анасыныңқамқорлығынсызқалғанбалаларғаарналғанұйымдардыңтәрбиеленушілеріарасында«Қазақстан–меніңалтынбесігім»балаларфестивалі, номинациялары: «Татулықтың тұтқасы – бірліктің бесігі» халық билерібайқауы;«Жүрекжылуы»вокалистербайқауы;«Ризамынхалқыма!»театрбайқауы;
4. жалпыбілімберетінмектепоқушыларыарасында«Ұшқыройалаңы»оқушылардыңреспубликалықдебаттықтурнирі;

-    ерекше   білім    беруге    қажеттілігі   бар    балалар    арасында              «Шексізшығармашылық»байқауы;

1. «Табиғатты  аяла»   жас   өлкетанушылар,  экологтар  және               табиғатзерттеушілерініңфорумымынаноминацияларбойыншаөткізіледі:«Туғанөлкенің

 тарихы» зерттеу жобаларының байқауы, «Жасыл экономика», «Денсаулық жәнеқоршағанорта»;«Экоболашақ»экологиялықжұмыстуралыбейнероликтер;«Жасылоазис»экодизайнерлербайқауы;«Жеңісмамыры»паннонемесеколлаждарбайқауы;

1. «Алтынқазына»көркемжәнесәндік-қолданбалыбалаларшығармашылығыныңкөрме-байқауыныңноминациялары:тоқымабұйымдарындайындау: гобелен, кесте, батик, киіз басу, құрақ құрау; ағашты, сүйекті, терінікөркемдеп өңдеу: көлемді және жалпақ ою, ағашқа сурет салу, қайың қабығынанжасалған бұйымдар; бедерлеу (сүйектен, металдан, ағаштан); әйнекті көркемдеп өңдеу:витраж;металдыкөркемөңдеу:зергерлікбұйымдар,шағынпішіндімүсін,нақыштау,соғу; ағаштан, тастан, саздан (қыш балшық), сабаннан, ағаштан, тоқымадан шағынформадағымүсіндержасау;ұлттықою-өрнекэлементтеріменхалықкиімініңүлгісінжасау;қағазданбұйымдаржасау:оригами,аппликация,квиллинг,папье-маше;
2. «Ұлы өнертапқыштыққа алғашқы қадам» техникалық құрастыру саласыбойыншаинновациялықидеяларбайқауы:
3. қолданыстағы автокөлік модельдері (автобустар, жеңіл көлік, жүк көлігі,арнайытехника,жолталғамайтынкөліктержәнеэксперименттікмодельдер);
4. өнеркәсіп(техникалықойыншықтарды,оныңішіндедәстүрліемесматериалдардан жасалған станок жабдықтары, әртүрлі техникалық объектілердіңмодельдеріжәнеэксперименттікмодельдердіқосаалғанда);
5. ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтары (тракторлар, комбайндар,сепкіштер,тиегіштер,іріктегіштер,шөмелегіштер,ауылшаруашылығыкешендерініңмодельдері,эксперименттікмодельдержәнет.б.);
6. әскери техника (танктер, зеңбіректер, бронетранспортерлер, әуе шабуылынақарсы қорғаныс құралдарының модельдері, тапаншалар, автоматтар, мылтықтарданбасқажәнет.б.эксперименттікмодельдер);
7. сукөлігі(әуекемелерініңмодельдері,кемелер,яхталар,гидропландар,катерлер,қайықтар,эксперименттікмодельдержәнет.б.);
8. құрылыс (тұрғын үйлердің, әкімшілік ғимараттар, коттедждер, кешендер, спортғимараттары,вокзалдар,порттар,әуеайлақтары,саудаорталықтарыжәнет.б.макеттері);
9. жылу энергетикасы, электр энергетикасы, баламалы энергетика (ядролықэнергетикажәнежылуфизикасы;баламалыжәнекөміртектіемесэнергетика;энергияүнемдейтінтехнологиялар;отындыөндіружәнеқайтаөңдеу;радиоактивтіқалдықтардыжоюжәнекөмутехнологиясыжәнет.б.);
10. авиация: авиация техникасын әзірлеу саласындағы жобалар мен модельдер(ұшақтар,тікұшақтар,ұшқышсызұшуаппараттары,экраноплан,гидроұшақ,амфибияларжәнет.б.);
11. космонавтикажәнеаэроғарыштехникасы:ғарыштехникасынәзірлеусаласындағыжобаларменмодельдер(зымыранжүйелері,ғарышстанциялары,спутниктер,аппараттаржәнет.б.),ракетақұрылысы(ғарышкемелері,зымырандар

 жәнеілеспелітехника);

1. «Ақ шағала» хореографиялық фестиваль-байқауының номинациялары: халықбиіжәнехалықтық-стильденгенби(әлемхалықтарыныңбиі;қазақбиі);заманауиби(эстрадалықби,араласби);
2. «Қазақстанбалаларышексізәлемде!»балаларкиносыныңфестивалі:деректі(ойынемес)кино;ойынкиносы;stop-motion-видео;әлеуметтіктақырыптықбағыттағыбейнеролик;анимациялықкино;музыкалықбейнебаян;телевизиялықсюжет;киножурнал;операторлықжұмыс;

8)  «МеніңОтаным–Қазақстан»туристікэкспедициялықжасақтардыңслеті:
«Жасөлкетанушы»іздеу-зерттеужобалары,«Туғанөлкесоқпақтары»;тарих,география зерттеулерінің тұсаукесері, «Ең керемет туристік өлке» туған өлкеніңобъектілері;экологиялықэкспедицияесебі;экологиялықсоқпақ-экологиялықкарта;
«Аралас туризм» туристік техника мен тактика, бағдарлау, топография, алғашқымедициналық көмек көрсету, құзға шығу және құтқару жұмыстары элементтеріменкросс-жорық;

1. техникалықшығармашылықжәнеөнертапқыштардың(әуе,зымыран,көлікжәнекемеқұрастыру)жарысымодельдерсыныптарыбойынша:радиоменбасқарылатынавтомодельдер,автотрассалықмоделизм,әуемодельдері,кемемодельдері,зымыранмодельдері;

10)  балалармузыкамектептерініңжәнеөнермектептерініңбілімалушылары

• жас музыканттардың фестиваль-байқауы қазақ және орыс халық аспаптары(домбыра, қобыз, қыл қобыз, шертер, баян, аккордеон, домра, балалайка, гитара)бөлімдерісолистеріменансамбльдеріарасындаөткізіледі;
• «Мамандықтар әлемін ашамыз» форумының номинациялары: «Осындай мамандықбар»Қазақстанэкономикасыменеңбекнарығындасұранысқаиемамандықтарбойыншапрезентацияларбайқауы;«Мамандықтытаңдаууақытыкелді»бейнеблогтар сайысы (бейне ертегілер); «Мен – мамандықтар әлеміндемін» әдебибайқау (эссе); «Мамандық: кеше, бүгін, ертең» вайнерлер байқауы – белгілі бірмамандықбойыншаәлеуметтікжелілергеарналғанойын-сауықбейнемазмұны;
• «МеніңОтаныма–меніңбастамам»шығармашылықжобаларбайқауы

номинациялары:

• «Жылулығыңменбөліс»қартадамдарғакөмеккөрсету,халықтыңәлеуметтікосал топтарынан шыққан балаларды бейімдеу, табиғи апаттардың салдарын еңсеружәнежазатайымоқиғалардыңалдыналутуралы;
• «Туғанқалаңа–игііс»–волонтерлікжасақтарқұружәнедамыту,салауаттыөмірсалтыидеяларыннасихаттау,бұқаралықспорттыдамыту;

-«Мен–Қазақстаназаматымын»–балалардықазақстандыққоғамныңжалпыұлттық рухани-мәдени құндылықтары мен дәстүрлеріне баулу, қазақ тіліндамыту,отбасыныңадамгершілікнегіздерін,оныңтәрбиелікрөліннығайту;

• «Медиажоба»–балалардыңақпараттықкеңістігіндамыту,әлеуметтік

 бағдарланған сайттарды, интернет-ресурстарды құру, білім беру, кәсіби бағдардыжобалаужәнет.б.;

• «Менің кіші Отаным» – руханилықтың жандануы, адамгершілікті тұлғаныжәнеөзелініңпатриотынқалыптастыру,«кішіОтанның»өткеніменбүгінінзерттеу;
• «Қазақстанның жеті кереметі» – туған жердің табиғи, тарихи және мәдениигілігі–сәулетқұрылыстарыментарихиескерткіштері;
• «Қазақстанның100жаңаесімі»–Қазақстанныңдамуынаелеуліүлесқосқан,өмір жолы мен табысы үлгі болатын нақты адамдардың мысалдарында қоғамдатабыстылық идеяларын, бәсекеге қабілеттілік қағидаттарын, прагматизм мен білімгетабынудытанымалетужәнеақпараттықілгерілету;
• «Жаңару полюсі» – мәдени мұраны сақтау және жаңғырту, әртүрлі өнертүрлеріарқылышығармашылықәлеуеттідамыту;
• «Киізүй–әлемніңүлгісі»–балалардықазақстандыққоғамныңжалпыұлттықрухани-мәдениқұндылықтарымендәстүрлерінебаулу;
• «ЖасҰлан»әскери-спорттықойынфиналыныңноминациялары:

-«Соғыс жаңғырығы!» қазақстандықтардың Ұлы Отан соғысына қатысуы,олардың ерліктері туралы;«Тарихи мұра» заттай және құжаттық ескерткіштербойынша қолжетімді туған өлке тарихы туралы тарихи-іздестіру зерттеу жобаларынқорғау;

• еліміздің және кіші Отанымыздың қалыптасу тарихына өз үлесін қосқанадамдарменоқиғалартуралы«Жауынгерлікпарақ»қабырғагазеттерініңбайқауы;
• «Соғысжылдарындағыәндер!»патриоттықәндербайқауы;
• «Алғашқымедициналықкөмеккөрсету»квиз-викторина;
• белтеміргетартылу;
• арқадажатыпдененікөтеру;
• «әскеритехникаөзқолдарымен»сәндік-қолданбалыөнербайқауы.
• «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы жас суретшілердің көрмесінөткізуді қарастырады, номинациялары: классикалық кескіндеме, авангардтық жәнеэксперименттіккескіндеме,«МеніңОтаным–Қазақстан»(еркінтақырып),сондай-ақ,жас суретшілер байқауының номинациялары: «Коллаж», «Бояулар құпиясы», «Сүйіктікітаптыңиллюстрациясы».

Республикалық іс-шаралар қосымша білім берудің түрлері мен бағыттарынтанымалетуге,қосымшабілімберугебалалардыжаппайтартуғаықпалетеді.
Балаларғақосымшабілімберубағдарламаларыніскеасыратынұйымдардыоқу-әдістемелік қамтамасыз ету мақсатында Республикалық қосымша білім беру оқу-әдістемелік орталығының www.ziyatker.org сайты жұмыс істейді. Сайтта «Электрондыкітапхана»,педагогтергеарналған«Қосымшабілімжәнетәрбие»республикалықоқу-әдістемелік журналы», «Әдістемелік вернисаж», «Экоәлем» и «Темірқазық» балалартанымдық журналдары», «Республикалық курстар», «Республикалық іс-шаралар» бөлімдеріжұмысістейді.«Электрондыкітапхана»бөліміндебілімберу
 бағдарламалары, әдістемелік ұсынымдар, бейнесабақтар, «Әдістемелік вернисаж» –қосымшабілімберупедагогтерініңтәжірибесіжинақталыпорналастырылған.
Қосымша білім беруде балалардың қызметін бағалаудың классикалық жүйесіқарастырылмаған.
Балалардың шығармашылық бастамасының болуы және даму дәрежесі, түрлібайқауларға, фестивальдерге, көрмелер мен жарыстарға қатысуы және жетістіктері,балалардың ерте кәсіби бағдарлануы, танымдық белсенділік деңгейі, басталған істісоңынадейінжеткізебілуібілімалушынәтижелілігініңкөрсеткіштеріболыптабылады.
Теңтүпнұсқалыбағалаунысаныретіндежинақтаушыбағалауәдістемесінемесебілімалушылардыңжекебілімжетістіктерінтиімдімониторингілеудіжүзегеасыруғамүмкіндікберетінпортфолиотехнологиясыұсынылады.
Сабақтан тыс жұмыстарды пән педагогтері, сынып жетекшілері, тәрбиешілер,ұйымдастырушы-педагогтер,қосымшабілімберупедагогтерібейіні(инженер,эколог,музыкант,хореографжәнет.б.)бойыншамамандаржүзегеасырады.

• БІЛІМАЛУШЫЛАРДЫҢОҚУЖЕТІСТІГІНБАҒАЛАУЖҮЙЕСІ

2021-2022 оқу жылында критериалды бағалау жүйесі 2-11-сыныптарда жүзегеасырылады.1-сыныптабағалаужүргізілмейді.
2016жылданбастапенгізілгенкритериалдыбағалаунақтыөлшенетінкритерийлер негізінде бағалауды жүргізуге, білім алушылардың өз оқу іс-әрекетінбақылауғажәнебағалауға,оқупроцесінтүзетуге,оқупроцесіндетуындайтынқиындықтардыңсебептерінанықтауменжоюқабілеттерінқалыптастыруғамүмкіндікбереді.
Әрбірсабақтабілімалушылардыуақытылықолдау,оқудаілгерілеу,балалардыоқуғаынталандыру,білімдегіолқылықтардыанықтаужәнеолардыңоқужетістіктерінкөрсетумақсатындаформативтібағалаудыпайдалануұсынылады.
Критериалдыбағалаубілімалушылардыңдағдысыныңдамудеңгейінбағалауғамүмкіндікбереді.Әрбірсабақоқумақсатынжәнеоларғақолжеткізукритерийлерінайтып,көрсетуденбасталуытиіс.Білімалушықойылғаноқумақсатынұғынуыкерекжәнеоғанқалайжетугеболатынынтүсінуікерек.
Критериалды бағалау технологиясы білім алушылардың жетістіктерінақтыанықталғанын,алдыналабелгіліөлшемдерменсалыстыруғанегізделгенін,оқуматериалыныңқаншалықтытабыстыигерілгендігін,практикалықдағдықалыптасқанынанықтауғамүмкіндікбереді.
Педагог,ата-аналаржәнебілімалушыларғакөмекретіндеәзірленгеннормативтік құқықтық актілер мен әдістемелік материалдарға сәйкес бағалаудыжүргізуітиіс:

• «Білімалушылардыңүлгерімінағымдағыбақылау,аралықжәнеқорытынды

 мемлекеттікаттестаттаужүргізудіңүлгіережесінбекітутуралы»ҚРБҒМ-нің2008жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығы (2020 жылғы 28 тамыздағы өзгерістер ментолықтыруларғасәйкес);

• Білімберумазмұнынжаңартуаясындаортамектепүшінкритериалдыбағалауменқұжаттардырәсімдеубойыншанұсқаулық;
• Бастауышмектепмұғалімдеріүшінкритериалдыбағалаубойыншанұсқаулық;
• Негізгіжәнежалпыортамектепмұғалімдерінеарналғанкритериалдыбағалаубойыншанұсқаулық:оқу-әдістемелікқұрал;
• сыныптар,пәндержәнетілдербөлінісіндеформативтібағалаубойыншатапсырмаларжинағы;
• сыныптар,пәндержәнетілдербөлінісіндежиынтықбағалаубойыншатапсырмаларжинағы;
• сыныптар,пәндержәнетілдербөлінісіндежиынтықбағалаубойыншаәдістемелікұсынымдар;

Әдістемелікәзірлемелердіnao.kz,smk.edu.kzсайттарынантабуғаболады.
Формативтібағалау,БЖБжәнеТЖБқорытындысыбойынша(білімалушылардыңоқу жетістігі) баллдар электрондық журналға,электрондық журналболмағанжағдайдақағазжурналғақойылады.
Педагог2-11-сыныптардапәнбойыншаФБ,БЖБжәнеТЖБ-ды«Білімалушылардыңүлгерімін,аралықжәнеқорытындыаттестаттаудыңүлгілікережелерінбекітутуралы»ҚРБҒМ-нің2008жылғы18наурыздағы
№125бұйрығына(өзгерістерменжәнетолықтырулармен)сәйкесөткізеді
Tабиғи және техногендік, әлеуметтік, карантиндік сипаттағы төтенше жағдайларкезіндебілімалушылардыңоқужетістіктерібаллқоюарқылыформативтібағаланады.2-11-сыныпбілімалушыларыныңоқужетістіктерінформативтібағалаубірбалдан10балғадейінгішектежүзегеасырылады.Керібайланысберуүшінэлектрондыжурналдыңрубрикаторларынпайдаланады.
Әрбір оқушының оқу жетістіктерін балл қою арқылы әр сабақта формативтібағалауміндеттіемес.
Педагог орындалған жұмыс көлемін, оқу тапсырмаларын ескере отырып, оқужетістіктері үшін балл қою кезеңдерін және сабақ үшін балл қойылатын білімалушылардыңсанындербесайқындайды.
Қорытындыбағаныэлектрондықжурналформатындашығарукезіндебаллдарсанымынадайарақатынастаесептеледі:1БЖБ–25%,ФБ-25%,ТЖБ–50%.
Педагог:

1. «Білімалушылардыңүлгерімінеағымдықбақылау,аралықжәнеқорытындыаттестаттауөткізудіңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ-нің2008жылғы18наурыздағы№125бұйрығынасәйкесжиынтықбағалаудыөткізукезіндеқойылатынталаптарды басшылыққа алады: 13, 14, 14.1-14.3, 14.5, 14.7, 14.8, 14-9, 15-18, 21-26, 29-тармақтарментармақшалар;

 

1. «Өзін-өзітану»,   «Көркем  еңбек»,  «Музыка»,   «Дене  шынықтыру»,

«Кәсіпкерлікжәнебизнеснегіздері»,«Графикажәнежобалау»оқупәндерібойыншажиынтықбағалаудыөткізбейді;

1. жиынтықжұмыстыңнақтыберілгенкүнінкөрсетеді.

Мұғалім оқу бағдарламасына сәйкес, бөлім, тоқсан, жартыжылда өткен оқуматериалының мазмұны бойынша жиынтық жұмыстардың (бұдан әрі – БЖБ, ТЖБ)тапсырмаларынәзірлейді.
Мұғалім БЖБжәне ТЖБ тапсырмаларының техникалық спецификациясынегізінде2-11-сыныпбілімалушыларынаарналғанжиынтықжұмыстапсырмаларынқұрастырады. БЖБ және ТЖБ жауаптарын көшіріп алудың алдын алу мақсатындамүмкіндігінше шығармашылық сипаттағы тапсырмалар, практикалық тапсырмалар,жобалар,эссежәнет.б.беруұсынылады.
Үйде оқитын, ерекше білім беруді қажет ететін балалар үшін мұғалім оқужүктемесінжәнеолароқығаноқуматериалдарынескереотырып,жекетапсырмаларәзірлейді.
Жиынтықжұмыстапсырмаларыныңқұрылымы
Қысқа және толық жауаптарды талап ететін көптеген жауаптарды таңдаусұрақтарыбартапсырмалар:

1. көп   жауапты   таңдау   сұрақтарында  білім   алушы   ұсынылған               жауапнұсқаларынандұрысжауаптытаңдайды;
2. қысқашажауаптыталапететінсұрақтардабілімалушыжауаптысөзнемесеқысқасөйлемтүріндежазады;
3. толықжауаптыталапететінсұрақтардабілімалушыжауаптыұсыныстүріндежазады.

Жауапнұсқаларыбартесттапсырмалары.
Шығармашылықтапсырмалар,практикалықжұмыстар,бағалаудыңнақтыкритерийлерібарзерттеутапсырмалары.
Бөлімүшінжиынтықбағалаудыңоқутапсырмаларыныңсаны:

• 2-4-сыныпоқушыларыүшін–3-4оқутапсырмасы;
• 5-11-сыныпоқушыларыүшін–5-6оқутапсырмаданартықболмауықажет.

БЖБөткізукезіндегімұғалімніңқадамдықәрекеті
БЖБөткізукезіндемұғалім:
1)  БЖБөткізілетінбөлімдерді/өтпелітақырыптардыанықтайды.

1. таңдалғаноқуматериалынбөлімніңөткентақырыптарына/оқубағдарламасыбойыншаөтетінтақырыптарғасәйкестігінтексереді.
2. ПедагогбілімалушылардыңбелгілібіруақытішіндеорындауынаесептелгенБЖБтапсырмаларынқұрастырады.

4)  Білімалушылардыңоқужетістіктерінбағалаукритерийлерінәзірлейді.

1. Білімалушылардыңоқужетістіктерінобъективтібағалаумақсатындатапсырмалардыңмазмұнынтексереді.

 

1. Білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға арналғантапсырмалардықамтиды.
2. ҚашықтаноқытужағдайындаБЖБтапсырмаларынқолжетімдібайланысқұралдарыарқылыжібереді(электрондыжурналда,интернетплатформасында,электрондықпошта,чатжәнет.б.орналастыру)
3. Академиялықадалдықтысақтауды,жауаптардыкөшіріпалужағдайларыныңалдыналумүмкіндігінқарастырады.
4. ҚРБҒМ№125бұйрығынасәйкесөлшенетінкритерийлердібаллменесептеудісақтайды(БЖБүшінmaxбалл1-4-сыныптарда7-денкемемесжәне15-тенартықемес,5-11(12)сыныптарда7-денкемемесжәне20-данартықемес).
5. Білімалушыларорындағанжиынтықжұмыстардытексереді.11)Электрондыжурналға/қағазтүріндегіжурналғабаллқояды.
6. Білімалушыларға,ата-аналарғанемесебаланыңзаңдыөкілдерінекезкелгенқолжетімдібайланысқұралдарыарқылықағазнемесеэлектрондыформаттакоментарийұсынады.

ТЖБөткізукезіндегімұғалімніңқадамдықәрекеті
ТЖБөткізукезіндегімұғалім:

1. ТЖБтапсырмаларыныңтехникалықспецификациясынегізіндетоқсанүшінжиынтық жұмыстың тапсырмаларын құрастырады. Орындауға40 минуттан артықемесуақытбөлінеді;
2. ТЖБтапсырмалардыңтехникалықспецификациясынегізіндебілімалушылардыңоқужетістіктерінбағалаукритерийінқұрастырады;
3. ТЖБ тапсырмаларын қол жетімді байланыс құралдары арқылы жібереді(электронды журналда,интернет платформасы мен т.б. байланыс құралдарындаорналастыру);
4. академиялықадалдықтысақтауды,жауаптардыкөшіріпалужағдайларыныңалдыналумүмкіндігінқарастырады;

5)  техникалықерекшеліккесәйкесбаллқоюсхемасынқолданады;
6)  тоқсанбойыншабілімалушыларорындағанжиынтықжұмыстардытексереді;
7)  электрондықжурналға/қағазжурналынабаллқояды;

1. білімалушыларға,ата-аналарғанемесебаланыңзаңдыөкілдерінекезкелгенқолжетімдібайланысқұралдарыарқылықағазнемесеэлектрондыформаттакөментарийұсынады.

Білім   алушылардың  жиынтық   жұмыстарын  орындауға                     қойылатынталаптар
Білім   алушы   БЖБ   және   ТЖБ   орындау  кезінде   академиялық                    адалдыққағидаларынжәнеөзін-өзібақылаупринциптерінсақтайды:
 

1. білімалушыөзбетіншежұмысістеуі,бөгдеадамныңкөмегінсізтапсырмалардыорындауытиіс;
2. жиынтықжұмыстыорындаукезіндебілімалушықосымшаоқуресурстарынпайдаланбауы тиіс (ерекшелік бойынша бұл ресурсқа рұқсат етілген жағдайларданбасқа);
3. жиынтықжұмыстыорындауғажауаптыболады;
4. қашықтаноқытужағдайындажиынтықжұмыстыорындауғабөлінгенуақытаяқталғаннанкейінбілімалушыөзжұмысынқолжетімдібайланысқұралдарыарқылымұғалімгежібереді.

Қашықтаноқытуформатындабілімалушыларғажиынтықбағалаутапсырмаларынұсынутәсілдері:

1. Мұғалім жауап берудің нақты күнін көрсетеді және білім алушыларғажиынтықжұмысүшінтапсырмалардыэлектрондықжурналжүйесі,интернет-платформа,электрондықпошта,чат,теллеграммаларжәнебасқабайланысқұралдарыарқылыжібереді.
2. Интернет болмаған жағдайда балалардың оқу тапсырмалары мен өзіндікжұмыстарысанитарлыққауіпсіздікшараларынпайдаланаотырып,үйгежеткізіледі.
3. Қажет болған жағдайда мұғалім білім алушыларға қолжетімді байланысқұралдарыарқылыкеңесбереді.

ҚРБҒМ-нің2008жылғы18наурыздағы№125бұйрығыменбекітілген«Орта,техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білімалушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттаужүргізудіңүлгілікқағидаларына»сәйкес(ҚРБҒМ25.09.2018жылғы№494бұйрығымен енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып) жартыжылдықжәне оқу жылының соңында «Музыка», «Көркем еңбек», «Дене шынықтыру», «Өзін-өзі тану», «Кәсіпкерлік және бизнес негіздер», «Графика және жобалау»пәндерібойынша«есептелінді»(«есептелінгенжоқ»)қойылады.
ҚРБҒМ-нің2018жылғы09ақпандағы№47бұйрығының15-тармағынасәйкес
«Музыка»,«Көркемеңбек»,«Денешынықтыру»,«Өзін-өзітану»,«Кәсіпкерлікжәнебизнес негіздер», «Графика және жобалау» пәндері бойынша жиынтық бағалаужүргізілмейді.
 
 
  Білім   берудің   барлық   деңгейлерінде   жұмыс   дәптерлерін                     пайдалануміндеттіемес.
Оқужылыныңқорытындысыбойыншааралықаттестаттауөткізілмейді.
Бағалаукезіндебірқатарталаптардыұстануескертіледі:

1. Білім алушылар бағалау үдерісіне белсенді кіреді, соның ішінде сабақтаүнеміөзін-өзібағалаужүргізіледі.
2. Білімалушыныңжекебасыемес,оныңжұмысығанабағаланады.
3. Білімалушыныңжұмысыбасқаоқушылардыңжұмыстарыменемес,үздікорындалған жұмыс үлгісімен салыстырылады.
4. Әртүрліформаларментапсырмалартүрлеріпайдаланылады,тамашаорындалғантапсырмалардыңнақтыжәнеайқынсипаттамаларыәзірленеді.
5. Білімалушыларғабағалаукритерийлері алдыналабелгілі.
6. Өзін-өзі бағалау білім алушылардың рефлексиясында жеке тұлғаныңдамуыныңміндеттішартынбілдіреді.
7. Білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін формативтік бағалау,БЖБ мен ТЖБ оқу тапсырмалары өткен (оқыған) тақырыптар, оқу мақсаттарынқамтуытиіс.Бағалаукритерийлеріоқумақсаттарынасәйкесболуытиіс.

Оқыту мақсатының тұжырымдамасында білім алушылардың іс-әрекеттерікөрсетілген: бақылау, талдау, салыстыру, елеулі белгілерін бөлу, тану, анықтау,моделдеу,түсіндіружәне т.б.
Оқу жетістіктерін бағалау критерийлері білім алушыға өзінің дайындықдеңгейін педагог қоятын талаптармен байланыстыруға, педагогке оқу процесінтүзетугежәнежұмыстыңқиындықдеңгейіндұрыстаңдауғамүмкіндікбереді.

1. Білімалушыларменбіргеоқужетістіктерінбағалаужәнеөзін-өзібағалауүшін критерийлердіәзірлеуі мүмкін.
2. Оқу тапсырмаларын таңдау және оқушылардың сабақ барысында өзоқужетістіктерін өзін-өзібағалауынұйымдастырудыойластырумаңызды.
3. Сабақтабілімалушыларғаөзін-өзібағалаужәнеөзарабағалауүшінмүмкіндікберу,өзқателіктерінтабуүшінрефлексияұйымдастыруұсынылады.

Мұғалімбілімалушылардыңоқужетістіктерінбағалаукритерийлерінтаңдаудажәне әзірлеуде еркін.

1. Диагностикалықинструментарийтекқанабақылаушы,диагностикалаушы емес, сонымен қатар оқыту және тәрбиелеу функцияларынорындайтынтапсырмаларды қамтуы тиіс:
   • тапсырмалар білім алушыға жаңа ақпараттың белгілі бір көлемін береалады. Мысалы: «мәтінді пайдалана отырып, неге Арал теңізінің түбі тұздышөлгеайналатынынтүсіндір. (4 ұсыныстан артықемес)»;

 

• тапсырмалар оқушының іс-әрекеттің жаңа сұлбасын құруын болжайды,мысалы:«тапсырманышамалардыңеселікқатынасынакелтіріңдер(«көп»

«немесе»аз«қарым-қатынасынпайдаланаотырып)жәнеонышешіңдер»).
2021-2022оқужылындабілімалушылардыңбілімінтолықтыру,өткеноқуматериалынқайталаужәнебекітуүшінтақырыптар,оқумақсаттары бойынша оқу тапсырмаларын ФБ, БЖБ және ТЖБ-ға қосуғаерекшеназараудару қажет.

1. Білімалушылардыңдайындықдеңгейінебайланыстымұғалімформативтібағалаушеңберіндебелгілібіруақытаралығындааралықнәтижелергеқолжеткізудіжобалай алады.

Критериалдыбағалауқұралдары
Педагогтіңауызша(ауызша)бағасыбелгілібіроқунәтижелерінеқолжеткізудікөтермелеуменбайланыстыболуытиіс.Білімалушыныңнақтыжетістіктерінкешеболғанжетістіктерменсалыстыруқажет.
Педагогкелесіережелердібасшылыққаалады:

• білімалушылардыелеусізнәтижегежеткенненкейінмақтаңыз;
• білімалушыныңжекеқасиеттеріемес,оныңоқужетістіктерінмақтаңыз;
• сізқолжеткізгеннәтижегеризаболғаныңыздыайтыңыз;

Баланы шын мәнінде мақтауға, содан кейін жаңа міндет қоюға болатынынайтумаңызды.
Педагог білім алушыларға өзара іс-қимыл, сындарлы қарым-қатынас, оңбағалауүлгісін көрсетуітиіс.
Жазбаша кері байланыс, рубрика белгілі бір кезеңдегі білім алушылардыңжетістіктерінәтижелерініңсипаттамасынбілдіреді.Ондапедагогбілімалушыныңжетістіктерін сипаттайды,қажеттіұсыныстар береді.
Білім алушылар мен ата-аналарды оқытудың барлық кезеңі ішінде білімалушылардыңоқужетістіктерініңдеңгейітуралытүсінуінқамтамасызетумаңызды, бұл толықтыру үшін қосымша уақытты қажет етпейтін электрондықнұсқададайындалғанайдарлардыұсынуарқылымүмкінболады,олбілімалушыныңоқуматериалынмеңгерудегібағалаусипаттамаларының,жетістіктері менпроблемаларының барлықспектрінқамтиды.
Формативтібағалаубілімалушылардыңоқытумақсаттарыныңжетістіктеріне мониторинг жүргізу және сабақта оқу тапсырмасын әрі қарайсаралапберуүшін жүргізіледі.
Мұғалімкерібайланыстүрлерін,формаларынөзқалауыбойыншатаңдайды. Бұл ретте кері байланысты ұсынудың дұрыс сипатына назар аударукерек.
Кестедеформативтіжәнежиынтықбағалаукезіндедамунемесеқалыптасу деңгейін бағалауға қажетті ойлау дағдыларының деңгейі берілген(102-кесте).
 102- кесте.Блумтаксономиясыбойыншаойлауқызметініңдеңгейлері

Дағдылар	Сипаттамасы
Білу	Нақты    фактілерді,    ақпараттарды    білу    мен    жаңғырту,    олардың сипаттамасы.
Түсіну	Ақпараттыдұрысұсыну,болжаунемесетүсіндіруарқылытүсінуді көрсету.
Қолдану	Жаңанемесетанысемесконтекстенемесежағдайлардаақпаратты жәнебұрыналғанбілімдіпайдаланужәнеқолдану.
Талдау	Жалпыережелердінегіздеуүшіндәлелдердінемесесебептердіанықтау,ақыл-ойжәне/немеседәлелдердітабуарқылыәртүрлітұжырымдаралуүшінақпараттызерттеуүшінақпараттық материалдардықұрамдасбөліктергебөлуқабілетінкөрсету.
Синтез	Жаңаконтексттебұрыналғанбілімніңәртүрлібөліктерінқайтақұру қабілетінкөрсету.
Бағалау	Белгілібіркритерийлербойыншаидеялардыңнемесефактілердің маңыздылығытуралыпікірқалыптастыру.

Білімалушылардыңдайындықдеңгейіәрбірбілімберусаласыныңерекшелігінескереотырып,жобаланғаноқытудыңкүтілетіннәтижелеріарқылыанықталады.
Төмендеберілгенойлаудағдыларыныңбарлықдеңгейлеріндамытубойыншакүтілетіннәтижелердіанықтауүшінқолданылатынетістіктердіңкестесімұғалімгебағалаукритерийлерінқұрастырудакөмектеседі(103-кесте).
103- кесте.Блумбойыншаойлаудағдыларыдеңгейініңтаксономиясы

№р/п	Ойлау дағдысыныңдеңгейі	Ойлаудағдыларыныңдеңгейінесәйкесетістіктердіңтізімі
1	Білу	Аудару, естесақтау,айту, көрсету,аяқтау, қайталау,ойнату,әңгімелеу, ескетүсіружәнет. б.
2	Түсіну	Талқылау,анықтау,айту,сұрау,түсіндіру,тұжырымдау,түрлендіру, көрсетужәнет. б.
3	Қолдану	Қолдану, есептеу, өзгерту, таңдау, жіктеу, аяқтау, көрсету, анықтау,сахналау, іске қосу, зерттеу, эксперимент жүргізу, кескіндеу, түсіндіру,сүйену,салыстыру,жоспарлау,көрсету,жобасынжасау,шешу, пайдаланужәнет.б.
4	Талдау	Талдау,топтастыру,есептеу,жіктеу,салыстыру,байланыстыру,қарсықою, талқылау,   ажырату,   зерттеу,   тәжірибе,   түсіндіру,   шығару,                    реттеу,күмәндану,анықтау,таңдау,бөлу,тексеружәнет.б.
5	Синтез	Топтастыру,жинау,қосу,құру,жасау,әзірлеу,тұжырымдау,қорыту, біріктіру,ойлаптабу,өзгерту,ұйымдастыру,жоспарлау,дайындау,ұсыну,топтастыру, жазу,орнату, ауыстыружәнет. б.
6	Бағалау	Дәлелдеу,таңдау,салыстыру,қорытындыжасау,сендіру,                                                                                                                шешу,негіздеу,түсіндіру,өлшеу,алдыналасаралау,ұсыну,бөлу,жинақтау, қолдау,тексеру,бағалау,кеңесберу,сараптау,пікірбілдіру,зерттеу,шығару.

Педагог білім алушылармен бірге бағалау өлшемдерін талқылап, қажетболғанжағдайда оларды толықтыраалады.
 Егер педагог кейбір білім алушыларға қандай да бір дағдыларды дамытуүшінкөпуақытқажетекенінбайқаса,оқытудыңосымақсатынбасқашабағалауғашешімқабылдаужәнебілімалушылардыңжетістіктерінбағалаукритерийлерінәзірлеукезінде түзетулеренгізуқажет.
Формативті және жиынтық бағалау тапсырмаларын педагогтер өзбетіншеқұрастырады.
Формативтібағалаукезіндепедагогбағаланатынбілімалушылардыңсанынжәнекерібайланысты ұсынужиілігін дербесанықтайды.
 
 
 

1. Формативті бағалау нәтижелері күн сайын электрондық/қағаз журналғабаллтүріндеқойылады.Бағаланатынбаласанынпедагогөзіанықтайды.
2. Формативті бағалау үшін ең жоғары балл 2-11 сыныптарда 10 балданаспайды,бұлретте1-3баллтөменгідеңгейкритерийлерінесәйкескеледі,4-7 балл–ортадеңгей, 8-10балл–жоғары деңгей.
3. Мұғалімкүнсайынжурналдабілімалушылардыңоқужетістіктерініңілгерілеуінкелесісаралауғасәйкесбаллтүріндебелгілейді:
4. балл - 10%-ға дейін оқу тапсырмаларын орындады, қателіктер жіберілді,сабақтапассивті,мұғалімменкерібайланыснәтижелерібойыншақорытындыжасамайды,тапсырмалардыорындаукезіндедербестіктанытпайды,өткенматериалдыбілмейді;
5. балл – 20% - ға дейін оқу тапсырмаларын орындады, қателіктер жіберілді,сабақта пассивті, мұғаліммен кері байланыс нәтижелері бойынша әрдайым тиістіқорытындыжасайбермейді,тапсырмалардыорындаукезіндедербестіктанытпайды;
6. балл – 30% - ға дейін оқу тапсырмаларын орындады, қателіктер жіберілді,қателіктерінтүзетугетырысады,сабақтакейдебелсенділіктанытады,оқутапсырмаларын орындау кезінде мұғалімнің/ата-ананың/құрдастарының қолдауынқажететеді;
7. балл - оқу тапсырмаларының 40% - на дейін орындады, қателіктер жіберді,қателердітүзетукезіндекөмекқажет,әрдайымбелсендіболабермейді,кейдетапсырмалардыорындау кезіндедербестіктанытады;
8. балл - 50% - ға дейін оқу тапсырмаларын орындады, бес қате жіберді,мұғалімнің көмегі қажет, сабақта әрдайым белсенді бола бермейді, кейде мүмкінболатынтапсырмалардыорындаукезіндедербестік танытады;
9. балл - оқу тапсырмаларының 60% - на дейін орындады, 4 қате жіберді,мұғалімніңкөмегіқажет,сабақтаынталы,орташакүрделітапсырмалардыөзбетіншеорындайалады;

 

• балл-70%-ғадейіноқутапсырмаларынорындады,3қатежіберді,қателіктерді уақтылы жойды, сабақта белсенді, тапсырмаларды орындау кезіндедербестіктанытады;
• балл-оқутапсырмаларының80%-надейінорындады,1-2елеусізқателіктер жіберді, мұғалімнің түсініктемелері негізінде өз қателіктерін түзетеді,белсенді,өз бетіншежұмысжасайды;
• балл - оқу тапсырмаларының 90% - на дейін орындады, тапсырмалардыорындаукезіндешамалыдәлсіздіктергежолберді,қателерменжұмысістейді,белсенді,өз бетіншежұмысжасайды;
• балл-оқутапсырмаларының100%орындады,қателіктержібермеді,белсенді, дербес жұмыс жасай алады, өз жауаптарын түсіндіре алады, негіздейалады.
• Кеңейтілген кері байланыс үшін мұғалім оқушының электронды күнделігіарқылытүсініктемелер түріндеұсынылатынайдарлардықолданады.
• 1-сыныптабағалаужүргізілмейді.
• Қашықтан оқу режимінің енгізілуіне байланысты енгізілген электрондыжурнал форматындағыөзгерістерді түсіндіруүшін оқужылыныңбасындаата-аналарменмұғалімдергеэлектрондыжурналдыпайдаланутуралыжадынамаберіледі.
• Электронды журнал формативті бағалау үшін орташа балды автоматтытүрде шығарады және ТЖБ бағанына орналастырылған жеке бағанға қояды (бұлформативтібағалауүшінорташабалдышығаруды жеңілдетеді).
• БЖБменТЖБесептеуқолданыстағыформулабойыншаесептеледі.
• Қорытынды баға формативті бағалау үшін орташа баллды ескере отырыпшығарылады.

Критериалдыбағалаусұрақтарыбойыншакелесідереккөздердіпайдалануға болады:

1. «Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыүшінбілімалушылардыңүлгерімінеағымдағыбақылауды,олардыаралықжәнеқорытындыаттестаттаудыөткізудіңүлгілікқағидаларынбекітутуралы»ҚРБҒМ-нің2008жылғы18наурыздағы№125бұйрығы(9ақпан2018ж

№47бұйрығыөзгерістермен);

1. «Орта,техникалықжәнекәсіптік,ортабілімненкейінгібілімберуұйымдарыүшінбілімалушылардыңүлгерімінеағымдағыбақылауды,олардыаралықжәнеқорытындыаттестаттаудыөткізудіңүлгілікқағидаларынбекітутуралы» ҚР БҒМ-нің 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығына өзгерістеренгізу туралы ҚР БҒМ2018жылғы14маусымдағы№ 272бұйрығы;
2. Негізгіжәнежалпыортамектеппедагогтерінеарналғанкритериалдыбағалаубойыншанұсқаулық:Оқу-әдістемелікқұрал.«НЗМ»ДББҰ,2016;
3. «НазарбаевЗияткерлікмектептері»ДББҰжүйелік-әдістемеліккешеніhttp://smk.edu.kz;
4. Критериалды бағалау бойынша әдістемелік әзірлемелерді Ы.Алтынсаринатындағы Ұлттық білім академиясы сайтынан «Ғылыми-әдістемелік қамтамасызету.Әдістемелікқұралдар»бөлімінентабуғаболадыhttps://www.nao.kz;
5. «Білімалушылардыңоқужетістіктерінкритериалдыбағалаужүйесі»онлайнкурсыhttps://academia.kz/ru/course/1.

 Арнайымектепоқушыларынбағалаужүйесі
Оқушылардыоқытунәтижелерінбағалаудаоқужетістіктерінбағалаудыңкритериалды жүйесі қолданылады. Формативті бағалау барысында мұғалім білімалушылардыңоқуматериалынмеңгерудегіқиындықтарынанықтайдыжәнеолардыжеңужолдарынбелгілейді.Оқупәндерібойыншаоқужетістіктерінбағалаукезіндеарнайыоқубағдарламаларынданемесеоқушыныңжекеоқубағдарламаларындаұсынылғаноқумақсаттарынабағдарлануықажет.Мұғалімдифференциалдыжәне/немесежекебақылаутапсырмаларынқолданаалады,сондай-ақ білім алушының ерекшеліктерін ескере отырып, бағалау критерийлерінеөзгерістеренгізе алады.Ерекшебілім берудіқажетететінбілімалушылар менжеке оқу бағдарламалары бойынша білім алушыларды қорытынды аттестаттаудыөткізуқажеттілігітуралымәселенібілімалушылардыңжекеерекшеліктерінесәйкес педагогикалық кеңес шешеді. Арнайы білім беру ұйымдары менжалпыбілім беретін мектептердегі арнайы сыныптарда білім алушылардың ерекше білімберудіқажетететінбалалардықорытындыаттестаттаудыңемтиханматериалдарынаудандық,қалалықбілімбөлімдерінемесебілімбасқармасыәзірлейді.Түзетукомпонентініңпәндерібойыншабалдықбағаларқойылмайды.
Жеңілжәнеорташаақыл-ойкемістігібарбілімалушылардыңоқужетістіктерінбағалауүшіноқушыларғасараланғанжәнежекебақылаутәсіліқолданылады.Сараланғантәсілнегізіндеақыл-ойкемістігібароқушылардыңпедагогикалықжіктелуіжатыр (В.В.Воронковабойынша).
Жетістіктерді бағалау кезінде түрлі типологиялық топтарда оқушылардыңмүмкіндіктерінескереотырып,деңгейлікмақсатқоюнегізіндекритериалдыбағалаужүйесіқолданылады.
Жеңіл ақыл-ой кемістігі бар білім алушылардың жетістіктері бес балдықшкалабойыншабағаланады.
Дайындық топтары мен1-сыныптарда баллдық бағалар қойылмайды.Оқытудағыалғажылжунәтижесіоқушылардыңөнімдіқызметінталдау,
сөйлеу, жазу жұмыстары, суреттер, қолөнер және сабақтардағы қызметті бақылаунегізінде анықталады және сипаттама түрінде болады. Ақыл-ой кемістігі орташабілімалушылардыңжетістіктерінбағалаукезіндежекеоқубағдарламасыныңмазмұнынегізіндесипаттамалықкритериалдыбағалауқолданылады.(Ақыл-есікеміс диагнозымен білім алушыларды критериалды бағалау бойынша әдістемелікұсынымдарды білім беру ұйымдарының сайтында табуға болады. Ы.Алтынсарин(www.nao.kz).Ақыл-ойыбұзылғанбалаларғаарналғанарнайымектеп/сыныпоқушыларыекіншіжылға қалдырылмайды.
9 (10) және 11 (12)сыныптарды аяқтау бойынша қорытынды аттестаттау ҚРБҒМ 2018жылғы18наурыздағы№125«Бастауыш, негізгі орта, жалпы ортабілімніңбілімберетіноқубағдарламаларыніскеасыратынбілімберуұйымдарындағыбілімалушылардыңүлгерімінеағымдықбақылаудың,олардыаралықжәнеқорытындыаттестаттаужүргізудіңүлгіқағидалары»бұйрығынасәйкесжүргізіледі.
9 (10) сынып білім алушылары үшін қорытынды аттестаттау мынадайнысандардаөткізіледі:

1. қазақ/орыс тілі және өзбек,ұйғыр,тәжік тілінде білім беретін мектептерүшінанатілі(оқытутілі)бойыншаэссенысанындажазбашаемтихан;

 гуманитарлықциклпәндерінтереңдетіпоқытатынмектепоқушыларыүшінжазбашажұмыс(мақала,әңгіме,эссе);

1. математикадан(алгебрадан)жазбашаемтихан;
2. орыс, өзбек, ұйғыр,тәжік тілдерінде оқытатын сыныптардағы қазақ тілімен әдебиетіненжазбашаемтихан жәнеқазақтіліндеоқытатынсыныптардағыорыстіліменәдебиетібойыншажазбашаемтихан;
3. таңдау пәні (физика, химия, биология, география, геометрия, Қазақстантарихы,дүниежүзітарихы,әдебиет(оқытутілібойынша),шеттілі(ағылшын,француз,неміс),информатикабойыншажазбашаемтихан.

9(10)-сыныптыңбілімалушыларыүшінемтиханжұмыстарыныңматериалдарын (тапсырмалар мен балл қою схемалары) облыстардың, Нұр-сұлтан,Алматы және Шымкент қалаларының білім басқармалары, Түркістан облысыныңадам әлеуетін дамыту басқармасы (бұдан әрі – білім басқармасы), республикалықмектептердің
9(10)-сыныбыныңбілімалушыларыүшінжәнемектептердің11(12)-сыныбыныңбілімалушылары үшін– ҚРБҒМдайындайды.
Қорытынды аттестаттаудың мазмұнын анықтайтын талаптар мен күтілетіннәтижелерәрбір пәнменоқытутілібөлінісіндегі ерекшелікпенреттеледі.
Қайта қорытынды аттестаттаудың емтихан материалдарын мектептер дербесәзірлейді.
Қорытындыаттестаттаудықайтатапсырған9(10)сыныптыңбілімалушыларына№125бұйрықпенбекітілгеннегізгіортабілімтуралыаттестатберіледі.
№125 бұйрықтың 39 тармағына сәйкес 11 (12) сынып білім алушыларынқорытындыаттестаттаумынадайнысандардаөткізіледі:

1. қазақ/орыс тілі және өзбек/ұйғыр/тәжік тілінде білім беретін мектептерүшінанатілі(оқытутілі)эссенысанындажазбашаемтихан:
2. алгебражәнеанализбастамаларыпәніненжазбашаемтихан;
3. Қазақстантарихынантестілеу;
4. орыс, өзбек, ұйғыр және тәжік тілдерінде оқытатын мектептерде қазақтіліненжәнеқазақ тіліндеоқытатынмектептердеорыстілінентестілеу;
5. таңдау бойынша пәннен (физика, химия, биология, география, геометрия,дүниежүзі тарихы, әдебиет, шетел тілі (ағылшын, француз, неміс), информатика)тестілеу.

Қайтақорытындыаттестаттаукезінде   «қанағаттанарлықсыз»бағаалған9 (10)сыныптыңбілім алушыларыкелесіоқу жылынақалдырылады.
Қайтақорытындыаттестаттаукезінде«қанағаттанарлықсыз»бағаалған
11(12)сыныпоқушылары№289бұйрықпенбекітілгеннысанғасәйкесбілімалудыаяқтамағантұлғаларғаберілетінанықтамаалады.
Халықаралық алмасу желісі бойынша шетелге оқуға шыққан және ол жақтабілім беру мекемелерін аяқтаған 11 (12) сыныпты бітірушілер шетелдегі оқудыаяқтағансоң11(12)сыныпүшінҚазақстанРеспубликасыныңмектептеріндеқорытындыаттестаттауданөтеді.
Қорытындыаттестаттаубасталғанғадейінмектепкомиссиясыныңшешімімен аталған мектеп бітірушілер «Қазақстан Республикасының бастауыш,негізгіорта, жалпыортабілімберудіңүлгілікоқужоспарларынбекітутуралы»ҚР
 БҒМ-нің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығымен бекітілген (Нормативтікқұқықтықактілердімемлекеттіктіркеутізілімінде№8170болыптіркелген)үлгілікоқужоспарыныңинварианттықкомпонентініңпәндерібойыншааттестаттауданөтеді.
Қорытындыаттестаттаудыөткізумерзіміпедкеңестіңшешіміменбелгіленеді.
Қорытындыаттестаттауданөткенсоңшетелдеоқығанпәндербойыншабағаларын,ҚазақстанРеспубликасыныңмектептеріндеалдыңғысыныптардаалынғанжылдықжәнеқорытындыбағаларынескереотырып,оларға№39бұйрықпенбекітілгенжалпы ортабілімтуралыаттестатберіледі.
Халықаралықалмасужелісібойыншашетелгеоқуғашыққанжәнеондабілімберумекемелерінбітірген,сондай-ақҚазақстанРеспубликасынданемесешетелде оқу кезеңінде 5 сыныптан 11 (12) сыныпты қоса алғандағы оқу кезеңіндебарлықпәндербойыншажылдық,қорытындыбағалары«5»болғанжәнеқорытындыаттестаттаубағалары«5»болғанбітірушілерге№39бұйрықпенбекітілген нысанға сәйкес жалпы орта білімі туралы «Алтын белгі»   аттестатыжәне«Алтынбелгі»белгісіберіледі.
Білімберуұйымдарындақорытындыаттестаттаудыұйымдастыружәнеөткізу бойыншаәдістемелікұсынымдарwww.nao.kzсайтындақолжетімді.

• БІЛІМБЕРУРЕСУРСТАРЫ

Цифрлықбілімберуресурстары–бұлцифрлықформадаұсынылғанфотосуреттер,бейнефрагменттер,статикалықжәнединамикалықүлгілер,виртуалдышынайыжәнеинтерактивтіүлгілеуобъектілері,картографиялықматериалдар,дыбысжазбалары,символдықобъектілержәнеіскерлікграфика,мәтіндік құжаттар және оқу процесіндегі ресурстар болып табылатын өзге де оқуматериалдары.
Цифрлық білім беру ресурстары (ЦБР) – цифрлық технологиялар базасындақұрылғанжәнежұмысістейтінбілім беруресурстары.
Оқытупроцесіндепайдалануүшінцифрлықресурстардыңкелесітізіміұсынылады:
«Duolingo».Duolingo-да оқытуойынтүріндеөтеді:сөздердідұрыстабу,сөйлемқұрастыружәнетапсырмалардытаймерменорындауқажет.Сервисақпаратты қалай игергеніңізді қадағалайды және осы деректердің көмегімен жекебағдарламаңызды құрайды. Сайт тегін, бірақ ақылы жағдайда жарнаманы алыптастауғаболады.
«Memrise».Ондағантілдіүйренугемүмкіндікберетін,интерактивтітапсырмалар мен әртүрлі тақырыптарға (өнер, ғылым, мансап, ойын-сауық жәнет.б.)арналғанжүздегенкурстардықамтитынпортал.Соныменқатар,Memriseдұрысжауапнұсқаларынтаңдауқажетбейнедиалогтардыпайдаланады.Қаласаңыз,басқалар пайдалану үшіноқыту курсынөзіңіз дежасайаласыз.
«Udemy».Пайдаланушыларұсынғанонмыңдағанкурсбарсайт.Курстардың басым көпшілігі ағылшын тілінде берілген. Музыка мен дизайннанбастапробототехникаменбухгалтерлікесепкедейінгісалаларқамтылған.Курстардыңұзақтығы екіденсегізсағатқа дейін.
 «edX».Сайттаәлемніңбарлықуниверситеттеріненмыңдағанонлайн-курстартабуғаболады.ГарварднемесеМассачусетстехнологиялықинститутыныңоқушысыретіндесезінудіңтамашатәсілі.Философия,логистика,программалау,саясаттану,өнертанужәнет.б.ғылымсаласыбойыншамәліметтертабуға болады.
«Coursera».Әртүрлітақырыпқаарналғанкурстарбаріріпорталдардыңбірі.Мұнда кез келген тақырып бойынша зерттеу жүргізе аласыз. Қаласаңыз, үйденшықпай-ақ,қандайдабіршетелдікуниверситеттіңсертификатыналуғаболады.
«Skillshare». Әр түрлі тақырыптар бойынша ондаған мың бейнесабақтар(фотосурет,SEO-оңтайландыру,маркетинг,идеяларгенерациясыжәнет.б.)берілген.Бұл сайтконтентқұрушыларүшінөтепайдалы.
«FutureLearn».Тегінонлайнкурстарұсынатын40-танастамуниверситеттібіріктіретін Британдықресурс.
«Лекториум».Оқушылар,студенттержәнемамандарүшінкөптегенкурстар жүктелген.
«Универсариум». Еркін қол жетімді жалпы білім беретін дәрістер менкурстар.
Электрондықоқулықтар(ЭО).Білімберудіақпараттандырудыңпедагогикалықтехнологияларорталығымодульдікоқытутехнологиясыбойынша жаңартылған білім беру мазмұнына сәйкес әзірленген компьютерлікоқыту бағдарламалары болып табылатын электрондық оқулықтарды әзірледі.Қазақ және орыс тілдеріндегі электрондық оқулықтар мектеп кітапханаларындақолжетімді.
1-сыныпқа арналған -14 ЭО;2-сыныпқа арналған – 7 ЭО;3-сыныпқаарналған –7 ЭО;

1. сыныпқаарналған –6 ЭО;
2. сыныпқаарналған–8ЭО;
3. сыныпқаарналған –8 ЭО;
4. сыныпқаарналған –13 ЭО;
5. сыныпқаарналған–12ЭО;
6. сыныпқаарналған –15 ЭО;
7. сыныпқаарналған–11ЭО;
8. сыныпқаарналған–16ЭО;

www.BilimLand.kz - электрондық оқулықтар мен қосымша цифрлық білімберуресурстарыорналасқанбілім берупорталы.
www.imektep.kz-қазақтіліндеоқытатынмектептергеарналғанэлектрондықоқулықтарыбарбастауышмектептіңмультимедиалықкурсы(қазақ тілі, әдебиеттік оқу, дүниетану, математика, өзін-өзі тану, еңбекке баулу,музыка,бейнелеуөнері).
Бастауышсыныптарүшінәлеуметтікортадабаланыңжекебасыныңқалыптасуынажәнеақыл-ойыныңдамуынаықпалететін«Интеллектум-бастауышмектеп»интеллектуалды-дамытушылықойындаркешенінпайдалануұсынылады. Сілтеме:https://youtu.be/DA6xyYRnZO0
 «Домбыра»курсынжүргізетінпедагогкеэтнограф,өнертанушы,әдебиетші,журналист,қоғамқайраткері,профессорАқселеуСейдімбектің
«Қазақтың    күйөнері»кітабы   менЫ.Алтынсаринаатындағы   ҰБА-ның
www.nao.kz.сайтындаорналастырылғанбасқадаресурстарұсынылады.
www.twig-bilim.kz-BBCMotionGalleryстудиясыныңбейнесабақтарынегізінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталғанэлектронды оқыту кешені. Баланы дамыту мен PISA тестілеріне дайындауғаарналғанресурс.
«MEKTEПOnLine»-ортамектептіңоқупәндерібойыншабейне-сабақтар.
IоTBOARD-заттаринтернетінзерттеугеарналғанмодульдерімендатчиктері барбіртақталы жиынтық.
Жаратылыстану-математикабағытыбойынша11-сыныптағызаттаринтернетінүйренуүшінIoTBoardжиынтығынпайдалануұсынылады.Жиынтық өлшеуге қажет барлық датчиктерден, Bluetooth және Wi-Fi желісінеқосылуғаарналғанкіріктірілгенмодульдердентұрады.IoTBoard-заттаринтернетінтиімдіәріыңғайлыоқытуғаарналғанаппараттық-бағдарламалыққұрал.
Ерекшеліктері:

• барлықдатчиктерменкомпоненттержиынтықтыңажырамасбөлігі,біртақтададәнекерленген;
• заттаринтернетімодулікіріктірілген;
• панельдегі   дайын   электр    сызбасы   бөлшектерді             байланыстыруғаыңғайлы;
• электр желісіменжұмысістеукезіндегіқауіпсіздік;
• тақтаэлектржәнеперифериялыққосылымдарғаарналғанқорғанысэлементтеріменжабдықталған;
• қуат   блогынан  электр   қуатын   тұтынатын   негізгі   нүктелерге   мысөзектер жүргізілген;
• модульдерді   компьютердегі   USB   кабелі   арқылы   программалауғаболады;
• тақтадағы     әр     компонент     үшін     шелкографияда             дайындалғанпиктограммалартүрінде нұсқаулар көрсетілген.

 

МАЗМҰНЫ

1.   ОРТА БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА ОҚУ-ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДІҢ НЕГІЗГІ НОРМАТИВТІКҚҰҚЫҚТЫҚАКТІЛЕРІ                                                       5
2 ОРТА БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА ТӘРБИЕ ЖҰМЫСЫНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ                             23
3.  ОРТА БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУЕРЕКШЕЛІКТЕРІ                                        38
3.1  Мектепалдыдаярлықсыныптары                                                            38
3.2  Бастауышбілімберудеңгейі                                                                     43
3.3  Негізгіортабілімберудеңгейі                                                                  85
3.4  Жалпыортабілімберудеңгейі                                                                206
3.5  Қашықтаноқыту                                                                                    316
3.6  Жазғымектеп                                                                                         320
4 ШАҒЫН ЖИНАҚТЫ МЕКТЕПТЕРДЕ ОҚУ ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ                             322
5. КЕШКІ МЕКТЕПТЕРДЕ ОҚУ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ                                                 326
7  АРНАЙЫ МЕКТЕПТЕРДЕ ОҚУ ПРОЦЕСІН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ                                                 338
8  ҚОСЫМША БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДА БІЛІМ БЕРУ ПРОЦЕСІНҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢЕРЕКШЕЛІКТЕРІ                             351
9.  БІЛІМАЛУШЫЛАРДЫҢОҚУЖЕТІСТІГІНБАҒАЛАУЖҮЙЕСІ          358
10.  БІЛІМБЕРУРЕСУРСТАРЫ                                                                    370
 ҚЫСҚАРТУЛАРТІЗІМІ

ҚРБҒМ	ҚазақстанРеспубликасыныңБілімжәнеғылымминистрлігі
ӘНХ	Әдістемелік-нұсқау-хат
МЖМББС	Мемлекеттікжалпыға міндеттібілімберустандарты
ҮОЖ	Үлгілікоқужоспары
ЖМБ	Жаратылыстану-математикабағыты
ҚГБ	Қоғамдық-гуманитарлықбағыт
БЖБ	Бөлімбойыншажиынтықбағалау
ТЖБ	Тоқсанбойыншажиынтықбағалау
ФБ	Формативтібағалау
ЦББР	Цифрлықбілімберуресурстары
ББЖМ	Білімалушылардыңбілімжетістіктерінмониторингілеу
ҰБТ	Ұлттықбіліктіліктест
TIMSS	Математикалықжәнежаратылыстану-ғылымибілімберу сапасынхалықаралықзерттеу
АКТ	Ақпараттық-коммуникациялықтехнологиялар
ЕБҚБ	Ерекшебілімберуқажеттіліктерібарбілімалушылар
ШЖМ	Шағынжинақтымектеп
«НЗМДББҰ» АҚ	«Назарбаев Зияткерлік мектептері дербес білім беру ұйымы»акционерлікқоғамы
РМҚК	Республикалықмемлекеттікқазыналықкәсіпорын
ҰБА	Ы.АлтынсаринатындағыҰлттықбілімакадемиясы
«Дарын»орталығы	«Дарын»республикалықғылыми-практикалықорталығы» РМҚК
ҰТО	«Ұлттықтестілеуорталығы»РМҚК
ЭЫДҰ	Экономикалықынтымақтастықжәнедамуұйымы

 Әдістемелік-нұсқаухаттыәзірлеубойыншажұмыстобыныңқұрамы

№	Бөлімдер	Жауаптылар
1	Топжетекшісі	Мұхамедханова Алмагүл Кенесханқызы,Ы.АлтынсаринатындағыҰБАвице-президенті,тарих ғылымдарыныңкандидаты,қауымдастырылғанпрофессор
2	Жауаптыредактор	Сайлыбаев Әкімжан Әбдіхалықұлы,Ы.АлтынсаринатындағыҰБАДидактика зертханасыныңмеңгерушісі,педагогикағылымдарыныңкандидаты,доцент
3	Үйлестіруші	Жұмағұлова Зәуре Әбдікенқызы,Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА жаратылыстану-математикалық бағыт және STEAM білім берузертханасыныңжетекшіғылымиқызметкері, педагогикағылымдарыныңкандидаты
4	Қазақ        тіліндегі                  мәтінредакторлары	Дүйсебек Әділхан Төлегенұлы,Ы.Алтынсаринатындағы ҰБА Орта білім мазмұны институтыдиректорыныңорынбасары,химияғылымдарыныңкандидаты АккешетегіАрайКанапияқызы, Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА «Қазақ тілі», «Қазақәдебиеті»,«Қазақстантарихы»пәндерізертханасыныңмеңгерушісі, философия докторы (PhD).,қауымд.профессор ЕсепбайЖанбота, Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА «Қазақ тілі», «Қазақәдебиеті»,«Қазақстантарихы»пәндерізертханасыныңғылымиқызметкері ҚайыпбаеваАйгүлТоқтарбайқызы, Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА Қоғамдық-гуманитарлықбағыттағыпәндерзертханасыныңғылымиқызметкері
5	Орыс        тіліндегі                 мәтінредакторлары	Ноғайбаева Гүлбаршын Әскенқызы,Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА Дидактиказертханасыныңғылымиқызметкері БалкуноваНинаПетровна, Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА қоғамдық-гуманитарлықбағыттағы пәндер зертханасының жетекші ғылымиқызметкері, педагогика ғылымдарының кандидаты,доцент
6	Қосымша білім беруұйымдарындабілімберу процесін ұйымдастырудыңерекшеліктері	ШерРаисаПетровна, «Республикалыққосымшабілімберуоқу-әдістемелікорталығы»РМҚКК директоры
7	Мектепалды даярлықтоптары мен сыныптарындатәрбиемен оқытуды ұйымдастыруерекшеліктері	АдамоваМанараЕлекенқызы «МектепкедейінгібалалықшақРеспубликалықорталығы»РМҚКК директоры

 

8	Арнайымектептердеоқупроцесінұйымдастырудыңерекшеліктері	КүдериноваӘйгерімМерекеқызы, «Арнайыжәнеинклюзивтібілімберудідамытудыңұлттық ғылыми-практикалық орталығы» РМҚККдиректоры БөлекбаеваШолпанӘділжанқызы «Балаларды оңалту ұлттық орталығы корпоративтікқор»«UMC»РМҚКК директоры
9	Мамандандырылған     білімберу ұйымдарында           білім берупроцесінұйымдастыру	БоранбайАқжолАманжолұлы «Дарын» Республикалық ғылыми-практикалықорталық»РМҚКК директоры
10	Кешкі мектептерде оқупроцесін ұйымдастырудыңерекшеліктері	РымбаеваРазияБәриқызы Нұр-Сұлтан қаласы «№39 кешкі (ауысымдық) мектеп»директоры
11	Орта білім беруұйымдарында тәрбиежұмысынұйымдастырудың ерекшеліктері	МамырхановаАйменМолдагалиевна Тәрбие, психология және тұлғаның дамуыорталығының директоры, педагогика ғылымдарыныңкандидаты
12	Денетәрбиесі	ЕсентаевТастанбекКұтжанұлы «Дене тәрбиесі ұлттық ғылыми-практикалық орталығы»РМҚККдиректоры
13	Өзін-өзітану	СакеноваЕленаНиколаевна «Бөбек»ұлттық ғылыми-практикалық,білімберужәнесауықтыруорталығы»басдиректоры
14	Білім     алушылардың     оқу жетістіктерінбағалау	ІлиясовМұхтарМақсұтұлы «Күнделік (Kundelik)»ЖШСбасдиректоры
15	Бастауыш        білім        берудеңгейі	ИгенбаеваБижанКұрманғалиқызы Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА Мектепалды даярлықжәнебастауышбілімберузертханасыныңмеңгерушісі,педагогикағылымдарыныңкандидаты,доцент СагалиеваЖанарКаукербековна Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА Мектепалды даярлықжәне бастауыш білім беру зертханасының жетекшіғылыми қызметкері,педагогика ғылымдарыныңкандидаты
16	Қазақ тілі (5-9; 10-11-сыныптар)	МукушеваАлмагүлНаурызбайқызыЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА «Қазақ тілі», «Қазақәдебиеті»,«Қазақстантарихы»пәндерізертханасыныңжетекшіғылыми қызметкері,филология ғылымдарыныңкандидаты
17	Қазақәдебиеті(5-9;10-11-сыныптар)	ЕсепбайЖанбота Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА «Қазақ тілі», «Қазақәдебиеті»,«Қазақстантарихы»пәндерізертханасыныңғылымиқызметкері
18	Қазақ    тілі    мен    әдебиеті(оқытуқазақтіліндеемес мектептерүшін)	АубакироваАлтынгүлКенжеқарақызы Ы.АлтынсаринатындағыҰБА Тілдікпәндерзертханасыныңғылымиқызметкері
19	Орыс    тілі    (барлық    білімберудеңгейлері) Орысәдебиеті(барлықбілімберудеңгейлері)	БалкуноваНинаПетровна Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА қоғамдық-гуманитарлықбағыт пәндері зертханасының жетекші ғылыми қызметкері,педагогикағылымдарыныңкандидаты,доцент

 

20	Орыстіліменәдебиеті	Булатбаева Гүлжанат НұрымжанқызыЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА қоғамдық-гуманитарлықбағыт пәндері зертханасының меңгерушісі, педагогикағылымдарыныңдокторы, профессор
21	Математика», Алгебра,Алгебра анализбастамалары,Геометрия (білімберудіңбарлықдеңгейлері)	Жұмагұлова Зауре ӘбдікенқызыЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА жаратылыстану-математикалық бағыт және STEAM білім берузертханасыныңжетекшіғылымиқызметкері, педагогикағылымдарыныңкандидаты
22	Физика	Шүйіншина Шолпан МырзақасымқызыЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА жаратылыстану-математикалық бағыт және STEAM білім берузертханасыныңжетекшіғылымиқызметкері, педагогикағылымдарыныңкандидаты
23	Биология,Химия	Тортаева Балжан ҚалжанқызыЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА жаратылыстану-математикалықбағыт жәнеSTEAMбілімберу зертханасыныңғылымиқызметкері
24	Алғашқы әскери жәнетехнологиялықдайындық	БаяхметовСерікҮмітбайұлы Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА қоғамдық-гуманитарлықбағыт пәндері зертханасының жетекші ғылымиқызметкері, педагогика ғылымдарының кандидаты,доцент
25	География,жаратылыстану	Мазбаев Орденбек БлісбекұлыЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА жаратылыстану-математикалықбағыт жәнеSTEAMбілімберу зертханасыныңмеңгерушісі,географияғылымдарыныңдокторы
26	«Қазақстантарихы», «Дүниежүзітарихы», «Құқықнегіздері»	ӘдиетҚаиыркен Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА «Қазақ тілі», «Қазақәдебиеті»,«Қазақстантарихы»пәндерізетртханасыныңағағылыми қызметкері, магистр ҚайыпбаеваАйгүлТоқтарбайқызы Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА қоғамдық-гуманитарлықбағыттағыпәндерзертханасыныңғылымиқызметкері
27	Музыка	МахамбетоваАлтынШахзадақызы Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА қоғамдық-гуманитарлықбағыттағыпәндерзертханасыныңағағылыми қызметкері,магистр
28	«Кәсіпкерлікнегіздеріжәнебизнес»,«Графикажәнежобалау»	ДосмұхамбетАнар Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА жаратылыстану-математика бағытындағы пәндер жәнеSTEAM білімберузертханасыныңағағылымиқызметкері
29	Шетелтілі	МұқашеваҒайшаӘбдіғаниқызы Ы.АлтынсаринатындағыҰБА Тілдікпәндерзертханасыныңмеңгерушісі,магистр
30	Немістілі	РақыжановаАйгүлЖақанқызы Ы.АлтынсаринатындағыҰБА Тілдікпәндерзертханасыныңағағылымиқызметкері,магистр

 

31	Информатика	НургазинаБалкашКадылбековна Ы.АлтынсаринатындағыҰБАжаратылыстану- математикабағытындағыпәндержәнеSTEAMбілімберузертханасының ғылыми қызметкері
32	Қашықтан оқыту.Жазғымектеп	НоғайбаеваГүлбаршынӘскенқызы Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА Дидактиказертханасыныңғылымиқызметкері,магистр
33	Шағын жинақтымектептерде білім берупроцесінұйымдастыру	ҚұдайбергенГүлнұрСерікқызы Шағын жинақты мектептерде білім беру орталығыныңдиректоры МукушеваАлмагульНаурызбаевнаЫ.Алтынсарин атындағы ҰБА «Ауыл мектебі» жәнешағынжинақтымектептердідамытузертханасының меңгерушісі,филологияғылымдарыныңкандидаты

 «Қазақстан Республикасының орта білім беру ұйымдарындаоқу-тәрбиепроцесінұйымдастырудың
2021-2022 оқу жылындағы ерекшеліктері туралы»әдістемелікнұсқаухат
Дизайн: Б.ПолатовБеттеу:О.Кусаинов
Шығаруғақолқойылды             2021ж.Формат60×841/16.
Офистік қағаз. Офсеттік басып шығаруШрифтTimes New Roman.Шарттыб.т.                               

379

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіЫ.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы010000,Нұр-Сұлтанқ.,МәңгілікЕл,8,«АлтынОрда»БО