Дүниежүзі тарихы (жаратылыстану-математикалық бағыт) Оқу жоспары 10-сынып

I тоқсан (27 сағ.)

II тоқсан (21 сағ.)

III тоқсан (30 сағ.)

IV тоқсан (24 сағ.)

Бөлім

10А. БӨЛІМІ.

ӨРКЕНИЕТ: ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

(27 САҒ.)

10В. БӨЛІМІ.

ЭТНИКАЛЫҚ ЖӘНЕ

ӘЛЕУМЕТТІК ПРОЦЕСТЕР (21 САҒ.)

10С. БӨЛІМІ. МЕМЛЕКЕТ, СОҒЫС

ЖӘНЕ РЕВОЛЮЦИЯЛАР ТАРИХЫНАН (30 САҒ.)

10D. БӨЛІМІ.

МӘДЕНИЕТТІҢ ДАМУЫ (24

сағ.)

Бөлімше

10А.1. ӨРКЕНИЕТ: ЗЕРТТЕУДІҢ

ТЕОРИЯЛАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ (2 САҒ.)

10В.1. БӨЛІМШЕСІ. АНТРОПОГЕНЕЗ ЖӘНЕ ЭТНОГЕНЕЗ (7 САҒ.)

10С.1. МЕМЛЕКЕТТІҢ ТАРИХИ ТИПТЕРІ,

ФОРМАЛАРЫ ЖӘНЕ САЯСИ РЕЖИМДЕР (6 САҒ.)

10D.1. АДАМЗАТТЫҢ МӘДЕНИ МҰРАСЫН

САҚТАП ҚАЛУ ЖОЛДАРЫ (10 САҒ.)

Тақырыптар

• 10А.1.1.

«Өркениет» түсінігі

• 10В.1.1. Адамның шығу тегі теориялары
• 10В.1.2. Этностардың пайда болу туралы теориялары
• 10В.1.3. Әлемнің этникалық картасы: өткен заманда және қазіргі уақытта

• 10С.1.1. Мемлекет түсінігі. Мемлекеттің пайда болу теориялары.
• 10С.1.2. Мемлекет формаларының эволюциясы: ежелгі кезеңнен бүгінгі күнге дейін
• 10С.1.3. Саяси режимдердің типтері

• 10D.1.1. Адамзаттың тарихи-мәдени мұрасын сақтап қалудағы ЮНЕСКО-ның қызметі
• 10D.1.2. Әлемнің ең ірі мұражайлары: адамзаттың тарихи зердесінің қазынасы

Бөлімше

10А.2. ӨРКЕНИЕТТЕРДІҢ ЖІКТЕЛУІ (6 САҒ.)

10В.2. БӨЛІМШЕСІ. ӘЛЕМ ТАРИХЫНДАҒЫ

ЭТНОСАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР (8 САҒ.)

10С. 2. ӘЛЕМ ТАРИХЫНЫҢ БАРЫСЫНА ӘСЕР ЕТКЕН

ӘСКЕРИ-САЯСИ ОҚИҒАЛАР (18 САҒ.)

10D.2. ӨНЕР – ҚОҒАМ ДАМУЫНЫҢ БЕЙНЕСІ (6 САҒ.)

Тақырыптар

• 10А.2.1.

Өркениеттің дәстүрлі (аграрлық）түрі:

отырықшы-

• 10В.2.1. Этносаралық қатынастар: проблемалары және қарама-қайшылықтары
• 10В.2.2. Этносаралық

• 10С.2.1. Антикалық кезеңдегі әлемдік империялардың қалыптасуы
• 10С.2.2. Ғұндардың

• 10D.2.1. Тарихи процестер контекстіндегі өнердің бағыттары мен стильдері
• 10D.2.2. Заманауи

егіншілік және көшпелі

• 10А.2.2.

Өркениеттің индустриалдық даму кезеңі

• 10А.2.3.

Өркениеттің постиндустриалд ы даму кезеңі

қатынастар: бейбіт өзара әрекеттестіктің тәсілдері

жаулап алушылық жорықтары көне заманнан ортағасырларға өтудің бір факторы ретінде

• 10С.2.3. Араб шапқыншылықтары мен Крест жорықтары
• 10С.2.4. Еуразия картасының өзгеруіне Шыңғыс хан жорықтарының ықпалы
• 10С.2.5. Еуропаның өзгеруіне Наполеон жорықтарының әсері
• 10С.2.6. ХХ ғасырдағы дүниежүзілік соғыстарының халықаралық

қатынастар жүйесіне әсері

өнердің даму тенденциялары

Бөлімше

10А.3. ӘЛЕМ ӨРКЕНИЕТТЕРІНІҢ ТАРИХЫ (8 САҒ.)

10В.3.ҚОҒАМНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ҰЙЫМДАСУЫНЫҢ ТАРИХИ

ФОРМАЛАРЫ (6 САҒ.)

10С.3. РЕВОЛЮЦИЯЛАР ҚОҒАМ ӨЗГЕРУІНІҢ БІР ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ (6 САҒ.)

10D.3. ҚАЗІРГІ ҚОҒАМНЫҢ РУХАНИ-АДАМГЕРШІЛІК ҚҰНДЫЛЫҚТАРЫ (8 САҒ.)

Тақырыптар

• 10А.3.1. Ежелгі әлем өркениеті
• 10А.3.2. Африка, Америка, Австралия және

Океанияның

• 10В.3.1. Социогенез туралы теориялардың алуан түрлілігі
• 10В.3.2. Қоғамның әлеуметтік

ұйымдасуының тарихи

• 10С.3.1. Буржуазиялық революциялар – индустриалды қоғамның құрылуының катализаторы
• 10С.3.2. Социалистік

• 10D.3.1.

Жалпыадамзаттық адамгершілік құндылықтардың қалыптасуы

• 10D.3.2. Тарихи

дәстүрлі өркениеттері

• 10А.3.3. Әлемдік діндер және өркениеттердің дамуы

формалары

революция әлеуметтік теңдік идеяларының жүзеге асырудың радикалды әдісі ретінде

• 10С.3.3. Қазіргі кездегі революциялар:

себептері мен салдары

оқиғалар контекстіндегі құндылықтардың өзгеруі

• 10D.3.3. Жаһандану жағдайындағы рухани- адамгершілік құндылықтардың өзгеру

мәселесі

Бөлімше

10А.4. БӨЛІМШЕСІ. ӨРКЕНИЕТТЕРДІҢ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУІ

(11 САҒ.)

-

-

-

Тақырыптар

• 10А.4.1.

Өркениеттер әрекеттестігінің сауда- экономикалық аясы

• 10А.4.2.

Өркениеттер әрекеттестігінің дипломатиялық аясы

• 10А.4.3.

Өркениеттер әрекеттестігінің әскери-саяси аясы

• 10А.4.4.

Мәдениеттердің диалогі

-

-

-

Пәндік мақсат

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Диалог/жазылым үшін пайдалы тіркестер

Оқушылар жасайды: оқыған материалдар

Оқушылар жасай алады:

(1) біріншіден, ақпараттық қағаздарда

империя, ұлтшылдық,

Әлемнің саяси картасы ...нәтижесінде өзгерді

бойынша дәлелді қорытынды, зерттеу жұмысының нәтижесі бойынша есеп жазады

берілген мәліметтерден кілт (негізгі) тармақтарды және ХХ ғасырдың екінші жартысындағы саяси картаның

өзгешілігін анықтау үшін жұппен

отарсыздандыру (отаралық жүйенің ыдырауы)

отар,

отардық ірі мемлекет (отары бар ірі мемлекет), тәуелсіздік

өркениет, формация, таптық әдіс, формациалық әдіс, қоғамның спиралдық, линейлық даму жолдары, көшпелі, отырықшы-егіншілік өркениет, индустриалдық, постиндустриалдық өркениет, рутинная техника, өнеркәсіп революциясы, демократия, урбандандыру

Әлемнің саяси картасына отардан босату әсері…

Отарлардың тәуелсіздікті қалаған себебі…(отарлар тәуелсіздік алуға күресті, себебі)

Африка\Азиядағы отарсыздандырудың басты ерекшеліктері … Формациялық әдісті ойлап тапты ....

(Формациялық әдістің негізін қалады)

Кез келген формацияның экономикалық өзегі болып табылады...

Формациялық әдіс меңзейді ....

(Формациялық әдіс қарастырады................................................. )

Өркениет (цивилизациялық) әдістің негізін құрайтын принциптер ….

Өркениеттің ең басты белгісі болып табылады…

«Өркениет» ұғымнының негізінде … Диалог …. қол жеткізу құралы

Диалог....... дамуына ең жағымды негіз

Мәдениет диалогы …құралы болып табылады

жұмыс жасау

(2) содан соң отарлық жүйенің ыдырау

үрдісінің нәтижесінде саяси

шекаралардың қалай өзгергендігі

туралы қысқа есеп жазу (айтылым,

тындалым, оқылым және жазылым

дағдылары)

1.ақпараттық парақтардағы мәлеметтерден

өзекті идеяларды анықтау үшін жұпта/ топта

жұмыс жасайды (оқу)

2.негізгі тарихи оқиғаларды және ұғымдарды

аргумент (дәйек) келтіру үшін пайдалана

алады (сөйлеу)

І.өркениеттердің өзара ықпалы немесе өзара

іс-әрекеттері туралы қысқа есеп жазады (жазу)

Басқа тілдік мақсаттарды қою үшін, академиялық тілді үйрену және оқытуға байланысты оқыту мақсаттар бойынша қосымша нұсқаулар

үшін жоғардағы «Тілдік мақсаттарына кіріспе» қараңыз

Қысқа шолу. Оқушылар әлемнің саяси картасы ХХ ғ екінші жартысында қалай өзгергендігін біледі. Олар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі отарсыздандыру ұлттық мемлекеттердің саяси шекараларын қалай өзгерткендігін зерттейді. Оқушылар қырғи-қабақ соғыс

барысында әлемнің ықпал аймақтарына қалай бөлінгендігін зерттеп, ертегірек кезеңдерде болған әскери-саяси блоктармен ұқсастықтарын

(аналогияны) орнатады. Олар оны қырғи-қабақ соғыстың дамуымен байланыстырады және қырғи-қабақ соғысы зардаптары саяси картадағы жағдайға қалай әсер еткендігі туралы біледі. Осы тарау нақты бір саяси күштің өзгеруі және даму кезінде мемлекеттердің ұлттық шекараларының өзгермелі сипаты туралы оқушылардың түсінігін күшейтеді. Оқушылар саяси шекаралардың қалай және неге өзгеруі мүмкін екендігіне пікірлерін айта алады. Оқушылар халықаралық қатынастарда саяси күштердің орналасу орындары неге және қалай өзгереді деген мәселеге өз пікірлерін жеткізеді.

10.А.1. тарауында оқушылар Морган, Тойнби, Белл деген ғылымдардың өркениеттік әдіс туралы ой-пікірлерімен танысады. Танысу барысында оқушылар Маркстың формациялық ілімі туралы білімдерін естеріне түсіреді. Өркениеттердің типтерін және философтардың өркениеттерді жіктеу (классификацияландыру) үшін пайдаланатын критерийлерін анықтайды. Оқушылар «Адамзат тарихын толық суреттейтін цивилизациялық (өркениеттік)/формациялық теория » деген тақырыпта эссе жаза алады.

10.А.2. тарауында өркениеттердің типтеріне сай белгілерді және олардың арасындағы сабақтастықты анықтау үшін жалпыадамзаттық өркениеттің дамуындағы үш саты туралы білімдерін қолданады: дәстүрлі, индустриалды, постиндустриалды. Көшпелі және отырықшы- егіншілік өркениеттерді салыстыруға мүмкіндік болады. Оқушылар зерттеу жұмысының нәтижесінде «Өркениеттердің өзараықпалы мен өзара іс-әрекеттерінің әдістері» деген тақырыпта есеп жазады немесе «Өркениеттердің адамзат қоғамының дамуына жасаған үлесі» деген тақырыпта ғылыми мақала жазады

Қысқартулардың тізімі: БЫМ = Бастапқы ынталандыру материалы, БС = бүкіл сыныппен жұмыс, Т = топтық жұмыс, ЖЖ = жеке

жұмыс, Ж = жұптық жұмыс, М = мұғалімнің түсіндіруі, ҚБ = қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі

Оқу бағдарламасы на сілтеме

Оқу мақсаттары

Сабақта ұсынылатын оқыту іс- әрекеттері

Мұғалімге арналған ескертпелер (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

10А.1.

Өркениет: зерттеудің

теориялары мен әдістері (2 с.)

10.1.1.1

Тарихи оқиғаларды, үдерістерді және құбылыстард ы түсіндіру үшін

«өркениет»,

«өркениеттің түрлері» ұғымдарын қолдану

10А.1.1. «Өркениет» түсінігі

БЫМ: алғашқы адамның, ежелгі гректің, ортағасырлық қоғамның сословие өкілдерінің, қазіргі адамның және қазіргі кездегі вандалдың бейнелерін көрсету. Оқушыларға аталған адам түрлерінің ұқсастықтары мен   айырмашылықтарын анықтауларын                                      сұрау                             керек. Оқушыларды өркениеттік адам деген ұғымды түсінуге жетелеу.

(М) Келесі ғалымдардың теорияларын

Концепт: интерпретация (түсіндіру)

Мұғалім оқушыларды «өркениет» ұғымының жан-жақты, әр-түрлі анықтамасының бар екендігіне бағыттауы керек. Сонымен қатар

«өркениет» ұғымын қарастыруда өркениет ол мәдениеттің ерекше деңгейі деген бірыңғай қағиданы естен шығармау керек екендігін ескеру керек.

- қоғамның циклдік даму сипаттамасы ежелгі Грекияда тараған көзқарас болған еді;

http://files.school- collection.edu.ru/dlrstor e/48297187-46ae-4999-

ab16- 9050ba8af596/11_139. html

О.Тоффлердің үш толқынын көрсететін сызба.

Әлем өркениеттерінің тарихы http://festival.1septemb

10.1.1.2

«өркениет» ұғымын зерттеуге (зерделеуге) бағытталған негізгі тәсілдемелер ді түсіндіру

қолдана отырып, оқушыларды өркениет ұғымымен таныстыру:

А) Морган В) Тойнби С) Белл

(М) Өркениеттің маңызды белгілірінің бірі оның гуманистік бағыты. Өркениеттік (цивилизациялық) әдіс өнеркәсіптің өндіру тәсілдерінің пайда болуын, дамуын, салдарын адамзаттың даму тарихында басты ұғым деп қарастырмайды. Өркениеттік тәсілдеме (подход) адам өркениетінің біртұтас, жалпыадамзаттық құндылықтардың жоғары сатыда болу керек, әр қоғамның әлем қауымдастығымен тығыз байланысты екендігіне басты назар аударады.

(Т)(ҚБ) Оқушыларға Морган, Тойнби, Белл еңбектерінің үзінділерін танысуға беріп,                      өркениеттің графикалық бейнесін (схема, кластер) құрастыруды ұсыну. Оқушылардан өркениеттің бейнесін қалыптастырған кезде аталған ғалымдар қандай қағидаларды басшылыққа алғандарын анықтауларын сұраңыз.

(Б)(ҚБ) Мұғалім өркениеттің қандай түрлері бар, өркениеттерді жіктеу үшін философтар                                                    қандай

критерилерді(белгілерді) қолданғандары туралы сұрақтар және

• орта ғасырларда қоғам «тура сызық» (линейный) бойымен дамиды деген түсінік пайда болған;

-   қазіргі уақытта философтардың көбісі спиральдік дамуды қоғам дамуының ең жарамды үлгісі бола алады деп санайды.

Оқушылардың адамзаттық қоғамның дамуы ұзындық\спираль бойынша болып жатқаны туралы ойлау үшін берілген дереккөздерде жергілікті және жалпы адамзаттық өркениет туралы мәлімет болу тиісті.

Оқушыларға берілген дереккөздерде локалды және жалпыадамзаттық өркениет туралы материал болу керек. Осы дереккөздер негізінде оқушылар адамзат    қоғамы                                «тура сызық» (линейный)/спиралдық жолмен дамуы жайлы ой-пікірлерімен бөліседі.

Қосымша немесе айтылмаған ойларды (қағидаларды) жазу үшін толтыру бос карточкаларды алдын алуға болады.

«Формациялардың                хронологиясы»

er.ru/articles/526293/

1-сабақ:       смысл      и направленность общественного развития http://bigpo.ru/potra/

Тарихты              түсіну http://kulturoznanie.ru/? work=postizhenie_istori i

А.Тойнбидің жергілікті өркениеттер теориясы http://www.studfiles.ru/ preview/6022048/page: 3/

Үш тарихи кезең (Л.Г. Морган        бойынша): жабайылық,    тағылық (варварлық)                               және өркениеттік (цивилизация). https://www.webkursov ik.ru/kartgotrab.asp?id= 16850

Тарихты меңгерудің өркениеттік және формациялық тәсілі

жауаптар топтамасын өткізеді.

(Ж)(ҚБ) Оқушыларды марксисттік тәсілдеменің адам қоғамының дамуы туралы негізгі қағидаларын естеріне түсірулерін, өркениеттік және формациондық                                   (марксистік)

тәсілдемелердің                                (көзқарастың) арасында басты айырмашылықтарын тұжырымдауды сұрау.

(Т)(ҚБ) Оқушыларға ғалымдардың есімдерімен басты ойлары жазылған карточкаларды таратып, оқушыларды бірінші екіншісімен байланысуға сұрау. Пленарлық жаттығу «өркениет» ұғымды түсіну дәрежесің тексеру керек.

1 синоним, 1 антоним, 3 қауымдастықтарды, 1 қысқа ұғымды,1 ұғыммен сөйлем\өркениеттік және формациялық тәсілдемелердің айырмашылықтары туралы есептеме\эссе

«Өркениеттік\формациялық теория адам қоғамының дамуын ең толық

болып суреттейді»

кестесі:

Формациял                        Қоғамның                        Уақыты ар                        таптары

Алғашқы-      жоқ                        Б.з.д. 5 мың

қауымдық                                          –                                          3                                          мың

құрылыс                                 жыл бұрын Құлиелену                        Құлдар мен                 Б з.д. 3 мың шілік                        құлиелену                        жыл – 476 құрылыс   шілер                        жыл Феодалдық    Феодал мен                 476-1640 құрылыс                        шаруалар                        жж.

Капитализ      Буржуазия                        1640

м                     мен        жылдан пролетариа        бастап т

Коммунизм    жоқ                        -

http://www.grandars.ru/ college/sociologiya/civi lizacionnyy- podhod.html Қоғамтану. https://vk.com/page- 34724025_44008991

Өркениеттік тәсіл http://900igr.net/prezent atsii/obschestvoznanie/ Formatsii-i- tsivilizatsii/019- TSivilizatsionnyj- podkhod.html Өркениеттік         және формациялық тәсілідер http://mypresentation.ru

/presentation/formacion nyj_i_civilizacionnyj_p odxod

Өркениеттер тарихы http://www.historie.ru/p ervobytnoe-obschestvo/

10.А.2.

бөлімшесі. Өркениеттің жіктелуі (6сағ)

10.1.2.1

өркениеттің дәстүрлі түрінің ерекшеліктер

ің түсіндіру

10А.2.1. Өркениеттің дәстүрлі (аграрлық) түрі: отырықшы- егіншілік және көшпелі (2 с)

БЫМ: Оқушыларға Адамс Дугластың пікірін оқытып, адамзат өркениетінің

Концепт:    өзгеру                     және                     сабақтастық (ауыспалылық)

Тараудың    басында                     оқушыларды                     олар

«Өркениеттердің                                      арасында                                      өзара

http://moluch.ru/archive

/49/6078/ Тлеугабылова К. С., Беркинбекова А. М. Уникальная роль

10.1.2.2

Шаруашылы қ қызмет пен өркениеттік даму үрдісінің байланысына талдау жасау

даму сатыларын анықтатыңыз: «Әр өркениет өзінің даму барысында нақты үш сатыдан өтеді: Өмір үшін арпалыс, Қызығушылық пен Нәзіктік немесе Қалай? Неге? Қайда? деген кезеңдері деп те айтуға болады. Мысалы, осы кезеңдердің біріншісінде «Қалай тамақты тауып жейміз?» екіншісінде

«Не үшін тамақтанып жатырмыз?», үшіншісінде «Кешкі асты қайда ішсек екен?» деген сұрақтар қойылады».

БЫМ: Оқушыларға адамзат дамуының түрлі кезеңдері көрсетілген үш иллюстрацияны көрсетіп, прогресс (жақсарыс) бойынша даму кезендеріне топтастыруды ұсыныңыз.

(М) Оқушыларға жалпы адамзаттық өркениеттің дамыуның үш кезеңдері туралы айтып беру: дәстүрлі, индустриалдық                                          және постиндустриалдық.

(ЖЖ)(Ж)(Т)     Оқушыларға                            дәстүрлі (аграрлық           қоғамның)                               негізгі сипатамаларын тұжырамдауды ұсыну. Әр топқа басқа топтың жұмысымен танысу мүмкіндігін беру және дәстүрлі қоғамның                                       4                            ерекшеліктерді тұжырымдау:

1. Аграрлық өмір сүру салты (әдет- ғұрпының артылықшылығы)
2. дәстүрлерді                         басшылыққа                 алу және сословиелік бөлінісу

әріптестік және өзара ықпал жолдары» зарттеу жұмысы бойынша 500-700 сөз көлемінде есептеме жазу тиістігі туралы ескерту қажет. Оқушыларды тараудың әр сабақ кезінде өздеріне қажет белгілерді жасауға бағыттау.

«Дәстүрлі қоғам» кестесінің үлгісін таратып беріп, сұрақты зерттеу барысында толтыруды ұсыну.

Кестедегі бағандар үлгісі:

Мен білетін қоғам сипатамалары Топта\жұпта                          талқылаудан                          кейінТарих дереккөздермен жұмыс істеп болғанан кейін

кочевников в процессе развития человеческой духовности и цивилизации // Молодой ученый. — 2013. — №2. — С.

291-293.

http://pps.kaznu.kz/kz/ Main/FileShow/702951

/75/124/3157/Эгамберд иев%20Мирзахан%20 Шарипбаевич/2016/1

Н. Э. Масанов Қазақтардың көшпелі өркениеті: основы жизнедеятельности номадного общества. Алматы

«Социнвест»— Москва «Горизонт», 1995

http://www.grandars.ru/ college/sociologiya/post industrialnaya- kultura.html http://www.grandars.ru/ college/sociologiya/civi lizacionnyy- podhod.html

1.  кертартпалыққа негізделген техника және                еңбек өнімділігінің төмеңділігі
2. натуралдық шаруашылық

(М) «Әр халықтың өзіндік дәстүрлі қоғам даму тарихында жалпы және ерекше             даму                  жолы    бар»       деген тақырыпқа оқушылардың топ арасында ой-пікірлерімен бөлісуін ұйымдастыру Отырықшы-егіншілік және көшпелі өркениеттер

БЫМ:

(Т)(ҚБ) Оқушыларды «көшпенділер» және «егіншілерге» бөліп, түйінді сөздерді беріп (табиғи-ауа райы жағдайы, шаруашылық қызметі, діл, қоғамдық            құрылыс,                                   рухани құндылықтар                                  мәдениет),

«Шаруашылық қызметінің өркениет ерекшеліктердің                                тұжырымдауына әсері» деген тақырыпқа парасат картаны (интеллект-картаны) құру ұсыну. Әр топ өз жұмысының нәтижесімен таныстыру рәсімін (презентациясын) ұйымдастырады.. Бағалау белгіліктері (критерилері):

1. себеп-салдар байланыстарын белгілеу
2. ұсынған ұғымдарды (терминдерді) қолдану
3. Шаруашылық қызметінің қоғамның жан-жақты

Философтардың аграрлық өркениет туралы ой-пікірлерінен үзінділер: Индустрияға дейінгі өркениеттерде өмір

«ең алдымен табиғатпен өзара әріптестікті үсынады. Жұмыс күші көбінесе кен игеруші өнеркәсіпте жұмыс істейді: ауыл және орман шаруашылығы, тау-кен ісі, балық шаруашылығы. Адам (дөрекі) бұлшықет күшті қолданып, әуелгі ұрпақтардан мұраланған әдістермен әрекет етеді...» (Д.Белл.)

«Бірінші толқынның» өркениеттері (яғни аграрлық) « «тірі аккумулятордан» қуатты алған – адамның және аңның бұлшықет күшінен – немесе күннен, желден және судан... тауарлар әдеттте қарапайым                                          қолөнерлік                             әдіспен шығарылды, бұйымдар жалғыз данада немесе                          тапсырыс                          бойынша дайындалды...» (А.Тоффлер.)

КӨШПЕЛІ ЖӘНЕ ОТЫРЫҚШЫ ӨРКЕНИЕТТЕРДІҢ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСТІГІ.

http://tak-to- ent.net/publ/9-1-0-204

салаларына (барлық қажеттерге) әсерін бағалау

(ЖЖ)(ҚБ) «Отырықшы-егіншілік және көшпелі өркениеттердің адамзат тарихының дамуына жасаған ықпалы» (Отырықшы-егіншілік және көшпелі өркениеттердің қоғамның дамуына жасаған салымы») деген тақырыпқа

ғылыми мақала жазу.

10.А.2.

бөлімшесі.

Өркениеттің жіктелуі                       (6 сағ)

10.1.2.2

Шаруашылы қ қызмет және өркениеттік дамудың өзара байланысына талдау жасау

10.1.2.1

өркениеттің дәстүрлі (индустриалд ық) түрінің ерекшеліктер ін түсіндіру

10А.2.2 Өркениеттің индустриялдық даму кезеңі (2 сағ).

БЫМ: Оқушыларға Айронбридж көпірін көрсету. Оқушылардан осы көпір, қоғамның даму кезеңдерінің қай кезеңінде салынуы мүмкін деген сұраққа жауап берулерін сұраңыз.

Оқушыларға «Өнеркәсіптік төңкеріліс және индустриялық өркениет» (6 минут) деген бейнетаспадан фрагмент көрсету. Оқушылар көру барысында индустриалдық өркениеттің негізгі белгілерін жазып алулары керек.

(Т)(ҚБ) Әр топ ерекше экономикалық жүйелері бар нақты мемлекеттердің тарихында индустриялдық қоғам қандай жолмен қалыптасқанын қарастырады (капиталистік және социалистік)

Критерилері:

1.ғылым мен техниканың дамуы 2.урбанизация                            (қалалардың                            санының

Концепт: өзгеріс пен сабақтастық.

Сабақ барысында мұғалім оқушылардың назарын келесі сәттерге аударады: Индустриалдық                     қоғам    –                 ол          ірі, техникалық                        жағынан                                           дамыған өнеркәсіптің қалыптасуы аяқталған, осы кезеңге        сай                 әлеуметтік                       және  саяси құрылымы бар қоғам. Дәстүрлі қоғамнан дамып шығады. Бұл ұғымды енгізген Сен Симон. Ал, О.Конт бұл ұғымды жаңадан қалыптасып келе жатқан экономикалық, қоғамдық құрылымды доиндустриалдық қоғамдағы құрылыммен салыстыру үшін қолданған.

Индустриалдық қоғамның ерекшіліктері: 1.қоғамның                             барлық                                                          салаларында индустриалдық,                               технологиялық құрылымның қалыптасуы (экономикадан мәдениетке деин)

2.әр     саладағы            жұмыспен            қамтудың пропорциясының              өзгеруі:                    ауыл

https://www.youtube.co m/watch?v=RJk6WKm PYpo

www.youtube.com Презентация - http://znakka4estva.ru/p rezentacii/istoriya/10- klass-25- promyshlennyy- perevorot-i-stanovlenie- industrialnogo- obschestva/

Индустриалдық және аграрлық қоғамдардың салыстырмалы кестесі http://festival.1septemb er.ru/articles/313269/

«XIX    –     XX        ғғ

индустриалдық

өсуі)

3.өмір деңгейі 4.әлеуметтік өзгерістер

Зерттеуді аяқтағаннан кейін оқушылар индустриалдық қоғамның өмірі туралы график толтыру керек:

Х өсінде – кезеңдер және мемлекеттер У өсінде- 5 балдық жүйелі критерилер. Әр         критериді    бөлек    түрлі         түспен көрсету      керек.              Әр   топ  өзінің        ой- пікірлерін        айтып       болған                  соң, графиктегі                     нүктелерді    қосып

«Индустриалдық қоғамның өмірі» деген графикті шығару керек.

Оқушылар әр-түрлі мемлекеттерде, әр- түрлі                       тарихи                       кезеңдерде индустриалдық қоғамның бәріне сай келетін жалпы даму барысы болғандығы туралы қорытынды жасайды.

Жеке оқушыларға неге әр мемлекетте индустриалдық қоғамның дамуының барысы және деңгейі әр түрлі болады деген мәселені талқылауды ұсыныңыз. Қандай эшелондағы мемлекеттер жағдайы тиімді?

шаруашылығындағы                                   жұмыспен қамтылғандардың үлесінің қысқаруы (3- 5% деин), өнеркәсіптегі жұмыспен қамтылғандардың үлесінің өсуі (50-60% деин), қызмет көрсету саласындағы жұмыспен қамтылғандардың үлесінің өсуі (40-45% деин.

1. Интенсивті урбандандыру үрдісі
2. Ортақ тіл мен мәдениеттің негізінде ұлттық мемлекеттердің пайда болуы
3. Білім беру (мәдени) саласындағы күрделі өзгерістер. Жалпы сауаттылыққа көшу және ұлттық білім беру жүйесінің қалыптасуы.
4. Саяси революция. Осы революцияның ықпалымен қалыптасқан саяси құқықтар мен бостандық (мысалы, сайлау құқығы).
5. Тұтыну деңгейінің өсуі
6. Жұмыс уақыты мен бос уақыттың құрылымының өзгеруі
7. Дамудың демографиялық түрінің өзгеруі (туу және өлім-жітім деңгейінің төмендеуі, өмір сүру деңгейінің өсуі, халықтың қартаюы, ересек жастағы топтардың санының өсуі)

Зерттеуге келесі мемлекеттерді ұсыныңыз: КСРО, Германия, АҚШ, Бразилия, Оңтүстік Корея.

Негізгі талаптар:

мемлекеттердің экономикалық жүйесі әр түрлі болуы керек

қоғамның                        дамуы» деген                     тақырыпта презентация жасау https://infourok.ru/prez entaciya-po-istorii- razvitie-industrialnogo- obschestva-na-rubezhe- i-vekov-748395.html

«ХХ                                ғасырдың басындағы                        Ресейдің экономикалық дамуы» деген                    тақырыпқа презентация дайындау http://ppt4web.ru/istorij a/ehkonomicheskoe- razvitie-rossii-v- nachale-veka4.html

Даму механизмдерінің әлемдік          тәжірбесі http://900igr.net/prezent atsii/ekonomika/Razviti e-ekonomiki- strany/Razvitie- ekonomiki-strany.html

Қоғамның                           дамуы. Бейнесабақ. https://videouroki.net/bl og/razvitie-

мемлекеттердің әр-түрлі даму кезеңдерге көшу уақыты да сәйкес болмауы керек

(бірінші ел, екінші ел, үшінші деңгейлі даму.)

obshchestva.html

10.А.2.

Өркениеттің жіктелуі (6сағ)

10.1.2.4

Өркениеттің постиндустри алдық     даму кезеңінің ерекшеліктер ін түсіндіру 10.1.2.5

Заманауи өркениеттің дамуына ақпараттық технологияла рдың    әсерін анықтау

10А.2.3.Өркениеттің постиндустриалды даму кезеңі

БЫМ: Оқушыларға аграрлық, индустриалдық                           және постиндустриалдық                      қоғамдардың рәміздерін сурет ретінде көрсетуді ұсыныңыз. Индустриялдық қоғамды ең жақсы           бейнеленген                        суреттің авторларын

(М) Мұғалім оқушылардың ой- пікірлерін (айқынын) толықтырып, оларға ақпараттық қоғамның ерекше белгілері жазылған карточкаларды таратады.

(Ж)(ҚБ) Оқушылар карточкалардағы ерекше белгілерді топтастырып қандай принцип                            негізінде                            жұмыс жасағандарын түсіндіреді.

(ЖЖ)(ҚБ) Қоғамның (адамзат) даму тарихындағы                 постиндустриалды кезеңді SWOT-талдау жасауды ұсыныңыз.

Зерттеуді әр-түрлі мемлекеттердің дамуы үлгісінде жүргізуді ұсынуға болады. Мысалы: Қазақстан, Ресей, Жапония, Иран.

(ЖЖ)(ҚБ) SWOT

Концепт: өзгеріс пен сабақтастық

Постиндустриалдық қоғамға тән сипатты белгілер:

Абстракты,       теориялық                           білімдердің практикалық білімдерден басым болуы; Зерттеушілердің, ғылыммен айналысатын адамдардың жалпы санының өсуі;

Жаңа                технологиялар                         мен инновациялардың дамуы;

Өмірдің барлық саласында ақпараттың мағынасының өсуі;

Экономика                                 құрылымында                           қызмет көрсету саласының басым болуы; Ресурстарды                          үнемдеуші,                          экологиялық өнеркәсіптің дамуы және енгізілуі; Таптық                                               шекара                                       мен айырмашылықтардың                                      бірте-бірте жойылуы;

Ғылым   мен   білім    берудің                қоғамдағы ролінің өсуі;

Саясат пен мәдениетте әр-түрлі көзқарас пен пікірлердің болуы

SWOT

ТЦ ИЦ ПЦ критерилері Шаруашылық тәсілі Натуралдық шаруашылық

http://egeteka.ru/learnin g/intensive_work/societ yknowledge/632/

Постиндустриалық (ақпараттық) қоғам -

ЕГЭтека egeteka.ru

http://egeteka.ru/learnin g/intensive_work/societ yknowledge/632/

постиндустриалық (ақпараттық) қоғам - егэтека

egeteka.ru

постиндустриалдық қоғам https://www.youtube.co m/watch?v=rvmtu8Pm LRg

5.4.

постиндустриалық (ақпараттық)                             қоғам http://uchebnik-

Оқушыларды жалпылама кестесінің шаблонымен қамтамасыз етіп, осы шаблонды толтыруды сұрау керек.

Оқушылар қоғамның даму жолын немесе даму үрдісінің салыстырмалы сызбасын жасауда өзіндік анықтама берулері мүмкін. «Өркениеттердің өзара іс-қимылдары мен өзара ықпалдары» деген тақырыпта жазбаша есеп жазуды ұсыныңыз.

Бағалау критерилері:

Сөз көлемі 500-700

Өзара әсер жасайтын шеңбер үштен аз болмауы тиіс (экономикалық, саяси, әлеуметтік, рухани)

қолданылатын тарихи фактілер шынайы болуы керек (мысалы, Крест жорықтары кезінде ислам мәдениетінің христиандық мәдениетке әсері)

Тауар өндіретін өнеркәсіп Қызмет көрсету саласы Экономикадағы басым сала Ауыл шаруашылығы Өнеркәсіп

Байланыс (коммуникация). Еңбек сипаттамасы қолмен жасайтын еңбек механикландыру автоматтандыру компьютерлендіру

Негізгі әлеуметтік топтар Феодалдар

Капиталистер Ғалымдар менеджерлер

Саяси басқару тәсілі сословиелік монархия Демократия Азаматтық қоғам

Қоғамды басқару инструменттері Билік

Ақша Капитал Білім

Мәлімет (ақпарат)

online.com/131/1402.ht ml

Постиндустриалық қоғам             http://vse- temu.org/new- postindustrialnoe- obshhestvo-ponyatie- osnovnye-cherty.html Хессиг               кестесі

«Последствия информатизации                                     в зеркале общественности» http://www.studfiles.ru/ preview/1478381/

Дүниежүзілік тарих, Негізгі мектеп, 10 сынып

10А.3. БӨЛІМШЕСІ. Әлем өркениеттерінің тарихы (8 сағ)

ТАҚЫРЫП 10.А.3.1.ЕЖЕЛГІ ӘЛЕМ ӨРКЕНИЕТІ

ТАҚЫРЫП 10.А.3.2. АФРИКА,АМЕРИКА,АВСТРАЛИЯ, ОКЕАНИЯДАҒЫ ДӘСТҮРЛІ ӨРКЕНИЕТТЕРІ ТАҚЫРЫП 10А.3.3. ӘЛЕМДІК ДІНДЕР ЖӘНЕ ӨРКЕНИЕТТЕРДІҢ ДАМУЫ

Осыған дейін меңгерілген білім 6 сыныпы ежелгі дүние тарихы пәнінде оқытылған тарихи оқиғалар мен үрдістерді қамтиды. Оқушылар

ежелгі дүние кезінде зерттелген философиялық ілімдерді, басқару формасы туралы білімдерін пайдаланады.  Оқушылар алғашқы тілдік

діндердің өзара айырмашылықтарын түсінуі керек.

Контекст Бұл тарау өркениеттер туралы алдыңғы оқылған, зерттелген мәселелерден құрастырылған. Оқушыларға ежелгі Дүние өркениеттерінің ұқсастықтарымен, айырмашылықтарын зерттеу кезіндегі теоретикалық білімдерімен практикалық дағдыларын байланыстыруға көмек береді.Оқушылар ежелгі дәстүрлі қоғамдардағы діни ілімдердің ролін және мағынасын талдап, діннің өркениеттердің

дамуына әсерін анықтайды.

Пәндік мақсат

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Диалог/жазылым    үшін                                    пайдалы

тіркестер

-       шаруашылық қызмет пен өркениеттік даму арасындағы байланысты талдау

-                ежелгі өркениеттердің ерекшеліктерін оларға тән белгілерін         салыстырмалы талдау негізінде анықтау

-                ежелгі өркениеттердің дамуына діни наным- сенімдердің әсерін анықтау

-          мемлекет пен қоғамның дамуы туралы ежелгі философиялық      ілімдерді зерттеу

Оқушылар жасайды: Тарихи деректермен жұмыс жасау (оқу)

Дәлелдеп, өз ойын білдіру (сөйлеу)

Зерттеу жұмыстарын жазбаша немесе ауызша түрінде көрсету (сөйлеу және жазу)

Өзендік                                     өркениеттер, мелиоративтік                                   егіншілік, деспотия, тирания, сословиелер, касталар,                          демократия, бюрократия,                                          даралық (индивидуалдылық), ұжымдық(коллективтік),                      дін, конфуциалық     ілім,                          буддизм, даосизм, зароостризм, иуадаизм, тілдік  дін,                         политеизм, аборигендер, локалдық өркениет, мифтік (аңыз) сана

Шығыс/батыс/ дәстүрлі өркениеттердің ерекшеліктері ….. Шығыста/Батыста/дәстүрлі шаруашылық жүйесінде жекеменшіктің негізігі түріне жатқызуға болады …….

Басқару жүйесінде басым болды…. Діни-философиялық көзқарастың өзіндік ерекшелігі ......

Христостың уағызындағы басты моральдық құндылықтар ....

Мұхаммед пайғамбардың қоштасу уағызындағы басты моральдық құндылықтар....

Буддистердің құтқару жолындағы басты моральдық құндылықтар......

Жалпыадамзаттық құндылықтар деп атаймыз …..

Басқа тілдік мақсаттарды айқындау (қою) үшін және академиялық тілді үйрету және үйренуге қатысты қосымша нұсқаулар алу үшін

жоғарыда «Тілдік мақсаттарға кіріспе» қараңыз.

Қысқаша шолу.

Оқушылар ежелгі өркениеттердің тарихын салыстырып зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Оқушылар ежелгі заман философиялық ілімдері (Платон, Сократ, Аристотель, Конфуций, Лао Цзы ) мен ежелгі діни сенімдерін (синтоизм, индуизм, иудаизм, зороастризм, манихейлік, даосизм) қарастырады.

Оқушылар Африкадағы, Америкадағы, Австралиядағы және Океаниядағы шығыс, батыс, дәстүрлі өркениеттердің айырмашылықтары

туралы біледі. Оқушылар салыстыру сызбаларын жасап, дереккөздерді сараптау нәтижесінде өздерінің позицияларын дәлелдеу үшін өркениеттердің алуан түрлілігі туралы қорытынды жасайды. Шығыс және Батыс өркениеттердің айырмашылықтары экономикалық/саяси/әлеуметтік дамуының өзіндік жолдары болғандығына байланысты. «Африкадағы, Америкадағы, Австралиядағы, Океаниядағы дәстүрлі қоғамның өзгеруіне европалық өркениет қаншалықты әсер етті» деген тақырыпқа зерттеу жүргізу. Оқушылар үш әлемдік діндердің моралдық құндылықтарын салыстырады. Оқушылар заманауи қоғамдағы діннің ролін анықтайды. Оқушылар қоғамда дін себеп бола алатын жағымсыз мәселелердің тізімін жасайды. Оқушылар сол тізімде қандай мәселе ең маңызды, оның маңыздылығын

бағалайтын қандай критерийлер болу керек екендігін талқылайды.

Оқу бағдарламас ына сілтеме

Оқу мақсаттары

Сабақта ұсынылатын оқыту іс- әрекеттері

Мұғалімге арналған ескертпелер (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

10.А.3.

бөлімшесі. Әлем өркениеттер

інің тарихы (8 сағ.)

10.1.2.2

Шаруашылық қызмет                     пен өркениеттік даму арасындағы өзарабайланыс ты сараптау 10.1.3.1.

Ежелгі өркениеттердің ерекшеліктерін оларға          тән белгілерді сараптау арқылы анықтау 10.1.3.2.

Ежелгі өркениеттерге

10А.3.1. Ежелгі әлем өркениеті

1-тақырыпша: Ежелгі Шығыс өркениеттері.

БЫМ: ассоциативті «Мыйға шабуыл» өткізу. Әр оқушы бір минут ішінде

«Ежелгі Шығыс» деген ұғымды қалай түсінгендігі туралы өз көз-қарасын жазып тақтаға іледі (Әр оқушы бір минут ішінде «Ежелгі Шығыс» деген ұғымның ассоциациясын жазып тақтаға іледі).

Оқушылар                       Ежелгі                      Шығыс өркениеттеріне сай белгілерді естеріне түсіреді.

Мұғалім оқушылардың білетін білімдерін     қортындылап,     оларды

«Шығыс өркениетттері» деген ұғымды анықтауға бағыт береді.    Оқушылар

Концепт: ұқсастық пен айырмашылық

Ежелгі шығыс өркениеті (өзен өркениеті) – бұл Азия мен Солтүстік Африканың өркениеті, б.э.д. IV мыңжылдықта болған, ірі өзендер аумағында дамыған.

Шығыс типті өркениеттің негізгі белгілері:

1. Экономикалық негізі – мелиорациялық егіншілік
2. Жер және су мемлекет меншігінде болады
3. Мемлекеттік билік орталықтандыру принциптеріне және дамыған бюрократия негіздерінде құрылады
4. Халық түгелдей мемлекеттен

«Ежелгі Шығыс өркениеттері» деген тақырыпқа презентация дайындау https://www.youtube.com/watc h?v=ziklaFK5tuA

«Ежелгі Шығыс өркениеттері» презентация 10 сынып https://www.youtube.com/watc h?v=YWxXcARRI50

Конфуций философиясы http://lunyu.ru/8 http://files.school- collection.edu.ru/dlrstore/3043 238b-3ba5-4091-a97a-

987475cb5f75/11_104.swf Ежелгі        дүние        тарихы хрестоматиясы,            Струве

діни ілімдердің ықпалын анықтау 10.1.3.3.

Қоғам                   және мемлекеттің дамуы               туралы жазылған ежелгі философиялық ілімдерді (ғылыми көзқарастарды) зерттеу

«Шығыс өркениетттері»-не сай мемлекеттерді атау керек (4 мемлекеттен кем емес). Талқылау жұмысы аяқталғаннан кеин келісілген салыстырма сызығын құрастыру(сызу) керек:

1.Шаруашылық қызметтің ерекшеліктері 2.Жекеменшік түрі

1. Саяси билік түрі (кескіні)
2. Қоғамның әлеуметтік құрылымы 5.Қоғамдағы өзара іс-қимылдың негізгі қағидалары

6.Діннің рөлі

Салыстырмалы кестенің бірінші бөлігін толтыру үшін тарихи деректердің, философиялық еңбектердің үзінділерін оқушыларға беру.

Өркениеттің шығыс және батыс типтерінің негізгі сипатымен карточкаларды оқушыларға тарату. Венна диаграммасымен жұмыс жүргізу.

Критерийлер:

(ЖЖ)(ҚБ) «Ыстық орындық» стратегиясын пайдаланыңыз. Екі оқушыға өз нұсқасын ұсынуға, ал оқушыларға толтырылған кестенің дұрыстығын бағалауға ұсыну.

тәуелді

5. Халықтың көпшілігі тұйық қауымдарда тұрады.

Конфуций философиясы

"(Кім) ерлігімен басқарады, (сол) солтүстік шоқжұлдызға теңеген (Кірекей (Жеті Қарақшы) — Полярлық Жұлдыз) (болады), ол (қозғалмай) өз орнында, ал барлық жұлдыздар оны қоршап тұр (оның құрмет белгісі ретінде немесе айналасында жүгінеді)", - Конфуций былай деді.

(В.П. Васильевтің аудармасы)

"Кім игілік көмегімен басқарады, сол солтүстік Полярлық жұлдызға теңеген болады, ол өз орнында болады, ал (қалған) жұлдыздар қастерлі сезіммен оны қоршап тұр",- деп философ былай деді.

(П.С. Поповтың аудармасы)

"Игілік көмегімен басқарушы полярлық жұлдызға тәрізді, шоқжұлдыздар            айналасында дүниеде өз орнына ие ", - мұғалім былай деді.

(В.А. Кривцовтың аудармасы)

редакциясымен STRUVE_Khrestomatia_po_is torii_drevnego_mira_T.pdf Геродот «Пирамидалардың салынуы туралы» http://iaha.ru/archives/120 Геродот. «Природные условия и богатства Двуречья» http://istorik.ucoz.com/publ/do polnitelnyj_material/istochniki/ gerodot_quot_prirodnye_uslovi ja_i_bogatstva_dvurechja_quot

/20-1-0-562

Хаммурапи заңдары – жалпы сипаттамасы және қысқаша мазмұны http://perstni.com/magazine/his tory/zakonyi-hammurapi- obshhaya-harakteristika-i- kratkoe-soderzhanie.html

Ману        заңдары:                         жалпы сипаттамасы                 (қысқаша), негізгі                                    мазмұны http://fb.ru/article/162079/zako nyi-manu-obschaya- harakteristika-kratko- osnovnoe-soderjanie

ЕЖЕЛГІ ҚЫТАЙДЫҢ

«ГУАНЬЦЗЫ» САЯСИ-

ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТРАКТАТЫНАН ҮЗІНДІ

Мұғалім былай деді:

• ізгілікке сарп еткен басқарушы, оның айналасында көпшілік шоқжұлдыздар арасында өз орнында тоқталған солтүстік Полярлық жұлдызға теңеген.

(И.И. Семененконың аудармасы)

Мұғалім былай деді:

• Кім Дэ көмегімен басқарады, Полярлық жұлдызға теңеген,

Ол өз орында тұр, ал оның айналасында көптеген жұлдыздар қаптайды.

Геродоттың "Пирамида салу туралы", "Қосөзенін табиғи жағдайлары және байлығы", Хаммурапи патшаның заңдар кодексі, Ману заңдары.

"Гуаньцзы" саяси-экономикалық трактаты

http://anubis.ucoz.ua/publ/73- 1-0-2455

Конфуцийдың философиясы http://lunyu.ru/8 http://files.school- collection.edu.ru/dlrstore/3043 238b-3ba5-4091-a97a-

987475cb5f75/11_104.swf Ежелгі        дүние                    тарихы хрестоматиясы,            Струве редакциясымен STRUVE_Khrestomatia_po_is torii_drevnego_mira_T.pdf

10.1.2.2

шаруашылық қызмет                     пен өркениеттік даму арасындағы байланысты талдау

2-тақырыпша: Батыстық ежелгі өркениеттер

БЫМ: «Антикалық Грекияның Қазынасы» бейнеүзіндіні көрсету және оны алдыңғы сабақпен байланыстырып тақырыпты                тұжырымдауға оқушыларды сұрау,

(М) Оқушыларды топтарғ жинау:

Концепт: ұқсастықтары мен айырмашылықтары Саясаттанушылар үшін: "Мұнда жалғыз емес адам басқарады — бос қала!

Халық билік; сайланбалы ауыстырды

Ол жыл сайын; байлыққа артықшылықтар

«Антикалық                                Грекияның қазынасы» https://www.youtube.com/watc h?v=Gj6g7TDs5oc

http://files.school- collection.edu.ru/dlrstore/2607 6431-389f-41fe-a4a4-

bee87a47954f/11_103.swf

• ежелгі өркениеттердің ерекшеліктерін оларға     тән белгілерін салыстырмалы талдау негізінде анықтау

• ежелгі өркениеттердің дамуына діни наным- сенімдердің әсерін анықтау

• 10.1.3.3

мемлекет               пен қоғамның дамуы    туралы ежелгі философиялық ілімдерді зерттеу

1. Экономистер
2. Саясаттанушылар
3. Дінтанушылар

Өзінің зерттеу мәселесін топтарында жалғастыруды ұсыну. Дереккөздері ретінде ежелгі философиялық оқуларды (Платон, Сократ, Аристотель, Конфуций, Лао Цзы) қарастыру. Ежелгі діни наным-сенімдерін (синтоизм, индуизм, иудаизм, зороастризм, манихейлік, даосизм) қарастыру.

(Т)(ҚБ) Оқушылар дереккөздерді оқыйды және экономика, саясат пен дін ежелгі антикалық өркениет бойынша кластерлерді рәсімдейді.

Жұмыс аяқталғаннан кейін оқушыларға сағат тілімен бұрап ауыса 2 басқа топтардың презентациясын тыңдап, танысып, келесі критерийлер бойынша бір біреуін бағалауды ұсыну:

1. Баяндау мәселенін толықтығы. 2.Антикалық                              өркениеттің                           негізгі ерекшеліктерін айқындауы

3. Тарихи көздері негізінде дәлелдеуі

(ЖЖ)(ҚБ) Алынған ақпарат негізінде "Батыс пен Шығыс өркениеті" салыстырмалы кестелерді толтыруды оқушылар өз бетімен аяқтайды.

Мұнда бермейді, кедейлердің құқықтары да сол.

Мемлекет үшін дара биліктен жаман

Ештеңе жоқ. Біріншіден,

Онда жалпы заңдары жоқ —патша басқарады.

Теңдік жоқ. Ол өзі заң.

Ал жазбаша заңдары негізінде— байдың және кедейдің құқығы бір,

Байды оның зұлым істерін кедей батыл кінәла алады. Және әлсіз жеңеді,егер құқығы болса.

"Кім мемлекетке пайдалы кеңес беруді қалайды?"— бұл сұраққа бостандық.

Кім қалайды — сөйлейді, кім қаламайды —

үндемейді. Толығырақ теңдікті қайда табу?

Егер халық билікте болса, онда Ол жаңа мықты азаматтар ұсынса қуанышты,—

Ал билігі шектелмеген адам → Мұнда зұлымдықты көреді.

Және ең озықты, нығайту ақылы барларды,

Билік үшін желпілдеп, жояды..." "Арызданушы" Еврипид пьесасынын үзіндісі.

Тахо-Годи                                         «Грек мифологиясы»

(Ж)(ҚБ) Венн диаграммасымен жұмыс жасау үшін оқушыларға бос карточкаларды тарату және оларды Шығыс және Батыс өркениеттердің негізгі белгілерімен толтыруды ұсыну.

(ЖЖ)(ф) «Пайымдауды дәлелде немесе әшкереле: Өркениеттің экономикалық/саяси/әлеуметтік дамуы негізінде Шығыс және Батыс өркениеттердің айырмашылықтары жатыр",- оқушыларға сөз сөйлеуге ұсыну.

Пленарлық сөзі: кімнің сөзі сенімді болды екенін дауыс беруді ұйымдастыру арқылы аңықтау.

Алдымызда тағы бір маңызды мәселе – грек мифологиясы өзіне лайық, оған ғана тән көркемдік құндылығы, белгілі бір эстетикалық мәні, егер ол ежелгі көне адамға тұтастай бағытталған болса, оның өз болмыс, әлі өте тығыз байланысты қарапайым                                                            функциялармен табиғаттың жалпы тууына жеткілікті,                                  азықтандырумен; өсірумен,                     қанағаттандыруға

қарапайым                          қажеттіліктерін күреспен, ауруларымен және, сайып келгенде, қайтыс болуына, алайда, өмірлік циклі аяқталады, арғы жақтағы өлкеде жалғасады және ғайып қайталанады ма.

Әрдайым қиял және ұлағат саналы ұмтылу сезілетін ертегілер, әндер, аңыздар, мысалдар –ауызша халық шығармашылығының                              ерте нысандарынан грек мифологиясы ерекше        екені                        жоғарыда тұжырымға келдік.

Бірақ, грек мифтерімен кімде кім танысады, тіпті әр түрлі қайталауда,     олар     мүлдем қиял                   шығармашылықтан айырылмаған және өзіндік мәнерлілігін, оның үстіне ежелгі

адамның өмірлік тәжірибесі бойына сіңіргенің мойындау керек,.

"Халық қиялымен табиғат және қоғамдық нысандары ойламай- талғамай - көркем түрде өңделіп", мифте ерекше өмір сүреді, - деп Маркс жазды, - сондықтан одан әрі өз тарихында грек мифологиясы грек өнерінің арсеналын (көптігін) ғана емес, оның негізі құраған ".

Ғажайыптарынын сұлулығы мол, бізге табиғаттың өзі сияқты табиғи қиял ерік, бейтараптық сезімдерін, тойымсыздықпен құмарлықтың миф қабылдау ереуілдер етеді.

Егер ішкі мазмұны барынша эстетикалық            айқындылығын түсінсек, грек мифологиясы әлемде үлкен мәнге ие, бұл көне формаларын игерудін бірі ретінде есептеледі, сондықтан таң ғажайып ештеңе жоқ.

10А.3.

бөлімшесі. Әлем өркениеттері нің тарихы (8 сағ.)

10.1.2.2

шаруашылық қызмет                     пен өркениеттік даму арасындағы байланысты

10А.3.2.              Африка,            Америка, Австралия және Океанияның дәстүрлі өркениеттері (1-сабақ)

БЫМ: Австралия байырғылар туралы бейнеүзінді көрсеру: Африка, Америка, Австралия және Океания дәстүрлі

Келесі өркениеттерді қарастыруға ұсынылады:

Африкада (бушмендер, нубиялар, Гана, Мали, Сунгай), Америкада (майя, инктер, ацтектер), Австралия және Океанияда (полинезиялар, таиттер, гавайлар).

Австралия байырғылары https://www.youtube.com/watc h?v=ZkgT9oT9syE

https://www.youtube.com/watc h?v=0zxBSTs-Kjw

Австралия байырғылары.

талдау

10.1.3.4

локальді өркениеттердің ерекшеліктерін оларға          тән белгілерін салыстырмалы талдау негізінде анықтау

10.1.3.2 ежелгі өркениеттердің дамуына    діни наным- сенімдердің әсерін анықтау

10.1.3.5

аймақтардың өркениеттік ерекшеліктер трансформация сының себептерін анықтау

өркениеттердің өзгешелігіне қандай факторлар себепші болды? –деген сұрақ қою.

(Т)(ҚБ) Оқушылардын жауаптарын алдын-ала тыңдап алып, оларға дәстүрлі қоғамдар туралы материалдарды зерделеп презентация құруды ұсыну.

Оқушыларды топқа бөлу:

1. Африканың ежелгі өркениеті
2. Орталық және Оңтүстік Американың ежелгі өркениеті
3. Австралия және Океанияның ежелгі өркениеттері.

Бағалау критерийлері:

1. Таңдалған өркениеттін қысқаша жалпы сипаттамасы ұсынылған
2. Жалпы адамзаттық мәдениет дамуына қосқан үлесі  көрсетілді.
3. Африка, Америка, Австралия және Океания дәстүрлі өркениеттердің ерекшелігінің себепші факторлары ашылған

Әр таныстырылым презентациядан кейін 2 жұлдыз, 1 тілек нысанында бір- біреуін бағалауды ұсыну.

Пленарлық жаттығу: өркениеттерді дамытуға әр түрлі әсер ететін

1. Өндіргіш    күштер       дамуының деңгейі
2. Мифологиялық сана
3. Табиғи орта
4. Басқа өркениеттерімен өзара іс- қимылы
5. Мемлекеттіліктің болуы
6. Жазуы болуы
7. Рухани құндылықтардың жүйесі

Мұғалім өркениеттерді дамыған- дамымаған өлшемі бойынша салыстыруға                 болмайтынына оқушылардың назарын аудару керек.

Мұғалім өркениеттің даму деңгейі белгілі бір аймақтың табиғи жағдайына және оқшаулануына байланысты болғанын түсіндіру тиіс.

Әрбір жергілікті өркениеттің бірегейлігі мен құндылығына назар аударыңыз.

Осы           жұмыс                   барысында оқушыларға дәстүрлі қоғамдардың кейбірін техногендік өркениет басып алғанын түсіндіру қажет. Жаңғырту кезеңдерін өтіп олар әдеттегі техногендік қоғамдарға айналды. Басқалары батыс

Дәстүрлі мәдениет https://www.youtube.com/watc h?v=0zxBSTs-Kjw

Африканың     ежелгі      және ортағасырлық          тарихына шолу https://infourok.ru/prezentaciya

-k-uroku-drevnie-i- srednevekovie-civilizacii- afriki-400232.html

Л.Н. Боголюбов, А.Ю. Лазебникова, Л.Ф.

Иванова. Адам және қоғам http://www.lib.ru/TEXTBOOK S/OBSH/11class.txt Африкадағы ежелгі және ортағасырлық мемлекеттер http://pandia.ru/364745/

Еуропалық жаулап алу және Латын Америкасын отарлау саясаты (XV соңы —XVIII ғғ.) http://www.indiansworld.o rg/evropeyskoe-zavoevanie-i- kolonizaciya-latinskoy- ameriki-konec-xv-xviii-vv. http://interpretive.ru/termin/ot krytie-ameriki-i-ispanskie- zavoevanija.html

Еуропалық           отарлаудың

факторлармен карточкалар жинағын таратып, оларды логикалық ретімен орналастыруды сұрай аласыз.

Өркениеттің даму деңгейі табиғи жағдайлар мен сол немесе өзге де өңірдің оқшауланушылығына тәуелді болғанын мұғалім оқушылардың түсінігіне жеткізу керек.

Кез келген локальді өркениеттін ерекшелігі мен құндылығына назар аудару.

Дәстүрлі өркениеттердің трансформациясы (өзгерісі)

БЫМ: «Американы Колумб ашады» көрінісін көрсету және оқушыларды ҰГА-ға (Ұлы географиялық ашылулар) байланысты оқиғаларды: жаңа жерді ашқан саяхатшыларды, күнді, бағыттарды атауларын сұрау.

(М) «Африка, Америка, Австралия және Океания дәстүрлі қоғамды еуропалық өркениет қаншалығын өзгертті?» деген зерттеу мәселесінің ұйымдастыру

(Ж)(ҚБ) Дәстүрлі өркениеттің трансформациясын                                  (өзгерістерін) өрмек-диаграммасын                                                   жасауын оқушыларға ұсыну. Әрбір сектор

технологиясы мен мәдениетінің ықпалына ұшырап дәстүрлі ерекшеліктерінің көбін сақтап қалды, нәтижесінде гибридтік құрылымдарға айналды.

Оқушылар                         төмендегідей тұжырымдар жасай алады:

1. Кез келген байырғы халықтың мәдениеті белгілі бір ресурстық базасы мен табиғи ареалының топографиясына сәйкес қалыптасып дамиды. Бұл уақыт өте келе әртүрлі деңгейде өзгеретін жүйе.
2. Қазіргі заманғы еуропалық өркениеттің                                                        этникалық мәдениетпен қақтығысы үнемі трансформацияға әкеледі, тіпті этникалық                     мәдениеттің жоғалуына, сондай-ақ оның иеленушілерінің жойылуына (жоқ болып кетуіне) әкеледі.
3. Бастапқы кезеңде өзгерістер тіршілік ету мәдениетінде орын                     алып                             рухани мәдениетінің                     өзгеруіне әкеледі.
4. Тіршілік ету мәдениеті өзгерген           кезде                         дінге байланысты өзгерістер орын алады.

басындағы Австралия және Океания                              халықтары http://historic.ru/books/item/f0 0/s00/z0000034/st014.shtml Британдық                          нәсілшілдіктің көрінісі: Австралияны геноцид     арқылы     отарлау http://scepsis.net/library/id_30 54.html

XVI - XVIII ғғ. географиялық ашылулар                                       (орыс.) (Австралия                       және Океания) https://www.youtub e.com/watch?v=_9gqi_WS5N A

Солтүстік                               Американы отарлау usa-info.com.ua

Америка: Басып алу тарихы: Еуропалық   экспансия   /    1- серия https://www.youtube.com/watc h?v=ZIV4yPMOJKo&list=PL bG17y7LCFd7zCr2o0r6o- I8JN3pi7D3O

История                                        колонизации европейцами Центральной Африки и последующего бегства              из              нее https://www.youtube.com/watc

қоғамның қызметінің бір саласын– экономика, саясат, әлеумет, мәдениет дегендерді ұсынады. Өзгеру дәрежесі 1-ден 5 балл аралығындағы шкаламен көрсетілген.

(Т)(ҚБ) Оқушыларды 4 топқа бөлу. 3 – топ- зерттеушілер, 1 – сарапшылар және оқушыларға ұсынылған ресурстарды пайдалана отырып өрмек- диаграмманы жасауға ұсыну.

Сарапшылар тиіс өлшемдерді әзірлеп және әр топтың жұмысын бағалауы керек.

(М) трансформацияға ең көп ілінген (өзгерістер) саланы анықтау мақсатында жұмыстарды талқылауды ұйымдастырады.

Пленарлық (жалпы) тапсырма: мұндай трансформацияның (өзгерістердің) 2-3 себептерін анықтаңыз. Таңдауды дәлелденіз.

Шағын этникалық топтардың дәстүрлі мәдениетін сақтау және оларды нығайту үшін этностар еш жағдайда иесіздендірілмейтін және егемендікке ие аумақтарды қажет етеді.

h?v=nAi60Xl3eJ4

Океанияны     отарлау               және оның               казіргі               этникалық құрамы http://studopedia.org/11- 86141.html

XIX ғасырдағы Африканың аумақтық бөлінуі http://knowhistory.ru/422- territorialnyy-razdel-afriki-v- xix-v.html

Географиялық                              жаңалықтар және отарлап басып алулар http://www.krugosvet.ru/enc/is toriya

10А.3.

Әлемдік өркениеттің тарихы                    (8 сағ.)

10.1.3.6

Дүниежүзілік діндердің кезеңі                    мен дамуының өзгешіліктерін Сипаттау

10.1.3.7

10А.3.3. Әлемдік діндер және өркениеттердің дамуы (1-сабақ).

1-тақырыпша. Әлемдік діндер ерешеліктері.

БЫМ: әлемдік діндердің таралу картасын көрсету және «дүниежүзілік дін»     деген     ұғым,     дүниежүзілік

діндердің пайда болу уақыты, даму

Философиялық анықтамалар Қоғамда                              діннің                       маңызды функциялары                             бар                          ерекше құрылым                               екенін                                             түсінуге көмектеседі.                              Олар діннің ерекше белгілерін                              сырттан                                            табуға тырысады,                      өздерін                      басқа                         деген діндерден      аулақ ұстайды және

Әлем діндерінің картасы http://clhsreligion30.wikispace s.com/home

Дін, оның философиялық негіздемелері және мәдениет пен қоғамдағы орны Сегізідік құтқару жолы https://indiada.ru/religia/buddiz

дүниежүзілік діндердің философиялық негіздерін түсіндіру

10.1.3.8

дүниежүзілік діндердің жалпыморальд ық құндылықтары н айқындау

этаптары (сатылары) туралы сұрақ топтамасын өткізу.

Оқушыларды атақты философтардың дінге дейтін көзқарасымен қысқаша таныстыру.

1. Біз қандай әлем діндері туралы білеміз?
2. Діндерді «жастарына» қарай орналастырыңыз, әр дін қай кезде пайда болғаны туралы есіңізге түсіріңіз
   • Буддизм
   • Христианство
   • Ислам
3. Осы діндердің пайда болуы қандай тарихи тұлғалардың есімімен байланысты
4. Өнерде діни образдарды қалай атайды?
5. Будданы суреттеген кезде қандай канондарды негізге алады?
6. Будданың денесінің қай жерлері ерекше роль атқарады?
7. Дева Мария – ол кім болған? 8.Христостың басындағы нимб нені білдіреді?
8. Неге            исламда   Мухаммед пайғамбардың көркем образы жоқ?

(У) Оқушыларға келесі дереккөздерін беру:

1. Христостың уағызы
2. Мухаммедтің қоштасу уағызы
3. Будисттардың сегізгерлік құтқару жолы

«дін» деген ұғымға сыни ұстанымда болады.

Философия тарихында дін мен қоғамның қалыптасуын И.Кант аса                шынайы               бейнесімен дәлелдеген. Ол адам өзінің бостандығы бар существо ретінде моральдық                                             заңдарға (категориялық         императивке) бағыну керек. Бұл заң толық жоғары                               моральдық принциптердің орнауын талап етеді. Бірақ, біздің қоғамда оған қол жеткізу мүмкін емес. Бұл тек перспективте болуы мүмкін, демек жан өлмейді және де Құдай осыған кепіл бола алады. Кант айтқандай дін екіге бөлінеді: моральдік және статуарлық.

Моральдік діндер «таза ойға» (чистый разум) деген сенімнің негізінде қалыптасқан, мұнда адам өзінің ақыл- ойымен өзінің ішіндегі Құдайдың ерігі бар екендігін түсінеді.

Статуарлық дін тарихи салттардан қалыптасқан, оны адамға аса қажетті депте айтуға болмайды.

m-osnovnye-idei.html Христостың тау басындағы уағызы http://www.pravmir.ru/nagorna ya-propoved-mf-5-7/ Мұхаммед пайғамбардың соңғы уағызы http://umma.ru/propovedi/prop ovedi-ildara- alyautdinova/8111- proshchalnaya-propoved- proroka-mukhammada

Дін және философия http://www.grandars.ru/college

/filosofiya/religiya.html

http://cyberleninka.ru/article/n/ religiya-ee-filosofskie- osnovaniya-i-mesto-v-kulture- i-obschestve

school- collection.edu.ru/catalog/res/f4 d210ac-3f40-4510-93d1

Мень А. История религии, М., 1997

зерттеу жұмысының міндеттерін тұжырымдау: дүниежүзілік діндердің жалпыморальдық құндылықтарын табу

(Ж)(ҚБ) Барлық дүниежүзілік діндерге ортақ                                         жалпыморальдық құндылықтардың тізімін жасауды оқушыларға ұсыну. Жұмыс біткен соң, әр жұп бір жалпыморальдық құндылықтан                           тақтаға/флипчартқа жазады.

Нәтижесінде                              жалпыморальдық құндылықтардың жалпы бір тізімі пайда болады.

(ЖЖ)(ҚБ) Қорытынды шығару үшін әр оқушыға ортақ зерттеудің нәтижесі туралы үш сөйлемнен жазып және басқа оқушылардың алдында оқып беруін ұсыныңыз.

Тек моральдік дін маңызды болып есептеледі. Дін алдымен моральдік болып пайда болады, кеин қоғамның қолдауын алу үшін (қоғамда тарау үшін) ол статуарлық діннің кейбір белгілерін қабылдайды.

Діннің жоғары кескіні – христианство, ең алдымен оның протестанттық түрлері.

Неміс философы Г.Гегель дін –ол Абсолюттік рухтың өзін-өзі тану үрдісіндегі нысаны, ол оның табиғатына сай (барабар).

Дін философияға тең. Оларға ортақ бір ұғым - мәңгі шындық, Құдай және Құдайды түсіну.

Бірақ олардың зерттеу әдістері бірдей емес: дін Құдайды сезім мен идея арқылы зерттейді, ал философия түсіндірме мен заң арқылы зерттейді.

Л.Фейербахтың пікірінше, дін адамның мінезінің ең жақсы белгілерін тартып алып, оларды абсолют деңгейіне көтеріп, оларға табынудан пайда болған.

Сондықтан Л.Фейербах бұндай

дінді құрту керек, оның орнына бір адамның екінші адамға табынуын немесе бір адамның екінші адамға дейтін махаббаттын орнына қою керек деген көзқараста болды.

Марксистік философия дін - ол бір болмыс жағдайға сену деп айқындайды. Дін дегеніміз шынайы өмірдегі болып жатқан сыртқы күштердің адамдардың басындағы фантастикалық бейнелері.

Марксизм діннің өзгеруінің себептерін қоғамның дамуымен байланыстырады.

Ежелгі заманда адамдар табиғаттың күшіне тәуелді болып, сол табиғи күштерге бас иетін болған.

Қоғамдық қатынастардың дамуы, әлеуметттік таптардың пайда болуы нәтижесінде адамдар табиғаттың заңдарын байқайды, зерттейді және сол зерттеу жетістіктерін өз пайдаларына қолдануды үйренеді. Сондықтан

адамдар табиғат жұмбақ және оған бас ию керек деген іс-әрекеттен

алыстайды.

Оның орнын адамның өзіне белгісіз қоғамдық қатынастар басады.

Жер жүзінде бір патша пайда болса, аспанда бір Құдай пайда болады.

Гегелден кейін К. Маркс «дін халық үшін опиум» депті. Маркс кезінде дін қоғамда рұқсат етілген жалғыз идеология болды. Дін басқарушы таптың мүддесін қорғады. Діннің көмегімен байлар кедейлерді қанады.

Алайда кез келген биліктегі адамдардың мүддесін қорғайтын, атеиістік болса да, баламасы жоқ идеология опиумға айналады.

Марксизм теориясы бойынша кез- келген діннің бастамасы ол адамның табиғат және қоғам заңын білмеуінен басталады. Егер адам табиғат және қоғам заңдары бар екендігін түсінсе, ол заңдар дамыса онда діннің қажеті де болмай қалады.

Неміс философы және социологі, дін социологиясының негізін

қалаушылардың бірі М. Вебер дін дейтін әлемнің иррационалдығынан (қате ойынан) және адам өмірінен пайда болады деген.

Дін қоғамдық істерге мағына береді; дін әлемді түсіндіру және күнделікті іс-әрекет, тәрбиеге рационалдық жолды көрсетеді.

Вебер протестанизмнің Батыс Европадағы капитализмның дамуын қалай ынталандырғанын, әсер еткенін зерттеді.

Қысқаша эссе жазыңыз:

«Дін – қысқа, жүрекке арналған даналық».

Ол үшін:

1. осы пікірге байланысты бастапқы мәселені тұжырымдаңыз;
2. Осы пікірдің негізі не болуы мүмкін деген мәселені анықтаңыз;
3. сіз 2 пунктта ойлаған негіздердің әділеттігін бағалаңыз (аргументтер келтіріңіз);
4. Қандай аргументтер айтылған ой-пікірді қолдайтынын, қандай аргументтер қолдамайтынын анықтаңыз

5) Тұжырымдалған мәселеге өзіндік ой-пікіріңізді дәйектеңіз (мысалы, дін мен ойдың бір- бірімен қандай қатысы бар). Діни ойлау дегеніміз әлемтанудың, адамның өзін-өзі

тануының ең жоғары сатысы. Дін арқылы адам сезім негізінде тани алмайтын шынайы өмірдің объектілері, қаситеттері,қатынастары туралы білім алады. Адамның ойы оның практикалық ісімен байланысты,

сондықтан дінге сенетін адамның ритуалдық практикасы қосылады.

10.1.3.9

Қазіргі өркениетке байланысты дүниежүзілік діндердің даму тендецияларын анықтау 10.1.3.10

қазіргі деструктивті дін ұйымдары мен ағымдарының қоғамға деген әсерін бағалау

2-тақырыпша. Әлемдік діндер қазіргі өркениет аясында.

БЫМ: «Құдай жолындағы әлемдік діндер зорлық-зомбылыққа қарсы күресте» бейнебаянын көрсету

(М) Мұғалім қазіргі кезде дін қоғамның қандай салаларында маңызды            рөл               атқаратынын айқындайтын мысалдарды келтіреді.

(Т) Оқушылар қазіргі замандағы діннің маңыздылығы туралы қарсы немесе қарсы емес екендіктеріне дәлелдеме тізімін жасайды

Әр түрлі орындар мен діндерге мысал келтіріңіз.

Мысалы, Латын Америкасындағы Римдік Католиктер, Иерусалим үш негізгі монотеистік дін орталығы ретінде, Африкалық Американдық шіркеулер, Діни міндет, Қажылық

Дінді жақтайтын және дінге қарсылық білдіретін аргумент тізімін жасаңыз.

Оқушылар өздерінің жазбаша жұмысында мысал келтіруі керек. Олар бір қорытындыға келуі керек.

Қосымша әрекеттер: оқушылар

«Құдай жолындағы әлемдік діндер зорлық-зомбылыққа қарсы күресте» http://pikabu.ru/profile/mamon ti7

Гваделупа                                    Бикешін құрметтеу http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/worshipping-the- virgin-of- guadeloupe/8344.html

(М) Мұғалім қазіргі заманда діннен туындаған мәселелер туралы бірнеше мысал келтіреді. Олар болса, екінші дүниежүзілік соғыс заманынан бергі әлемнің діни жанжалдарды өңірлері бойынша түсініктеме бастап жүргізеді. Оқушылар                             келесі                             әрекетінде қолданатын ақпараттық парақшаларды таратып шығыңыз.

(Т)(ҚБ) Оқушылар діннің кесірінен болатын мәселелер тізімін талқылап отыр. Олар неғұрлым маңызды болып табылатын таңдау өлшемдерін талқылауда. Олар содан кейін, олар қазіргі заманда діннен туындаған ең маңызды үш мәселені үйлестіруге тырысады.

(ЖЖ)(ҚБ) Оқушылар осы үш мәселені маңызды қылып есептейді. Олар өздері негіздеген таңдауларын 50-100 сөз көлемінде жазады.

(Ж) (ҚБ)

Оқушыларға                                                 Қазақстан Республикасының әлемдік діндер диалогын ұйымдастырудағы ролімен танысумен қатар әлемдік және дәстүрлі діндер                      лидерлерінің                           съезінің маңыздылығын,                   конфессияаралық

келісім үрдісінің ерекшеліктерін айқындауды ұсыныңыз.

жазбаша жұмыстарына баға өлшемін құрайды.

Сіз бұл мәселелерді қозғайтын проблемалардың да бар екендігін және қуғынға әкеп соғатын жақтаушы емес босқындар екендігін түсіндіре аласыз. Діннен туындаған кейбір мәселелер көбінесе                             этникалық айырмашылықтарға жанасады. Кейде кейбір мәселелер діннің өзінде болады. Кейде олар діни емес, көбінесе әлеуметтік немесе экономикалық.

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі діннен туындаған кейбір мәселелер бойынша ақпараттық парақтар дайындап қойыңыз.

Басқа         тарауларда                  алынған білімдерімен байланыстыруыңызға                          болады, мысалы әйел рөлі, босқыншылар мәселесі, діни мемлекетте атеист болу мәселесі

Ақпараттық парақтарда кең ауқымды мәселелер қарастырылу керек. Мысалы: Қытай сияқты атеистік мемлекетте дінге сенетіндерді діни қудалау туралы

Иерусалим          әр          түрлі діндердің діни орны ретінде http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/exploring-mixed- heritage-religion-and-politics- in-the-middle-east-pt-4- 7/13113.html

Африкалық                           Американдық шіркеулер http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/importance-of- african-american- churches/3902.html

Хадж http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/introduction-to- hajj/3581.html

Қазіргі замандағы діннің маңыздылығына қарсылық білдіру немесе қарсылық білдірімеу аргументтері http://www.debate.org/opinion s/does-religion-play-a-vital- role-in-modern-societies

Бетперде кию

Оқушылар «Маңыздылық қолы» деп аталатын графикалық органайзерді қолдана алады. Бұл графикалық органайзерде әр саусақтың өзгешілігі бар:

1. Тамаша
2. Есте қаларлық
3. Дыбысты
4. Өзгерістерді шақырып жүруші
5. Айқындаушы(жаңалықты ашушы)

(Б)(ҚБ) Дін көбінесе пайда әкелетінін немесе зиянын тигізетіні туралы бүкіл сыныпта пікірталас өткізу. Егер ол жойылса, оқушылар дінді жаңа қоғамға енгізуге тырысады ма? Діни елде балама болады ма?

(Ж)(ҚБ) Оқушыларға әлемдік діндердің дамуында 2 жағымды және 2 жағымсыз                                        тенденцияларды тұжырымдауды ұсыныңыз.

не білесіз

Сіз бір діннің басқа дінді қудалауы туралы (Нигерия азаматтық соғысы) немесе бір діннің ішіндегі секталардың таласы, бір-бірін қудалауы туралы не білесіз?

Қосымша тапсырма: оқушылар жазбаша жұмыстарын бағалау өлшемі бойынша келіседі.

Солтүстік Ирландиядағы Рим католиктерімен протестантардың арасындағы «толқуларды» немесе оқыту ресурстарында көрсетілген басқа да діни жанжалдар туралы мәліметтерді         пайдалансаңыз болады.

Діни жанжалдардың басқа да себептері болуы мүмкін екендігін дәлелдейтін фактті ерекше айқындасаңыз болады.

http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/veil-mothers-rights- restricted/7533.html

Діни          қудалау                   және босқыншылар http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/seeking-refuge- rachel-s-journey-from-a- country-in-eurasia/13804.html

АҚШта атеист болу http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/being-an-atheist-in- the-usa/3813.html http://www.ng.ru/ng_religii/20 01-12-26/7_conflicts.html

Солтүстік Ирландия http://news.bbc.co.uk/1/shared/ spl/hi/pop_ups/quick_guides/0 4/uk_northern_ireland_conflict

/html/1.stm

http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/northern-ireland-in- the-1960s/11458.html

Шығыс Германиядағы дін http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/communism-in-east-

germany/10107.html

Ресейдегі дін және атеизм http://www.bbc.co.uk/learning zone/clips/religion-and- atheism-in-russia/8360.html

Н.В. Загладин Дүниежүзілік тарих. 20 ғасыр. 10-11 сыныптарға               арналған оқулық. Русское слово - РС, 2000

Дүниежүзілік тарих, Негізгі мектеп, 10 сынып

10А.4 БӨЛІМШЕСІ. ӨРКЕНИЕТТЕРДІҢ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУІ (11С.)

ТАҚЫРЫП 10А.4.1. Өркениеттер әрекеттестігінің сауда-экономикалық аясы ТАҚЫРЫП 10А.4. 2. Өркениеттер әрекеттестігінің дипломатиялық аясы

ТАҚЫРЫП10А.4. 3. Өркениеттер әрекеттестігінің әскери-саяси аясы ТАҚЫРЫП 10А.4. 4. Мәдениеттердің диалогі

Алдын ала ұсынылған бағам бойынша 8 және 9 сыныпқа арналған Батыс пен Шығыс экономикасын дамыту жөніндегі білімді қамтиды. 8 сыныпта Батыс Еуропа мен Жапонияда феодалдық құрылысты капиталистік экономикаға көшуі жөніндегі жұмыс болып табылады, себебі бұл экономиканы дамыту және тиісті экономикалық жүйелердің модельдері бойынша жасалатын жұмыс. Оған қосымша, Маркстың жұмыстары осы тараудың кейбір аспектілерде орынды болып табылады. 9 сыныпта жасалған жұмыс, әсіресе 9.3A тарауындағы Ұлы депрессияның себептері мен қоғамға жасаған әсері өте маңызды болып табылады. Оқушылар сондай-ақ 9.3В және 9.3С бөлімінен тоталитарлық режимнің экономикасы туралы алған білімдерін пайдаланады.

Алдын-ала меңгерген білімнің құрамында 7-10 сыныптарда оқытылған Батыс пен Шығыстың экономикасының дамуы, 7 сыныпта оқытылған Ұлы жібек жолының пайда болуы, Ұлы географиялық ашулар, 8-10 сыныптарда оқытылған Батыс Европадағы, Ресейдегі, Жапониядағы феодалдақ құрылыстан капиталистік қарым-қатынасқа өту тарихи оқиғалары. Оқу барысында жаһанданудың экономикаға ықпалын, экономиканың, экономикалық жүйелердің моделдерін зерттеу жұмысы жүргізіледі. Оқушылар ертерек меңгерген білімдерінен әр-түрлі тарихи кезеңдерде болған әскери жорықтардың халықтар арасындағы өзараықпалдастығына қалай әсер еткені туралы мәліметтерді естеріне

түсіреді. Оқушылар ежелгі заман тарихы кезіндегі немесе қазіргі заман дипломатиясының даму тарихынан фактілерді қолдана алады.

Мысалы, Алтын Орданың ханы Берке сұлтанның Мысыр билеушісі Бейбарыспен жасаған дипломатиялық қарым-қатынас, Францияның

АҚШтың Тәуелсіздік үшін соғысына араласуы, Вен конгрессі.

Контекст. Бұл бөлім экономикалық жүйелерді дамытуға қатысты 8-ші және 9-шы сынып «Әлем тарихы» пәні бойынша өткен білімге негізделе отырып жасалады. Ол оқушыларға өткен экономикалық даму жолдарын және заманауи әлемнің әр түрлі экономикалық модельдер арасында аналогия жүргізуге көмектеседі. Бұл Кеңес Одағының ыдырауы және оның Қазақстанға тигізген әсері естерінде қалған адамдарды сыныпқа шақырудың мүмкіндігі болып табылады. Қатысушылар КСРО кезіндегі және ыдырағаннан кейінгі өмір естерінде қалған адамдармен сұхбат жүргізе алады. География бойынша жұмыс істей отырып, пәнаралық байланыс жүргізу мүмкіндігі бар. Мысалы, мемлекет Кеңес Одағының бір бөлігі болды, бұған ядролық қаруды сынау, ғарыш кеңістігін зерттеу және тағы да басқа мысалдарды қосыңыз.

Мектептердің орналасқан жеріне байланысты далалық зерттеу мүмкіндіктері болуы тиіс.

Контекст. Бұл тарау оқушыларға тарихтың әр-түрлі кезеңдеріндегі экономиканың даму жолдары мен қазіргі заманға сай экономикалық модельдерді салыстыруға мүмкіндік береді. Оқушылар халықаралық ұйымдардың заманауи әлемдік экономиканың дамуына қалай әсер ететінін анықтайды. Оқушылар уақыт өте келе дипломатияның ролі қалай өзгеретінін зерттейді.

Оқушылар жаулапалушылық соғыстардың өркениеттердің дамуына қандай деңгейде әсер еткендігі, әскери блоктардың пайда болуы, одақтардың құрылуы туралы есеп жазады. Зерттеу барысында оқушылар қазіргі замандағы жаһандық пробемалардың және отарлау экспансиясының себеп-салдарының өзара байланысы бар екендігі туралы дәлелдейтін менталдық карта құрастырады. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардың барысын талқылау кезіндегі күрделі мәселелер немесе ұлтаралық қақтығыстар тақырыбы бойынша дискуссия өткізген дұрыс болады. Жаһанданудың қоғамдағы рухани,  саяси, әлеуметтік-экономикалық салаларындағы жағымды немесе жағымсыз

ықпалдарын талқылау үшін «дөңгелек стөл» жұмысын ұйымдастыру керек.

Пәндік мақсат

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты лексика

мен терминология

Диалог/жазылым үшін пайдалы

тіркестер

Оқушылар:

Өркениеттердің өзара іс- қимылдары                қаншалықты тиімді екеніне баға беру

Оқушылар:

Артықшылықтар мен кемшіліктерді баяндайтын, рөлдік ойындар өткізе алады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Маршалл жоспары (сөйлеу және тыңдау дағдылары)

Тарихи деректермен жұмыс жасайды (оқу)

Өздерінің ой-пікірлерін дәйекті түрде айтады

Зерттеу жұмыстарының нәтижелерін

Сауда,                    халықаралық

сауда,                  халықаралық экономикалық ұйымдар, жаһандану                                                  және дипломатия, жанжалды алдын                                     алатын

(превентивтік) дипломатия,                            халық дипломатиясы, ұлтаралық жанжал,                         мәдениеттер диалогы

Маршалл жоспарының мақсаттары болып табылады ... (Маршалл жоспарының мақсаттары мынадай ...)

Мен Маршалл жоспарына қарсымын

/ қарсы емеспін ...

Менің ойымша, біз Маршалл жоспарын қабылдауымыз керек, өйткені ...

(Мен келіспеймін, өйткені ...)

ауызша немесе жазбаша түрде ұсынады (сөйлеу және жазу)

«БҰҰ босқындар проблемасы бойынша Саммит» деген тақырыппен іскерлік ойынын ұйымдастырады (сөйлеу және коммуникация)

Менің ойымша біз Маршалл жоспарынан бас тартуымыз керек, өйткені ...

Жапонияның экономикасы өсті өйткені ...

Әлемдік саудада халықаралық ұйымдардың функциялары болып табылады...

Қазақстанның Әлемдік Сауда Ұйымына кіруінің пайдасы ....

Дипломатия                                         қамтамасыз етеді/нығайтады/бағыт береді ....

Декларация     бекітетін                         принциптер шақырады/қолдайды/айыптайды Жаһанданудың    жағымды                         салдары болып табылады...

Жаһанданудың    жағымсыз                              салдары болыып табылады...

Басқа лингвистикалық мақсаттар алу үшін және академиялық тілді үйрету және үйренуге қатысты қосымша нұсқаулар алу үшін жоғарыда

«Тілдік мақсаттарға кіріспе» қараңыз.

Қысқаша шолу. Оқушылар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономиканың әр түрлі бағытта дамығаны туралы біле алады. Олар кейбір шығыс елдерінде, қазіргі заманғы басқа елдердегі нарықтық экономика мен әкімшіл-әміршіл экономика туралы және кейбір батыс елдеріндегі «Әл ауқатты мемлекет» моделінің дамуын бақылай алады. Олар жапондық «экономикалық керемет» деп аталған экономикадағы құбылыстың себебін біледі. Сондай-ақ, инфляция және жұмыссыздыққа байланысты 1970 және 1980 жылдардағы кейбір әлемдік экономикалық проблемалары туралы біле алады. Олар теңдік және экономикалық өсу бостандығы принциптері арасындағы шиеленісті қарастырады. Олар әр түрлі экономикалық модельдердің күшті және әлсіз жақтары туралы қорытынды жасайды.

Оқушылар халықаралық сауданың, халықаралық сауда ұйымдарының даму жолдарын, олардың әлемдік экономикадағы ролі туралы біледі. Оқушылар мемлекеттердің Әлемдік сауда ұйымының құрамына қандай мақсатпен кіреді, оның салдары қандай деген мәселелерді зерттейді (мысалы, Қазақстан). Оқушылар заманауи дипломатияның әдістерімен танысады, дипломатияның өркениеттерді жақындастырудағы ролін зерттейді. Оқушылар Солтүстік Кореяның даму жолындағы проблемаларды, Солтүстік Кореяның жүргізіп жатқан ішкі және сыртқы саясатынан неге әлемдік қауымдастықтың қауіптенетінін сараптауға мүмкіндік алады.

Оқушылар ежелгі заман тарихы кезіндегі әскери жорықтар, дүниежүзілік соғыстар, әскери-саяси блоктар мен одақтардың тарихы туралы білетін білімдерін еске түсіріп өркениеттердің әскери-саяси байланысындағы аспектілерін қарастырады.

Оқушылар этникалық және діни жағына тиесілі моралдық құндылықтарды анықтайды.

Оқушылар босқындар мәселелерін қарастыратын халықаралық ұйымдардың мықты және әлсіз жақтарын талқылауға мүмкіндік алады.

Оқу

бағдарламас ына сілтеме

Оқу мақсаттары

Сабақта     ұсынылатын                    оқыту                 іс- әрекеттері

Мұғалімге арналған

ескертпелер (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

10A.4.

10.1.4.1

10A.4.1.                                             Өркениеттер

Тұжырымдама:                                Түсіндірме                                1.

Адамсүйгіштікті

бөлімшесі.

Себеп-

әрекеттестігінің                                                        сауда-

елдің экономикалық ресурстарды

қалыптастырудағы және

Өркениеттер

салдарлық

экономикалық аясы

қамтамасыз                          етілуінің                          біркелкі

әртүрлі халықтардың

дің         өзара

байланыстарды

болуы; 2. әр түрлі елдерде өндіріс

мәдениеттерін үндестірудегі

әрекеттесуі

аша отырып,

БЫМ Өркениеттер арасындағы өзара

тиімділігін айырмашылықтары 3.

Ұлы жібек жолының тарихи

(11 сағ.).

өркениеттер

экономикалық саласы: студенттерге 2

Азаматтар көп тауарларды сатып

маңызы.

(Өркениеттер

дамуындағы

мәлімдемені көрсету: «Сауда әлі бірде-

алуына                  мүмкіндік                болады                  4

http://vsemirnaya-

дің         өзара

халықаралық

бір         ұлтты         қиратқан              емес».

Тауарларды                            жеткізу                            туралы

istoriya.ru/index.php?option=c

қарым-

сауданың рөлін

Бенджамин          Франклин                             «Сауда

еліміздің тәуелділігі  ұлғаяды  5.

om_content&view=article&id=

қатынасы)

анықтау

адамзатты       әмбебап                         бауырластық

Жергілікті өндірістердің  табысы

211:znacheniya-

10.1.4.2

әлемдік

тәуелділік      пен                       қызығушылықтары

арасындағы         өзара                              байланысты

азаяды 6. Мәдениеттердің өзара

қарым-    қатынасы                 күшейеді                 7.

puti&catid=19&Itemid=5

Африкадағы құл саудасы

экономиканың

орнықтырады».

Ғылыми жетістіктердің таралуы,

http://the300spartans.ru/rabotor

дамуындағы

Джеймс Абрахам Гарфилд

дін

govlya-v-afrike/

халықаралық

(тақырыпсыз)

Аурудың таралуы

Құл саудасының «Алтын

ұйымдардың

«Сауда - екі ел арасындағы

үшбұрышы»

ролі

ынтымақтастықтың қалыптасуына

Мұғалім қолдана алады

http://lifesource.ru/zolotoj-

септігін тигізеді немесе олардың

Дүниежүзілік сауда ұйымы

treugolnik.html

арасындағы қақтығыстың пайда болу

Мұнай                   экспорттаушы         елдер

Апатты мойындау – оның

көзі болып табылады». А. Смит.

Өз пікірін білдіруге және мәлімдеменің шынайылығын дәлелдейтін мысалдар келтіруін сұрау. Саудаға қатысты іргелес      сабақтарды      жандандыру

мақсатында сұхбат жүргіземіз, мысалы,

ұйымы (МЭЕҰ, ОПЕК) Шанхай ынтымақтасу ұйымы Халықаралық Валюта Қоры

Еуразиялық                        экономикалық       одақ (ЕЭО, ЕАЭС)

салдарын шешу жолы http://www.un.org/ru/events/sl averyremembranceday/2007/ba ckgrounder.shtml Трансатлантикалық құл

Айырбастау қашан пайда болды? Халықаралық сауда дегеніміз не?

Ол адамдардың өмірінде қандай рөл атқарады?

Орта ғасырларда және қазіргі замандағы сізге белгілі әлемдік сауда жолдарын атаңыз.

Әлемдік контурлық картасын қамтамасыз ету және оқушыларға олардың бағыттарын белгілеуді сұрау.

1. Ұлы Жібек жолы 2. «Алтын үшбұрыш» 3. «Колумб жолы»

(Т)(ҚБ) «Халықаралық сауда көп пайда, не зиян алып келді» деген тақырыпта                                     мини-дебатын ұйымдастыру. Баяндаманы 1 мин. шектеу. Қалған қатысушылар әлемдік сауданың + және – таблицасын толтырады.

(Б) Пленарлық тапсырманы сұрау: қатысушыларға                               мақұлдау карточкаларын тарату және оларды

«себеп- салдар» принципі бойынша жұп- жұпқа орналастыруын сұрау.

Әлемдік сауда және халықаралық ұйымдар

БЫМ: «Халықаралық  экономикалық

Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) — халықаралық сауда- саттықты                                               либерализм принциптеріне сәйкес реттейтін және мүше мемлекеттер арасындағы сауда-экономикалық және саяси қатынастарды реттейтін 1995 жылғы 1 қаңтарда құрылған                        халықаралық экономикалық ұйым.

ДСҰ-ның басты міндеті – жаңа сауда келісімдерін әзірлеу және іске асыру, сондай-ақ мүше мүмлекеттер қол қойған және ратификациялаған                                        барлық келісімдердің                         орындалуын бақылайды.

ОПЕК – мұнай экспорттаушы елдердің халықаралық ұйымы. Ұйымның мақсаты – мүше елдер арасында мұнай өндіру бойынша ортақ саясатты әзірлеу, мұнайдың тұрақты бағасын қамтамасыз ету, мұнайды тұтынушыларға тұрақты түрде жеткізу және мұнай өнеркәсібіне салынған инвестициялар бойынша қайтарып алу. ОПЕК-ке мүше елдердің энергетика және мұнай министрлері жылына екі рет

саудасының тарихы. http://grey- croco.livejournal.com/719197. html

Колумб Америкадан не алып келді? http://www.portalostranah.ru/vi ew.php?id=328&page=2

«Алтын үшбұрыш» http://bibliothai.ru/country/gos udarstvo/monarkhiya-v- tailande/664-zolotoj- treugolnik-korolevskij-proekt- fonda-razvitiya-mae-fah- luang.html

Ұлы                           географиялық ашылулардың экономикалық себептері мен салдары http://www.studfiles.ru/previe w/5754407/page:4/

Халықаралық экономикалық ұйымдар https://www.youtube.com/watc h?v=9OC1TpAbhU0

Халықаралық экономикалық ұйымдар http://www.aup.ru/books/m175

/5_2.htm

ұйымдар» деген бейнетаспаны көрсетіп, сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауды сұраңыз.Дәптерге халықаралық                            экономикалық ұйымдардың атауларын жаздырыңыз.

(Т)(ҚБ) «Әлемдік экономиканың дамуындағы халықаралық ұйымдардың ролі» деген тақырыпқа тірек сызбасын толтыру арқылы зерттеу жұмысын жүргізу

Халықаралық экономикалық ұйым (атауы)

картадан қатысушылар елдерді белгілеу

әсері                      ретінде қатысады

Жобаны ұйымның іс-шара үлгілерімен растау

Халықаралық экономикалық ұйым (атауы)

Контурлық             картада                                муше- мемлекеттерді анықтаңыз. Ол мемлекеттердң келесі критерий бойынша суреттеңіз:

1.Ықпалы

1. Қандай мемлекет ретінде 3.мысал

(ЖЖ)(ҚБ) Топтың бір өкілі зерттеудің қорытындысын көрсетеді.

кездесіп халықаралық мұнай нарығына баға береді және оның болашақ дамуын болжайды.

ШЫҰ    (ШОС)    –    2001               жылы

Қытай, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан басшылары құрған халықаралық ұйым. 2015 жылғы 10 шілдеде Үндістан мен Пәкістанның ШЫҰ- ға кіру процесінің басталуы туралы жарияланды.

ХВҚ (МВФ) – штаб-пәтері АҚШ- тағы Вашингтон қаласында орналасқан БҰҰ-ның мамандандырылған мекемесі.

Құрамына 189 мемлекет кіреді, құрылымында 133 елден 2500 адам жұмыс істейді. ХВҚ мемлекеттің төлем теңгерімінің тапшылығы болған жағдайда қысқа және орта мерзімді несиелер береді. Несиемен қатар мемлекетке әдетте шарт қойылып ұсыныстар беріледі.

ЕЭО   (ЕАЭС)   –      2015   жылы

құрылған Өңірлік экономикалық халықаралық ұйым. ЕЭО экономика                  секторларының үйлестірілген, келісілген немесе бірыңғай саясатын іске асыруға

ИНФОГРАФИКА:

Қазақстанның ДСҰ құрамына кіру мақсаттары мен міндеттері http://bnews.kz/ru/infographics

/infografika_tseli_i_zadachi_pr isoedineniya_kazahstana_k_vt o_chast_3

ДСҰ-ға қосылу: артықшылықтары мен кемшіліктері http://articlekz.com/article/111 31

Ой-пікір         алмасу        біткен                       соң критериялар бойынша дауысқа салу : Жауаптың толықтығы (шаблон қолдануы)

Дәйектің (Аргументацияның) сапасы (үлгілерді таңдау)

Сөйлеу мәнері

(ЖЖ)(ҚБ) «Қазақстан неліктен Әлемдік сауда ұйымына (ВТО) кірді?» деген қысқа нұсқа жазуды оқушыларға ұсыну

мүмкіндік береді.

10А.4. БӨЛІМШЕ СІ.

Өркениеттер дің         өзара әрекеттесуі (Өркениетте рдің      өзара

өзара          іс- қимылдары)

10.1.4.3

өркениеттерді жақындастыру факторы ретінде дипломатияны ң           маңызын анықтау

10.1.4.4 қазіргі өркениеттің дамуындағы дипломатияны ң                  рөлін

анықтау

10А.4.2.                                 Өркениеттер әрекеттестігінің дипломатиялық аясы

БЫМ: Әр әріптің мағынасын түсініп, оқушыларға ДИПЛОМАТИЯ деген сөздің мағынасын түсіндіру.

(М) Анықтама беру: дипломатия – жанжалға жол бермеудің әдістері мен тәсілдері.                                        Халықаралық                     қарым- қатынаста                     келісім    жолдарын                      іздеу. Келісімсөз жүргізу өнері.

(Т)(ҚБ) Оқушыларға анықтамадағы түйін сөздерді айқындауды ұсыныңыз (тәсіл,                       болдырмау                       әдістері, бірыңғайлау). Үш тарихи жағдай сипаттлаған ақпарат жазылған парақтарды тарату

Алтын Орданың ханы Берке және

Концепт: маңыздылық

Әдістерді келесі қазіргі заманғы дипломатиялық                             қызмет түрлерімен салыстыруды ұсынуға болады:

- мерзімді түрде өткізілетін мемлекет               басшыларының

кездесулері,               дипломатиялық конгрестер, конференциялар және т.б.;

-      ноталар, меморандумдар, жеке хаттар және т.б. алмасу арқылы дипломатиялық қатынасхаттар;

-     мемлекетаралық қатынастардың кең ауқымын реттейтін екіжақты және көпжақты халықаралық келісімдерді дайындау және оларға қол қою;

-        шетелдегі       елшіліктері  және

Вен конгрессі: дипломатиялық күрес және оның қорытындысы

http://ipolitics.ru/articles/exam s/istoriia/venskiij_kongress_di plomaticheskaia_borba_i_ee_it o.shtml

Алтын Орданың Мысырмен дипломатиялық қарым- қатынасы http://megalektsii.ru/s33940t1. html

Революцияның елшісі -

Франклин ttp://www.e-

reading.club/chapter.php/2396 0/15/Ivanov_-_Franklin.html

Мысыр сұлтаны Бейбарыстың арасындағы қарым-қатынас

АҚШ-тың тәуелсіздігі үшін соғысқа Францияның қосылуы

Вен конгрессі

«Өркениеттердің жақындасуына дипломатия қалай ықпал етті » деген тақырыпқа зерттеу жұмысын жүргізу: Қандай тәсілдер мен әдістер пайдаланылған

Қандай нәтиже көрсетті Халықаралық қатынасқа дипломатияның қандай әсері болды

«Джон Керри Израильдегі жанжалдың дипломатиялық жолмен шешімін іздеуге тырысты» деген бейнетаспаны оқушыларға көрсетіп, оларға жанжалды шешудегі тәсіл/әдістерді әзірлеулерін сұраңыз.

БЫМ: Оқушыларға коллаж көрсетіп, олардан «жаһандану», «дипломатия» ұғымдары арасындағы байланысты табуды сұраңыз.

Мұғалім дайындаған ақпараттық парақты қолдана отырып «Қазіргі әлемде дипломатияның ролі қалай өзгерді» деген зерттеу жұмысын өткізу.

(Т)(ҚБ) әр топ ақпараттық парақтағы мәліметтермен танысып, бір сұраққа жауап беруі тиіс:

басқа миссиялар жүзеге асыратын елдің тұрақты өкілдігі, бұлар арқылы қабылдаушы елдің дипломатиялық                        мекемесімен байланыс орнату;

-                        мемлекет             өкілдерінің халықаралық ұйымдар, ең алдымен, әлем елдері оларды қызықтыратын мәселелерді әділ негізде талқылай алатын әмбебап форумына айналған БҰҰ-ның жұмысына қатысуы;

-   бұқаралық ақпарат құралдарында әртүрлі сыртқы саяси мәселелер бойынша       мемлекеттің   ресми ұстанымдарын,                             ірі   халықаралық іс-шаралар                         туралы   ресми ақпаратты          мерзімді          түрде жариялау,                халықаралық құжаттарды         ресми   түрде, үкіметтің атынан жариялау. Оқушыларды «дипломатия» және

«сыртқы саясат» ұғымдарыны барлық жағдайларда бірдей болмайды деген тұжырымға жеткізіңіз.                       Мемлекеттің халықаралық                                          аренадағы қызметінің негізгі бағыттарын анықтайтын мақсаттары мен мүдделері дипломатия арқылы, және экономикалық, сауда, мәдени

Джон Керри Израильдегі жанжалдың дипломатиялық жолмен шешімін іздеуге тырысты https://www.youtube.com/watc h?v=py744pHlSM0

А. Торкунов

Халықаралық қатынастарды реттеу құралы ретінде қазіргі дипломатия http://www.gumer.info/bibliote k_Buks/Polit/tork/09.php

Диалог между цивилизациями и культура мира http://www.un.org/ru/peace/cu lture/dialogue.shtml

Столкновение    или                             диалог цивилизаций Валерия Богданова http://www.geopolitica.ru/artic le/stolknovenie-ili-dialog- civilizaciy#.WJLLWVOLTIU

«Дипломатия» ұғымының эволюциясы Дипломатияның өзгерген себептері Жанжақты дипломатияның пішіні Дағдарыстық және ескертпелі (превентивтік)дипломатия

ақпараттық-коммуникативтік міндеті

«Галстуксыз дипломатия», халық дипломатиясы

Зерттеп болған қарастырылған сұрақтың мағынасын қысқаша екі-үш сөйлемде жазу керек. Осындай тәсіл арқылы қәзіргі дипломатияның өзгеруі туралы жалпы конспект жазылады.

(Т)(ҚБ) «Босқындар мәселесі бойынша БҰҰ-ның саммиті» деген тақырып бойынша                             іскерлік                             ойынын ұйымдастырып өткізу.

Әр топ бір мемлекеттің өкілі:

1. Сирия
2. Германия
3. Түркия
4. Венгрия (Мажарстан)
5. АҚШ
6. Ресей
7. УКПБ
8. БҰҰ бас хатшысы

Өз елінің мүдделерін білдіруге болатын және консенсусқа қол жеткізу үшін дипломатияның жаңа тәсілдерін

және басқа да өкілдіктердің күшімен жүзеге асырылады.

Алдын-ала бейімдеп, деректермен жұмыс жасауды ұйымдастырыңыз (ресурстарды қараңыз)

Мұғалім өзінің мүмкіндігіне қарай БЫМ-ның кез келгенін таңдай алады

Мұғалім          оқушыларды       XXI

ғасырдағы                           дипломатияның

өзгешілігін                                дәлелдейтін мысалдарды іздеулеріне бағыт көрсетеді.

Әр мәлімдемеде (2-3 минут) нақты мемлекеттің босқындар мәселесі бойынша позициялары мен шешімдері көрсетілу керек. Босқындар істері жөніндегі

пайдаланып,    мәлімдеме                          дайындауға ұсыныс жасау.

Сөз сөйлегеннен кейін

саммит қатысушылар саммиттін қорытындысы бойынша Декларация жасау керек.

уәкілетті комиссары осы мәселе туралы баяндама, ал БҰҰ Генералдық кеңесшісі саммиттің жұмысын жүргізеді. Оқушылар Декларацияға атау ойлап табу

керек.

10А.4. БӨЛІМШЕ СІ.

Өркениеттер дің         өзара әрекеттесуі (Өркениетте рдің      өзара іс- имылдары)

10.1.4.5 ежелгі және           орта ғасырлардағы жаулап алушылық жорықтардың себептерін түсіндіру

Өркениеттерді ң өзара әрекеттестігіне жаулаушылық жорықтардың әсерін анықтау

10А.4.3.                                                                  Өркениеттер әрекеттестігінің әскери-саяси аясы Тақырыпша:                                        Жаулаушылық жорықтары (1-сабақ)

БЫМ: «Барлық уақыттағы бес ең танымал қолбасшы» бейнетаспасын көрсету

(М) Ғылыми-зерттеу мәселені қою: өркениеттердің өзара әрекеттестігіне жаулаушылық жорықтар қандай әсер келтірді.

Зерттеу нысаны болады:

1. А. Македонскийдің жорықтары
2. Рим жаулаушылығы
3. Шыңғыс ханның жорықтары
4. Крест жорықтары
5. Араб жаулаушылығы Наполеонның соғыстары

Оқушыларды бес топқа бөліп, әр топ жеке бір жорықты зерттеуін сұраңыз. Зерттеу жұмысының нәтижесі презентация болу керек. Презентацияда көрсетілу керек:

Концепт: себеп-салдар

Уақытты                 үнемдеу                       үшін бейнефильмнің бірінші 3 минутын ғана көрсетіңіз

Жорықтар туралы қысқаша ақпарат:

А. Македонскийдің жорықтары (б.з.д. 334 – 324 жж.). «Александр батылдықпен тағдырға қарсы, ерлікпен күш-жігерге қарсы күресуге тырысты, өйткені батылдық үшін ешқандай кедергі жоқ деп ойлады» (Плутарх).

Рим жаулаушылығы (б.з.д. 753 ж. – б.з. 117 ж.). Римнің бес жақсы императорлардың ішінде екінші болып саналатын Рим императоры Траян қайтыс болғаннан кейін Рим жаулаушылығы тоқтатылды. Оның басшылығымен Рим империясының аумағы кеңейіп ең үлкен мөлшерге жетті.

Шыңғыс  ханның  жорықтары

(1206-1221 жж.). Темучин өзара

Бейнетаспа     «Тарихтағы ең ұлы жаулап алушылар» https://www.youtube.com/watc h?v=2oVuen75w0M

Александр Македонский, оның жорықтары. http://ancientmyth.ru/article.ph p?t=236

Ежелгі Римнің соғыстары: Рим империясының гүлденуі мен құлдырауы http://www.roman- glory.com/04-02-09 Жаулаушы және моңғол мемлекетінің негізін салушы http://www.myshared.ru/slide/ 598833

Крест жорықтары http://pwpt.ru/presentation/isto riya/krestovyie_pohodyi_10_kl ass/

Крест жорықтары, олардың тарихы, себептері мен салдары http://www.grandars.ru/college

/filosofiya/krestovye-

1. Әскери жорық туралы қысқаша мәлімет (уақыты, себептері, мақсаты, жорықтың бағыттары көрсетілген карта)
2. осы    жорықтың   жаулапалушыларға (жаулапалушы билеушілерге) жасаған әсері (жағымды, жағымсыз әсерлері) 3.осы             жорықтың                жаулап   алынған халықтарға жасаған әсері (жағымды, жағымсыз әсерлері)

4. осы жорық қазіргі заман тарихына қандай әсер етті

Зерттеу жұмысының нәтижелерін презентация арқылы көрсету. Презентация барысында оқушылардың бір тобы тақтада немесе флипчартта жаулапалушылар мен жаулап алынған халықтардың өзара бір-біріне қандай бір жағымды және бір жағымсыз әсер еткенін жазып қою керек.

«Жаулап              алу                             жорықтары өркениеттердің дамуна қандай деңгейде әсер етті» деген тақырыпта зерттеу жұмысы туралы қысқа есеп жазу

соғыстарда жеңіске жетіп моңғол тайпаларын біріктірді, 1206 жылы Шыңғыс хан ретінде жарияланды (түркі тілінен «мұхит-хан» деп аударылады).

Крест жорықтары (1096 – 1271 жж.). Бұл Палестинадағы

христиандандың аса қасиетті жерлерін                мұсылмандардың билігінен босату ұранымен Батыс Еуропа феодалдарының, қала тұрғындары мен шаруалардың бір бөлігі қатысқан діни соғыстар.

Араб жаулаушылығы (633-751 жж.).

Наполеонның соғыстары (1799-

1815 жж.)

Оқушылардың баяндамаларының нәтижесінде                                 тақтада өркениеттердің өзара байланысын

анықтайтын 6 сөйлем жазылған мозаика құрастыру керек.

pohody.html

VII-VIII ғасырлардағы Ұлы араб жаулап алулары http://rushist.com/index.php/tut orials/kareev-tutma/499-55-59- velikie-arabskie-zavoevaniya- vii-viii-vekov

Арабтар және араб жаулаушылығы http://my- edu.ru/edu_isto/v4_62.html Наполеонның                                 соғыстары http://wikiwhat.ru

10.1.4.6

отаршыл экспансия мен қазіргі замандағы жаһандық мәселелердің себеп- салдарлық байланыстарын анықтау

2-тақырыпша. Отарлық экспансия

БЫМ: «1492-2008 Еуропалық отарлық империялар» интерактивті картаны және Солтүстік-Оңтүстік картаны көрсету

Осы барыстардың арасында қисынды байланысты белгілеу және болжамды алға тарту сұрау.

(Т)(ҚБ) Оқушыларға отарлық экспансияның және қазіргі әлемнің жаһандық мәселелердің себеп-салдар байланыстарын ашатын менталдық (ділдік) картасын құрастыруды ұсыну

Оқушыларға жұмыс аяқталғаннан кеин кабинете карталарды іліп қойып зерттеу жұмысының нәтижелерімен танысып оны талқылауды ұсыныңыз.

Отарлау экспансиясының салдары жаһандық мәселелердің себептері болғандықтарын көрсету үшін PESTEL

– сараптама шаблонын толтыруды ұсыныңыз

Тексеру және түзету үшін жұмыс аяқталған соң әр жұптың өкілдері тақтада немесе флипчартта PESTEL – сараптамасының бір ой-көрінісін жазу

Концепт: себеп-салдар

Мұғалім оқушылардың болжам- гипотезаларын тыңдап қазіргі үшінші әлем мемлекеттерінің жағдайы олардың отарлық өткен тарихымен байланысты болғанын түсіндіруге тиіс.

Мұғалім сабаққа бейімделген материалды дайындау керек немесе интернет ресурстарға сілтеме таратуы керек

PEST–талдауының алгоритмі:

Саяси факторлар:

1. фактор 2-фактор 3-фактор

Экономикалық факторлар: 1-фактор

1. фактор 3-фактор

Әлеуметтік          және          мәдени факторлар:

1. фактор 2-фактор 3-фактор

Технологиялық факторлар: 1-фактор

1. фактор 3-фактор

«1492-2008 жж. Еуропаның отаршыл империялары» https://www.youtube.com/watc h?v=ihD3    Nm8qA Солтүстік-Оңтүстік картасы https://ru.wikipedia.org/wiki/% D0%A1%D0%B5%D0%B2% D0%B5%D1%80_%D0%B8_

%D0%AE%D0%B3_(%D0%B 3%D0%B5%D0%BE%D0%B F%D0%BE%D0%BB%D0%B 8%D1%82%D0%B8%D0%B A%D0%B0)

Жалпы ішкі өнім бойынша мемлекеттетрдің рейтингі https://lenta.ru/articles/2013/01

/31/prognose/

Ең кедей мемлекеттер http://dengivsetakipahnyt.com/ reyting/samye-bednye- strany.html

А.А. Кулябин, С.С. Семин Ұлттық                                 экономика эволюциясының           кейбір аспектілері (3-тарау) http://simon31.narod.ru/syndro me_of_socialism.html

Таяу және Орта шығыстағы терроризмнің көздері http://konservatizm.org/konser vatizm/geopolitika/061009171

керек.

Талдау нәтижесі бойынша жалпы қорытынды.

645.xhtml

Үшінші әлем елдерінің мәселелері http://ppt4web.ru/geografija/pr oblemy-stran-tretego-mira.html Дамытып    жатқан                    елдердің экологиялық мәселелері http://www.ecosystema.ru/07re ferats/razv_strani.htm

10.1.4.7 қазіргі өркениеттің даму контекстінде әскери қақтығыстарды ң ерекшеліктері мен салдарларын анықтау

3-тақырыпша.                                  Әскери-саяси одақтар, дүниежүзілік соғыстар

БЫМ: Верещагиннің «Апофез войны» картинасын көрсетіп, «Болып өткен, қазіргі және келешек басқыншылардың барлығына арналған» арнаудың мағынасың түсіндіруді сұрау.

(М)    мұғалім          дүниежүзілік          соғыстар туралы сұрақтар топтамасың өткізеді. (Ж)(ҚБ) Жұпта толтыру үшін «Соғыс алгоритмі» тірек кестені тарату. Бір оқушыға         сол           жақтағы          сұрақтармен, екінші          оқушыға  оң                     жақтағы сұрақтармен кестені беру керек.

Концепт: Жалпы және әртүрлі

Әңгіме барысында мұғалім оқушыларды соғыстар – ұлы апат екендігін түсіндіреді.

Әр жанжалды (соғысты) кезеңдерге бөлуге болады. Әр жанжал жасырған кезең аталатын кезеңнен басталады. Ол әлі көзқарас                            қайшылығы қалыптаспаған кезең. 1933ж. Гитлер өкімет басына келген кезде, Кеңестік Одағында бұл оқиғаны кері зардап әкелетің оқиға ретінде қабылданды. Қайшылықтардың бар екендігін барлық                        жақтар                          түсініп, қабылдағаннан кейін жанжалдың екінші кезені басталады – жанжалдың қалыптасуы. Осы кезеңде кайшылықтар анық

Бірінші дүниежүзілік соғыс http://historykratko.com/perva ya-mirovaya-voyna-1914- 1918-gg

1914-1918 жж. Бірінші дүниежүзілік соғыс: оқиғалар туралы қысқаша ақпарат

istoriarusi.ru

«Бірінші дүниежүзілік соғыс» презентациясы http://pedportal.net/starshie- klassy/istoriya/prezentaciya-k- uroku-pervaya-mirovaya- voyna-1914-1918-gg-nachalo- 837215

Екінші дүниежүзілік соғыс https://multiurok.ru/files/priezi entatsiia-po-istorii-vtoraia-

Сұрақтар

деректер

Жасырынған                             кезең (себептерді,

дайындылдық)

Жанжалды                            рәсімдеу (блоктардың                                  құрамы,

әрекеттенулер)

Себеп

рәсімделген,                              қарама-қарсы күштердің    (жақтар)    әр-қайсысы өзіне  сай                        болашақ         іс-әрекет жасауда талаптарын айқындайды Жанжал                    қалыптасты                 деп Германияның               1941         ж.      22 маусымда   (10    сурет)                 Кеңестік Одаққа                 жариялған                          соғысын санауға               болады.              Қайшылықтар қалыптасып,              ресми                        түрде рәсімделгеннен    кейін,              соғыстың бастауын                  рәсімдейтін                 оқиға       – инцидент деп атайды.

Осындай жағдай (инцидент) деп түрткі болған тарихи оқиғаны айтуға болады.

Мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғыста                          Австро-Венгрияның Сербияға соғыс жариялауы және орыс әскерінде мобилизацияның басталуы аталған тарихи жағдайдың бір көрінісі. Екінші дүниежүзілік соғыста осындай тарихи жағдай деп 31 тамыздан 1 қыркүйекке түнде болған Глейвицктік азғыруын айтуға болады

Келесі кезең – жақтардың белсенді қимылдары. Ол айқастар, қырғын және соғыстың

mirovaia-voina-1939-1945-gh- gh-9-klass.html

Екінші дүниежүзілік соғыс. Қысқаша ақпарат ChtoOznachaet.ru

Белсенді әрекеттер

Жанжалдың аяқтауы

1-оқушыға Бірінші дүниежүзілік соғыстар бойынша, 2-оқушыға Екінші дүниежүзілік соғыс бойынша кестені толтыруды ұсыну. Аяқтаған соң, екі кестені біріктіріп, Венна диаграммасын құрастыру.

(Т) Оқушыларға Венна диаграмасына сілтеу жасап, 2 соғыстың жалпы зардаптарын анықтауға, олардың қазіргі заман дамуына қандай әсер еткендігін болжауды ұсыныңыз.

(ЖЖ)(ҚБ) Ішінде БҰҰ, Деколонизация (Отарсыздандыру),    АҚШ       нығайуы

жазылған         үшбұрышты      қайталау

сабағының жұмысын аяқтау:

1. анықтамасы
2. 2 пайымдау, пікір
3. 3 мысал

1

БҰҰ

2                  3

өзі.

Басты қайшылықтар шешілген кезде, жанжалдың аяқтау кезеңі басталады.

Дәл осы кезеңде соғысқа қатысқан жақтар не ұтты, неден ұтылды, жасаған іс-әрекеттердің салдары қандай болды деген мәселелерді анықтайды. Осы уақытта соғысқа қатысқан/қатыспаған мемлекеттердің жергілікті халқы үшін де да бұл соғыстың салдары, зардаптары                                    айқындалады.

Бейбітшілік                                       бірыңғайлау барысында соғыс нәтижелері анықталады

10.1.4.7 қазіргі өркениеттің даму контекстінде әскери қақтығыстарды ң ерекшеліктері мен салдарларын анықтау

4-тақырыпша: Қырғи-қабақ соғыс, XX екінші жартысындағы жергілікті қақтығыстар

БЫМ: бос контурлы карталарды таратып, қырғи-қабақ соғыстың жергілікті    қақтығыстарың                                       оған енгізуді оқушылардан сұрау.

(М) Аяқталған қақтығыстар мен шешуге қажет қақтығыстарды атауды оқушылардан сұрау. Қырғи-қабақ соғысы қандай рөлді мұнда атқарды?

«Қырғи-қабақ соғыстың аяқталуы әлемдік қауымдастықтың Солтүстік Кореяға   деген   көз-қарасына   қалай

БҰҰ/ Біріккен Ұлттар Лигасын құру

Отарсыздандырудың (деколонизацияның) екі кезеңі АҚШтың дәйекті күшеюі

Концепт: интерпретация: Оқушылар шешілмеген қақтығыстарды атау тиіс: Араб-Израиль

Ауған Корей

Қазіргі    Солтүстік    Кореяға                тән және тән емес ерекшеліктер:

1. Өзін-өзі оқшаулау
2. Жеке басына табынуын

Қырғи-қабақ соғыс кезіндегі қақтығыстар http://infantry.pp.net.ua/index/ 0-16

Қырғи-қабақ соғыс. Дүниежүзі тарихы энциклопедиясы w.histrf.ru

ықпал     етті?»     мәселені                зерделеуді жариялау

(Т)(ҚБ) Тізімді қамтамасыз етіп, Солтүстік Кореяға тән ерекшеліктерін таңдауды сұрау. Таңдалған ерекшеліктеріне қазіргі заманғы Солтүстік Корея тарихынан мысалдар келтіру керек.

Өз жұмысының нәтижелерін графикалық түрде (кластер, схема, зияткерлік карта, флайер және т.б.) орындау және сыныпта тіркеу.

Жұмыстың ауызша презентациясың жүргізу.

Критерийлері:

1. Солтүстік Кореяға тән 4-6 ерекшеліктерін дұрыс таңдауы
2. Мысалдардың беделігі мен сенімділігі
3. Бөлінген уақыттан асырмау ұсталығы
4. Нақты қауіп-қатер бар екенін қорытынды жасай білу

«Неге Корея қырғи-қабақ соғыс аяқталғаннан кейін Германия сияқты бір мемлекетке біріктірілуі мүмкін емес?» деген дискуссия (талқылау) жүргізу.

1. Демократия болмауы
2. Ядролық бопсалау
3. Тоталитарлық режим
4. Тығыз экономикалық және саяси байланыстар
5. Әскери блоктар қосылу
6. Астам державалардың жергілікті қақтығыстарда қатысуы
7. Қарулану жарысы
8. Диалогқа дайындығы
9. Барлық салаларда бәсекелестігі

Мұғалім оқушыларды Корей қақтығысы қырғи-қабақ соғыс салдарынын нәтижесі екендігін түсінуге әкелуі тиіс.

10.1.4.7 қазіргі

өркениеттің

5-тақырыпша.                                            Этносаралық арпалыстығы

Концепт:       ұқсастықтары                       мен айырмашылықтары

даму контекстінде әскери қақтығыстарды ң ерекшеліктері мен салдарларын анықтау

БЫМ: Қазіргі заманның этникалық парадоксы деп аталатың феномен соңғы онжылдықта байқалады,- деген мәлімдемені талқылауды ұсыну.

Экономика            және                          мәдениет интернационалдандыру                             әсерінен этникалық шиеленісі өткен уақытта қалады деп өткен идеологияның көпшілігі талап ететін. Бірақ кері үдерісі рас. Неге?

Өз болжалдарынды айтындар (Ж)(ҚБ) Оқушыларды «Этносаралық қақтығыс                      және                       оның                  түрлері» кластерін     құру     үшін                  этносаралық қақтығыстын тұжырымдамасын және түрлері     туралы                      мәтінмен                   ақпарат парақтарымен қамтамасыз ету

Мұғалім                        оқушылардың

«этникалық                             құндылықтар» ұғымын түсінгендеріне назар аудару керек. Біз «адамзатқа ортақ құндылықтар» деп атайтынымыз басында                             жеке                            ұлттық мәдениеттердің ең көрнекті өкілдерінің санасында ғана пайда болып,            кейін                           біртіндеп гуманитарлық және ғылыми зиялы қауым өкілдерінің арасында тарады. ХХ ғасырдың екінші жартысында массалық санаға ене бастады. Қазіргі уақытта, адамзатқа ортақ құндылықтар этно-ұлттық құндылықтар ретінде қолданылады.

Этносаралық қақтығыстар – әдетте, бір мемлекеттің көршілес этникалық                қауымдастықтары арасындағы қақтығыс. Орыс тілінде «ұлт» деген сөз

«этникалық тиістілік» мағынасын білдіретініне байланысты оны кейде ұлтаралық қақтығыс деп атайды.

Этносаралық қақтығыстар

http://www.rudn.ru/fpkp/progr ams/Lect8.htm

http://www.rudn.ru/fpkp/progr ams/Lect8.htm

Этносаралық қақтығыстар http://refac.ru/mezhetnicheskie

-konflikty/

Этникалық құндылықтар. http://www.gumer.info/bibliote k_Buks/Culture/Chern/04.php

Этносаралық конфликт

1

2

3

(Т)(ҚБ) Оқушылар ой талқыламасын жүргізіп сұрақтарға жауап берулері қажет. «Этникалық топ немесе өкілі қандай жағдайларға қарсылық білдірулері (білдіруі) мүмкін?» Топтардың ой-пікірлерін тындап, сол ой-пікірлерден мұғалімнің жазып алған

аталған жағдайлардың қандай салаларды қамтуы мүмкін тізімін оқушыларға көрсету:

1. тілде
2. дінде
3. ереже, құндылық
4. дәстүр, салт-сана, стереотип
5. ұлттық рәміздер
6. ойлау тәсілі және тәртіпте

Қорытынды жасау үшін талқылау қажет. Сіздің пікіріңіз бойынша, этникалық топтардың «қорғау» құндылықтары қандай болулары мүмкін. Неге?

Мұғалім осы заманға сай екі этникалық қақтығысты (мысалы сербо-харват, өзбек-қырғыз, армян- азербайжан) қарастыруды ұсынады.

1. әскери-этникалық   жанжалдың ерекшеліктері
2. жанжалдың салдары

Мұғалім алғашқы гипотезаға қайта оралады. Мұғалім, «ұлтаралық жанжалдардың өркениеттердің өзара қарым-қатынастарына ықпалдары» мәселесі бойынша оқушылардың

пікірлері өзгерді ма деген сұрақты сараптауды ұсынады.

Келесі пікірге тоқтап кетсеңіз болады:

«Кез келген халық өз отанында ұзақ уақыт бойы бейбіт өмір сүретін болса, оның өкілдері тек өздерінің өмір сүру жолын, әдеттерін,                                    мінез-құлқын, талғамын, көзқарастары мен әлеуметтік қарым-қатынастарын дұрыс деп санай бастайды».

(Л.Н. Гумилёв)

Бұл пікірді қазіргі этносаралық қақтығыстардың себептерін анықтау үшін қолдануға болады.

10.1.4.8 әртүрлі өркениеттердің жетістіктерін зерттей отырып, мәдениеттердің өзара әрекеттестігі мен           өзара ықпалын сипаттау

10.1.4.9

жаһанданудың жағымды және жағымсыз жақтарын анықтай отырып,   оның қоғамның рухани дамуына әсерін бағалау

10А.4.4. Мәдениеттердің диалогы

«Көп ғасырлар бойы біздің ортамызда геометриялық                      прогрессияда экономикалық пен мәдениетті байланыстар пайда болды. Енді нан тұрмақ, әр адам әр күн сайын өз темір, мыс және мақтасының бөлігін, фильмдардың ашылуын және әлемдік жаңалықтарды қажет етеді. Ендігі кезде жай ғана егістік емес, бүкіл дүние әр адамды қамтамасыз етуді қажет етеді»

- дейді француз философы Тейяр де Шарден.

(Т)(ҚБ) Қоғамның рухани, саяси және экономикалық                   салаларындағы жаһандану үрдісінің жағымды және жағымсыз жағдаяттарды талқылау үшін дөнгелек үстел жұмысын ұйымдастыру.

Спикерлерге өздерінің позицияларын дәлелдеу, ал оппозицияға өзінің дәйектерін анықтау үшін сөз беріледі.

Тандалған        хатшы                          жаһандықтың жағымды/жағымсыз                               белгілері көрсетілген кестені тақтаға толтырады. Пленарлық тапсырма: жаһанданудың әсерін (пайдасы/зияны) анықтау.

Қорытынды жасау: жаһандану өзінің жетілуімен әр түрлі – бұл объективті шынайлық, логикалық аяқтау,

Концепт: дәлел

Мұғалім басқа да өркениеттерді ұсына алады: түрік, үнді, византия және т.б.

Енді өз өмірімізден алынған қазіргі кездің әр түрлі байланыстардың                      мысалын келтірейік.

(-алыста жүрген достармен мобилдық байланыс, интернет арқылы араласу.

• Metro, Ikea сияқты ірі сауда орындарының     көптеген мемлекеттерде ашылуы
• каталогтан алынған тауарды, сонымен қатар электронды жолмен тапсырыс болған, тұтынушыға жеткізу.

-көрсетілген қызметке ақым төйлеу, электрондық карта арқылы ақша аудару

-аралас некелер

-мемлекеттердің халықаралық ұйымдардың құрамына кіруі

-халықаралық келісімшарт жасасу

-еңбек күшінің миграциясы

-жер шарының әр жерінен тарайтын                      мерекелік                            іс- шаралардың тікелей эфирі

• бір мемлекеттен басқа мемлекеттің аймағында ақша

Мәдениеттер, елдер және халықтар арасындағы диалогтың үлгісі: http://fb.ru/article/142642/prim er-dialogov-kultura-stranyi- narodyi

«Мәдениеттердің алуан түрлілігі мен олардың арасындағы диалог» тақырыбы бойынша 10-11 сыныптарға арналған қоғамтану сабағы https://infourok.ru/material.htm l?mid=19179

Презентация. Мәдениеттердің өзара әрекеттесуі және диалогы http://mrmarker.ru/p/page.php? id=14546

Жаһандану: түсінігі, түрлері, үдерістері https://www.youtube.com/watc h?v=cucXv732mzM

Жаһандану                      үдерістерінің жағымды    және                     жағымсыз

жақтары. http://www.studfiles.ru/previe

мыңғасырлық тарих, материалдық немесе экономикалық өнім. Болашақта халықтардың араласып кеткеніне қалай кедергі бола алмаймыз, солай жаһандануға да енді қарсы келе алмаймыз. Жаһандандырудың сөзсіз өз ерекшеліктері бар, позитивті және негативті сызықтары бар. Адамзатқа өз тандауын жасау керек.

айырбастау мүмкіндігі).

Сонымен, біз көріп тұрғандай қазіргі әлем алуан түрлі, бірақ оның барлық бөліктері бір- бірлерімен тығыс байланыста.

Қоғам өмірінің салалары бойынша карточкаларды құрастыру/үлестіру арқылы оқушылардың назарын жаһанданудың жағымды және жағымсыз жақтарына аударыңыз:

1. Халықаралық                                еңбек бөлінісінің артықшылықтарын пайдалану арқылы дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашады.
2. Өндірістік ынтымақтастықты, технологиялардың, басқарушылық                                  және ұйымдастыру                              тәжірибесінің таралуын нығайтады.
3. Ресурстардың                                     тиімдірек қолдануын қамтамасыз етеді.
4. Сауда,                             экономикалық, қаржылық, мемлекетаралық және             трансшекаралық әлеуметтік                                қатынастар кеңеюде.
5. Заңсыз көші-қон, ұйымдасқан қылмыс,                   халықаралық лаңкестік, есірткі саудасы мен вирустық инфекциялардың

шекаралардан өтуі күннен күнге артып келеді.

w/5255702/page:3/

Жаһандану объективті үдеріс ретінде https://www.youtube.com/watc h?v=XKpigry27Zg

6. Ақпараттық басқыншылық пайда болды.

Жаһандану                                                 үдерісі айырмашылықтар мен қарама- қайшылықтарды ашып және асқындырып көрсетеді, қоғам өмірінің әртүрлі салаларындағы көптеген                         қақтығыстарды арандатады, осылайша әлемді одан

да бөліп тастайды.

Дүниежүзі тарихы, Негізгі мектеп, 10 сынып

II тоқсан. 10В бөлім. Этникалық және әлеуметтік процестер

10В.1.БӨЛІМШЕСІ. АНТРОПОГЕНЕЗ ЖӘНЕ ЭТНОГЕНЕЗ

10В.2. БӨЛІМШЕСІ. ӘЛЕМ ТАРИХЫНДАҒЫ ЭТНОСАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР

10В.3. БӨЛІМШЕСІ. ҚОҒАМНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ҰЙЫМДАСУЫНЫҢ ТАРИХИ ФОРМАЛАРЫ

Осыған дейін меңгерілген білім Дүние тарихынан 7.4C Ғылыми ойдың дамуы бөлімінен, Қазақстан тарихынан Қазақ халқының қалыптасуы бөлімінен: Англия, Франция, Италия, АҚШ және т.б. елдердегі ұлттық мемлекеттердің қалыптасуы жөнінде; Ұлы географиялық ашулар, отарлау мен құл саудасы, жаһандану және оның этоснтар мен ұлттық мемлекеттердің қалыптасу үрдісіне әсер тигізуі тіралы білімді құрайды.

Контекст. Дарвинның эволюциялық теориясының білімі негізінде оқушылар этногенездің түрлі концепцияларына зерттеу жүргізеді. Этникалық құрылыстың зерттелуі оқушыларға қазіргі заманғы қоғам дамуының ерекшеліктерін түсінуге көмектеседі. Әлеуметтік- экономикалық қатынастардың талдауын жүргізу үшін оқушылар «этнос», «ұлт», «халық», «этникалық топтар», «кіші халықтар» ұғымдарына түсіндірме келтіреді. Зерттеу барысында оқушылар жалпы мемлекеттілік шекарада этникалық аз топтар үстемдік ететін этностармен

ассимиляцияға және этносаралық интеграцияға ұшырауына назар аударады.

Пәндік мақсат

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Диалог/жазылым үшін пайдалы тіркестер

Оқушы:

Антропогенездің алуан-түрлі теорияларын                  жүйелеп, қорытындылайды және әлем

Оқушы:

1. Топтық жұмыс негізінде әрбір теорияның                            ауызша презентациясын        дайындайды

Адамның           шығу                            тегінің теориялары: діни/эволюциялық/ғарыштық/апат

тық,      этнос,      этногенез,      ұлт,

Этногенездің                             пассионарлы теориясы … сипаттайды Пассионарлық    –     бұл                             …

бағытталған   талпыныс                         пен

картасын пайдаланып, түрлі тарихи дәуірлердегі этникалық үрдістерді түсіндіре алады.

(сөйлеу)

1. Түрлі халықтардағы этногенез үрдісінде                   орын                  алған ұқсастықтары туралы есеп жазу (жазылым)
2. Этнотарихи сөздікті тексеру және қолдану (оқылым)

пассионарлы теория, биологиялық концепция, дуалистік концепция, ақпараттық концепция

қабілеттілік.

Этникалық жүйенің нәтижесі ретінде …

Этногенездің                                     бастауы ретінде …

Пассионарлы                            индукцияның құбылысында маңыздысы… Субпассионарии – бұл… Тарихи                                            синтездегі пассионарлық                                     пен пассионарлық                               жарылыстың

орны…

Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және ғылыми тілді оқыту үшін қосымша көмекретінде жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы»

бөлімін басшылыққа алыңыз.

Қысқаша шолу. Бұл бөлім оқушыларға адамның шығу тегі туралы теорияларды жүйелеуге және этногенездің кезеңін қоғамдық- экономикалық дамудың дәрежесімен байланыстыруға мүмкіндік береді.

Оқушылар этногенездің түрлі теориялары бойынша Википедия үшін ақпараттық материал құрастыра алады. Оқушылар этностардың қалыптасуы мен дамуы туралы Л.Н.Гумилевтың ғылыми көзқарастарын А.Тойнби теориясымен салыстырып, ерекшеліктерін зерттей алады.

Қазіргі заманғы мемлекеттердің этникалық құрамын талдау және этнотарихи сөздікті құрастыру үшін әлемнің саяси картасымен жұмыс жасау

мүмкіндігі қалыптасады.

Оқу бағдарламасын

а сілтеме

Оқу мақсаттары

Сабақта ұсынылатын оқыту іс- әрекеттері

Мұғалімге арналған ескертпелер (оқыту әдістемесі бойынша)

Оқыту ресурстары

10В.1.

бөлімшесі. Антропогенез және этногенез (7 сағ.)

10.2.1.1

антропогенезді ң       әр      түрлі теорияларын жүйелеу    және тұжырымдау

10В.1.1.                    Адамның               шығу                    тегі теориялары (1-сабақ)

БЫМ: «Адамның шығу тегі: эволюця немесе құдай», «Эволюция. Адамның шығу тегі» бейнебаянын көрсетіңіз. (М)                Адамның                шығу                тегі теорияларының қайсысын ең сенімді деп санайсыңдар?

Қазіргі заманғы қоғамда жер бетіндегі

Тарихи концепт: интерпретация

Мұғалім                               ресурстарды

оңтайландырып,                              оқушыларға сілтемелерді ұсынуы керек.

Қазіргі кезде адамның Жер бертінде пайда болуының әртүрлі нұсқалары бар. Олардың арасында ғылыми,

Ежелгі адам эволюциясы https://www.twig- bilim.kz/film/homo- sapiens-5455/

«Эволюция. Адамның шығу тегі» https://www.youtube.com/ watch?v=rfpWh-3oONg

өмірдің пайда болуы туралы алуан түрлі теориялар бар. Адамның пайда болуы мен даму процесі туралы антропогенездің жұмбағын шеше алмай (грек тілінде «антропос»-адам, генезис-даму) адамның кім екенін, оның жер бетіндегі орнын анықтау мүмкін емес.

Адамзат               тарихында                             ой

тұжырымдарының                                                  сан алуандылықтың көптігіне қарамастан адамның шығу тегі мәселесінде төрт негізгі бағытты айқындауға болады:

-   Ғарыштық

-Эволюциялық

-Биологиялық

-   Діни

(Т)(ҚБ)     «Адамның    шығу                  тегінің негізгі                                теориялары»

кластер/сызба/кесте құрастыру. Критерилер:

1. Теорияның мәнін ашу.
2. Негізін         салушылары                     мен ұстанушыларын атап, көрсету.
3. 3-4 дәйекті дәлел келтіру

Әрбір төрт топтың өкілдерін бір топқа біріктіріп, әрбір теорияның ауызша презентациясын өзара бірін-бірі бағалаумен бірге өткізіңіздер.

Көпшіліктің пікірін анықтау үшін дауыс беруді ұйымдастырыңыз.

баламалы және апокалиптикалық теориялар бар. Көптеген адамдар ғалымдар мен археологтардың дәлелдемелеріне қарамастан, өздерін Құдай                        жаратқан                        немесе періштелердің ұрпақтары деп санайды. Беделді тарихшылар бұл теорияны мифология ретінде танып, басқа нұсқаларды ұнатады.

Чарльз Дарвин деген британдық ғалымның теориясы шындыққа өте ұқсас және жақын деп саналады. Ол биологиялық ғылымға баға жетпес үлес қосты. Оның теориясы эволюцияның қозғаушы күшінің рөлін атқаратын табиғи іріктеудің анықтамасына негізделген. Бұл адамның және планетадағы тірі табиғаттың пайда болуының жаратылыстану-ғылыми нұсқасы.

Сыртқы араласу теориясы Бұл нұсқа басқа өркениеттердің араласуына негізделген. Адамдар миллиондаған жылдар бұрын Жер бетіне қонған бөтен тіршілік иелерінің ұрпақтары деп саналады. Олай болса адамның шығу тегі тарихының бірнеше жолы бар. Кейбіреулердің айтуынша, адамдар

Презентация. Адамның шығу тегі http://prezentacii.com/biol ogiya/3776- proishozhdenie- cheloveka.html

Дарвиннің эволюциялық теориясы http://wikinauka.ru/biologi ya/%D1%82%D0%B5%D 0%BE%D1%80%D0%B8

%D1%8F-

%D1%8D%D0%B2%D0

%BE%D0%BB%D1%8E

%D1%86%D0%B8%D0% B8-

%D0%B4%D0%B0%D1

%80%D0%B2%D0%B8% D0%BD%D0%B0-

%D0%BA%D1%80%D0

%B0%D1%82%D0%BA

%D0%BE.html Адамның шығу тегі теориялары

http://www.km.ru/referats/ F65925242CC04EFA967E 3A4622D82E68

Адамның шығу тегі теориясы

Адамның пайда болуының эволюциялық теориясы

БЫМ: Дарвинның эволюциялық теориясына келемеж сурет.

Неліктен ХІХ ғ. көпшілік адамдар бұл иедяны қолдамай, бас тартты? Қазіргі таңда бұл теорияға қатынас қалай өзгерді?

(Д)(ҚБ) Оқушыларды төменде берілген кестені

және дүниежүзі тарихы, биология, Қазақстан тарихынан білімдерін пайдаланып 1-ші бағанды толтыруды өтініңіз.

(Д)(ҚБ) Оқушыларға ақпарат ұсыныңыз (қосымшалар, ілтемелер, интернет-ресурстары). Оқушалыр оқылымнан кейін екінші бағанды толтырады.

Орындалған жұмысты қойылған сұраққа жауап беру арқылы талқылау:

«Қандай 3 жаңа факті сіз білдіңіз?» Жұмыстың            соңында            оқушылардан оларды қызықтыратын (білгім келеді) тағы            қандай                сұрақтар             бар       екенін

анықтау       және                     оларға                     зерттеу алгоритмін құрастыруды ұсыныңыз.

бөтен тіршілік иелерінің ата- бабалармен                 будандасуының нәтижесінде пайда болды. Басқалары адамдар жоғары деңгейдегі ақыл- ойдың гендік инженериясының кесірінен пайда болды деп ойлайды. Кейбіреулер                                         адамдардың жануарларға қойылған тәжіберилерде қате кеткеннін нәтижесінде пайда болғанына сенімді.

Жаратылыс теориясы.

Бұл нұсқа креационизм деген атқа ие болды. Оны қолдаушылар барлық негізгі адамның шығу тегі теорияларын жоққа шығарады. Адамдарды әлемнің ең жоғарғы буыны Құдай жаратқан дегенгі сенімді. Адамдарды биологиялық емес материалдан өзіне ұқсас етіп жаратты деп саналады.

http://www.chuchotezvous

.ru/human- evolution/1568.html Адамның шығу тегі теориясы. Мәдениет теориясы. http://www.pavluchenkov. ru/teoria_kulturi/tp/index.h tml

Чарлз Дарвин - Адамның шығу тегі теориясы. https://www.youtube.com/ watch?v=3j6Q6f6Q39Y Теория Чарльза Дарвина. Адамның шығу тегі. http://www.gumer.info/bib liotek_Buks/Science/filin/ 05.php

10В.1.

10.2.1.2 тарихи

10В.1.2. Әтностардың  пайда     болу

Тарихи концепт: интерпретация

БӨЛІМШЕСІ.

Антропогенез және этногенез (7 с.)

оқиғаларды, процестер    мен құбылыстарды түсіндіру үшін

«этнос»,

«этногенез»,

«ұлт» ұғымдарын қолдану 10.2.1.3

этногенездің әр түрлі теорияларын жүйелеу және тұжырымдау

10.2.1.4 Л.Н. Гумилевтің этностардың пайда болуы мен дамуы туралы ғылыми көзқарастарын ың ерекшеліктерін зерттеу

туралы теориялары

«Этнос»,                         «этногенез»,                     «ұлт» ұғымдары

БЫМ: слайдта «этнос», «этногенез»,

«ұлт», «халық» ұғымдарын көрсету және:

1. Логикалық тізбекте артық ұғымды анықтауды.
2. Қалған түсініктерді қалыптасу тәртібінде     орналастыруды өтініңіз.

«Этногенез» ұғымын антропогенез үлгісі бойынша түсіндіруді өтінеміз.

«Ұлт»,             «этнос»,                             «халық» терминдерінің анықтамасы басылған карточкаларды                        таратыңыз. Анықтамаларды терминдер бойынша сәйкестендіруді және олардың ұқсастықтары                                                                        мен

айырмашылықтарын                        анықтауды өтініңіз.

(Т)(ҚБ) Оқушыларға жеке тарихи мысал                      негізінде                      шаблонды пайдаланып, этногенез процесін суреттермен сипаттауды ұсыныңыз. Өз жұмысын презентация түрінде

рәсімдеуге:

«Халықтардың тағдыры олардың тарихында жатыр. Ол тек өткенді ғана емес, сонымен бірге, оның болашағын да құрайды: ол рухани табиғаты мен күш-қуаты, оның сыйы, оның мәндеті, оның борышы болып табылады. Халықтың тарихы оның үнсіз рухани етістігі, тағдырлардың құпиялы жазбасы, болашақтың көрегендік нышаны болады».

И.А Ильин

Этногенез жеке дара халықтардың қалыптасуы ретінде автохтонды этникалық                                               компоненттердің күшеюімен және этногенез үрдісіне қоныс           аударушылардың

«мигранттардың)                   қосылуымен сипатталады.

Тақырып бойынша болжамдалатын проблемалық сұрақтар:

1. «Этногенез» бен «антропогенез» түсініктері                                   қалай

сәйкестендіріледі?

1. «Халық» ұғымы қандай мағынада қолданылуы мүмкін?
2. «Ұлт»        ғылыми                   түсінігінің анықтамасын ашып, көрсетіңіз.
3. Тақырып                      бойынша                      әдебиетті зерттеу негізінде келесі ғылыми

«Этнос» туралы ұғым. Этностардың пайда болу заңдылықтары» мақаласы http://kitaphana.kz/ru/dow nloads/referatu-na- kazakskom/235- madeniettanu/3412-etnos- paida-bolyi.html

Этностың шығу тарихы http://bigox.kz/etnos/

«Қазақ этносы Гумилев пайымдауларында» мақаласы

http://e- history.kz/kz/publications/ view/1531

«Л.Н. Гумилев: этногенез теориясы», Астана, 2012 http://netref.ru/l-n- gumilev-etnogenez-

Этнос

Халық

Ұлт

Критерилер:

1. Этногенез кезеңінің қоғамдық- экономикалық                              дамудың деңгейімен байланыстың болуы (қоғамдық-экономикалық формацияның     қандай                             даму кезеңінде).
2. Этногенездің әрбір кезеңіне тән белгілері                   (қандық-туысқандық байланыстар-ортақ территориялар-мемлекеттілік- экономикалық байланыстар)

Жалпы сыныптық тапсырма: презентацияны қорғау және этногенез процесінде түрлі халықтардағы ұқсастықтарды жазып алу.

Этногенез теориясы.

БЫМ: этногенез ұғымын барынша толыққанды сипаттайтын сызбаны анықтау

(Д)(ҚБ) оқушыларға ақпаратты ұсынып, этногенезге әсер ететін факторларды сызбаға жазып алуды өтініңіз.

ұғымдарға түсініктеме берңіздер:

«этнос» –     «этникалық  тәрбие»;

«халық»  –     «халықтық  тәрбие»;

«ұлт» – «ұлттық тәрбие».

5. Қазіргі ғылым мен қоғамдық санадағы байырғы халықтарға және олардың мәдениетіне деген артып    бара                         жатқан

қызығушылықты                                    қалай түсіндіруге болады?

Болжамды проблемалық сұрақтары:

1. Л.Н.Гумилевтың концепциясындағы пассионарлық пен           этногенездің           байланысын түсіндіріңіз.

teoriyasi.html

Қ.Сәрсембина мақаласы http://www.astana- akshamy.kz/euraziyashyl- gumilev/

Л.Н. Гумилевтің түркі көшпелі өркениетінің ерекшеліктері

мен еуразияшылдық

(М) Қалай ойлайсыздар барлық ғалымдар ортақ көзқарасты ұстана ма? (Т)(ҚБ) Оқушыларды ақпаратпен жұмыс жасап, этногенездің белгілі теорияларын жүйелендіруді өтініңіз.

1. Этногенетикалық                                     концепция (Гумилев)
2. Дуалистік                                     концепция (Бромлей)
3. Ақпараттық                                     концепция (Чебоксаров)

Оқушыларға Википедия парағы түрінде рәсімдеп, тақтаға көрме ретінде орналастыруды ұсыныңыз.

Критериилер:

1. Ақпараттық қысқа және мәнді болуы
2. Мазмұндаманың логикалық, әрі жүйелі түрде келтірілуі
3. Коцепцияның бағалануы (әлді және әлсіз жақтары).

Л. Гумилев адамның шығу тегі туралы

БЫМ: Л.Н.Гумилевтің суретін көрсетіңіз және Еуразиялық университетке             не                                      себепті Л.Н.Гумилевтің есімі берілгендігі туралы сұрақ қойыңыз.

(М) Л. Гумилев – пассионарлық теорияның негізін қалаушысы, атақты түркітанушы.

1. Гумилев бойынша этностың өмірінің негізгі кезеңдері қандай?
2. Л.Н.Гумилев пен Ю.В.Бромлей концепцияларындағы этнос пен этногенез түсінігінде негізгі айырмашылықтары неде?

Л.Н.Гумилев                             пассионарлық

теориясының                           концепциясын толыққанды түрде өзінің «Этногенез и биосфера земли» атты еңбегінде келтіреді. Этногенез «пассионарлы соққымен», яғни белгілі бір ландшафта мекендейтін халықтардың құрамында пассионарлы тұлғалардың көбеюімен түсіндіріледі. Сонымен қатар, теорияның авторы қуатты этностардың қалыптасуы үшін қолайлы және қолайсыз ландшафтар туралы сипаттайды.

Этнос        пассионарлыққтың           деігейіне байланысты түрлі сатылардан өтеді Ол барлық халықтар үшін ортақ және барлық          кезең                 шамамен       бірдей уақытты қамтиды: 1200—1500 жыл. Осы уақыттың           ішінде     кез  келген этностың тарихы өзінің қуаттылық жағдайының                         ауысуымен сипатталады:    соққы           (пассионарлық қуаттың жалын атқылауы) – өрлеу – қызу – құлдырау — сөну (қуаттың

идеясын дамытудағы рөлі http://referatikz.ru/load/aza

_sha_referattar/eurazijashy ldy_teorija_zh_ne_praktik a/l_n_gumilev_e_bekterin degi_t_rki_khal_y_tarikhy ny_zerttelui/20-1-0-599

Лев Гумилевтің пассионарлық теориясы http://netref.ru/l-n- gumilev-etnogenez- teoriyasi.html?page=9

Л. Гумилев және А. Тойнби ұсынған суперэтностың даму теориялары. http://altruism.ru/sengine.c gi/13/41/6/2 Л.Н.Гумилев және А.Дж.Тойнби ұсынған этногенез теориялары, қоғамның өздік ұйымдасуы (2004 ж.)

http://mir- gonka.ucoz.com/publ/moi

(Д)(ҚБ)         Ресурстар                     бағанынан деректерді                            келтіріп,                                   Венн диаграммасын құрастыруды өтініңіз. Мақсаты:                      А.Тойнбидің                      этногенез теориясымен                   салыстырмалы                  түрде этностардың қалыптасуы мен дамуы туралы                   Л.Н.Гумилевтің                      ғылыми көзқарастарының                    ерекшеліктерін зерттеу.

Зерттеудің соңында «Л.Гумилевтың пассионарлық теориясы: қолдаушылар мен қарсылар» тақырыбына эссе жазу.

шашырауы), этностың тарихи уақытындағы           этногенездің сатыларын айқындайды: туу – даму (акматикалық саты) – құлдырау (кенеттен жарылыс) – инерциялық немесе мемориалды сатысы (ғылым мен мәдениеттің шолпылысы орын алады) – обскурация – өлім.

_stati/sinergeticheskoe_mi roponimanie/ehtnogenez_p o_l_n_gumilevu_i_a_dzh_ tojnbi_i_samoorganizacija

_obshhestva/6-1-0-9

10В.1.

Антропогенез және этногенез (7 сағ.)

10.2.1.2 тарихи оқиғаларды, процестер    мен құбылыстарды түсіндіру үшін

«этнос»,

«этногенез»,

«ұлт» ұғымдарын қолдану 10.2.1.3

этногенездің әр түрлі теорияларын жүйелеу және тұжырымдау 10.2.1.4Л.Н.

Гумилевтің этностардың

10В.4.3. Әлемнің этникалық картасы: өткен заманда және қазіргі уақытта (2 сағат)

БЫМ: Этностардың қалыптасу картасын көрсетіңіз. Этникалық картаның қалыптасуына қандай тарихи процесстер немесе оқиғалар ықпал етті?

(Т)(ҚБ) Оқушыларға этнотарихи сөздікті құрастыруды және оны картамен қоса шығаруды ұсыныс жасаңыз:

1. ассимиляция,
2. саны аз ұлттар,
3. жойылған этностар
4. көп ұлтты мемлекет
5. этностың трансформациясы
6. этностың нығаюы

Тарихи                  концепт:                  ұқсастық               пен айырмашылық

Тарихи концепт: интерпретация

Оқушылар Халықтардың ұлы қоныс аударуы, Ұлы географиялық ашулар, отарлау мен құлдардың саудасы, жаһандану сияқты үрдістерді көрсетуі тиіс

Терминдердің көлемі сыныптағы оқушылар санына байланысты өзгеруі мүмкін.

«Этнос қауымдастығы ұғымы. Этностың негізгі элементтері және даму кезеңдері» мақаласы http://euko.kz/publ/referat y_na_kazakhskom_jazyke/ leumettanu/ehtnos_auymd asty_y_ymy_ehtnosty_neg izgi_ehlementteri_zh_ne_d amu_keze_deri/7-1-0-150

«Қазіргі этникалық процестердің ерекшелігі және этносаяси процестердің ішкі саяси жағдайға ықпалы» http://e- history.kz/kz/contents/vie w/1190

Этностық

пайда болуы мен дамуы туралы ғылыми көзқарастарын ың ерекшеліктерін зерттеу

• әлем картасын пайдалана отырып әр түрлі тарихи кезеңдердегі этникалық процестерді түсіндіру
• қазіргі кездегі ассимиляция мен саны аз этностардың жойылып кету себептерін анықтау 10.2.1.7 жаһандану жағдайындағы этникалық және мәдени

әртүрлілікті сақтаудың

1. алшақтық
2. этникалық плюрализм
3. толеранттылық
4. этникалық процесстер
5. интеграция, дезинтеграция
6. этносаралық интеграция
7. ұлттық мемлекет,
8. «ұлттықбірегейлік»,
9. саны           аз                   этностардың проблемасы

Критерилер:

1. Сөздің көлемі 80-нен
2. Тарихтан мысалдар
3. Суреттер, карталар.

Ең         үздік         жұмысқа                 байқау ұйымдастырып, сертификаттар беру. (ЖЖ)/(Ж)(ҚБ) Оқушыларды «Ұлттық мемлекет» туралы ақпаратты оқып, концепт-картасын               толтыруға шақырыңыз.

Жұмыстың соңында оқушылар көпұлтты мемлекеттің SWOT- талдауын жасайды, қауіп-қатерлерді топтарда талқылап, 2-3 шешімді ұсынады (ассимиляция және шағын халықтар қамтылу керек).

Ұсыныстарымен бөліскен кезде, жаһандану жағдайында этникалық және мәдени әртүрлілікті сақтаудың

Мұғалім ұлттық мемлекеттердің қалыптасу үрдісін бақылауды немесе таңдау бойынша басқаларды

ұсынуы мүмкін:

1. Германия
2. Ресей
3. Франция
4. Қытай

Концепт – карта тірек сызба келтіру үшін эелементтерді құрауы тиіс:

• Ұлттық мемлекет (ортасында)
• Егемендік
• Территория
• Этностар
• Этникалық белгілер бойынша мемлекеттердің түрлері.

SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) «Күш-қуат»,

«Әлсіздік», «Мүмкіндіктер»,

«Қауіптер» дегенді білдіреді.

психологиялық тарихнамасы http://bigox.kz/etnostyk- psixologiyalyk- tarixnamasy/

Неміс этносының салт- дәстүрлері мен мәдениеті туралы бейнебаян

http://kazakh- tv.kz/en/programms/view Archive?id=13620

Орта Азия халықтарының этногенезі http://mydocx.ru/3- 8613.html

Славян халықтарының этносы http://filolog.kz/?p=267 Қытай этносы https://kk.wikipedia.org/w iki/

Этнос теориясының тұжырымдамалары http://www.uniface.kz/ind ex.php?post=article&secti on=1&id=299

Қоғамның этникалық бірлігі туралы ұғым testent.ru/_ld/10/1091_ele

маңыздылығын негіздеу

маңыздылығын дәлелдейді, 2-3 дәлел келтіріп «Этникалық өлшемдегі адамзаттың болашағы қандай болып

көрінеді?» тақырыбына эссе жазады.

umettik_23.doc Суперэтнос деген не https://ru.wikipedia.org/wi

ki/

10В.2.

бөлімшесі.

Әлем тарихындағы этносаралық қатынастар                         (8 сағ.)

10.2.2.1 тарихи оқиғаларды, процестер мен құбылыстарды түсіндіру үшін

«ұлтшылдық»,

«шовинизм»,

«нәсілдік кемсітушілік» терминдерін қолдану

10В.2.1. Этносаралық қатынастар: проблемалары және қарама- қайшылықтары (4 сағ.)

1-тақырыпша: Әлем тарихында орын алған нәсілдік кемсітушіліктің мысалдары

БЫМ Оқушыларға холокост туралы бейнебаян/суреттер көрсетіңіз.

(Б) Оқушыларға ұлтшылдық пен нацизмнің белгілерін сипаттайтын карточкалар жинағын ұсыныңыз. Оқушылар карточкадағы түсініктер бойынша ұлтшылдық пен нацизмнің,

«нәсілдік кемсітушілік», «шовинизм» арасындағы         айырмашылықтарды анықтауы қажет.

(Т)(ҚБ) Оқушылар адамзат тарихында ұлтшылдық пен нацизмнің, «нәсілдік кемсітушілік»,                  «шовинизмнің» айқындалуы орын алған мысалдарды келтіреді. Әрбір топ сыныптың алдында өз ақпараттық парағын таныстырады және терминдердің қаншалықты дұрыс мағынада қолданылғаны бойынша бағалауды

өтінеді.

Тарихи    концепт:                  ұқсастық                  пен айырмашылық

Мұғалім                    оқушыларды                 ұлтаралық қарама-қайшылықтардың айқындалуымен                    таныстырады.

«Ұлтшылдық», «нацизм», «нәсілдік кемсітушілік»,                    «шовинизм» түсініктерінің                  негізгі                  белгілері жазылған                    карточкалардың                     екі жинағын дайындау қажет. Оқушылар бұл ұғымдардың айырмашылықтары мен      ұқсастықтарын              анықтайды. Мұғалім             оқушылардың                       назарын шовинизм – бұл ұлтшылдықтың ең шеткі сатысы екенінен аударту тиіс. Н.Манделов        мен             М.Л.Кингтің қызметімен танысу үшін алдын ала екі оқушыға олар туралы хабарлама дайындау                  тапсырмасын                         беруге болады.

Мұғалім қазіргі кездегі нәсілдік кемсітушіліктің              айқындалудың түрлері жөнінде ақпаратты дайындау керек.

Интернет желісіне қосылу мүмкіндігі болмаған жағдайда тарихты зерделеу

Холокост құрбандарын еске алу күні https://www.youtube.com/ watch?v=6IULcIk3iH8

Холокост бейнебаяны https://www.youtube.com/ watch?v=1cUu695rYAc

ЕКІНШІ ТОП: НӘСІЛШІЛДІК, ҰЛТШЫЛДЫҚ, ШОВИНИЗМ, ФАШИЗМ, НАЦИОНАЛ- СОЦИАЛИЗМ, НАЦИЗМ

http://www.tinlib.ru/nauch naja_literatura_prochee/na cii_i_ideologii_pozicija_ru sskogo_socialista/p35.php

Мартин Лютер Кинг http://daraboz.elarna.com/ kitap_kk.php?id=4813&ok u=32144

Нельсон Мандела https://kk.wikipedia.org/wi

(Ж)(ҚБ) Оқушыларға Н.Мандело мен М.Лютердің қызметі жөнінде материал таратылады.

Оқушылар нәсілдік кемсітушіліктің пайда болу себептерін анықтайды және оларды жіктейді.

(Ж)      Оқушылар              Н.Мандело     мен М.Лютердің            қызметіндегі              нәсілдік кемсітушілікпен            күрестің            әдістерін салыстыру қажет. Олар ақпараттық парақтарды ортаға салып, екі ұқсастық пен екі айырмашылықты көрсетеді. (Т)(ҚБ) Сұрақ            төңірегінде                сұхбат құрыңыз: төмендегі тұжырымды қалай түсінесіздер?

«Біздің шынайы ұлтымыз – адам» Герберт Джордж Уэллс.

барысында            бұған                                     дейінгі қарастырылған оқиғалар туралы меңгерілген                                            өз                               білімдерін пайдалануға болады.

Мұғалім оқушылардың ой- пікірлерінің дұрыстығын қадағалау тиіс.

Ақпараттық парақтарды құрастыру барысында төмендегі критерилерді ұсыну (немесе оқушылармен бірлесіп құрастыру):

1. Күрестің мақсаты
2. Күрестің әдістері
3. Күрестің нәтижесі

(Ф) Формативті бағалау мүмкіндігі

• Мәтінен ақпаратты сұрыптап алу қабілеттілігіне баға беру;
• Нәсілдік               кемсітушілікпен күресудің тәсілдерін салыстыра білуіне баға беру;
• оценка качества применения ключевых понятий;

ki/

10.2.2.2

ұлтаралық қақтығыстарды ң пайда болуының себеп- салдарлық байланысын

2-тақырыпша: Қазіргі замандағы этносаралық               қатынастардың сипаты

БЫМ. Халықаралық қатынастардың гуманистік                   ұстанымдарын талқылаңыздар.                                                 Сіздің көзқарастарыңыз бойынша, берілген

Тарихи концепт: дәлел

Мұғалім этносаралық қақтығыстар туралы материал дайындайды және материалда қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді себеп пен салдардың болуын ескеруі тиіс. Ресурстармен, дереккөздермен қаматамысз етеді.

Этносаралық қақтығыстарды                                 реттеу жолдары http://mihailgavlovsky.blo gspot.com/2014/11/blog- post.html

Этносаралық

анықтау

10.2.2.3 тарихи оқиғаларды талдау негізінде қазіргі               кездегі ұлтаралық қатынастардың сипатын бағалау

ұстанымдардың қайсысы қазіргі таңда өзекті? Неліктен?

Халықаралық                                         қатынастардың ұстанымдары

1. Зорлық-зомбылықтан және мәжбүрлеуден бас тарту;
2. Адамның құқықтары мен бостандығының оның ұлттық құрамына қарамастан ең маңызды құндылық ретінде мойындалуы;
3. Қайшылықтарды бейбіт түрде реттеуге дайын болу, мәмілелі шешімдерге қол жеткізуде үшінші жақтың қатысуы;
4. Этникалық қауымдастықтардың арасында экономикалық және мәдени серіктестіктің дамуы.

(Т) Әрбір топ қазіргі таңдағы этносаралық қақтығыстың біреуін зерттейді.

1. Хорват-босниялық қақтығыс
2. Газа секторындағы қақтығыс
3. Карабах қақтығысы.
4. Нигериядағы ұлттық қақтығыстар.
5. Үнді – пәкістандық қақтығыс.
6. Югославиялық қақтығыс.
7. Солтүстік Ирландия қақтығысы. Топтар өз жұмыстарын ортаға салып, қорғайды..

Мұғалім оқушылармен бірге презентацияның                      критерилерін құрастырады. (Үлгіні келтіріңіз)

1)     Бес слайд

2)     Қысқа мерзімді себептер

3)     Ұзақ мерзімді себептер

1. Қақтығыстың салдары

5)     Өз ойын жетік түрде жеткізе білу, дәйектерді дәлелдеу қабілеттілігі

Мұғалім оқушылармен бірге қақтығыстардың өзгеруі мен салдарының                     критерилерін талқылайды (мысалдар келтіру)

1. Өзгерістер туралы ой қозғау (орасан зор, мол, кенет, әлсіз, сейсмикалық, әлді, тұрақсыз, қауырт, тегіс, жалықтыратын).
2. Өзгерістер туралы қалай сөз қозғау керек (дамытушы, тұрақты, жаңғыртушы, эволюциялық, шапшаң, әлсіз, жылдам, жүйелі, өзгертуші, үзілген).
3. Ұзақтық туралы қалай сөйлеу қажет (прогресс, бірқалыптылық, тұрақтылық, төзімділік, беті қайтпаған сәйкестендіру, үздіксіздік, ұзарту, аман қалу, байланыс)

қақтығыстардың түрлері. Этникалық қақтығыстардың алдын алу және реттеу әдістері http://tezister.net/index.ph p?newsid=220337&news_ page=2

Хорват-босниялық қақтығыс: http://dic.academic.ru/dic. nsf/ruwiki/1409926