ДҮНИЕЖҮЗІ ТАРИХЫ Оқу жоспары 8 (7) -сынып
«НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ» ДЕРБЕС БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМЫ
Тілдік мақсаттар туралы
Қазіргі заманға сай мектебінде пәннің мазмұнымен қоса, оқушыларды тілді үйренуге ынталандыратын ортаны құру керек. Әр пәннің өз тілдік стилі бар, оны нақты бір пәннің «академиялық тілі» деп атауға болады. Академиялық тіл – пәннің мазмұнын оқып үйрену, ойлау қабілетін және пәндік мазмұнның негізгі ұғымдарымен жұмыс істеуді жақсарту үшін қолданылатын негізгі құрал. Екінші немесе үшінші тілде оқитын оқушылардың көбісі академиялық тіл мен пән мазмұнын меңгеру үшін бүкіл оқу үдерісі барысында қолдау көрсетуді қажет етеді. Үштілді білім беру аясында академиялық тілді бірінші тілде дамыту да үнемі назар аударуды талап етеді, және осы орайда бірінші тіл арқылы оқытуға бөлінген шектеулі уақытты барынша тиімді және нәтижелі пайдалану керек.
Тілдік мақсаттар академиялық тілді үйрену үшін маңызды құрал болып табылады. Оқушылар үшін өздерінен не күтілетіндігін түсінуі тілдік
мақсаттардың анық құрылуына байланысты. Сондай-ақ, тілдік мақсаттар оқытушылар мен оқушыларға оқуға деген ынтаны қалыптастыруға, өлшеуге және қолдауға көмектеседі. Пән мазмұны мен академиялық тілді оқытуды үнемі қатар назарда ұстайтын пән мұғалімдері оқушыларға үлгі көрсетіп, пән мен тілді оқып үйренуге көмектеседі.
Академиялық тілді оқып үйренуді қолдау үшін мұғалімдерге оқу жоспарларына келесі оқу мақсаттарын жүйелі түрде енгізу ұсынылады:
- оқушылардың назарын академиялық тілге аудару (мәселен, пән бойынша оқу мақсаттарына қол жеткізу үшін қажет терминология немесе тұрақты тіркестері бар лексиканы қолдану);
- пән мазмұнының ұғымдарымен жұмыс істеуге қажетті жұмыс тілін қолдану (мысалы, топтық жұмысқа қажетті тұрақты тіркестер, сұрақты дұрыс қоя білу, жағдайды талдау және пікірталас жүргізу үшін қажетті сөздер мен сөз тіркестері);
- алдын ала оқыту, оның ішінде ең бастысы, пәнді оқуда дұрыс қолдана білу үшін қажетті терминология мен тіркестер жиынтығын қамтитын лексиканы орынды контексте алдын ала қолдану;
- оқушылардың тілдік төрт дағдының барлығын түрлі әрекеттерде (мысалы, оқылым-тыңдалым, оқылым-жазылым, оқылым-айтылым, тыңдалым- жазылым және т.б.) түрлі мақсаттарға қол жеткізу үшін қолдану;
- оқушыларды пікірталас диалогтарға қатыстыру (мәселен, оқушылардан қысқа жауаптарды қабылдамау, білімді ғана көрсететін сұрақтарды қоймау; оқушыларды өз білімін нәтижелі талқылау үшін пайдалануға ынталандыру, сондай-ақ оқушылар диалогқа қатыса алуы үшін қажет лексикалық қормен қамтамасыз ету);
- тілге тән оқу дағдыларын дамыту (мәселен, таңдамалы түрде тыңдау, түсіндіру, металингвистикалық және метакогнитивтік танымды дамыту, басқа сөзбен айту, сөздікпен жұмыс дағдылары);
- тіл туралы сын тұрғысынан ойлауды дамыту (мәселен, тілдерді салыстыру, оқушылардың тілді барынша нақты пайдалануға ынталандыру, тілді оқудағы
ілгерімді бағалау);
- сабақ басында тілдік мақсатты белгілеу, сабақтың соңында осы мақсат бойынша қол жеткізген жетістіктерді талқылау.
Тілдік мақсат үлгісі оқу жоспарының әр бөлімінде көрсетілген. Тілдік мақсат үлгісі сонымен бірге академиялық тілдің құрамдас бөліктерін қамтиды, оны пайдалану мен есте сақтауға оқушылардың назарын аудару маңызды. Бұл құрамдас бөліктер келесі тақырыпшалармен көрсетілген:
(1) пәнге арналған арнайы лексика және терминология,
- диалог/жазылым үшін қажетті сөз тіркестері. Егер тіл оқушылар үшін түсінікті әрі анық болса, бұл олардың пәндік мақсаттары мен тілді оқудағы мақсаттарға қол жеткізуіне көмектеседі.
Тілдік мақсаттарды анықтау үшін келесі етістіктерді пайдалануға болады: саралау, санаттарға бөлу, таңдау, жіктеу, салыстыру, байланыстыру, қарсы қою, көшіру, құрастыру, сынау, анықтау, суреттеу, әзірлеу, бағалау, түсіндіру, мысал келтіру, жорамалдау, анықтау, негіздеу, келіссөздер жүргізу, болжау, өндіру, балама шешімдер ұсыну, себептерді түсіндіру, пысықтау, қайта ұйымдастыру, басқа сөзбен айту, мазмұндау, қайта қарап шығу, көшіріп алу, рөлдік-сюжеттік ойындар ойнау, қорыту, синтездеу және жазу, түрлі мақсаттар үшін пайдалану, өз сөзімен анықтама жазу, безендіру.
Тілдік мақсаттардың кейбіреуін пән мазмұнын оқу мақсаты деп те есептеуге болатынына қарамастан, мазмұн мен тілдің бөлінуі оқушылардың мазмұнға да, тілге де баса назар аударуына көмектеседі. Бұл, сондай-ақ, жауаптар мен шешімдер іздеу үшін қолданылатын үдерістермен салыстырғанда, жауаптарға/шешімдерге аударылатын назарды тепе-теңдікке келтіруге көмектеседі. Атап айтқанда, осындай үдерістерге баса назар аудару тілдің нақты қолданылуы мен ойлау әрекетінің жақсаруына көмектеседі.
Тілдік емес пәндер сабақтарында оқыту мақсаттарының көбісі мазмұнға бағытталатын болады, бірақ кем дегенде біреуі тілдің дамуына баса назар аудару керек.
Дүниежүзі таризхы Негізгі мектеп 7 сынып | |||
1-бөлім. Жаңа заманның басталуы | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Өткен бөлімдерді, әсіресе 7 сыныптағы 9-тарауында экономика және сауда тақырыптарын, сонымен қатар, Қазақстан тарихы бағдарламасындағы Ұлы Жібек жолына арналған тақырыпты еске түсіру қажет. | |||
Контекст | |||
Берілген бөлім оқушылардың экономика және сауда бойынша ұғымдарды, сонымен қатар, кейінгі бөлімдерде жиі кездесетін пәндік лексиканы қалыптастыруына көмектесіп, әлемде, соның ішінде Ұлыбританияда өнеркәсіптік төңкеріс пен капитализмнің қалай дамығандығын көрсетеді. | |||
Осы бөлімдегі «Дүниежүзі тарихы» пәнінің тілдік мақсаттары | |||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер |
Оқушылар жасай алады:
- Англиядағы өнеркәсіптік төңкерістің рөлін және оның әлем шаруашылық жүйесіне әсерін түсінеді | Оқушылар жасай алады: - өнеркәсіптік революция кезіндегі басты өнертабыстар бойынша зерттеу жұмыстарын жұпта жүргізе алады, сынып алдында ауызша есеп жасай алады. (оқылым, жазылым, тыңдалым және айтылым дағдылары) | өнеркәсіптік революция буржуазиялық революция фабрикалық жүйе шойын паровоз тоқыма фабрикасы жіп иіретін фабрика жіп иіретін машина тоқыма білдегі механикалық ұршығы бу қозғалтқышы пароход темір жолдар домна пеш табыс капитал | Сурет ... бейнелейді Осыдан келесі қорытынды жасай аламын… Менің ойымша, ең маңызды жаңалық/өнертабыс/жетістік келесі…, себебі… Жақсаруына/нашарлануына әсер етті… |
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту мен оқуға жататын тілді оқыту мақсаттары бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Берілген тарауда оқушылар феодалдық қоғамдық құрылыстан капиталистік қоғамдық құрылысқа өту үдерісін, Ағылшын буржуазиялық революциясы, сондай-ақ Ұлыбританияның өнеркәсіптік революциясы бастау алған британдық тарихи нысан болып табылатын | |||
Айронбридж көпірімен арқылы өнеркәсіптік төңкерісті оқып, меңгереді. Оқушылар өнеркәсіптік революция мемлекетті қалай өзгерткенін және ол әлемге қандай ықпал еткенін зерттейді. |
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.4.2.3 дүниежүзі тарихының жаңа кезеңін сипаттау үшін «жаңа заман» ұғымын қолдану 7.3.2.1 Батыс Еуропадағы буржуазиялық революциялардың себептерін сипаттау 7.1.1.1 «капитал», «буржуазия», «жұмысшы табы» (пролетариат) ұғымдарын қоғамның әлеуметтік құрылымын түсіндіру үшін қолдану 7.1.2.1 экономикалық және саяси жүйенің | Курсқа кіріспе. XVII ғасырдың ортасындағы Ағылшын буржуазиялық революциясы қандай маңызға ие болды? Оқушылардан мектептегі тарихи білімнің негізгі мақсаты не болып табылатындығын сұраңыз. (Қазіргі уақытта ең маңыздысы - бұрында болған барлық оқиғаларды білу емес, тарихи ойлау дағдыларын игеру.) Сонымен қатар, алдағы уақытта «тарихи концепт» ұғымын түсінудің маңыздылығын оқушылардың есіне салып өтіңіз. 7 сыныптағы дүниежүзі тарихы барысында қандай тарихи концептілермен жұмыс жасағанын сұраңыз. (өзгеріс пен сабақтастық, себеп және салдар, маңыздылық, дәлел, интерпретация, ұқсастық пен айырмашылық). Содан кейін оқушылардан «Дүниежүзі тарихын кезеңдеу» сызбасын мұқият қарап шығыды сұраңыз: Ежелгі әлем - Б.з.д 2,5 млн. жыл. – V ғ. (476 ж.) Орта ғасыр - V – XVII ғғ. ортасы | Тарихи концепт: маңыздылық Оқушылардың болжамдарын тыңдап, басталып жатырған оқу жылында оқушылар тарихи ойлау дағдыларын дамытуды жалғастыратынын айтыңыз. Ол төменде берілген дағдыларды қамтиды: - жаңа заманның тарихи оқиғаларын түсіндіру және талдау;
Оқушылардың жауаптарын дұрыстамаңыз және толықтырмаңыз, тек осы курсты оқу барысында өздерінің бүгінгі жауаптарын 6 | Кіріспеге арналған ресурстар Ағылшын революциясы бойынша маркстік интерпретацияның шағын түсіндірмесін төменгі сілтемеден қараңыз: http://en.wikipedia.org/wiki/English Веб Эссе: ‘Клич, призывающий к мятежу’ Ағылшын революциясы шын мәнінде болды ма және мұны дәлелдеу қаншалықты қиын: http://keith- perspective.blogspot.co.uk/2011/07/ english-bourgeois-revolution- and.html Француз және ағылшын революциялары жөнінде Гизоттың ғылыми жұмыстары туралы Маркс пен Энгельс сынының транскрипттері http://www.marxists.org/archive/ma rx/works/1850/02/english- revolution.htm Ағылшын буржуазиялық революцияның негізгі қағидаттарын көрсететін уақыт сызығының үлгісі |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
өзгеруіне буржуазияның ықпалын анықтау | Жаңа заман - XVII ғ.ортасы – XX ғ. Басы (1640 – 1914 жж.) Қазіргі заман - XX - XXI ( 1914 жылдан қазіргі уақыт) Келесі сұрақтарға жауап беруді сұраңыз: - Осыған дейін әлем тарихының қандай кезеңдерін оқыдыңыздар? - Әлем тарихының қай кезеңі «жаңа заман» деп аталады? - Сізрдің ойыңызша, осы тарихи кезеңде осылай аталуына әсер еткен не болды? Оқушылар жаңа заман тарихы курсының мазмұны туралы өз болжамдарын ұсынады. (БЫМ) Оқушыларға XVII ғ. Ұлыбританияны және І Карлдың өлім жазасын сипаттайтын суретті көрсету. Оқушыларға суретте не бейнеленгені туралы сұрақтар беріледі. (Т) (ф) Оқушыларға Ағылшын буржуазиялық революцияның себептерін анықтау үшін мәтіндер таратылады:
Оқушылар революцияның себептерін анықтап, қысқаша түрде жеке қағаздарға жазып, мұғалім алдын-ала дайындаған кестені тақтаға іліп, сол кестенің бос | сыныпта тарих сабағында оқитын білімдерімен сәйкестендіретінін айтыңыз. Келесі қызықты мәліметтерді айтыңыз: Жаңа заман адамзатқа сыйлады: - ұлы саяхатшыларды, суретшілерді, сәулетшілерді, жазушыларды; - тахникалық өнертабыстар: пароход пен паровоз, телеграф пен фотография, электр жарығы, автомобиль және метро, радио мен телефон; - жаңа заман тарихы 300 жылға созылды Эрик Хобсбаум XVII және XVIII ғасырларды кейбір Еуропа елдерінде дағдарыс кезең деп сипаттады. Англияда діни күрестен кейін XVII ғасырдың азамат соғыстары орын алды, олар аграрлы, өнеркәсіптік революциялармен жалғасты. Францияда, содан кейін Солтүстік Америкада революциялық көзқарастар кең етек алды. Тарихшылар классикалық марксисттерді, сонымен қатар XVII ғасыр ортасындағы Англиядағы кейбір социалистерді феодализм мен | http://www.timetoast.com/timelines/ english-revolution--3 Барлық мерзімге арналған уақыт сызығының үлгісі: http://www.bbc.co.uk/history/british /timeline/civilwars_timeline_noflash Ақпараттық карточкалар дайындауға көмектесетін әлеуетті дереккөздер: http://www.bbc.co.uk/history/british /civil_war_revolution/overview_civi l_war_revolution_01.shtml Ағылшын король мен сол кездегі парламент арасындағы негізгі келіспеушіліктер келтірілген презентация: http://www.zavuch.info/uploads/met hodlib/2011/10/1/THE%20BOURG EOIS%20(%20PURITAN)%20REV OLUTION.ppt Кристофер Хиллдің көзқарасын көрсететін «Ағылшын революциясы» атты мәтін: http://pubs.socialistreviewindex.org. uk/isj99/manning.htm Буржуазиялық революцияның басталуына әсер еткен жағдайлар туралы ресурс http://en.internationalism.org/wr/20 09/323/eng-rev1 Лоуренс Стоунның онлайн- |
Оқу мақсаттары
Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері
орнына себептерді орналастыруы тиіс. Жалпысыныптық талқылау өткізіледі, себептерді маңыздылығына қарай орналастырып, жауапты дәлелдеуді сұраңыз.
(Ж) Келесі алгоритмді пайдалана отырып, негізгі терминдерді талдау бойынша жұмыс жүргізу (буржуазия, капитал, пролетариат):
Термин Қысқаша анықтама
Антоним Антоним
2
ассоциация
Жаңа термин қолданылатын 1 сөйлем құрастыру
(М) Революция және буржуазиялық революция ұғымдарын түсіндіріп, дәптерге ұғымдарды жазуды сұраңыз.
Жаңа терминдермен «Синквейн» (бес жолы бар өлең) жазуды ұсыныңыз.
(К) Оқушыларды өткен тақырып бойынша тез арада сұрап шығу мақсатында, оқушыларға келесі ұғымдар мен анықтамаларды сәйкестендіруді тапсырыңыз: шаруа, пролетариат; буржуазия, капитализм. Оқушыларға олар феодализмнен капитализмге өту үдерісін, феодалдық қоғамның әлеуметтік таптарының капиталистік таптарға айналуын қарастыратынын
Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер
капитализмді байланыстыратын консюмеризмдегі күш ретінде санаған (Оқыту ресурстарын қараңыз). Билік пен қоғам алдындағы беделге ұмтылу осы тұрғыдан «буржуазиялық революция» ретінде анықталады.
Англияда билік үшін күрес бүкіл елдің аумағын қамтыған екі азамат соғысына алып келді (1642–1649 жж.). Ол республика кезеңінде (1649- 1660 жж.) шарықтау шегіне жетті.
Протестанттық шіркеу ұйымдастырған мемлекеттік төңкерістен кейін монархия қалпына келтірілді. Монарх-католик Карл I-ді оның протестанттықты ұстанатын қызы Мария II және оның даниялық жұбайы - протестант Вильгельм III Оранский тақтан кетірді. Оның билігі конституциялық монархияға көшуді білдірді. Бұл іоқиға тарихта «Даңқты революция» деп аталады.
Конституциялық монархияның орнауы салыстырмалы тұрақтылық кезеңіне алып келді және аграрлық шаруашылықтан өнеркәсіпке, яғни индустриализацияға өтудің бастамасы болды.
Уақыт сызығына оқиғаларды орналастыру барысында оқушыларда негізгі оқиғаларды таңдау үдерісі
Оқыту ресурстары
мақаласы
«XVII ғасырдағы Англиядағы буржуазиялық революция»: http://past.oxfordjournals.org/conte nt/109/1/44.extract
(Ескертпе: мақаланың толық нұсқасымен танысу үшін журналға жазылу керек) Нэйл Дэвидсонның кітабы:
«Буржуазиялық революциялар қаншалықты революциялық болды?».
Марк Малхоландтың, сондай-ақ
«буржуазиялық революцияға» қатысты социалистік-марксистік көзқарасын қысқаша сынға алған кітабына шолу http://www.history.ac.uk/reviews/re view/1420
Притам Четтерженің онлайн блогі http://pritam- chatterjee.blogspot.co.uk/2011/09/e nglish-revolution-of-17th- century.html
«Ағылшын буржуазиялық революциясы» тақырыбындағы видео https://www.youtube.com/watch?v= CO3dcQKtWvc
«Оливер Кромвель» тақырыбындағы видео https://www.youtube.com/watch?v=
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
түсіндіріңіз. Карл Маркстің ойынша буржуазиялық революция жаңадан қалыптасып келе жатқан қоғам мен ескі қалыптасқан жоғарғы тап, яғни мұнда бастапқыда пролетариат буржуазияны қолдап келген, арасындағы таптық күрес екендігін түсіндіріңіз. Бұл кезеңнің маңыздылығы бойыша әртүрлі пікірлер бар екенін түсіндіріңіз. Сондықтан оқушылар оқиғалармен танысып, олардың тарихи маңыздылығын қарастырады. (Т)(ф) Оқушыларға видео көрсетіледі, Ағылшын буржуазиялық революцияның негізгі оқиғаларын графикке жазу ұсынылады. Ақпаратты таңдап, уақыт сызығына орналастыруды сұраңыз, неліктен осы тұлғалар мен оқиғаларды таңдағандарын түсіндірулерін сұраңыз. Оқушыларға Оливер Кромвель туралы видео көруді ұсыныңыз, буржуазияның революциядағы рөлін, қоғамдық қатынастарды, қалыптасқан басқару формасының ерекшеліктерін анықтауда мұғалімнің алдын-ала даярлаған сұрақтарына жауап беруді тапсырыңыз. (С) Ұсынылған тарихи маңыздылық концепциясын сыныппен талдаңыз. Бұл термин нені білдіреді? Оқиғаның немесе үрдістің тарих тұрғысынан маңызды екендігін қалай дәлелдеуге болады? «5 саусақ» стратегиясын қолданыңыз: | және уақыт сызығында олардың нешеуін орналастыру керектігі бойынша көмек қажет болуы мүмкін. Уақыт сызығының бастапқы және соңғы даталарын анықтағаныңызға және де оның үлгісін даярлағаныңызға көз жеткізіңіз. Кейбір оқушылар сол кезеңнің оқиғалары мен философиясын терең талдай алады.Ондай оқушыларға Чаттерждің мақаласын қолдана отырып, қосымша тапсырма беруге болады (оқыту ресурстарын қараңыз). Оқушыларға зерттеу тапсырмасын беріңіз.Оливер Кромвель, Джон Лилберн, Джерард Уинслидің пікірі бойынша қоғам қалайша ұйымдастырылуы керек, яғни бұл адамдар сол заманның таптық мүдделерін қалай көрсетті және Ағылшын буржуазиялық революциясы оқиғаларының және одан кейінгі оқиғалардың қалыптасуына қалай әсер етті. Тарихи маңыздылықты түсіндіруге арналған қорытынды тапсырма | UNBNPtsQIDc |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
- Неліктен бұл оқиға (Ағылшын буржуазиялық революция) маңызды? - Оның төмендегідей болғандығын растайтын дәлелдер келтіріңіз:
| салыстырмалы түрде аз уақыт алу керек. Осы концепция алғашқы темір көпір Айронбридж туралы мәлімет алу кезеңінде әрі қарай дамиды. «Мұғалімге ескертпелер» бөлімінде маңыздылық концепт бойынша критерийлер берілген. | ||
| Өнеркәсіп төңкерісі әлемді қалай өзгертті? (БЫМ) Неліктен Ұлыбританиядағы Айронбридж Дүниежүзі мұрасының нысаны болып табылады? (С) Оқушылардың назарына Айронбридждің соңғы уақытта түсірілген суреттер ұсынылады. Мұғалім Айронбридждің орналасқан жері туралы ақпарат бермеуі тиіс. Оқушылардың осы нысаннан алған әсерлері бойынша жалпысыныптық талқылау жүргізіңіз. Оқушылардан фотодан өткен уақытты бейнелейтін белгілі бір ерекшеліктерді көруді сұраңыз. XIX ғасырдың басында Колбрукдейлді (Айронбридждің орналасқан жері) бейнелейтін суретті көрсетіңіз. (жоғарыда көрсетілген суреттердің ішінен дәл сол жерді бейнелейтін суретті көрсетпеңіз). Жоғарыдағыдай, | Тарихи концепт: өзгеріс пен сабақтастық | Айронбридждің қазіргі кездегі суреттерінің галереясы: http://www.ironbridgegorgewhs.co. uk/image-gallery.html Айронбридждің толық тарихы мен мағынасы: http://www.english- heritage.org.uk/daysout/properties/ir on-bridge/history-and-research/ http://www.bbc.co.uk/shropshire/co ntent/articles/2005/04/08/history_iro nbridge_mystery_feature.shtml XVIII ғасырда Лютербург салған Колбрукдейл суреті: http://i.telegraph.co.uk/multimedia/a rchive/01237/coalbrookdale_123709 5c.jpg Түнгі Колбрукдейл, Лютербург, 1801 ж.: |
Айронбридж Шропшир графтығындағы мекен болып табылады. Ол 1779 жылы салынған әлемдегі ең бірінші шойын көпірінің құрметіне аталды. Оқушылардың Айронбридж туралы пікірлерін тыңдаудың мақсаты - өткен өнеркәсіптік төңкеріс кезеңінде әсер еткені туралы салыстыру болып табылады. «Фабрика» термині тауарларды жаппай өндіруге арналған өндірістік ғимараттар туралы айтылғанда қолданылады. (Қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері мына жағдайларда болады:
мағыздылығы бойынша ойдың |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
держава ретінде қалыптасуындағы өнеркәсіп төңкерісінің рөлін сипаттау 7.4.2.2 қоғамның индустрияға дейінгі және индустриялық даму кезеңдерінің арасындағы айырмашылығын аңықтау | оқушылардың әсерлері мен ойлары тыңдалып, жалпысыныптық талқылау ұйымдастырыңыз: жалынды, қиратылған, қараңғы, өнеркәсіптік т.б Бір орынды бейнелейтін ескі суреттер мен қазіргі уақытта түсірілген суреттер бұрын-сонды британдық өнеркәсіптік революцияның басты нысаны болғандығын айтыңыз. Оқушыларға шойын көпірдің суретін көрсетіңіз. Көпір 1779 жылы кәсіпкер Абрахам Дербидің бастамасымен салынғанын түсіндіріңіз. Оның отбасы отын ретінде көмірді пайдалана отырып, жаппай шойынан жасалған бұйымдарды жасаумен айналысқан. Сонымен қатар, 1986 жылы БҰҰ Айронбриджді ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұрасы деп жариялады. (Т) Оқушыларға ресурстар бағанында көрсетілген карточкалар жиынтығын таратып беріңіз. Онда көпірдің толық сипаттамасы мен тарихы бар. Оқушыларға топта карточкаларды оқып, әрбір карточкалар тобына арналған критерийлерді және тақырыпшаларды анықтай отырып, оларды іріктеуді тапсырыңыз. (С) Оқушыларды басқа топтардың тақырыпшаларына комментарийлер беруді сұраңыз. Ресурстар бағанынан тарихи маңыздылықты анықтауға | тереңдігін және оның өнеркәсіптік өткен шағын айқындайтын деңгейді анықтау.
Пікірталас барысында мұғалім әр топқа жақындап, олардың талқылауын тыңдап, сондай-ақ топтарға немесе жеке оқушыларға қолдау көрсетуі керек. Тарихи маңыздылықты бағалайтын критерийлер: Ерекше маңызды – сол уақытта адамдар өз ойын еркін білдіре алды ма әлде оқиға орын алған соң ғана ойларын айтады ма? Есте сақтау – адамдарға бұл оқиғаны белгілі бір уақыт кезеңінде еске түсіру қаншалықты маңызды болды? Резонанс – күнделікті және заманауи | ia/commons/thumb/4/42/Philipp_Ja kob_Loutherbourg_d._J._002.jpg/80 0px- Philipp_Jakob_Loutherbourg_d._J._ 002.jpg Дерби Абрахам (шамамен 1678 – 1717 жж.) http://yiyi.ru/biografii/685-derbi- abraxam-ok-1678-1717.html 1797 ж. Тернер салған түнгі Колбрукдейл суреті: http://judaica- art.com/images/uploads/Turner/A- Lime-Kiln-at-Coalbrookdale-1797- border.jpg Өнеркәсіптік революцияның қайнар көзі http://www.abitant.com/posts/kolyb el-promyshlennoy-revolyutsii Тарихи маңыздылығын бағалауға арналған кеспе қағаздардағы тұжұрымдамалар: «Шойын көпірі 1779 жылы салынған әлемдегі алғашқы шойын көпірі». «Бүгін Айронбриджді «өнеркәсіптік революцияның бесігі» деп атайды (фабрикаларды құру және елдерде тауарларды жаппай өндіру үдерісін сипаттайтын термин)» |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
арналған критерийлерін ұсыныңыз. Топтарға кеспе қағаздарды тақырыпшалардың астына орналастыруды тапсырыңыз (бұны үлкен қағаз парағына тақырыпшаларды қою арқылы жасауға болады). (Т) Топтар таңдаған қандай да бір тұжырым бірден артық тақырыпшаға сәйкес келсе, оны белгілеп алу қажет немесе тақырыпшаларға сай емес тұжырымдарды бөлек қою керек. Оқушылардан кеспе қағаздарды қалай және неліктен солай орналастырғандығы бойынша түсіндіруді сұраңыз. Топтарға Айронбриджді Дүниежүзілік мұра екендігін дәлелдейтін тұжырымдардың ішінен ең маңызды дәлелді таңдауын тапсырыңыз. Оқушыларды «өнеркәсіптік революция» терминімен таныстырыңыз және Ұлыбритания отбасылар тауарларды үйде өндіретін «майдагерлік жүйеден», «фабрикалық жүйеге» өткен алғашқы ел екенін түсіндіріңіз. (С) Майдагерлік және фабрикалық жүйелердің мысалы ретінде екі суретті көрсетіңіз. Олардың бірі тоқыма үйінің интерьерін, ал екіншісі - тоқыма фабрикасының өндірістік желісін бейнелеуі керек. Жұптаса отырып, | оқиғаларды тақылауда адамдар осы оқиғаға негізделе ме? Қорытынды өзгеріс – осы оқиға келесі болған оқиғаларға өзгеріс әкелді ме? Ашылуы – осы оқиға сол уақыттағы өмірді түсінуге көмектесе ме? Тақырыптың тарихи концептісі (фокусы): өзгеріс пен сабақтастық. Берілген тапсырма кейбір ресурстардың сілтемелеріне негізделеді. Оларда өнеркәсіптік төңкеріс және осы үдерісті сипаттайтын терминдер мен үдерістер көрсетіледі. | «Құрылысшылар шойын көпірі олардың шойынды бірегей қолдануына арналған тұрақты ескерткіші болып қалуын қалады» «Шойын көпірі 150 жыл бойына көлік жолы ретінде қолданылды» «Шойын көпірінің құрылысшылары шойынды әртүрлі мақсаттарда қолдануға болатынын көрсету үшін көпірдің атағын шығуын қалады. Олар осы көпірдің суреттерін салу үшін суретшілерге ақша төледі. Бұл суреттер жұртшылыққа сатылды». «Көпір салынғанға дейін өзеннің арғы бетіне тауарларды тасымалдау өте қиын болды, өйткені оның алдында ешқандай көпір болмаған. Құрылыс аяқталғаннан кейін тауар айналымы артты» «Құрылыс кезінде пайда болған шойын көпірінің суреті бірнеше рет сатылды». «Шойын көпірінің құрылысына бар болғаны үш ай уақыт кетті». «Шойын көпір салынғаннан кейін, шойын көпірлердің, аквудектердің және ғимараттардың құрылысы барысында кеңінен қолдынала |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
суреттер арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтауды және ұжымдық талқылауға түсініктеме берулерін тапсырыңыз. Фабрика иелері өнімді және табысты арттыру мақсатында, жаңа өнертабыстарды қаржыландыруға қызығушылық білдіргенін түсіндіріңіз. (С) Оқушыларға Абрахам Дербидің шойын өндіруде қолданған домна пешінің анимациясы көрсетіледі. Машинаның жұмыс жасау принципін түсіндіріңіз. Осы құрылғыда қолданылған энергия, жұмыс тәртібі және мүмкін болатын қауіп-қатерлер бойынша оқушылардың түсіндірме беруін сұраңыз. Оқушыларға жұптаса отырып, өнеркәсіп революциясы кезінде болған маңызды жаңалықтарға зерттеу жүргізуін және жұмыс нәтижелері бойынша сынып алдында есеп беруін тапсырыңыз. (анимацияларды оқыту ресурстары бағанынан көруге болады). (Т) Оқушылардан жұптаса отырып, өнеркәсіптік революцияның Ұлыбритания мен басқа елдерге алып келген салдарды талқылауды сұраңыз. (К) Оқушыларға көрсетіңіз:
| Қорытынды бөлімінде оқушылардан комментарий беруді сұраңыз:
Фабрикалар мен тоқыма үйлерін салыстыруда, басты ерекшеліктің бірі – екінші суретте техниканың болуы болып табылады. Осы тақырыпты зерттегенде нақты мысалдарға сілтеме жасаудың қажеті жоқ, әлемдегі өнеркәсіптік революцияның жалпы үдерістері мен үрдістерін көрсету жеткілікті. Алғашқы талқылау барысында оқушылардың жауаптарына қолдау көрсете отырып, олардың түсінгендерін бағалауға дайын болыңыз. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері:
| бастады». «1802 жылы «Колбрукдейл» компаниясы (шойын көпірін салған компания) әлемдегі алғаш шойыннан жасалған паровозды құрастырды». «XIX ғасырда шойыннан жасалатын қарапайым тауарлар түрлерін өндіру кеңейтілді, мысалы, қолшатыр, қырғыштар, ыдыс түрлерін және үстелдерді өндіру». «Шойын көпірін салғаннан кейін британдық тауарлары бүкіл әлем бойынша экспортталды (кейбір шойын қазандар әлі күнге дейін Африкада қолданылады)» «1786 жылы Томас Джефферсон (кейін АҚШ президенті болды) шойын көпірі салынған гравюраны сатып алды» «XX ғасырдың ортасында Колбрукдейлдің көптеген фабрикалары жабылды». «1980 жылдардан бастап Колбрукдейлдің көптеген ескі объектілері өндірістік революция мен туристерді тартатын мұражайға айналды». «XVIII ғасырда Колбрукдейл фабрикалар салынған Ұлыбританияның жалғыз қаласы |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
суреттерді,
Оқушыларға ақпаратпен танысуға уақыт беріңіз, содан кейін алынған қорытындылар негізінде өнеркәсіптік революцияның Англия мен әлемнің басқа елдеріне тигізген оң және теріс әсері туралы сыныптық пікірталас өткізіңіз. (Т) Оқушылардан өнеркәсіптік революция кезінде және соның нәтижесінде туындаған проблемалар туралы сұраңыз. Әр жұпқа проблеманың сипаттамасы берілген кеспе қағаздарын таратыңыз. Оқушылар сипатталған проблемаларды шешу жолдарын табу керек. Проблемаларды шешу бойынша олардың ұсыныстарын тыңдаңыз және ұжымдық талқылау жүргізіңіз. (Ж) Англиядағы өнеркәсіптік төңкеріс дәуірінің (1750-1900 жж. аралығы) кейбір белгілі тұлғалары туындаған проблемалар бойынша ұсынған шешу жолдарының қысқаша мәтіні берілген кеспе қағаздарды жеке оқушыларға беріңіз. Оқушылар өздері және атақты өндірісшілер ұсынған проблемаларды шешу жолдарын салыстыру қажет. Оқушылар осы немесе өзге шешімдердің дұрыстығын дәлелдейді. (Ұ) Алдыңғы диаграммаға оралыңыз | сілтеме жасау арқылы өз тұжырымдарын дәлелдей алу деңгейі
Әрбір мәселенің шешілуіне балама ретінде, оқушылар сол жағдайды арнайы декорацияларды қолданып сахналаса болады, дайындық үшін алдын ала мүмкіндік беру керек. | болған жоқ». «1986 жылы Біріккен ұлттар ұйымы Айронбридж пен Колбрукдейлді Әлемдік мұра объектілері ретінде таңдады» Отарлау және Ұлыбританиядағы өндірістік революция, 1 бөлімі\ http://tourism- london.ru/spavochnik-po- velikobritanii/ekonomicheskoe- stanovlenie-britanskoi-imperii/2402- kolonializm-i-promyshlennaya- revolyuciya-v-velikobritanii-chast- 1.html Өндірістік революциялардың алғышарттары http://xn--- ctbta3amdcj0kh.xn-- p1ai/istorija-novogo-vremeni/173- predposylki-promyshlennoj- revoljucii.html Англиядағы өндірістік революция http://www.breedscat.ru/page/promy shlennaya-revolyuciya-v-anglii Иіретін машиналары бар тоқыма фабрикасын бейнелейтін гравюра: http://www.library.hbs.edu/hc/wes/i mages/hc_engravings_textiles3_big. jpg Домна пешінің анимациясы: http://www.bbc.co.uk/history/british | |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
және қандай да бір толықтырулар немесе жаңа ұсыныстар талап етілетінін талқылаңыз. | Күйентелі қозғалтқышының (водяное колесо) анимациясы: http://www.bbc.co.uk/history/british /victorians/launch_ani_beam_engine Иіретін фабрикасының анимациясы: http://www.bbc.co.uk/history/british /victorians/launch_ani_spinning_mil l.shtml Жүкарбаның (лебедканың) анимациясы: http://www.bbc.co.uk/history/british /victorians/launch_ani_winding_gea r.shtml Лондондағы Ғылым мұражайының Энергия залынан бу өнертабыстарының сипаттауы және анимациялары: http://www.sciencemuseum.org.uk/e ducators/whats_on_for_your_group/ galleries/energy_hall.aspx 1750-1900 жж. Ұлыбританияны сипаттайтын блок-жүйелері: http://www.thinkinghistory.co.uk/A ctivityBase/downloads/WhoHasAns werIndRevChart.pdf Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революция кезеңіндегі атақты тұлғалар http://www.thinkinghistory.co.uk/A |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
werIndRevCharCards.doc 1750-1900 жылдардағы Ұлыбританиядағы өзгерістерді көрсететін кестесі: http://www.schoolhistory.co.uk/year 9links/industrial/population.pdf Лондон 2012 Олимпиада ойындарының ашылу салтанаты (бейнеролик 8 минуттан 33 минутқа дейін созылады): http://www.youtube.com/watch?v=4 As0e4de-rI 2012 жылы Лондонда олимпиадалық алаудың жағылуы http://www.gazeta.ru/sport/2012/07/ 28/a_4699537.shtml |
Дүниежүзі таризхы Негізгі мектеп 7 сынып | |||
2-бөлім. XVIII ғасырдағы Үндістан және Ұлыбритания | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Бұл бөлім оқушылардың 6 сыныпта өткен Ұлы Моғолдар империясындағы өнер мен теңіз саяхаттар бөлімі бойынша алған білімдерін бекітеді. Сонымен қатар бұл тарау 7 сынып курсының тарауларында алған оқушылардың білімін дамытуға негізделеді: орта ғасырдағы феодалдық экономика және орта ғасырдағы халықаралық сауданың дамуы. | |||
Контекст | |||
Бұл тарау оқушыларға жаңа замандағы еуропалық отаршылдықтың артып келе жатқан рөлін және еуропалық отарлау экспансиясының шығыстың дәстүрлі қоғамына тигізген әсерін бағалауға көмектеседі. | |||
Осы бөлімінде дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсаттардың үлгісі берілген. | |||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер |
Оқушылар жасай алады: - еуропалық отарлау экспансиясының шығыстың дәстүрлі қоғамына әсерін бағалай алады | Оқушылар жасай алады:
| Тадж-Махал моғол император Джахангир Шах-Джахан хинди мұсылмандар Үндістандағы британдық сауда компаниясы тоқыма куәлік | Менің ойымша, Үндістанда өнеркәсіптің келесі түрлері болды… Мен солай ойлаймын, себебі… Бұл тарихи артефакт ... көрсетеді |
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Бұл бөлімде Ұлы моғолдар империясы кезінде үнділік қолөнершілердің қолөнер бұйымдарын жасау және құрылыс өнерінің даму деңгейі және ағылшындықтардың саудагерлерден Үндістанды жаулап алушыларға айналу үдерісінің дәлелдері қарастырылады. Сонымен қатар, оқушылар ағылшындықтардың Қытаймен сауда қатынасын орнату бойынша алғашқы әрекеттерінің сәтсіздігімен танысады. | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретациялау үшін өнер туындыларын пайдалану 7.1.1.3 еуропалық державалардың отаршылдық экспансиясы кезеңіндегі Азия мемлекеттерінің әлеуметтік құрылымындағы ерекшеліктерді айқындау (Үндістан, Жапония) 7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау 7.4.1.4 «экспорт», «импорт», | Ағылшындар саудагерлерден Үндістан билеушілеріне қалай айналды? (БЫМ) Зерттеу сұрағымен жұмыс: «Үнді моғолдарының аумағында не өндірілгенін қалай білуге болады?» | Тарихи концепт: өзгеріс пен сабақтастық | 3600 Тадж-Махалға шолу: http://www.panoramas.dk/ful lscreen/fullscreen23.html Тадж-Махал бойынша виртуалды тур: http://microsite.smithsonian mag.com/content/Taj-Mahal- Panorama/taj-mahal-1.html Тадж-Махалды салған құрылысшылардың құжаттарының көшірмесі: http://www.mughalindia.co.u k/room.html Тадж-Махал туралы бейнебаян http://www.youtube.com/wat ch?v=c1RQnTRc4ng Тадж-Махал: сәулет өнерінің тарихы http://lifeglobe.net/entry/157 6 Ұлы Моғол империясын бейнелейтін глобус (суреттегі глобусты басыңыз): http://www.mughalindia.co.u |
(Ұ) (Ж) Үндістандағы Тадж-Махалдың панорамалық түрі мен виртуалды тур көрсетіңіз. Жекелеген оқушыларға осы құрылымды сипаттауды тапсырыңыз, содан кейін жұппен оның суретін жақын қашықтықтан зерделеуді және оның қандай материалдан жасалғанын жазуды сұраңыз. (С) Бұл құрылыс үнді құрылысшыларына тән дағдылар мен өнеркәсіптің түрлері жайында қандай мәлімет беретінін талқылаңыз. Барлық оқушыларға көрінетіндей етіп болжамдардың тізімін тақтаға жазыңыз. XVII ғасырдың ортасында Ұлы Моғол империясының падишахы Шах-Джахан өзінің сүйікті жарына арнап Тадж-Махал кесенесін салғанын түсіндіріңіз. (Т) Оқушыларға үнді жұмысшылары мен құрылысшылардың көзқарасы тұрғысынан құрылысты сипаттайтын құжаттардың көшірмесін таратыңыз. Оқушылардан үнділік моғолдардың дағдылары және өнеркәсіпке қатысты өз ойларын жұпта отырып талқылауды сұраңыз. Жұптардың болжамдарын тыңдап, олар жоғарыда құрастырған тізімді толықтырыңыз. (Ұ) Ұлы Моғол империясының картасын | Тадж-Махал – өте танымал ескерткіш, сол себепті оқушылар онымен таныс болулары мүмкін. Алғашқы талқылау кезінде мына сұрақты қоюға болады: оқушылар осы ғимаратты біледі ме немесе ол туралы мәліметтермен бөлісе алады ма? (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі оқушылар дәлелдемелерді қолдана отырып, Үнді өндірісі туралы тұжырымдарды қаншалықты жақсы жасайтыны қарастырылған Оқушыларға әуелі ресурстар бағанындағы қызыл шинель киген пілдің үстінде отырған Британдық Ост-Үнді компаниясының өкілі бейнеленген суретті көрсетіңіз. Бұл |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
«экспансия», «отарлау», «фактория» ұғымдарын қолдану арқылы, тауар-ақша қатынастарының дамуын түсіндіру | көрсетіңіз. Оқушылар Ұлы Моғол империясы кезеңіндегі қалалардың аттарымен танысу үшін атласты пайдалану керек болады. Оқушыларға үнді территориясының басым бөлігіне мұсылман император-моғолдардың билік жүргізгендігін түсіндіріңіз. (Т) Оқушыларға Шах-Джаханның шарап кубогын, әшекей және асыл бұйымдарын бейнелейтін суреттерді таратыңыз. Жұптарға өнеркәсіптің алуан түрлерінің дамуы туралы және алдында жасалған бүкілсыныптық тізімді толықтыра алатын немесе тізімдердегі бар тармақтарды растайтын үнді қолөнершілердің дағдылары туралы болжамдарын айтуды тапсырыңыз. (Т) (Ұ) Берілген артефактілердің негізінде үнділіктердің дағдылары мен өнеркәсіп саласындағы жетістіктері туралы не айтуға болады және мәліметтердің растығына әлі де деректердің жеткілікті емес екендігін бүкіл сыныптағы оқушылардың талдауына ұсыныңыз (мысалы, көрсетілген бұйымдардың барлығы Үндістанда өндірілгендігіне күмән келтіру). (Ұ) Бар болған жағдайда, моғолдардың тоқыма үлгілерін немесе суреттерін көрсетіңіз. Еуропалықтар Үнді тоқыма өнеркәсібіне неге қызықты деген сұрақ бойынша талқылау жүргізіңіз. Еуропалықтар тауар алмасу үдерісінде әскери күш қолданған жағдайлар болғанын түсіндіріңіз. Үнділік саудагерлер үшін бұл қарақшылық, ал ағылшындықтар | еуропалықтардың Үндістанда сауда жүргізу үшін әскери күш қолданғандарының мысалы. 1611 жылы Гуджарат штатының жағалауында ағылшын кемесі үнділіктердің мата тиеген кемесін басып алып, оның орнына жұқа, сапасы төмен шұғадан жасалған еуропалық киімдерді кемеге тиеді. XVIII ғасырдың ортасына қарай ағылшындар мен француздар Үндістанда сауда жүргізу басымдығына ие болу үшін негізгі бәсекелес болды. (қ) Мына жағдайларда қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі қарастырылған:
| Ұлы Моғол империясы http://www.bibliotekar.ru/isto riya-vostoka/110.htm http://www.e-reading- lib.org/chapter.php/150357/1 06/Rahmanaliev_Imperiya_ty urkov._Velikaya_civilizaciya .html http://www.plam.ru/hist/velik ie_imperii_mira/p9.php Ұлы Моғол әулеті басқаруының үнді мұрасы http://touristo.info/Records/S howArticle.aspx?id=1520 Император Жаһангір ұлын алтынмен өлшеп жатқанын бейнелейтін сурет («weighing» деген атауы бар кескінді басыңыз – стартты басу арқылы сіз суретті айналдыра аласыз және ерекшеліктерін бөліп алып көрсете аласыз, және жеке бөліктерін басып, ағылшын тіліндегі түсініктемелерді оқи аласыз – осы оқу ресурсын пайдалану жағдайында бұл түсініктемелерді аудару қажет болады: http://www.mughalindia.co.u |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
үшін – сол кезеңде өздері үшін пайдалы сауда жүргізу жолы болды. (Ұ) Калькуттадағы британдық сауда постын Үнді теңізі жағалауын еуропалық отарлау нышаны ретінде көрсетіңіз. 1498-1739 жылдар аралығында Үндістандағы еуропалық отарлардың орналасуы мен күні берілген картаны көрсетіңіз. (Ж) Оқушыларға Үндістанды отарлауда қолданылған әдіс-тәсілдер мен отарлаудың барысы жайында мәлімет беріңіз. Мәтіннен «экспорт», «импорт», «экспансия», «отарлау», «фактория» терминдерін сызып көрсету және өткенде пайдаланылған термин сөзхдермен жұмыс жасауға арналған алгоритмі бойынша анализ жасауға тапсырма беріңіз. (Ж) Оқушылар 1498 және 1739 жж. аралығында еуропалық отарлардың қарқынды өскенін көрсететін диограмманы аяқтайды. (Ұ) Берілген графиктердің нені көрсететінін талқылаңыз:
(Т) Жолбарыс Типу деп аталатын үрмелі аспаптың (музыкалық қобдиша) суретін көрсетіңіз. Ол суретте 1790-шы жылдардағы қызыл мундирді киген британдық солдатты бас салып жатыр. Оқушылар жұпта мыналарды талқылауын тапсырыңыз: | офицер мен суреттердің біріндегі қызыл киімдегі официал) Жолбарыс Типу үрмелі аспабы бойынша өз талқылауларыда байланыстыра алады | Шаһ-Жаһанның шарап кубогының кескіні және оны жасау әдістері: http://www.vam.ac.uk/conten t/articles/w/shah-jahans-jade- cup/ Ұлы моғолдар империясы жөнінде егжей-тегжейлі ақпарат http://www.bbc.co.uk/religio n/religions/islam/history/mug halempire_1.shtml#top Моғолдар сарайының зергерлік бұйымдары мен өнері: http://www.vam.ac.uk/conten t/articles/l/life-and-art-in-the- mughal-court/ Император камеясы: http://www.vam.ac.uk/conten t/articles/t/the-age-of-the- mughals/ Үнді өнеркәсібі туралы француз дәрігерінің хабарламасының көшірмесі («Trade files» жазуын басыңыз, содан кейін өндіріс (Manufacture) басыңыз, ал одан кейін «transcript 2» дегенді басыңыз): |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(Ұ) Оқушыларға бұл артефакт ағылшын және француз жауының - Үнді мұсылман билеушісі Типу Сұлтанға арналған кәдесый ретінде жасалғанын айтып беріңіз. Осы артефакт Британдық Ост-Инд компаниясының 1790 жылдарда жүргізген билігінің дәлелі болып табылады, сондай-ақ ол еуропалықтарға деген дұшпандық қарым-қатынас дәлелі де болып табылады. Ұлы Моғол империясының картасын көрсетіңіз. XVIII ғасырдың ортасында Ұлы Моғол империясының билеушілерінің билігі әлсіреп, кейбір провинциялар үлкен тәуелсіз және бәсекелес мемлекеттерге немесе князьдіктерге айналғанын түсіндіріңіз. Кейде бұл мемлекеттер еуропалықтардың қолдауына жүгініп, тұтастай алғанда олардың ықпалын арттырып, британдықтар мен француздар арасындағы бәсекелестікті арттырып, моғолдардан саяси билікті тартып алуға тырысты. XVIII ғасырдың аяғында британдық үстемдік дәрежесін бейнелейтін картаны көрсетіңіз. Британдық Ост-Үнді компаниясы өзінің саудасын қорғау және кеңейту мақсатында Үндістан аумағын тікелей бақылауға алуға бағытталған шешім қабылдады. Осының нәтижесінде, 1840 жылға қарай үнді тоқыма | http://www.mughalindia.co.u k/room.html Моғолдардың суреті http://www.nytimes.com/slid eshow/2008/07/18/arts/0718- MUGH_index.html Моғолдардың суреті: http://www.imagesofasia.co m/html/india/mughal- throne.html Моғолдардың суреті 3 http://www.magnoliabox.co m/art/80262/Emperor_Akbar Моғолдардың суреті (Британдық Ост-Үнді компаниясының официалы піл үстінде): http://www.lessing- photo.com/dispimg.asp?i=03 070368+&cr=68&cl=1 Үнді тоқымасының үлгілері: http://www.bl.uk/onlinegaller y/features/trading/india5.html Калькуттадағы британдық сауда форпостының суреті: http://www.bl.uk/onlinegaller y/features/trading/india3.html 1498-1739 жж. Үндістандағы еуропалық отарларды көрсететін карта: |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
өндірісінің айтарлықтай бөлігі құлдырап, үнділіктер британдық тоқыма фабрикаларында жасалған тым арзан түратын киім сатып алуға мәжбүр болды. (Ж) 1800 жылға қарай британдықтардың Үндістанды бақылауға алған аумағын көрсетіп, бояу үшін оқушылар Үнді субконтинентінің кескін картасын қолдана алады. Оқушылар кескін картаға 1498 және 1739 жж. аралығындағы еуропалық отарлардың құрылымын көрсететін картасында бар мәліметтерін алып, британдық сауда форпосттарының құрылу даталарын жазу керек. | http://en.wikipedia.org/wiki/ File:European_settlements_in _India_1501-1739.png Жолбарыс Типу үрмелі аспабының суреті: http://www.vam.ac.uk/conten t/articles/t/tippoos-tiger/ (дөңгелекшені беттің төменгі жағына қарай айналдырыңыз) 1690 жылғы Ұлы Моғол империясының картасы: http://www.aurangzeb.info/2 008/06/exhibit-no_1814.html XVIII ғасырдың соңында Үндістандағы британдық үстемдік дәрежесін көрсететін карта: http://www.nationalarchives. gov.uk/pathways/blackhistor y/india/docs/india_map.htm Үндістан тарихы: Британдық Ост-Үнді компаниясы, 1600 – 1857 жж. http://uprav- 66.ru/history/history12.html Үндістандағы ағылшындықтар http://www.bibliotekar.ru/isto riya-vostoka/111.htm Васильвев Л. Шығыс |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
тарихы. Британдық Үндістан. http://www.gumer.info/biblio |
Дүниежүзі таризхы Негізгі мектеп 7 сынып | |||
3-бөлім. Ағартушылық идеяларының таралуы | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Бұл бөлім 6-сыныпта өткен Еуропадаға Қайта Өрлеу дәуіріндегі білім мен ғылымның дамуына арналған бөлімдерінің жалғасы болып табылады. Сонымен қатар Францияда XIV Людовик пен Ресейде Ұлы Петр кезіндегі абсолютизмнің дамуымен тығыз байланысты. | |||
Контекст | |||
Бұл бөлім Француз революциясы кезінде және XIX ғасырда саяси және мәдени идеяларды одан әрі зерттеумен байланысты. Оқу бағдарлама аясында тақырыптың философиямен тығыз байланысы қарастырылған. Бұл тарау, сонымен қатар, ғылымды, азаматтықты және дінді, мысалы, жеке, азаматтық және саяси құқықтар, сондай-ақ қоғамның дамуындағы ғылым мен діннің рөлін зерттеумен байланысты. | |||
Осы бөлімінде дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер |
Оқушылар жасай алады: - Батыс Еуропадағы және Солтүстік Америкадағы буржуазиялық революциялардың себептерін сипаттау | Оқушылар жасай алады: - Тәуелсіздік Декларациясы, АҚШ Конституциясы және Құқықтар туралы заңынан келтірілген үзіндіні мұқият оқи отырып, ағартушылықтың негізгі алты идеясын анықтайы (оқылым дағдысы) | Ағартушылық философия себеп ақиқат империя отарлар отарлаушылар Солтүстік-америкалық революция революционерлер Тәуелсіздік декларациясы Конституция Құқықтар туралы заң | Менің ойымша (белгілі бір құжат) ағартушылық идеяларын қамтиды, себебі ... Менің ойымша, әсер еткен себептердің бірі … болып табылады Екінші себебі … Үшінші себеп ... Құжаттың үзіндісі ... көрсетеді/дәлелдейді |
Өзге тілдік мақсаттарды қою үшін және тілді оқыту мақсаттарына қосымша нұсқаулық жасау үшін жоғарыдағы «Тілдік мақсаттарға кіріспе» бөлімін қараңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Берілген бөлімде оқушылар кейбір француз ойшылдарының өз ойларын таратуға тырысқандығы және неліктен олардың Францияға қарағанда Ресейде қолдау тапқандығын біледі, сондай-ақ бұл бөлімде аталмыш идеялардың Ресейге, Пруссияға (Германияның бір бөлігі) және Солтүстік Америкаға жасаған ықпалы жайында біледі. | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.2.1.1 қоғамда дін рөлінің шектелуіне байланысты адамдар өмірінде орын алған өзгерістерді анықтау 7.2.3.2 Ағартушылық дәуір идеяларының қоғамдық дамуға ықпалын анықтау | Ағартушылық дәуірінің қандай идеялары еуропалық монархтардың қызметінде көрініс тапты? (БЫМ) 3 суретті көрсетіңіз: Реформация, Ренессанс, Қайта өрлеу дәуірі және «Бұл суреттерді не байланыстырады?» деген сұрақ қойыңыз | Тарихи концепт: ұқсастық пен айырмашылық | Дидро фронтисписі: http://en.wikipedia.org/wiki/File :1st_encyclopedia_of_the_world _at_the_Teylers_museum,_phot o-2.JPG Фронтиспистің толық кескіні: http://upload.wikimedia.org/wiki pedia/commons/f/fd/Encycloped ie_frontispice_full.jpg Энциклопедия туралы университеттік баяндамалар: http://historicaltextarchive.com/s ections.php?action=read&artid= 780 http://www.encyclopedia.com/to pic/Denis_Diderot.aspx http://users.cis.fiu.edu/~ukhan01 /writings/Diderot_Enlightenmen t.htm Стернс, П. Н. (2010ж.) Әлемдік өркениеттер: Жаһандық тәжірибе, біріктірілген басылым, 558- 559 бб. |
(Ж) «Энциклопедия немесе ғылым, өнер және қолөнер түсіндірме сөздігінің» бірінші томынының суретін көрсетіңіз (ресурстар бағанынан). Оқушылармен осы басылымның атауы не туралы және оның авторы мен оның бірлескен авторлары тиесілі білімдерін, табиғат, қоғам және адамға деген көзқарастарын қалай көрсететінін талқылаңыз. Мұғалім құрастырған сұрақтарға оқушыларға жауап беруін ұсына отырып, оқыту ресурстарынан «Дени Дидро» туралы бейнебаянды көрсетіңіз. Оқушылар жұптаса отырып төмендегілерді талқыласын:
(Ұ) Талқылау барысында оқушылардың пікірлерін тыңдаңыз. (Т) Энциклопедияда ақпарат үш бағытқа бөлінгенін түсіндіріңіз. Топта оқушыларды осы | Дидро энциклопедиясының уақытында жаңа білім қазіргі кездегідей тез арада тараған жоқ. Бүгінгі күні адамдар білімді белгілі бір пәндік салалар бойынша жіктеп пайдаланады, мысалы, мектеп бағдарламасындағыдай. Сондай- ақ бүгінгі күнмен салыстырғанда, адамдардың білім деңгейі Дидро секілді интеллектуалды адамдардыкі сияқты жоғары болған жоқ. Ол кезде көптеген адамдардың ғылымның барлық салаларын меңгеретін мүмкіндіктері болмады. «Жаза алатын адамдар» термині ғалымдар мен кейбір интеллектуалды әуесқойларға, үнемі ғылыми зерттеулер жүргізіп, жорамал жасап, ағымдағы білімнің шекарасын кеңейтіп, жаңа ғылыми теорияларды жасайтын кейбір адамдарға қатысты қолданды. Қазіргі білімнің даму деңгейі мен Дидро және оның әріптестері кезіндегі білім деңгейін салыстыра отырып, оқушылар бірінші Энциклопедияны құрылуының |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
энциклопедиядағы мақалалардың кейбірін қарап шығуын, және осы үш бағыттарға қандай тақырыпшалар беруге болатыны туралы шешім қабылдауды тапсырыңыз. Дидро мен оның авторластары әр адамның оқып-танысуға мүмкіндігі болуы үшін сол кездегі барлық білімді жариялауға тырысқандарын түсіндіріңіз. Энциклопедияда сондай-ақ XVIII ғасырда Еуропада Ағарту атауымен дамыған қозғалыстың негізгі идеялары қамтылған. Оқушыларға Ағарту дәуірінің негізгі қағидаттарының тізімі берілген слайдты көрсетіңіз. (Ж) Францияның абсолюттік монархы Людовик XV бұл энциклопедияға тыйым салғанын түсіндіріңіз. (7-сыныпта абсолютті монархтарды зерттеуге сілтеме жасауға болады, атап айтқанда, Людовик XIV туралы мәліметтерге). Оқушыларды жұптаса отырып, корольдің не себепті бұлай істегенін талқылауды тапсырыңыз. Оқушыларға өз пікірлерін сыныппен бөлісуін сұраңыз, содан кейін оларға мынаны айтыңыз:
| тарихи маңыздылығын бағалайды. Оқушылар осы Энциклопедияны жасаудың мақсаттары туралы да ой бөліседі. Фронтиспистің ортасында бейнеленген фигурасы (Энциклопедияның форзацында) - өзінің айналасына жарық сәулесін («ағартушылық») шашатын Ақиқатты білдіреді. Ақиқаттың артқы жағындағы пердені қозғап тұрған екі фигура - Философия мен Ақыл-ойды білдіреді. Дидроның «Энциклопедиясының» үш бағыты:
Ағартудың негізгі қағидаттары:
жоққа шығаруы керек | Фернандес-Арместо, Ф. (2009 ж.) Әлем: Тарих, біріктірілген басылым, 740-755 бб. МакНилл, В. Х. (1996ж.) Адами қауымдастықтың тарихы: қазіргі заманға дейінгі тарих, 13 б. Юдовская А.Я. Жаңа тарих, 1500-1800 жж. 7-сыныпқа арналған оқулық.М., Просвещение 2001 ж. §19,20, 21 http://school-collection.edu.ru/ - 16 сабақ. Ағарту дәуірі. Презентация: «Ағарту дәуірінің саяси және философиялық ойы. Бөлім 1\3: Англия» http://www.myshared.ru/ «Батыс Еуропадағы ағарту дәуірі» тақырыбы бойынша сабақ (әдістемелік ұсынымдар) http://festival.1september.ru/art Дидро және оның Энциклопедиясы - http://www.home-edu.ru/ Ағарту дәуірінің монархтары - http://go.mail.ru/search?q «Ресейдегі ағарту дәуірі» тақырыбы бойынша презентация - |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(Ұ) Ұлы Екатеринаның атқа мінген бейнесін көрсетіңіз (бұл тұлға туралы мәліметті жарияламай тұрып). Оқушылар, жұптасып, талқылайды:
(Ұ) Ресейдің Ұлы патшайымына оның портреті арқылы мінездеме бере отырып, өмірбаяны мен таққа келуі туралы баяндаңыз. 6 сыныпта өткен Ұлы Петр туралы мәліметтерді пайдаланып, |
(қ) Мына жағдайларда қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі қарастырылған:
ІІ Екатеринаның сарайымен танысқанда, мұқият болыңыздар: тек | http://nayrok.ru/index. С.Н.Бурин Жаңа тарих 1640- 1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
Ұлы Екатерина мен оның ұлы Павел кезіндегі Ресей империясының аумағының кеңейгенін сипаттайтын картаны көрсетіңіз. ІІ Екатерина Дидроның энциклопедиясының жарық көруіне қолдау көрсеткенін түсіндіріңіз. Екатерина өзін «ағартушы монарх» деп есептеді. Ол француз философтарының еңбектерін аса қызығушылықпен оқып, олардың идеяларын жүзеге асыратындығын айтты. Ол әйгілі философ Вольтермен хат алысып тұрған. Вольтер өмір бойы Екатеринаға тәнті болды. (Вольтер қайтыс болған соң Екатерина оның жеке кітапханасын сатып алған). (Ұ) Алдыңғы жазбалардан Ағартудың қосымша (алтыншы) қағидатын көрсетіңіз және ол Вольтердің идеяларын қысқаша айқындайтынын түсіндіріңіз. Бұл қағидатқа сілтеме жасай отырып, билеуші өзінің «ағартушы монарх» ретінде көрсету үшін не істей алғанын талқылаңыз. Барлығы көре алатындай етіп, оқушылардың барлық болжамдарын тақтаға жазыңыз. Тапсырма соңында алдында жазылған Ағартушы дәуірінің алты қағидатына қайта оралып, Екатеринаның қандай әрекеті ағартушылық идеялар жүзеге асырғандығының дәлелі бола алатынын сұраңыз. (БЫМ) Бейнебаян көрсетіңіз немесе Пруссия королі Ұлы Фридрихтің суретін көрсетіңіз. Картаны қолдана отырып, қысқаша түсіндіріңіз, бейнебаянға қатысты сұрақтарды таратыңыз, | осы патшайымның билеген кезеңіндегі ішкі көріністі көрсетіңіз. Екатеринаның атты портреті оны жасақтардың бірінің киімін киген жас монарх ретінде көрсетеді. Суретте оның әйел екендігі анық емес. Ол өзінің жас күйеуі ІІІ Петр қайтыс болғаннан кейін заңсыз таққа отырды және өзін ер билеушімен тең дәрежеде көрсеткісі келді. Оқушылар қателесіп, оны ер адам ретінде қабылдауы, әйел-билеушілердің образы туралы оқушылардың қате түсініктерін жоюға тамаша мүмкіндік береді. Билеуші ағартушы идеяларды қалай жүзеге асыратындығы туралы талқылау барысында, алдыңғы жұмыстан ағартушы идеялардың бірін таңдап, билеушінің немесе үкіметтің ағартушылық көзқарастарын білдіретін білеушілердің мінез-құлқы мен әрекеттері бойынша мысал келтіру. Мысалы, «Адамдар Дүние туралы білімін және оны барлық салалары туралы білімдерін кеңейту керек» деген қағидат биліктің зерттеу жүргізуді, жаңалық ашуды, бейнелеу өнерін, мүсіндеу және әдебиетті қолдайтындығының белгісі болып табылады. Ағарту дәуірінің алтыншы қағидаты:
| Екатеринаның сарайы: http://www.panoramas.classic- ru.org/museum/ekat.html http://www.flickr.com/photos/ch icagobob/2814509294/ Ұлы Екатеринаның атты портреті: http://1.bp.blogspot.com/_Dm7 MjGjBsZg/S30kRRz4fjI/AAAA AAAAAPU/TKql9sEm7o0/s400 Ұлы Екатерина билігі туралы баяндамалар: http://www.bbc.co.uk/history/his toric_figures/catherine_the_great .shtml http://www.alexanderpalace.org/ palace/catherine.html http://www.nndb.com/people/57 5/000078341/ Екатерина Ұлы туралы ақпарат: http://womenshistory.about.com/ gi/o.htm?zi=1/XJ&zTi=1&sdn= womenshistory&cdn=education &tm=30&gps=231_1338_1259_ 626&f=00&su=p284.13.342.ip_ &tt=11&bt=1&bts=1&zu=http% 3A//www.fordham.edu/halsall/m od/18catherine.html Екатериналық сарайы - http://tzar.ru/museums/palaces |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
оның қандай адам болғандығы және билік жүргізген кезде қандай жетістіктерге жеткендігі туралы мәтін таратыңыз. Ағартушылықтың алты қағидатына қайта оралып, Фридрихтің қандай әрекеті ағартушылық идеялар жүзеге асырғандығының дәлелі бола алатынын сұраңыз. Оқушыларға Ағартудың 6 қағидатын критерий ретінде қолдана отырып, салыстырмалы кестені немесе Венн диаграммасын толтыруды тапсырыңыз. Дауыс беру арқылы оқушылармен әр болжамды бағалау бойынша келісіп алыңыз және оқушылардың «ағартушы монарх» критерийлері бойынша бағалауларын негіздеуді сұраңыз. 60 ұпайдан тұратын жалпы бағаны жазып алыңыз. Бұл бағаны алдыңғы бағамен салыстырыңыз және оқушылар қорытынды бағалармен келісетін-келіспейтіндіктерін талқылаңыз. | өзінің билеу құзіретін Құдайдан алмайды. Олардың міндеті – халқын қорғау және оның өмірін жақсарту, әділ билік жүргізу. Екатеринаның рөлін сомдайтын ересек адаммен интервью кезінде оның сыныпқа кіріп келгенде театрландырылған болса, әсерлі болады (мысалы, барлық оқушылар орындарынан тұрып, бас иеді). Фанфар немесе тарихи кезеңге сай әуенді қосуға болады; патшайымға «Ұлы мәртебелім» деп тағзым етуге болады. Екатеринаның рөлін мүмкіндігінше шынайы бейнесін көрсететіндей етіп орындау керек. Оның мінезі қалай сомдалады және ол туралы сұрақтарға қалай жауап қайтарылады, яғни осының негізінде оқушыларға Ұлы Екатеринаның әрекеттерінен оның Ағартушылық идеяларға кей жағдайда қайшы келетін тұстарын нақты атауға мүмкіндік беру керек. (қ) Мына жағдайларда қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі қарастырылған:
| Презентация «Ағарту дәуірінің мәдениеті» - http://pedsovet.su/l Ағарту дәуірі мен ағартушылық абсолютизм - http://school.xvatit.com/ Черкасов П.П. «Людовик XVI және Екатерина. 1774-1776 жж» - http://vivovoco.rsl.ru/ Ұлы Фридрих https://www.youtube.com/watch Ұлы Фридрихтің суреті: http://www.vincelewis.net/blue max.html Ұлы Фридрих туралы баяндамалар: http://www.fsmitha.com/h3/h31- gr4.htm http://www.biography.com/peop le/frederick-ii-9301742 Ағарту дәуірі және ағартушылық абсолютизм. Сабақтардың толық нұсқасы - http://school.xvatit.com/ind Ұлы Фридрих: өмірбаян - http://www.vivl.ru/fridrix/fr Ұлы II Фридрих – ағарту абсолютизмі дәуірінің пруссия |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
екендігін растайтын әрекеттер мысалдарының дұрыстығын бағалауда
Фридрихпен «интервью» жүргізу үшін алдыңғы тапсырмадағы нұсқауларды орындаңыз. Интервью сондай-ақ, оның ағартушылық идеяларға қатысты шектеулерін нақты көрсетуге тиіс, мысалы, ол діни төзімділікті қолдаған; Пруссия заңнамасы еврейлерге қатысты кемсітуге жол берді. (қ) Мына жағдайларда қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі қарастырылған:
өзгеруін бағалауда | патшасы - http://mioo.edu.ru/biblioteka Хрусталь сарайындағы керемет көрме - http://www.ahmadtea.ua/ | ||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.3.2.7 еуропалық революциялардың солтүстікамерика лық қоғамның дамуына ықпалын сипаттау; 7.2.3.2 Ағартушылық дәуір идеяларының қоғамдық дамуға ықпалын анықтау 7.3.1.1 республикалық басқару құрылымның ерекшеліктерін анықтау | Ағартушылық идеялар американдықтарға қалай әсер етті? (БЫМ) Оқушыларға «Патриот» фильмінен үзіндіні көрсетіп, сұрақ қойыңыз: «Фильмде қандай оқиғалар жайлы мәселе болып отыр?» Олар бұл мәселелерді неге сүйене отырып тапқандығын анықтауды және алдыңғы сабақтың тақырыбымен байланыстыруды сұраңыз. | Тарихи концепт: интерпретация | «Патриот» фильмі https://www.youtube.com/watch ?v=8z7G7VGpwDI Тәуелсіздік үшін соғыс пен АҚШ –тың құрылуы https://www.youtube.com/result s?search_query |
1776 жылы 13 британдық солтүстік- американдық отарлардың бүлікшілерінің картасын көрсетіңіз. Солтүстік Американың жағалауындағы Ұлыбританияның қол астында болған 13 отар король III Георгке қарсы көтеріліс жасап, Америка Құрама Штаттары деп аталатын тәуелсіз республиканы құрғандығын түсіндіріңіз. Оқушыларға ақпараттық парақтарды беріңіз (мүмкін, Пейннің «Парасатты мағына» памфлетін, отар халықтарының жағдайын анықтайтын дереккөздер) және келесілерді анықтауға қатысты тапсырма беріңіз:
Слайдтарда дұрыс жауаптарды көрсетіңіз және оқушыларға жазбаларын толықтыруға кеңес | Оқушылар құжаттың түпнұсқалық мәнін бұрмалаусыз түсіну үшін үзінділер қысқаша және қарапайым тілде жазылуы керек. Оқушыларды американдық конституциялық құжаттармен таныстыру кезінде, олардың «Конституция», «Құқықтар туралы заң» және т.б. терминдердің мағынасын түсінетініне көз жеткізіңіз. Джон Локктың ойынша:
| 1776 жылғы 13 американдық отарлардың картасы: http://www.britishbattles.com/a merican-revolution.htm Тәуелсіздік үшін соғыс кезеңіндегі картасы http://historic.ru/books/item/f00/ s00/z0000034/map32.shtml Белгілі бір ағартушы ойшылдар Американдық революцияға қалай әсер еткені туралы баяндама: http://wiki.answers.com/Q/How _did_the_ideas_of_Locke_Mont esquieu_Rousseau_Voltaire_and _Beccaria_influence_the_foundi ng_fathers АҚШ-тың Тәуелсіздік декларациясы: http://www.archives.gov/exhibit |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
беріңіз. (И) Картамен жұмыс істеуді ұйымдастырыңыз (ресурс бағанын қараңыз). Тапсырма: АҚШ-ның тәуелсіздік үшін күрес кезеңіндегі картаның аңызын және соғыстың хронологиясын құрастыруды тапсырыңыз. (М) Тақтада «АҚШ-тың тәуелсіздік үшін соғысы - буржуазиялық революция болып табылады/болып табылмайды» тұжырымын жазып, оқушыларға оны талқылауды және таңдаған тұжырымға қатысты 2-3 дәлел келтіруді тапсырыңыз. (БЫМ) Азаттық мүсінін көрсетіңіз және сұрақтар қойыңыз:
Американдық революционерлерді Ағарту дәуірі идеялары ерекше шабыттандырды. Оқушыларға Америка Құрама Штаттардың үш негізгі құжаттарының іріктеп түпнұсқаларынан үзінділер беріңіз:
Осы құжаттардың бірін таңдап алыңыз және оны оқушыларға оқып беріңіз. (С) Алдыңғы тапсырмаларда қолданылған алты Ағарту дәуірінің идеясының қайсысы осы таңдалып алынған құжаттың авторына әсер етуі |
Монтескьенің ойынша:
Руссоның ойынша:
Джефферсон Тәуелсіздік Декларациясында Руссоға астыртын сілтеме жасайды. Оның ойынша, Англияның Королі өз отарларының қолдауынан айырлған, сондықтан оларға оның билігі жүрмейді. (қ) Мына жағдайларда | s/charters/declaration_transcript. html Америка Құрама Штаттарының Конституциясы: http://www.archives.gov/exhibit s/charters/constitution_transcript АҚШ-тың Құқықтар туралы заң: http://www.archives.gov/exhibit s/charters/bill_of_rights_transcri pt.html Американдық Ағарту дәуірі http://ru.wikipedia.org/ Қазіргі әлем тарихы: XV ғасыр және XXI ғасырдың басындағы әлеуметтік-саяси тарих - Ю.А. Горбань 2-ші тақырып «Еуропалық- американдық өркениет және еуропалық емес әлем XVIII ғасырдың ортасы - XIX ғасырларда. http://uchebnikionline.ru/polit ologia/istoriya_suchasnogo Лейст О. Э. «Саяси және құқықтық ілімнің тарихы» 2- бөлім. М, 1997 ж. 13-бөлім. Тәуелсіздік үшін күрес жылдарындағы АҚШ-тағы саяси және құқықтық ілімдер - |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
мүмкін екенін талқылаңыз. (Т) Қалған құжаттардың үзінділерінің көшірмесін оқушыларға беріп, әр негізгі идея үшін бір түсті қолдана отырып, жұпта оларды әртүрлі түстермен белгілеп, бөліп көрсетуді сұраңыз (1 және 5 идеяларды қоспағанда). (Ұ) Оқушылардың ой-пікірлерін тыңдап, қандай фразалар немесе сөйлемдер Ағарту идеяларын көрсететінін және неліктен олай екенін түсінетіндігіне баға беріңіз. Одан кейін, ойшылдар жалпы Ағарту идеяларымен келісе отырып, кейбір жағдайларда бір-бірімен келіспегенін түсіндіріңіз (мысалы, Вольтер мен Руссо бір-бірін жек көрген). Локк, Монтескье және Руссоның ойларының мысалдарын келтіріп, адам құқығы ұғымына қатысты олардың идеяларын түсіндіріңіз. Мұны мектеп аясындағы оқушыларға қатысты құқықтарға жатқызуға болады. (Т) Оқушыларды топтарға бөліп, оларға түрлі ойшылдардың идеяларының дәлелдерін анықтауды тапсырыңыз. (C) Оқушылардың түсінгендіктерін бағалай отырып, сыныпта талқылау жүргізіңіз, яғни түпнұсқалық құжаттардағы қандай нақты сөйлемдер немесе сөз тіркестері белгілі бір Ағарту идеялармен байланысы бар екенін анықтау. Құжаттардағы бостандықтар мен құқықтар келесілерге қатысты жүрмегендігін көрсетіңіз:
| қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері қарастырылған:
| http://sbiblio.com/biblio/ Презентация «АҚШ-тың тәуелсіздік үшін соғыс» - http://nsportal.ru/shkola/istoriya/ library/ С.Н.Бурин Жаңа тарих 1640- 1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. Стернс, П. Н. (2010ж.) Әлемдік өркениеттер: Жаһандық тәжірибе, біріктірілген басылым, 728- 732 бб. Фернандес-Арместо, Ф. (2009ж.) Әлем: Тарих, біріктірілген басылым, 742- 757 бб. МакНилл, В. Х. (1996ж.) Адами қауымдастықтың тарихы: қазіргі заманға дейінгі тарих, 460-461 бб. |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
ағылшындықтарды қолдаған отарлаушыларға
(Ж) (қ) Оқушыларға 1787 жылғы Конституцияға сәйкес АҚШ мемлекеттік құрылымының сызбасын жасауды ұсыныңыз.
идеялар американдықтарға қалай әсер етті?» | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Дүниежүзі тарихы Негізгі мектеп 7 сынып | |||
4-бөлім. Француз буржуазиялық революциясының көрінісі | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Бұл бөлім оқушылар абсолютизм сияқты мемлекеттік басқарудың түрлі формаларын, сонымен қатар «революция» сияқты маңызды терминдерді зерделеген кезде 6-сыныпқа арналған дүниежүзі тарихы курсының біліміне негізделген. | |||
Контекст | |||
Бұл бөлім келесі буржуазиялық революциялардың себептерін және олардың еуропалық қоғамдағы өмірдің барлық салаларына әсерін түсінуге жетелейді. | |||
Осы бөлімінде дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер |
Оқушылар жасай алады: - империалистік соғыстардың әлемдік саясатқа тигізетін әсерін бағалау; | Оқушылар жасай алады: - Алдымен топта жұмфс жасап, олардың ойынша Давидтің мансабына 1789-1815 жылдар аралығында әсер еткен ең маңызды үш оқиғаны (олардың тарихи маңыздылық дәрижесіне қарай) анықтау үшін талқылауға қатысады (айтылым және тыңдалым дағдылары), - Содан кейін жалпысыныптық талқылауда өз таңдауларын бағалау (айтылым және тыңдалым дағдылары) | Революция Конституция республика Ұлттық жиналыс Бастилия Бас штаттар аристократия буржуазия шаруалар якобиндіктер революциялық террор гильотина Директория мемлекеттік төңкеріс Альпі таулары Романтизм Бірінші консул Экспансия | Давид …осы суретпен… сипаттағысы келді ...көмегімен жүзеге асыра алды. Менің ойымша, Давидтің өмір сүру кезеңіндегі ең басты оқиға … Менің ойымша, солай болудың себебі… Деректерге сүйене отырып, Наполеон империясының түбегейлі құлауына…әсер етті Оқиғалардың маңыздылығы бойынша тарихшылар түрлі ойлар білдіреді, себебі… Менің пікірімше, Наполеон жетістіктерінің себебі… Менің ойымша, Наполоен үшін осы кезеңде ең маңызды оқиға… болды Менің ойымша, солай болудың себебі … |
Өзге тілдік мақсаттарды қою үшін және тілді оқыту мақсаттарына қосымша нұсқаулық жасау үшін жоғарыдағы «Тілдік мақсаттарға кіріспе» бөлімін қараңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Бұл бөлімде оқушылар Француз буржуазиялық революциясы, Наполеон Бонапарттың мансабы туралы біледі, сондай-ақ бұл оқиғалар суретші Жак-Луи Давидтің өмірі мен жұмысына қалай әсер еткенін біледі. Оқушылар Француз революциясының нәтижелері қалайша Наполеон Бонапарттың рефорасына негіз болғанын түсінеді, алғашқы империяның табыстары мен құлау себептерін анықтайды. |
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.3.2.1 Батыс Еуропадағы буржуазиялық революцияларды ң себептерін сипаттау 7.1.2.1 экономикалық және саяси жүйенің өзгеруіне буржуазияның әсерін анықтау 7.1.1.1 «капитал», «буржуазия», «жұмысшы табы» \пролетариат\ ұғымдарын тарихи оқиғаны жан-жақты түсіндіру үшін қолдану | 1789-1799 жылдар аралығында Францияда қандай өзгерістер орын алды? | Тарихи концепт: өзгеріс пен сабақтастық. (КН) Тақырыпты зерттеу нәтижесінде оқушылар Француз революциясы кезінде Францияда болған өзгерістер туралы біледі. | Жак-Луи Давидтің «Ликторлардың Брутқа оның ұлдарының денесін әкелуі» атты картинасы: http://smallbay.ru/artclassici sm/david_13.html Давидтің автопортреті: http://www.jacqueslouisdavi d.org/Self-Portrait.html Давидтің өмірі мен мансабы жөнінде баяндамалар: http://smallbay.ru/david.htm l Француз буржуазиялық революциясы жөнінде Power Point бағдарламада жасалған слайдтар |
(БЫМ) Оқушылардың назарына Жак-Луи Давидтің «Ликторлардың Брутқа оның ұлдарының денесін әкелуі» суреті көрсетіледі. Оның тақырыбын немесе мазмұнын ашпай, келесі сұрақтарды талқылаңыз:
Ұжымдық талқылаудан кейін суретте бейнеленген оқиға туралы әңгімелеп беріңіз. (Ж) Жұптардан «республика» ұғымы нені білдіретінін сұраңыз. (Ұ) Талқылаудан кейін ұғымның қазіргі анықтамасын ұсыныңыз. Суреттер мен диаграммалар арқылы француз қоғамы мен үкіметтінің құрылымын сипаттаңыз. «Республика» сияқты маңызды пәндік лексика | Жак-Луи Давидтің «Ликтордың Брутқа оның ұлдарының денесін әкелуі» суреті Рим республикасының көшбасшысы Бруттың екі ұлының басы кесілген денелерін алып келу көрінісі сипатталады. Монархияны қалпына келтіруге бағытталған көтеріліске қатысқаны үшін, өз ұлдарын өлім жазасына кеседі. Брут республиканы сақтап қалу үшін, отбасын құрбандыққа шалды. Суреттің оң жағында анасы мен екі қызы және онан әрі үй қызметшісі бейнеленген. Брут бөлменің сол жағында жалғыз отыр және ұлдарының денелеріне тіпті қарамайды. Бұл өзінің ел үшін жасаған ең дұрыс жасаған іс деп есептеді. Бұл сурет революцияның жақтастары мен қарсыластары анықталған Француз революциясының алғашқы оптимистік күндерінің символы болды. Суретте ежелгі республикалық сахна |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
оқушыларға түсінікті екеніне көз жеткізіңіз және суреттерді қолданып, жаңа ұғымдарды түсіндіріңіз. (Т) Сыныпты топтарға бөліңіз. Француз буржуазиялық революциясы басталмас бұрын болған оқиғалардың сипаттамасы жазылған кеспе қағаздарды таратып беріңіз (оқыту ресурстарын пайланыңыз). Оқушыларды келесі сұрақтар төңірегінде ойлануды сұраңыз: - Қандай сословие қалыптасқан жағдайға қарсы болды деп ойлайсыңдар? Кейбір оқушыларға наразылықтың себептерін басты белгілері мен бірнеше категорияларға топтастыруға тапсырма беруге болады. (Т) Хронологияны бекіту үшін, үлестірме материалдарды қолданыңыз. Негізгі оқиғаларды анықтауға тапсырма беріңіз. 1789 жылы Бастилияны алудан бастап, 1799 жылы консулдықтың орнауына дейін аралықты қамту керек, оқушылар оларды уақыт сызығына орналастырады. Уақыт сызығын қолдана отырып, 1789-1799 жылдар арасында билік формалардың ауысуын, Францияда «республика» ұғымының заманауи түсінігі бойынша қалыптасуын оқушылармен бірге талқылаңыз. (Ұ) Талқылау кезінде оқушыларға өз ойларын білдіруге мүмкіндік беріңіз. Кейбір оқушылар 1789-1799 жылдар аралығында Францияда болған өзгерістердің маңыздылығы бойынша қорытынды жасай алады. (Ж) Зерттеу нәтижеінде оқушылар Француз | бейнеленгеніне қарамастан, Франциядағы революцияның мақсаты - монархияны жоймай, патшаның билігін конституция енгізу арқылы шектеу болатын. Жак-Луи Давид неоклассикалық бағыттағы танымал суретші болды. Сонымен қатар, сарайдағы құрметті суретшілердің бірі болды. Давидтің суреттері Француз революциясының осы кезеңдерін қайғылы оқиғалар арқылы бейнелейді. Сонымен қатар, Еуропаның Ағарту құндылықтарынан XIX ғасырдың романтизміне өтуін көрсетеді. Француз революциясының даталарын жазу мақсаты - оқушыларға Францияның мемлекеттік құрылысы қалайша өзгергендігін көрсету болып табылады. (қ) Мына жағдайларда қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі қарастырылған:
| Француз буржуазиялық революциясының себептері мен оқиғалары http://festival.1september.ru http://shkolnye- prezentacii.ru/history/s С.Н.Бурин, Жаңа тарих 1640-1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
буржуазиялық революциясының себептерін, негізгі ұғымдарын сипаттай алады. | |||
7.3.1.1 республикалық басқару құрылымның ерекшеліктерін анықтау | Неліктен Давид пен Бодридің Марат туралы көзқарастары әртүрлі болды? | Тарихи концепт: интерпретация | Давидтің «Мараттің өлімі» суреті: http://opisanie- kartin.com/opisanie-kartiny- zhaka-lui-davida-smert- marata/ Поль Бодридің «Мараттың өлімінен кейінгі Шарлотта Корде» суреті: http://en.wikipedia.org/wiki/ File:Charlotte_Corday.jpg «Наполеон Альпіні кесіп өтуі» суреті https://artchive.ru/artists/33 234~ZhakLui_David/works/ 374289~Napoleon_pereseka et_Alpy_20_maja_1800_go da Давид суретінің интерактивті нұсқасы «Наполеонның тәж кию рәсімі» («Begin» басыңыз). Үлкейту функциясының көмегімен суреттің ерекшелігін |
(БЫМ) Ешқандай ақпаратты ұсынбай, оқушылардың назарына Давидтің «Мараттың өлімі» атты суретін ұсыныңыз. Оқушыларды суретті мұқият қарастырып, келесі сұрақтардың жауабын дәптерлеріңе жеке жазуы тиіс:
(Ұ) Сұрақтарды талқылаңыз, олардың сезімдерін сипаттауға келетін оқушылардың сурет туралы ұсыныстарын тыңдаңыз. Барлық ұсыныстарды тақтаға жазып қойыңыз. Оқушыларды жұпта жұмыс жасап отырып, келесі сұрақты талқылауды сұраңыз: «Калай (қандай әдістерді қолдана отырып) суретші сіздерде осы сезімдерді тудыра алады?» (Ұ) Бүкілсыныптық талқылау аяқталған соң, оқушыларға кері байланыс беріңіз. Бодридің суретін ұсынып, жоғарыда көрсетілген іс-әрекеттерді қайталаңыз. Осы іс-әрекеттен кейін оқушыларға Мараттың кім болғанын түсіндіріңіз. Оқушыларға топта жұмыс жасай отырып бір тарихи оқиғаға бірнеше суретшілердің әртүрлі көзқарастарын талқылауға тапсырма беріңіз. Бұл | 1793 жылға қарай Давид радикалды якобиндік-республикашылдарға жақын болды. Якобиндіктер революцияның қарсыластарын өлім жазасына кесу - азаматтық соғыс пен шетелдіктердің шабуылынан құтқарылудың жалғыз жолы деп есептеді. Радикалды журналист Марат Давидтің жақын досы болды. Давид оның драмалық өлімін азап шегуші ретінде бейнеледі. Маратты өлтірген Шарлотта Кордені көптеген революцияның оппозициядағылар батыр әйел деп санады. Ол уақытқа қарай Бодри Мараттың өлімін сурет түрінде бейнеледі. 1860 жылдары Шарлотта Корде туралы азап шегуші ретіндегі ойлар кең тараған. Бұл суретте айбынды жас Кордеге жарық түсіп тұр, қабырғадағы Франция картасы оның елін құтқаруға әрекет жасағанын көрсетеді және фанатик Мараттың сүйкімсіз денесі қараңғы бұрышта көрінеді. Корденің іс-әрекетін талқылауда, оқу бағдарламасының этикаға бағытталған пәнаралық байланыстар байқалады. Мұғалім Мараттың тұлғалық бейнесін |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
үшін келесі критерийлерді қолданыңыз:
Оқушылар өздерінің талқылауын мұғалім ұсынған суретшілер туралы ақпарат пен суреттердің сипаттамасы негізінде жасайды. (Ұ) Оқушылардың ойың тыңдап, сабақтың басында айтылған ұсыныстарымен салыстырыңыз. Дауыс беруді ұйымдастырыңыз: суретшілердің қайсысы Маратқа объективті көзқараспен қарады? Өз таңдауыңыз бойынша дәлелдер келтіруді сұраңыз. (Ұ) Өткен сабақта толтырылған негізгі оқиғалары бар уақыт сызын қолданыңыз. Оқушылардан келесіні тапсырманы орындауды сұраңыз: 1815 ж. дейінгі оқиғаларды сол уақыт сызығына толықтыру керек; оның сыртқы бейнесін сипаттау қажет. Уақыт сызығында хронологиялық реттілікте Давидтің суреттерін орналастырыңыз: «Ликторлардың Брутқа оның ұлдарының денесін әкелуі» («Ликторы приносят Бруту тела его сыновей»), «Мараттың өлімі» («Смерть Марата»), «Наполеонның Алпіні кесіп өтуі» («Наполеон пересекает Альпы»), «Наполеонның тәж кию рәсімі» («Коронация Наполеона») (Ұ) «Республика» ұғымының қазіргі кездегі анықтамасын, «Ликторлардың Брутқа оның ұлдарының денесін әкелуі» («Ликторы приносят | түсіндіру кезінде, оқушының пікіріне | көріңдер: | |
қысым жасамау үшін, шынайы ақпаратқа | |||
сүйену керек. | |||
Бұл тапсырма оқушылардың деректерді | |||
сыни тұрғыда талдай білу дағдыларын | Жак-Луи Давид. | ||
дамытады. Дереккөздердің шынайылығы | Өмірбаяны - | ||
негізінен автордың тұлғалық | |||
ерекшелігіне, оның көзқарасына | |||
байланысты. | Жан Поль Марат | ||
Егер оқушылар дауыс беру сәтте | |||
күмәнданса, оларға адами құндылықтар | Бодри | ||
аясында ойлануға бағыт беріңіз, яғни | |||
адамды объективті бағалау үшін талассыз | |||
фактілерге сүйену маңызды. Ал Марат | |||
жағдайында ол өз газетінің беттерінде | Шарлотта Корде | ||
айтқан өзінің сөздері болуы мүмкін. Ол | |||
өз сөздерінде көптеген адамдарды | |||
өлтіруді талап еткен. | |||
Ұсынылып отырған ресурстар 1799-1815 | Наполеонның сыртқы | ||
жылдар арасындағы Наполеон кезеңдегі | кейіпн сипаттау: | ||
оқиғалардың барлығын қамтуы міндетті | http://ww(////////////////////////// | ||
емес, алайда оқушыларды негізгі | w.abhoc.com/arc_an/2004_ | ||
оқиғалармен таныстыру қажет. Мысалы, | 02/235/ | ||
Ватерлоо түбіндегі шайқаспен | |||
таныстыру. | |||
Бірінші сурет Француз революциясының | |||
алғашқы оптимистік күндерінің нышаны | |||
болды. Сол уақытта революцияның | |||
көптеген жақтаушылары анықталды. Жак |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
Бруту тела его сыновей»), «Мараттың өлімі» («Смерть Марата») суреттерді салуда Давидтің көзқарастарын оқушыларға еске түсіруді сұраңыз. Давидтің «Наполеонның Альпі тауын кесіп өтті» атты суреттін көрсетіңіз. Әрбір стильдің ерекшеліктері жазылған ақпараттық парақтарды алдын-ала таратып, сыныптан бұл сурет қандай стильде салынғанын, сондай-ақ Давидтің осы суретті салуға не итермелегені туралы пайымдауларын таңдаңыз. Символдық бөлшектерді көрсетіңіз және суретші мен бірінші консулдың арасындағы әңгімені баяндаңыз. Сурет қаншалықты шынайы және объективті тұрғыда берілгенін талқылаңыз және оны Наполеонның бет-бейнесінің сипаттамасымен салыстырыңыз. (Ұ) Бұдан әрі, 1804 жылдың мамыр айында Наполеон Бонапарт өзін Францияның императоры етіп жариялағандығын және сарайдағы суретшіге жүгініп, тәж кию рәсімін ерекше етіп салуды сұрағандығын түсіндіріңіз. Давидтің «Наполеонның тәж кию рәсімі» («Коронация Наполеона») атты суреттің интерактивті нұсқасын көрсетіңіз. Сурет бойынша баяндаманы қолдана отырып, суреттегі дәлсіздіктерді анықтайды. Давидтің суреті қаншалықты объективті және бұл немен байланысты екендігі туралы талқылау өткізіңіз. (Т) Топтарға суретшінің өмірбаяны туралы мәтін таратып, оның саяси көзқарасының өзгеруінін зерттеуді ұсыныңыз. (Ұ) Зерттеу нәтижесі бойынша жалпысыныптық | Луи Давид неоклассикалық бағыттағы танымал суретші болды. 1793 жылы ол радикалды якобиндік- республикашылдардың жақтаушысы болды. 1799 жылы Давид француз революциялық генералы Наполеон Бонапартқа жылы шыраймен қарады. Композитор Бетховен және басқалар сияқты Наполеонның жетістіктеріне тамсанды және оны республикаға қатысты рақымшыл жан ретінде қарастырды. Наполеон әскердің күшімен ұймдастырған мемлкеттік төңкерістен кейін Франциядағы билікті тартып алып, өзін Бірінші консул деп жариялағаннан кейін де бұл ойы өзгермеген. 1799 ж австриялықтарды талқандау мақсатында Наполеонның Альпіні кесіп өту суреті шынайы емес. Бұл сурет наполеондық кемеңгерлік рухты сипаттау үшін және ұлы генералдардың (Ганнибал және Ұлы Карл) ізімен Алпіден өтуді көрсету үшін бейнеленген. Келесі үзінді Давидтің Наполеоннан отыруын сұранған соң, генерал мен суретші арасында болған шынайы әңгімені сипаттайды: Наполеон: Отырайын ба? Не үшін? Сенің ойыңша, көне заман дәуірінің атақты тұлғалары отырған ба? Давид: Бірақ, Бірінші консул азамат, мен |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
пікірталас өткізіңіз; Дэвидтің көзқарастарының өзгеруі туралы оқушылардың пікірлерін тыңдаңыз және олардың осының нәтижесінде суретшілер туралы өз көзқарастарын өзгерткенін немесе өзгертпегенін байқаңыз, өзгерткен болса, неліктен солай екенін түсіндіруді сұраңыз. | Сізді осы ғасырға сай етіп бейнелеймін, Сізді көрген, білген адамдар ұқсастықты тапқысы келеді. Наполеон: Ұқсастық? Бет әлпетінің көріктілігі немесе мұрында орналасқан сүйел ұқсастық болып табылмайды ма? Адамды бейнелейтін тек қана оның болмысы. Портреттердің онда бейнеленген ұлы адамдарға сәйкес келетін-келмейтінін ешкім білмейді, олардың сол кезеңде гений болғандығы жеткілікті болып табылады. | ||
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретацияла у үшін өнер туындыларын пайдалану 7.3.2.4 империалистік соғыстардың әлемдік саясаттың өзгеруіне ықпалын бағалау (I Наполеон соғыстары мысалында) 7.2.3.2 Ағартушылық | Наполеон империясы қалай құрылды және оның құлдырау себептері неде болды? (БЫМ) Төрт империяның суретін көрсетіңіз: Александр Македонскийдің империясы, Рим империясы, Монғол және Наполеон Бонапарт империялары. Осы суреттерді не байланыстыратынын талқылаңыз. Оқушылардың ойларын тыңдап болған соң, сабақта Наполеон империясының кезеңі қарастырылатынын айтыңыз. (Ұ) Оқушылардан Наполеонның шын мәнінде қандай болғанын және басқа адамдарға ол қандай болып көрінгісі келгендігі туралы естеріне түсіруді сұраңыз. (Т) Алдыңғы сабақта жасалған уақыт сызығы бойынша Француз революциясының негізгі оқиғалары мен Наполеонның іс-әрекеттерін қарастыруды ұсыныңыз. Сыныптағы оқушыларды топтарға бөліңіз. Әр топқа белгілі | Тарихи концепт: себеп-салдар Наполеон революция кезінде француз артиллериясының офицеры болды. Ол Италияда француз әскерінің қайта құрылуында және Австрия армиясына қарсы әскери жорықта ерекше көзге түсті. 1799 жылы оның аты дүркіреп тұрған кезде, төңкеріс ұйымдастырып, үш консулдың бірінші консулы болды. 1804 жылы өзін император етіп жариялады. Осы уақыттан бастап, наполеондық жаулап алу кезеңі басталды. 1812 ж. Ресейге басып кіруі сәтсіз, әрі шығынды жорық болды. Содан кейін 1813 ж. Лейпциг түбінде жеңіліске ұшырады. Францияның жаулап алу соғыстары 1814 жылы оның биліктен бас тартуына алып келді және оны Эльба аралына жер аударды. Бір жылдан кейін оралуы париждіктер үшін күтпеген | Александра Македонский, Рим, Монғол, Наполеон Бонапарт империясының карталары) Александра Македонский империясы https://yandex.kz/images/se arch?p=2&text Рим империясы https://yandex.kz/images/se arch?img_url=https Монғол империясы https://yandex.kz/images/se arch?text Наполеон империясы https://ru.wikipedia.org/wiki Наполеон билігінің күшею мен құлдырауының визуалды көрінісі: |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
дәуір идеяларының қоғамдық дамуға ықпалын анықтау | бір хронологиялық кезеңді беріп (1799-1804, 1805-1810, 1811-1815 жж.), келесі критерийлер бойынша зерттеу жұмысын ұйымдастырыңыз:
Оқушылардың зерттеу жұмыстарының нәтижесі шағын плакаттарда (постерлерде) жазылуы керек. (Т) Плакаттарды көрсетіп, оқушыларға белгілі бір уақыт аралығында басқа топтардың плакаттарын оқып, Наполеонның мансабына әсер еткен үш маңызды оқиғалар туралы жазба жасауын сұраңыз. (Ұ) Жалпы талқылау: Оқушылардың ойынша, қандай оқиғалар аса маңызды болып табылатындығы бойынша сыныпта дискуссия ұйымдастырыңыз. Ой салатын сұрақтар келесіні қамтуы мүмкін:
(Ж) Білімді бекіту мақсатында, оқушыларға «І Наполеоннің империясының құрылу мен ыдырау себептері қандай?» деген тақырыпта эссе жазуды тапсырыңыз. Оқушылар Наполеон | жағдай болды, алайда Ватерлоо түбінде біржола талқандалып, Әулие Елена аралына жер аударды. 1821 ж. сол аралда дүние салды. Топтық жұмыс. Ресурстарды дайындағанда келесі ақпараттың болуын қадағалаңыз: Ішкі саясат
8. Бесінші және алтыншы коалицияға қарсы соғыстар. | http://www.history.com/topi cs/napoleon# Наполеонның әскери стратегиясы мен тактикасы бойынша комментарийлер: http://napolun.com/mirror/n apoleonistyka.atspace.com/ Napoleon_tactics.htm Қосымша ресурстар Наполеон туралы өте пайдалы мектеп презентациялары бар, мысалы: http://www.slideshare.net/rc ambou/napoleon-chart-maps |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
империясының дамуы мен құлдырау себептеріне баға беруде өз білімдерін қолдану керектігін түсіндіріңіз. |
Оқушыларға интнрнет желісін қолдану керек, Наполеонның негізгі әскери кампанияларын көрсететін басып шығарылған карталар (Оқыту ресурстарын қараңыз) қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар:
аспектілерді де көрсетеді. |
Дүниежүзі таризхы Негізгі мектеп 7 сынып | |||||
5-бөлім. | XIX ғасырдағы империялар және олардың бақталастығы | ||||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||||
Берілген бөлім 6 сыныпқа арналған Дүниежүзі тарихы курсының 3А тарауында өткен ІІ Осман, І Петр биліктерінің ерешеліктері туралы мәліметтерд қамтитын, сонымен қатар, 7.1.С тарауында ІІ Екатеринаның Ресейде билік еткен кезеңіне қатысты ақпараттармен байланысты. Осы тарау мемлекеттік және әлеуметтік құрылыс тақырыбы бойынша пәндік лексикалық қорды бекітуге бағытталған. | |||||
Контекст | |||||
Берілген бөлімде Осман империясы туралы маңызды ақпарат, оның қоғамдық және саяси дамуы туралы, XIX ғасырда сұлтан билігінің әлсіреу себептері, Қырым соғысында Ресейдің жеңілу себептері туралы негізгі ақпарат берілген. Меңгерілген білім келесі тарауды, Ресейдегі самодержавиенің дағдарысқа ұшырауын, түсінуге көмектеседі. | |||||
Осы бөлімінде дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер | ||
Оқушылар жасай алады: - түрлі мемлекеттерде өндірістік капитализмге өту үдерісін сипаттау | Оқушылар жасай алады: - жалпысыныптық, топтық талқылауға түсіп, ақпарат бөліктерін салыстыра алады (айтылым, тыңдалым дағдылары); | Осман империясы Танзимат басыбайлылық құқық Кавказ Қырым Христианды- православиелік шіркеу Севастополь Панорамалық мұражай Виктория орденінің кресі Кеңес коммунистері Кеңес Одағы | Реформалардың жалпы себептері… болды … билік кезіндегі реформаларының … реформаларынан айырмашылықтар болды. Танзимат саясаты Осман империясын күшейте алмады, себебі… Осы себеп ресми сипатқа ие деп айтуға болады, себебі… Осы себеп бейресми болып табылады, себебі… Осы салдар ең маңызды, себебі… | ||
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту мен тілді оқыту мақсаттары бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | |||||
Қысқаша шолу | |||||
Берілген бөлімде Осман империясы мен Ресей империясының ішкі және сыртқы саясаты, сонымен қатар, мемлекеттердің арасында қарым- қатынастың өзгеруі түсіндіріледі. Бұл мәліметтер 1854 жылы болған Крым соғысының себептері мен салдарын түсіндіруге көмектеседі. Тарауда Крым соғысы аяқталғаннан кейін де ұзақ уақыт ішінде Ресей үшін неліктен маңызды болып табылатындығы түсіндіріледі. | |||||
Ұ = ұжымдық жұмыс | Т = топтық жұмыс | Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.3.2.2 XVIII– XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау 7.4.2.1 түрлі мемлекеттердің өнеркәсіптік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерін салыстыру | Ресей мен Ұлыбритания Иранға ықпал ету үшін неге бақталас болды? (Т/Ұ) Виктория патшайым мен І Николайдың портреттерін көрсетіңіз. Екі сурет бойынша берілген тарихи түлғалар туралы оқушыларға қысқаша түрде пікірлерін жазуға тапсырма беріңіз. Монархтың қайсысы ең күшті және неліктен солай ойлатындығыңызды талқылаңыз. Британ империясындағы Виктория патшайымға қарағанда, патша І Николай өз империясында нағыз абсолюттік монарх болғанын түсіндіріңіз. Британ және орыс қоғамының ерекшеліктері мен 1850 ж. мемлекеттік жүйесі сипатталған карточкалар топтамасын жасап, тарату керек. (Т) Әр топқа плакат (А2 форматындағы қағаз) беріп, онда екі үлкен қиылысқан дөңгелекті салуды сұраңыз. Әр топты кеспе қағаздарды Британияға қатысты ақпаратты бір шеңбердің бойына, Ресейге қатысты кеспе қағаздарды екінші шеңбер бойына орналастыруы керек. Тапсырма аяқталғаннан кейін, топтар екі шеңбердің қиылысына келетін, Ұлыбритания мен Ресейдің ортақ қасиеттерді анықтауы мүмкін. Бұл шеңбердің қиылысу бөлігіне келеді. Әрбір топтан олар таңдаған кеспе қағаздарды бөлу әдісі туралы хабарлауды сұраңыз. (Ұ) Екі мемлекет арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды талқылаңыз. | Тарихи концепт: себеп пен салдар Виктория патшайым мен І Николайдың суреттері оқушыларды әрбір монархтың күш деңгейін анықтауда тығырыққа алып келуі керек. Викторияны билігін көрсететін белгілердің жанында (шын мәнінде министрлердің кеңесі бойынша ғана әрекет ете алады) және І Николай бейнеленген портретті көрсетіңіз. Бұл Николайдың абсолюттік монарх статусын ашым көрсетпейтін портрет болуы керек. Венн диаграммасының қиыстырылған шеңбері бойынша орналастырылған кеспе қағаздар британ және орыс қоғамының аспектілерін нақты сипаттау керек. Алайда, кейбір карточкаларды екі шеңберде де орналастыру қажет, яғни олардың қиылысқан жерінде. Мысалы, «Абсолюттік монарх басқарады» Ресейдің шеңберінде орналастырылуы керек, Британияның шеңберінде «Монарх үкіметтің рұқсатынсыз көп нәрсе жасай алмайды» деген сөйлемді орналастыру қажет. Карточкаларды таңдауға байланысты оқушылар қиылысқан жерінде «Виктория патшайымы, Николай I секілді монарх болған», «Ұлыбритания және Ресей үлкен және кеңейіп жатырған империялар болған» және т.б. жаза алады. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі | Елизавета патшайымының суреті: http://www.englishmonarchs.c o.uk/images/hanover/queen_vi ctoria.jpg Николай І патшасының суреті: http://en.wikipedia.org/wiki/Fil e:Franz_Kr%C3%BCger_- _Portrait_of_Emperor_Nichola s_I_-_WGA12289.jpg Виктория патшайымы басқарған кездегі Ұлыбританияның таптық құрылымы: http://www.victorianweb.org/hi story/Class.html 1851 жылы Ұлыбританиядағы жүргізілген халық санағының нәтижелері: http://www.victorianweb.org/hi story/census.html Ұлыбританиядағы Викториян қоғамы: http://www.bl.uk/learning/histc itizen/victorians/victorianhome Викториан Британия туралы баяндама |
|
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(БЫМ) Екі империя туралы карикатураны көрсетіңіз, оның мағынасын ашуды сұраңыз. (М) Мұғалім слайдтарға сүйене отырып, тарихи картаны пайдалана отырып, XVIII ғ. дейінгі Парсы (Иран) мемлекетінің дамуы бойынша қысқаша сипаттама беруі керек. (Ж)(қ) Оқушыларға Британия мен Ресейдің Иран мемлекетін жаулап алуы туралы ақпаратты беріңіз және Ұлыбритания мен Ресейдің Иранға қатысты бақталастылықтың себептерін стикерлерге жазуды сұраңыз. Нысананың (мишень) моделіне бұл экспансияның себептерін жазыңыз: - нысананың ортасына жақын жерде - қысқа мерзімді, - нысананың ортасында - орта мерзімді, - нысананың ең үлкен шеңберлерінде - ұзақ мерзімді себептерін. Талқылау барысында бәсекелес екі отарлық мемлекеттің негізгі себептерін анқытауда оқушылар ортақ шешімге келулері керек. Оқушылар әр державаның басымдылық кезеңдерін анықтауы қажет. «Ұлыбритания мен Ресейдің Иранда бәсекелестік әсері» атты кестені толтыруды аяқтау керек. | бар:
Қосамша тапсырма беруге болады: ақпаратты қолдана отырып, уақыт сызығында екі империяның бәсекелестіктігінің әртүрлі сатыларындағы маңызды оқиғаларды орналастырыңыз: 1801 ж. - Грузияның Ресей империясына қосылуы, 1204 - 1813 жж. - Орыс- Парсы соғысы 1813 ж. - Гүлістан келісім шарты, бұл келісім шарт бойынша Персия Грузияның шығыс бөлігі мен Азербайджанның көп бөлігі Ресей империясының құрамына енетіндігін мойындады. Ресей Каспий теңізінде әскери флотты оранластыруға ерекше құқығын алды, 1826-1828 жж. - орыс-парсы соғысы 1856-1857 жж. - Ауғанстан үшін ағылшын-парсы соғысы, | http://www.bl.uk/learning/histc itizen/victorians/victorianhome 1851 жылдағы Ресей империясының картасы: http://www.kingscourtgalleries. co.uk/gbu0- prodshow/Russian_Empire_18 51.html Патшалық Ресейдің сипаттамасы: http://www.bbc.co.uk/bitesize/ higher/history/russia/tsar/revisi on/1/ World Civilizations: The Global Experience, Combined Volume, p675,736-744 Fernandez-Armesto, F. (2009) The World: A History, Combined Volume, p869 McNeill, W. H. (1996) A History of the Human Community: prehistory to the present, p600 А. В. Пузаков, А. В. Кермас «Орыс-ағылшын қатынастарының тарихы» - http://study-english.info/ (http://velikobritaniya.org/istor iya–velikobritanii/istoriya– vzaimootnoshenii– |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
1907 ж. - Иранның аймақтарына ықпал ету бөлу туралы ағылшын-орыс конвенциясы. | velikobritanii–i–rossii.html. Загл. с экрана.) С.Н.Бурин Жаңа тарих 1640- 1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 Парсы елінің жағдайын суреттейтін карикатурасы http://candobetter.net/files/old- colonial-rivals-for-middle- eastern-oil.jpg Иран картасы http://www.wikiznanie.ru/wiki pedia/index.php Орыс-парсы соғыстарының карталары http://poznaemvmeste.ru/index. php/ege-ekonomika/48- karty/220-karty-vojny-18- veka-russko-persidskaya- iranskaya-vojna-1722-1732 Орыс-түрік соғыстары туралы презентация https://prezentacii.org/prezenta cii/prezentacii-po-istorii/7772- russko-tureckiy-voyny-18- veka.html XVI-XIX ғғ. Иран https://infourok.ru/prezentaciya |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары | |||||
-po-istorii-iran-v-vii-vekah- gosudarstvo-sefevidov- 921881.html | ||||||||
7.4.2.1 түрлі мемлекеттердің өнеркәсіптік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерін салыстыру 7.3.2.2 XVIII– XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау | Танзимат саясаты Осман империясын күшейтуге әсер етті ме? (БЫМ) Оқушыларға 1876 жылы Осман империясының бірінші конституциясы қабылданған оқиғаны сипаттайтын түрік ашық хатын талқылауды ұсыныңыз. (Ұ) Талқылаудан кейін, 7-сыныпта оқыған Осман империясы туралы ақпаратты естеріне түсіріңіз (ІІ Осман). Уақыт сызығын пайдаланып, 1876 жылға дейін келесі сұлтандардың билік еткен кезеңдерін белгілеңіз (ІІІ Селим, ІІ Махмуд, І Абдул- Меджит, ІІ Абдул -Хамид). (Т) Оқушыларды топтарға бөліп, оларға келесі критерийлерге сәйкес реформаларды зерттеуге арналған материалды беріңіз:
Оқушылар зерттеу нәтижелерін оқыту ресурстарында берілген шаблонға салады. Кейбір оқушыларға реформа жүргізудегі заңдылықтарды анықтауға тапсырма беріңіз. (Т) Жоғарыда берілген критерийлерді топтарға бөліп беріңіз (мысалы, 1-критерийді - 1-топқа), әр топ өз критерийі бойынша сұлтандардың іс- | Тарихи концепт: дәлел\ 1895 ж. жарық көрген 1876 ж. болған оқиғаны бейнелейтін түрік суреті. Суреттің ортасында ІІ Абдул-Хамид сұлтан, Ұлы уәзір және империяның басқа да маңызды адамдары бейнеленген. Ортасында тұрған әйел Түркияны бейнелеп, құлдық бұғауын үзіп жатқанын көрсетеді. Жоғарыда ұшып жүрген періште, француз революциясы мен оның ұранына «Бостандық.Теңдік. Бірлік» лебіз болды. Осының барлығы Стамбұлда өтіп жатыр. | 1895 ж. жарық көрген 1876 ж. болған оқиғаны бейнелейтін түрік пошталық ашық хат https://ru.wikipedia.org/wiki/% D0%A2%D0%B0%D0%BD% D0%B7%D0%B8%D0%BC% Селим III реформысы http://referatwork.ru/category/p olitika/view/609273_reformy_s elima_iii II Махмуд https://slovari.yandex.ru/~%D Абдул - I Меджид http://wikigraff.ru/%D0 II Абдул- Хамид http://cinref.ru/razdel/02400ist oria_mira/19/328643.htm Танзимат http://www.russiankurort.org/is tanbul75.php Танзимат дәуірі http://refoteka.ru/r- 167712.html | |||||
Сұлтанд ар | III Сел им | II Мах муд | I Абду л- Медж ид | II Абдул- Хамид | ||||
Реформа ның себептер і | ||||||||
Жалпы ерекшелі ктер | ||||||||
Реформа лардың тізімі | ||||||||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары | |||||
әрекеттерінің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын жалпылауды тапсырыңыз. Одан соң жұмыстың нәтижесінде оқушылар сыныптың назарына өз қорытындыларын ұсыну керек. Әр топ қорғау барысында, қалған оқушылар өздерінің шаблондарымен жұмыс жасап, ұқсастықтар мен айырмашылықтарын түрлі-түсті маркерлермен белгілеу тиіс. (Ұ) Уақыт сызығы мен түрік ашық хатын қолдана отырып, 1876 жылы Осман империясында қабылданған Конституция реформалардың заңдылықты нәтижесі болғаны туралы ойға оқушыларды бағыттаңыз. Келесі сұрақтар төңірегінде талқылау ұйымдастырыңыз:
(Ж) Талқылаудан кейін, оқушыларға жеке жұмыс түрін: Осман империясын күшейтуге бағытталған іс-шараларды құрастыруға тапсырма беріңіз. | Жалпы ерекшелі ктер | |||||||
Реформа лардың салдары | ||||||||
Жалпы ерекшелі ктер | ||||||||
Сәттілік бойынш а қорытын ды | ||||||||
Жалпы ерекшелі ктер | ||||||||
Жеке оқушыларға реформаларды өткізу заңдылықтарын анықтауда қолдау көрсету (осының барлығы Осман империясының әскери жанжалдарға қатысқаннан кейін басталған). (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар:
| ||||||||
7.3.2.2 XVIII– XIX ғасырдың | Қырым соғысының себептері мен салдары қандай болды? | Тарихи концепт: себеп-салдар | ||||||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау | (Ұ) Шығу тарихын айтпай, Қырым соғысына қатысты төрт суретті көрсетіңіз. Бүкіл сыныппен әр суретте не бейнеленуі мүмкін екенін талқылап, суреттер бір-бірімен қалай байланысатынын сұраңыз. Берілген суреттерге толық сипаттама беріңіз, мысалы:
(Т) Сыныпты топтраға бөліңіз және Қырым соғысы туралы ақпарат таратып, осы соғыстың тарихи бойынша анықтама жасауын тапсырыңыз. (Ж) Оқушыларға Севостополь қорғаушысының атынан болашақ ұрпаққа хат жазуды ұсыныңыз. Хаттың тақырыбы «Неліктен осы соғысты ұмытпау керек?» деген болуы мүмкін. Оқушыларға бұл хабарламаларың бөтелкелерге салынып, теңізге тасталатындығын айтуға болады. | Ұсынылатын суреттер:
Тарихи анықтамада келесілер қамтылуы керектігін оқушыларға түсіндіріңіз: негізгі оқиғалар хронологиясы, қатыстушылар, мақсаттар, нәтижелер. Қырым соғысында орыстардың жеңілу себептері:
| Қырым соғысында қолға түсірген орыс әскерінін пушкасы Хантингтон, Ұлыбританияда госпитальдің маңында ескерткіш ретінде орнатылған: http://www.geograph.org.uk/ph oto/1018229 Севастополь шайқасының панорамасы: http://www.arenda- sevastopol.info/otdih-v- sevastopole/muzei- sevastopolya/museum- panorama-oborona- sevastopolja.html Виктория орденінің кресі - беделді медальдардың бірі, осы марапат 1982 ж. Ұлыбритания мен Аргентина арасында Фолкленд аралдары үшін соғысқа қатысқан солдаттарға берілді. http://www.liveinternet.ru/user s/4211284/post345629323/ Жалпылау 1: 1905 ж. Ресей Жапониямен |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(Ұ) Қырым соғысының Ресей үшін салдарлары бойынша ақпарат беріңіз. Сыныппен талқылап, ең маңызды салдарларын анықтап, дәлелдеуді тапсырыңыз. (Ж) Қырым соғысында орыс армиясымен флотының жеңілу себептері бар тізімді таратыңыз. Оқушыларға осы себептерді талдап, саяси, әлеуеттік, экономиакалық себептерге жіктеуді тапсырыңыз. (Т)(қ) Оқушыларға Ресейді дағдарыстан шығару үшін және патша алдында сөз сөйлеу үшін 3 реформа жобасын құруды ұсыныңыз. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері: - реформалардың саласын анықтауда оқушылардың білімін бағалау
| соқты және көп уақыт пен ресурс қажет етті;
Қырым соғысының Ресей үшін салдарлары:
түсті. | соғысында жеңілді. Осы жағдай революцияға алып келді және патшаны парламент құруға итермеледі. Жалпылау 2: 1942 ж. Ресей Кеңес Одағының бір бөлігі болды. Онда атеистік үкімет болды, православиялық христиандарды қудалады. 1942 ж. кеңес солдаттары фашистік Германияға қарсы соғысты. Жалпылау 3: 2006 ж. 1991 ж. Кеңес Одағы құлағаннан кейін барлық коммунистік ескерткіштер қиратылды, қала, көше атаулары ауыстырылды, ал патшаның ескі елтаңбасы ресейлік президенттердің символы ретінде қолданыла бастады. 2006 ж. православиелік христиан Владимир Путин президент болып сайланды. Ол Ресейдің ұлылығын қалпына келтіруге бағытталған және орыс православие шіркеуі |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар:
| тарапынан мықты қолдауына ие болды. 2012 ж. Президент Путин Кремльде православиялық діни қызмет кезінде: http://eng.news.kremlin.ru/med ia/events/photos//41d3 e9ec85b0c3d2ad0d.jpeg «Қырым соғысы» презентациясы - http://nsportal.ru/shkola/istoriy a/ Қырым соғысының себептері, қорытындысы мен салдарлары– http://www.nado5.ru/ |
Дүниежүзі тарихы Негізгі мектеп 7 сынып | |||
6-бөлім. XІX ғасырдағы Қытай мен Еуропа елдері | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Бұл бөлім Үндістан мен Қытайдың Ұлыбританиямен - алғашқы индустриялық елмен - қарым-қатынастарын зерделеуге негізделген. Бұл тарау экономика мен сауда тақырыбындағы арнайы пәндік лексикалық қорға (терминологияға), сондай-ақ оқушылардың тарихи оқиғаларға байланысты әртүрлі көзқарастар орын алатындығын түсінуге негізделген. | |||
Контекст | |||
Бұл бөлім еуропалық және американдық империализмнің басқа елдерге ықпалына арналған алдағы уақытта оқытылатын бөлімдерімен байланысты. | |||
Осы бөлімінде дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен | Диалогқа/жазылымға қажетті |
терминология | тіркестер | ||
Оқушылар жасай алады: - аоғашқы капиталистік державалардың сауда- экономикалық байланыстарын сипаттай алады | Оқушылар жасай алады:
| Министрлер Көкнәр Апиын Тәуелділік Контрабанда Дін таратушылар Варварлар Тайпиндер Өзін-өзі жетілдіру саясаты Боксшылар көтерілісі Теңсіздік құқық келісімдер Жесір қалған патшайым Сыртқы сауда келісімшарт бойынша құрылған порттар | Мен императорға ... кеңес берер едім Екінші апиын соғысы британдықтар мен француздықтардың кесірінен болды/болмады, себебі ... Императордың ескі жазғы сарайды қасақана өртеу дұрыс/дұрыс емес, себебі ... Ескі жазғы сарайдың мүлкін қайтару/қайтармау керек еді, себебі ... |
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту мен оқуға жататын тілді оқыту мақсаттары бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Бұл бөлімде британдықтар қытайлықтардың аумағында үнді апиынын сату арқылы оларға қысым көрсеткені жайлы сипатталады; ағылшындықтар мен басқа еуропалық елдер ХІХ ғасырда Қытайға өз бақылауын орнатуға тырысқандығы сипатталады. Тарауда бұл оқиғалар неліктен қазіргі Қытай үшін маңызды болып табылатындығын түсіндіріледі. | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.3.2.2 XVIII–XIX ғасырдың ортасындағы халықаралық қатынастардағы өзгерістерді сипаттау | Англия және Қытай үкіметтерінің хат алмасуынан империализм туралы не біле аламыз? (БЫМ) Лорд Маккартни (британдық дипломат) мен император Цян Лун суреттерін көрсетіңіз. Олар қай елдердің өкілдері туралы және олардың өзара қарым-қатынасы туралы оқушылардың жорамалдарын тыңдаңыз. (Ұ) Лорд Маккартнидің 1793 жылы Қытай императорына сауда миссиясымен жіберілгенін түсіндіріңіз. Оқушыларға салыстыру үшін осы кезеңдегі Англия мен Қытайдың дамуы бойынша қысқаша ақпарат беріңіз. Қытайлық императорға ұсынған ағылшын монархының сыйлықтарын бейнелейтін слайдтар сериясын көрсетіңіз. (Ұ) Талқылау түрінде жалпы пікірталас жүргізіп, келесі сұрақтар бойынша оқушылардың пікірлерін тыңдаңыз:
(Ұ) Британ сауда миссиясының мүшелері ретінде жеті оқушыны сайлаңыз. Лорд Маккартнидің рөлін ойнайтын оқушыны тізіне тұрып бүгуді және король ІІІ Георгке хатын қалай ұсынуы керек екендігі туралы айтыңыз. Хатта Британия үшін Қытаймен | Тарихи концепт: өзгеріс пен сабақтастық Қытайдың соты Маккартнидің сыйлықтарын зерттеді, еуропалық ғылыми білімдеріне бағасын берді. Алайда, императордың топтамасындағы еуропалық өнертабыстарын ұқсас деп есептеді. Олар өздерін тең деп есептеді, кейде артық деп есептеді. Көркеюші, автономдық және кеңейіп келе жатқан империя екендігін көрсету үшін Қытайдың картасын қолдануға болады Коутоу - құрметті білдіретін Қытайдың ұлттық белгісі және жасы үлкен адамдарға немесе билікке ие адамдарға, мына жағдайда императорға бағынудың дене қимылы болып табылады. XV ғасырда Мин династасиясында қолданылды. Бұл дене қимылдың мақсаты құрметті және билікті көрсету (императорлардың айналасындағы адамдар) 7 сыныпқа арналған Дүниежүзі тарихының 8 тарауын оқыған кезде | Жер шарының глобусы: http://www.nationaltrustcolle ctions.org.uk/object/1297175. 1 790 ж. жұлдызды аспанның глобусы: http://theparkerlibrary.wordpr ess.com/2012/02/29/samuel- savage-lewis-and 1790 жылғы телескоп: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:Reflecting_Telescope_afte r_Isaac_Newton_by_William _Herschel_from_Slough_179 0_-_Teylers_Oval_Room.jpg Лорд Маккартнидің суреті: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:George_Macartney,_1st_E arl_Macartney_by_Lemuel_F rancis_Abbott.jpg Император Цяньлунның қарт кезіндегі суреті: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:Portrait_of_the_Qianlong_ Emperor_in_Court_Dress.jpg Георг ІІІ Қытайдың императорына хаты: |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
сауданы жеңілдету үшін әртүрлі өтініштердің жазылғандығын және британдықтардың коутоу рәсімін орындаудан бас тартқандығы туралы түсіндіріңіз. (Т) Оқушыларға ағылшын королі ІІІ Георг пен император Цяньлуньнің хаттарын ұсыныңыз. Жұптарды хаттардың көшірмелерді оқуын сұраңыз және төмеде көрсеткен мәселелерді екі түрлі түспен астын сызуды сұраңыз:
(Ұ) Әрбір британдық өтінішке императордың реакциясын талқылаңыз. Оның жауабы өзінің империясы мен жат елдік адамдарға қатынасын көрсететіндігін түсіндіріңіз. (Ұ) Ағылшындардың Индиядағы өз билігін қалай нығайтқандығын (Ұлы моғолдар империясының билігі тоқтатылған кезде), бірақ 1793 жылы европалық ықпалына қарсы тұруға қажетті әлеуеті болған Қытайда неліктен өз билігін нығайта алмандығын талқылаңыз. | оқушылар коутоуды қолдана отырып рөлдік ойындарды ойнаған болатын. Коутоуды дұрыс орындау үшін, иілу қажет және еденге тізерлеп тұру қажет, алақандарды еденге қою керек және алда тұрған қолдарыңның арасында еденге маңдайынды тигізу керек. Орнынан тұрардың алдында осыны үш рет қайталау қажет. Император Цяньлуньнің өзінің империясына және шет елден адамдарға қатынасын келесіден көруге болады: Қытай ұзақ уақыт бойы әлемдегі өркениетті империялардың бірі болған, және Қытайға сыйлықты алым ретінде беретін "төмен деңгейдегі" варварлардан ештеңе қажет болған жоқ. (қ) Мына жағдайларда қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі қарастырылған:
| 564/623/626/14338/17512/17 513.html Қытай императорының ағылшын короліне хаты http://texts.news/stran-azii- istoriya/pismo-kitayskogo- imperatora-angliyskomu- 54408.html Қытайдың тағдырын өзгерткен Цыси патшайымы, 1835-1908 жж. Қазақстанның Мемлекеттік |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(БЫМ) Тізімдегі суреттерді ұсыңыңыз (немесе, егерде мүмкін болса, заттарды да ұсыңыңыз) Кейбір оқушыларды әрбір суретті/затты қарастыруды және қандай сезімде екендігі туралы ойлауды сұраңыз. Барлық сыныпқа айтпас бұрын, оқушылар өздерінің сезімдері туралы жұпта айтуы қажет және неліктен осыны сезініп отырғандығын айтып беруі қажет. (Ұ) 2010 жылы Қытайға жасалған сауда ресми сапар кезінде пенжектерінің қайырмасына көкнәрдің суретін жабыстырған Британия министрлер кабинетінің төрт мүшесінің суретін ұсыныңыз. Қытай мемлекетінің үкіметі Британ министрлері тағып алған көкнәрді кеміту ретінде қабылдап, алып тастауды сұрады. Министрлер бас тартты. Талқылаңыз:
Мұғалімдерге арналған ескертулер бағанасынан ақпаратты қолдана отырып, аталған сұрақтарға жауаптарды түсіндіріңіз. Англия Ост-Үнді компаниясының көмегімен апиынды сату арқылы Қытайдың нарығына ену | белгілі бір өтініштеріне императордың хатында жауаптарын қаншалықты нақты таба алатындығын бағалау;
Оқушыларға ұсынуға қажетті суреттер немесе заттар:
| Елтаңбасы: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:Coat_of_arms_of_Kazakh stan.svg Коммунистік символдары: балға және орақ: http://en.wikipedia.org/wiki/ Hammer_and_sickle «Кайзер» футбол клубының таңбасы: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:FCKaisar.png «Спартак», Москва футбол клубының таңбасы: http://en.wikipedia.org/wiki/F C_Spartak_Moscow Ескі аяқ киімнің суреті: http://www.freefoto.com/prev iew/810-20-6723/Old-Boot Ұлыбританиядағы «Маркс және Спенсер» әмбебап дүкенінің танымал логотипі: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:Marks_%26_Spencer_new _logo.svg Мұсылмандық жарты айы және жұлдыз: http://www.glamfaith.org/uk/ faith-groups/5/symbols/ Қызыл раушандар: http://www.serenataflowers.c |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
жоспарын құрастырғандығы туралы айтыңыз. Картадан көрсетіңіз және суреттерді қолданыңыз (парақтардың нөмірі ocw.mit.edu ресурстарында көрсетілген):
(Т/Ұ) Қытайдың ресми өкілі Линнің суретін көрсетіңіз (11-12 беттер) және апиын саудасын қалай басқысы келгендігін түсіндіріңіз. Уәкілетті өкіл Линнің Виктория патшайымының атына жазған хаттың оңайлатылған нұсқасын ұсыныңыз. (П) Жұптарға бөлінген оқушыларды мына хатты мұқият оқуды сұраңыз және апиын сауданы тоқтату үшін Лин ұсынған аргументерді айтуды сұраңыз. (Ұ) Хатты 1793 жылғы лорд Маккартнидің миссиясына арналған жауабымен салыстырыңыз. Хаттардағы шет елдің адамдарына варвалар |
Мұғалім кейбір заттар бір нәрсенің таңбасы екендігі туралы деректі түсіндіреді. Жоғарыда берілген тізімнен алынған сурет тек қана өзін білдіреді, яғни ескі аяқ киімнің бейнесі, бірақ ол басқа нәрсені де білдіруі мүмкін. Қытайлықтар үшін көкнәр XIX ғасырдағы Ұлыбритания және Қытайдың арасындағы соғыстың белгісі болып табылады. Қытай бұл соғыста жеңіліп қалды және Британияның қол астындағы Индиядан апиынды әкелу талпынысына қатысты қорлықты көрді. Британдық министрлер көкнәр белгісін шешуден бас тартты, өйткені, бұл британдық мәдениетте маңызды нышан болып табылады. Олар көкнәрді шешкен жағдайда, бұқаралық ақпарат құралдарында шетелдік үкіметке жағу үшін соғыста қайтыс болған британдық әскери күштеріне құрметтемеу белгісі деп айыпталатын еді. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар: | Орыс православиелік белгішесі: http://papaherman.wordpress. com/2007/09/20/the- softening-of-stone-hearts/ Соғыс құрбандарын еске алуға арналған Ұлыбританияда жыл сайын сатылатын қағаз көкнәр: http://kamencvet.kz/krasnye- maki/ http://kamencvet.kz/krasnye- maki/ «Найк» спорттық бренді: http://www.insidethegames.bi z/images/2012/09/Nike- Logo.jpg 2010 жылы Қытайда пенжектерінің қайырмасында орналастырылған көкнәрларымен бейнеленген британдық министрлердің суреті: http://i.telegraph.co.uk/multi media/archive/01757/Camero nChina_1757842b.jpg Дереккөздері берілген апиын соғысы туралы толық баяндама: |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
ретіндегі қатынасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды талқылаңыз. |
| 1f/21f.027/opium_wars_01/o w1_essay.pdf Қытайдың уәкілетті өкілі Линнің Патшайым Викторияға жазған хаты: | |
7.1.1.3 еуропалық державалардың отаршылдық экспансиясы кезеңіндегі Азия мемлекеттерінің (Қытай, Үндістан, Жапония) әлеуметтік құрылымындағы ерекшеліктерді анықтау 7.2.1.2 миссионерліктің міндеттерін | Неліктен апиын соғыстары осы күнге дейін қытай халқының есінде? | Тарихи концепт: маңыздылық | Императордың ескі жазғы сарайының суреттері https://yandex.kz/images/sear ch Өртке дейінгі жазғы сарайдың қалпына келтірілген бейнесі: http://www.china.org.cn/cultu re/2008- 02/29/content_11088461.htm |
(БЫМ) Оқушыларға императордың жазғы сарайы (ресурс бағанынан) туралы иллюстрацияларды ұсынып, оларды хронологиялық рет бойынша орналастыруды сұраңыз. (Ұ) Аталған сарай 1860 жылы Екінші апиын соғысы кезінде британ және француз әскерлері бұзып кеткен Қытай императорының резиденциясы болып табылатынын айтып, талқылаңыз. (Т) Зерттеу жүргізіп, төмендегі критерийлер бойынша Венн диаграммасын толтыру үшін | Мұғалім иллюстрацияларға келесілерді қосуы керек: - Жазғы сарай қиратылып, тоналғанға дейін қандай болғанын (немесе қандай болуын болжалдайтын) бейнелейтін сурет.
Графикпен жұмыс жасау үшін |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
анықтау 7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау 7.4.1.4 «экспорт», «импорт», «экспансия», «отарлау», «фактория» ұғымдарын қолдану арқылы, тауар-ақша қатынастарының дамуын түсіндіру | оқушыларға екі апиын соғыстары жайлы қысқаша ақпарат және мынадай критерийлер ұсыныңыз:
(Ж)(қ) Үлкен қағаз беттерін таратыңыз. Оқушыларға жұпта жұмыс жасай отыра, график салуды тапсырыңыз. Графиктегі көлденең ось даталары белгіленген Қытай тарихының уақыт сызығы болып табылады: 1793 жылдан 1900 жылға дейін. Тік осьтің бойында, атап айтқанда астыңғы жағында "өте әлсіз" деген жазу, ал үстіңгі жағында "мықты" деген жазу бар. 1842 жыл мен 1900 жыл аралығында Қытай тарихында орын алған төрт маңызды оқиғалар жайлы қысқаша ақпарат беріңіз. Оқушылар 1973 жылы, яғни лорд Маккартнидің сауда миссиясына рұқсат бермеген кездегі Қытай империясының салыстырмалы күшін талқылап, әр оқиғадан кейін Қытай қаншалықты әлсіз немесе мықты болғанын графикте белгілейді. (Ұ) Графиктерді және төмендегі сұрақты топта талқылаңыз: Қытайдың саяси әлсіздігі қалайша әлеуметтік өзгерістерге әкелді? (Ж)(қ) Оқушыларға апиын соғыстарынан кейін Қытай экономикасында болған өзгерістер жайлы ақпараты бар кеспе қағаздарын ұсыныңыз, сосын оқушыларға кеспе қағаздарының екінші жағында осы өзгерістер әсер еткен әлеуметік топ өкілін жазуды тапсырыңыз. | мұғалім төрт оқиға туралы ақпаратты ұсынуы керек:
Апиын соғыстары Еуропа елдерінде ұмыт болғанымен, қытай халқының жадысында сақталып қалды, бұл дегеніміз, әртүрлі себептермен және әртүрлі жолдармен тарихты өз пайдасына қолдануға болады дегенді білдіреді. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар:
Әлеуметтік құрылымда болған өзгерістерді анықтауға қажетті карточкалар топтамасы | Кесте «Қытайдың «Апиын соғысы» алдындағы және одан кейінгі сыртқы саудасы»: http://knowledge.allbest.ru/hi story/2c0b65625b3bc69b5d4 3b89521316c26_0.html Сарайдың тоналуыны туралы иллюстрациялар: http://en.wikipedia.org/wiki/F ile:Looting_of_the_Yuan_Mi ng_Yuan_by_Anglo_French_ forces_in_1860.jpg Виктор Гюго ескі сарайдың тоналуын айыптағаны туралы Қытайда жарық көрген мақала: http://www.chinadaily.com.c n/china/2010- 10/18/content_11425824.htm Ескі жазғы сарайдың тоналуын айыптаған француз жазушысы Виктор Гюгоның хаты: http://www.tomminogue.com /media/blogs/Elgin/Two%20 Thieves.pdf Ескі жазғы сарайдың жағалған заттарын іздеу |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
бағдарлануы | барысында жасалған иллюстрациялар http://1.bp.blogspot.com/_LZ 4Fy4M8KGU/SuLMgHpQm xI/AAAAAAAACD8/x1FQK phmf88/s320/SCM_News_Re lics_graphic20.jpg World Civilizations: The Global Experience, Combined Volume, p723-733 Fernandez-Armesto, F. (2009) The World: A History, Combined Volume, p845- 846,608-611 McNeill, W. H. (1996) A History of the Human Community: prehistory to the present, p601-605 | ||
Дүниежүзі тарихы Негізгі мектеп 7 сынып | |||||
7-бөлім. | Револоциялық идеялардың XIX ғасырдағы Еуропаға әсері | ||||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||||
Бұл бөлім бұрын танысқан буржуазиялық революциялар, нақты айтатын болсақ Француз революциясы және саяси идеологияға, әртүрлі саяси жүйелердің ерекшеліктеріне байланысты білімге және қоғамдық құрылымдарды түсіндіруге қатысты ерекше пәндік сөздік қорына негізделген. | |||||
Контекст | |||||
Бұл бөлімде 9 - 10 сыныптарда XX ғасырдың тарихын оқыған кезде оқушылар пайдаланатын анықтамалар және бірнеше саяси идеологиялардың ерекше белгілері берілген. | |||||
Осы бөлімінде дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер | ||
Оқушылар: - ұлттық мемлекеттердің (Италия, Германия) қалыптасуының маңыздылығын түсіну | Оқушылар жасай алады:
дағдылары) | Оң қанат Сол қанат Консерватизм Демократия Жалпы ер адамдардың сайлау құқығы Либерализм Басылым еркіндігі Дін бостандығы Бірлестіктер бостандығы Тәуелсіз сот Ұлтшылдық Ұлттық мемлекет Социализм Конфедерация Әлеуметтік теңсіздік | Мемлекеттік әнұрандардың мәтіндеріне комментарий беру үшін қолданылатын сұрақтар: Мына жол .. қандай оқиғаларды суреттейді? Неліктен сіз осы сөзді таңдадыңыз? Неліктен сіздің тобыңыз мемлекеттік әнұранына енгізу үшін келесіні ... таңдады? | ||
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту мен оқуға жататын тілді оқыту мақсаттары бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | |||||
Қысқаша шолу | |||||
Бұл бөлімде оқушылар 1848 жылы еуропалық революцияларға түрлі саяси идеялардың әсерін салыстырады, Карл Маркстың идеяларын зерттеп, бірнеше саяси идеялардың Италия мен Германияның - қазіргі заманғы мемлекеттерінің қалыптасуына әсерін бағалайды. | |||||
Ұ = ұжымдық жұмыс | Т = топтық жұмыс | Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.3.2.1 Батыс Еуропадағы буржуазиялық революцияларды ң себептерін сипаттау 7.1.2.1 экономикалық және саяси жүйенің өзгеруіне буржуазияның әсерін анықтау 7.2.3.2 Ағартушылық дәуір идеяларының қоғамдық дамуға ықпалын анықтау 7.2.3.3 К. Маркстың көзқарастарын және марксизмнің қоғамдық өмірге ықпалын түсіндіру 7.3.2.5 тарихи оқиғаларды түсіндіру үшін «либерализм», «консерватизм», «социализм», | 1848 жылғы революциялар Еуропада қандай саяси идеяларды қалыптастырды? | Тарихи концепт: себеп-салдар | 1848 жылғы революцияларға шолу (келесі картадан тұрады): http://www.age-of- the- sage.org/history/184 8/revolution_of_184 8.html . Жеке мемлекеттер туралы нақты мәліметтері бар 1848 жылғы революцияларға шолу: http://www.pptpaloo za.net/PPTs/EHAP/ RevolutionsOf1848. ppt Франция: http://www.sparknot es.com/history/europ ean/1848/section8.rh tml Германия: http://www.sparknot es.com/history/europ ean/1848/section10.r html |
(БЫМ) Ағартушылық кезең қайраткерлерінің суретін, Француз революциясының ұрандарын, Тәуелсіздіктің Солтүстік Америка соғысының суреттерін көрсетіп, келесі сұрақты қойыңыз: «Бұл оқиғалармен қандай идеологиялық ағымдар байланысты»? (Ұ) Сыныптың алдына орындықты үстелдің үстіне қойыңыз. Сыныптың жартысын орындықтың оң жағына отырғызыңыз, басқа жартысын сол жаққа отырғызыңыз. 1789 жылы революциялық Ұлттық Ассамблеяның кездесуі кезінде монархияны және шіркеуді қолдаған депуттатар тақтың оң жағында, ал, реформаларды қолдаған депуттатар сол жағында отырды. Қазіргі кездегі саясаттағы «оң қанат» және «сол қанат» деген терминдер осылай пайда болды. 1840 жылғы Еуропадағы сол қанаттың негізгі идеяларының қысқаша анықтамаларын және концепцияларын ұсыныңыз:
Оқушылар берілген идеялардың, атап айтқанда баспасөз еркіндігі және өндіріс құралдарын игеру секілді ерекшеліктерді түсінетіндігіне көз жеткізіңіз. Сонымен қатар, осыдан бұрын оқыған материалдарына сілтеме жасаңыз. (Т/Ұ) Оқушыларды топтарға бөліңіз. 1848 жылы | Сол қанаттың негізгі идеяларының қасиеттерін жалпылау, бұл идеялардың 1840 жылы, яғни кеш емес, бұл идеялардың қалай қарастырылғандығын көрсететіні маңызды, мысалы: Демократия – өкілетті ассамблеяға таңдалу құқығын беретін ер адамның әмбебап құқығы. Либерализм – Өкілетті ассамблея арқылы басқаруды , басқаруға, сөз еркіндігі және жеке адамға бағынуға келісім беруді, шіркеу мен мемлекеттің билігін шектеуді білдіреді. Тек қана республикандықтар ғана либералдар болған жоқ. Ұлтшылдық – бірыңғай тілі, мәдениеті, діні, тарихы және географиялық жағынан жақын орналасқан - жалпы территориясы бар адамдардың бірлестігін білдіреді (Осы уақытта, казіргі кезде Германия және Италия мемлекеттері шағын мемлекеттерге бөлінген) Социализм – 1840 жылдары бір де бір жалпы қабылданған мағынасы болған жоқ. Алайда, бұл келесілерді қамтыды:
|
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
«марксизм», «ұлтшылдық» ұғымдарын қолдану | болған револоцияларды көрсете отырып Еуропаның картаның көрсетіңіз. (М)Мұғалім буржуаздық революциялардың себептерін, міндеттерін, қозғаушы күштерін және революциядағы буржуазияның ролін қысқаша түсіндіреді. (Т) Келесі мемлекеттерді топтарға бөліңіз: Франция, Италия, Германия және Венгрия. Үйлестіруші материалдардың көмегімен әрбір топ жиынтық кестені зерттеу қажет және толтыру қажет:
Оқушылар Еуропадағы 1848 жылғы революцияларға тән ортақ және ерекше қасиеттерді талқылау және атап айту қажет Өз зерттеулерінің негізінде оқушылар берілген елдегі революцияны қалыптастыруда бес сол қанаттың идеяларының маңыздылығын білдіретін бөліктемелі диаграмманы құрастырады. (Ұ) Топтан сыныптың алдында өзінің диаграммасын көрсетуді сұраңыз. Жеке идеялардың салыстырмалы ықпалын көрсететін, зерттеулерден дәлелдемелерді келтіруін сұрай отырып, секторлық диаграмманын қаншалықты түсінгендігін тексеріңіз. | өсіп келе жатқан рөлі. (қ) Қалыптастырушы бағалау үшін келесі мүмкіндіктер бар:
| Италия: http://www.age-of- the- sage.org/history/184 8/italy_revolution.ht ml http://www.victorian web.org/history/risor gimento/2.html Мажарстан (Венгрия): http://www.onwar.co m/aced/nation/hat/hu ngary/fhungary1848. htm http://www.historyne t.com/hungarys-war- of-independence.htm 1848 жылғы революциялардың салдары: http://www.victorian web.org/history/risor gimento/2.html С.Н.Бурин, Жаңа тарих 1640-1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. |
7.3.1.4 әртүрлі елдердің бір | Италия және Германияның бірігу жолдары қаншалықты бір-біріне ұқсас болмады? | Тарихи концепт: ұқсастық пен айырмашылық |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
уақыт кезеңіндегі тарихи оқиғаларын салыстыру арқылы ұлттық мемлекеттердің (Италия, Германия) қалыптасу маңызын анықтау 7.3.2.5 тарихи оқиғаларды түсіндіру үшін «либерализм», «консерватизм», «социализм», «марксизм», «ұлтшылдық» ұғымдарын қолдану | (БЫМ/Ұ) Оқыту ресурстары бағанынан сілтемені қолдану арқылы бірікпес бұрын Италия мен Германия картасын көрсету. Оқушыларды осы елдердің одан әрі дамуы үшін олардың бірігуі қажет болды деген қорытындыға итермелеңіз. (Т) Дереккөздер бөлімінде келтірілген Апеннин түбегіндегі мемлекеттердің қатарынан халықтың қалыптасуына кедергі келтірген қиындықтар тізімін талқылап, оқушыларға ең маңыздыларына назар аударуды тапсырыңыз. Итальяндық ұлттық мемлекеттің құрылуына сенген итальяндықтар олар қандай ұлттық мемлекет түріне жатуы керек деген мәселе бойынша дауласқандығын түсіндіріңіз. (Ұ) Гарибальди мен Кавураның портреттерін көрсетіңіз. Осы қайраткерлердің әрқайсысы туралы кейбір мәліметтер келтіріп, оларды ұлтшылдардың екі түрімен байланыстырыңыз (Гарибальди демократиялық республикашыл, ал Кавур либералдық монархист болған). Пьемонт-Сардиния мен Франция арасындағы Пломбьердегі жасырын келісімнен Италиядағы оқиғалардың жалпы сипаттамаларын беріңіз. Италияның бірігуінің әр кезеңінде Гарибальди мен Кавур идеяларының табыстылық деңгейін графикте көрсетуді ұсыныңыз. (Ұ) Графикпен жұмыс істеу нәтижелерін сыныппен талқылаңыз. Келесі сұрақтар төңірегінде талқылау ұйымдастырыңыз:
| Көптеген итальяндық революционерлер демократияға және барлық ер адамдарға дауыс беру құқығына негізделген республика идеясын қолдады. Алайда, кейбір ұлтшылдар Пьемонт-Сардиния короліне (Виктор Эммануэль II) австриялықтарды Италиядан ығыстырудың ең сай келетін үміткер ретінде қолдау көрсетті. Олар Италияның Пьемонт-Сардиния королі билігінің қол астындағы либералды, конституциялық монархия болғаны дұрыс болар еді деп сенді. Ұлтшылдардың екі түрін «демократиялық республикашылдар» және «либералдық монархисттер» ретінде белгілеуге болады. Италияны біріктіру жолындағы кедергілер:
| 1859 жылғы италиялық мемлекеттердің картасы: http://www.worldofc oins.ru/countries/itali anstates_all.htm Гарибальдидің портреті мен и өмірбаяны: http://www.encyclop edia.com/topic/Giuse ppe_Garibaldi.aspx Кавурдың портреті мен өмірбаяны: http://www.encyclop edia.com/topic/Cami llo_Benso_conte_di_ Cavour.aspx 1859-1861 жылдары Италияның бірігуіне алып келген оқиғалар: http://www.thefloren tine.net/articles/articl e- view.asp?issuetocId |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
оңтүстігіндегі билікті Виктор Эммануил II короліне тапсыруды шешті?
(Ұ) 1861 жылы ұлттық әнұранды жазу бойынша либералды монархистер мен демократиялық республикашылдар қандай ойда болғанын талқылаңыз. 1861 жылдан бастап 1946 жылға дейін қолданылған және қазіргі әнұран келтірілген екі мәтін таратыңыз. Оқушыларға жұптаса отырып, келесілерді қолдау мақсатында дәлелдерге қатысты мәтіндерді талдауды тапсырыңыз:
(Т) 1871 жылдан бастап Германияның бейресми империялық әнұранының мәтінін тарату. Оқушыларға жұптаса отырып, мәтінді мұқият оқып, оны итальяндық әнұранмен қалай салыстыруға |
(қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері:
Бисмарктің әлеуметтік реформалары социализмнің әсеріне қаттырақ ұшырады, өйткені мемлекет әрбiр адамдар табына үкіметтік қолдау көрсеттi. | http://www.arcaini.c om/ITALY/ItalyHist ory/ItalianUnificatio n 1946 жылдан бастап қолданылып келе жатқан және тұжырымдамалары ның түсіндірмесі берілген Итальян мемлекеттік әнұранының мәтіні. http://www.italian- blog.com/2013/11/gi mn-italii.html Әнұранның аудио- жазбасы http://www.difesa.it/ Approfondimenti/inn o- nazionale/Pagine/As colta_Inno.aspx 1861 жылдан 1946 жылға дейін қолданылған итальян ұлттық әнұранының дыбыстық жазбасы. http://www.youtube. com/watch?v=D8e6z Ngg-KI |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
болатыны туралы ойлануын тапсырыңыз. (К) Талқылаңыз:
Біріккен Германияның 1871 жылдан бері болғанын түсіндіру. 1860 жылдардың басындағы неміс мемлекеттер белгіленген картаны көрсетіңіз. (Т/Ұ) Германияны біріктіруге кедергі болған қиындықтар тізімін осының алдында Италияның бірігуіне кедергі болған қиындықтар тізімімен бірге таратыңыз. Оқушыларға жұптаса отырып осы екі тізімдегі ортақ кедергілерді бір түспен, ал бір ғана мемлекетке қатысты кедергілерді басқа түспен бояуды тапсырыңыз. Алдыңғы сабақтарда Италияның бірігу тақырыбын зерттеуді ескере отырып, Германияның бірігуі қалай болар еді талқылаңыз. Германия канцлері Отто фон Бисмарктің суретін көрсетіп, ол туралы консервативті аристократ болғандығы туралы ақпарат беріңіз. (Т) Оқушыларға Отто фон Бисмарктың «Уақыттың ұлы мәселелері көпшіліктің сөздері мен резолюцияларымен шешілмейді, бірақ темір қанмен шешіледі!» деген сөзін және 1871 жылы Германияны біріктіруге алып келген Бисмарктың соғыс сериясы туралы ақпаратты беріңіз. Келтірілген дәйексөзге сәйкес Бисмарктің қызметіне байланысты оның ұстанымын көрсететін фактілерді анықтауды ұсыныңыз. (Ұ) Бүкіл сыныппен топтық жұмыс нәтижелерін қорытындылаңыз. Оқушылар Германияда біріктіру үдерісіне қалың жұртшылықтың қатысуы үшін | Германияны біріктіру жолындағы кедергілер:
| Әнұранның бейресми мәтіні http://en.wikipedia.o rg/wiki/Marcia_Real e Fernandez-Armesto, F. (2009) The World: A History, Combined Volume, p881 XIX ғасырдағы Италияның бірігуі жолындағы соғыстар (карталар) - http://www.warconfl ict.ru/rus/catalog/?ac tion=shwprd&id=80 9 Италияның бірігуі - Неаполь және Пьемонттағы көтеріліс, граф Камилло Кавур, Джузеппе Гарибальди http://manger.ru/vse m/obit.htm Италияның ұлттық бірігуі - http://www.bibliotek ar.ru/istoriya/184.ht |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
ешқандай объективті алғышарттар болған жоқ деген қорытыға келеді. (Ж) Қорытындылай келе, оқушыларға мына сұраққа жауап беруін сұраңыз: Италия және Германияның бірігу жолдары қаншалықты бір- біріне ұқсас болды? | кейінірек германдықтардың арасында либералды идеялардың маңыздылығының жойылуына алып келді.
Италияда бірігудің негізгі қозғаушы күші - халық болғанына, ал Германияда буржуазия болғанына назар аударыңыз. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар:
| m Джузеппе Гарибальди - http://www.100men. ru/index.php?option Германияның бейресми империялық әнұраны http://www.nationala nthems.info/de- 18.htm Бірігу үшін соғысқа дейін неміс мемлекеттерін бейнелейтін карта – Пруссия - көк, Австрия - сары (қызыл сызық арқылы тұрғындардың көбісі неміс тілінде сөйлейтін Германия конфедерациясыны ң шекарасы белгіленген) http://upload.wikime dia.org/wikipedia/co | |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
mmons/thumb/3/3f/ Отто фон Бисмарк («Тарихтың жеті күні» сериясы) http://www.youtube. com/watch?v=JJG5 ULkAz2M Отто фон Бисмарк (Энциклопедия - видео) XIX ғасырдың ортасында Германияның бірігуінің сыртқы саяси аспектілері - http://www.referat.w www4.com/view- text-177700 Бисмарктің әлеуметтік реформаларының ерешеліктері: http://izvestia.asu.ru/ 2011/4- 2/pols/TheNewsOfA SU-2011-4-2-pols- 01.pdf С.Н.Бурин. Жаңа тарих. 1640-1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
баспа үйі, 1998 ж. |
8-бөлім. XIX ғасырдағы Ресейдің қоғамдық-саяси ойдың дамуы | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Бұл бөлім Ағартушылық дәуір кезеңіндегі Еуропадағы радикалды идеялар концепциялары мен мемлекеттік жүйелерді зерттеуге негізделген. Тарау әртүрлі елдердің мемлекеттік және әлеуметтік құрылымдары туралы тақырыптық лексиканы нығайтады. | |||
Контекст | |||
Бұл бөлім жаңа замандағы Ресейдің дамуы мен саяси өмірі туралы маңызды ақпаратты қамтиды, ол оқушыларға саяси жүйелерді, сондай-ақ авторитаризм мен демократияның ерешеліктерін зерттеуге көмектеседі. | |||
Осы бөлімдегі дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер |
Оқушылар: - түрлі дереккөздерден алынған материалдар бойынша қорытынды жасау | Оқушылар жасай алады:
| Басыбайлы шаруалар Отаршылдық империя Буржуазия Пролетариат Декабристер Жеке террор Халықшылдық | Консерватизмнің негізгі идеялары.... Либерализмнің негізгі идеялары.... Халықшылдықтың негізгі идеялары ... Самодержавиенің дағдарысының себептері ... Біздің ойымызша, халықшылдардың ойы дұрыс болмады, себебі.... Біз II Александрді өлтірілуіне негіз болды деп сенеміз.... |
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту мен оқуға жататын тілді оқыту мақсаттары бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Бұл бөлім Ресейдің ХІХ ғасырда қалай дамығанын қарастыруға, сонымен қатар ІІ Александр патшаның басқаруы мен реформаларын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл білім оқушыларға ХХ ғасырдың басында Ресейде не себепті революциялар болғандығын түсіндіруге көмектеседі. Бөлім ХХ ғасырдың басында Ресейдің әлемдегі жағдайын зерделеуге мүмкіндік береді. | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.2.3.1 Ресейде жаңа қоғамдық- саяси ағымдардың (халықшылдық, либерализм) пайда болу себептерін анықтау 7.3.1.3 тарихи оқиғаны түсіндіру үшін «басыбайлы құқық», «декабристер», «халықшылдар», «жеке террор», «пролетариат диктатурасы» ұғымдарын қолдану | Неліктен ІІ Александр патша «Халық еркі» ұйымының құрбаны болды? (БЫМ) Уақыт таспасын қолдану арқылы оқушыларға орыс императоры Екатерина II (7.1.C тарауынан) бастап, Александр II-ге дейін билік ету кезеңдерін көрсету. Уақыт таспасы 1796-1881 жылдар аралығын қамтиды. (Т) Сыныпты топтарға бөліп, 1801 жылдан 1856 жылға дейінгі кезеңде Ресейдің жағдайын келесі мәселелер бойынша зерттеуді ұсыныңыз: Экономикада қандай өзгерістер болды? Әлеуметтік құрылымда қандай өзгерістер болды? Сыныпта зерттеу нәтижелерін талқылап, реформа қажеттілігі туралы қорытынды жасауды сұраңыз. (Т) Топтағы жұмысты жалғастыра отырып, оқушылар үш әлеуметтік-саяси үрдістің (консерватизм, либерализм және халықшылдық) бір идеясын рөлдік ойын түрінде көрсетуі керек. Идеяда Ресейдің болашағы мен реформаларды жүргізу жолдары туралы пікірлер болуы тиіс. (Т) Рөлдік ойыннан кейін топтарға зерттеу жүргізіп, императорлардың бірінің (Александр I, Николай I, Александр II) билігі кезінде консерватизм, либерализм және халықшылдық идеясының артықшылықтарының салыстырмалы үлесін көрсететін секторлық диаграммаларды жасаңыз. Әрбір топтан император реформаларының | Тарихи концепт: себеп-салдар Бұл қызмет Ресей императорларының хронологиялық тәртібін қайта қалпына келтіруге бағытталған. Оқушылар Ресейдегі өзгерістердің өте баяу жүргенін түсінуі керек және оның себептерінің бірі самодержавиені сақтап қалу болды. Ресейдің одан әрі дамуы үшін реформалар қажет болды. Рөлдік ойын қатысушылары өздерін өз ағымының өкілдері ретінде таныстырады, идеяларды жүзеге асыру мысалдарын келтіреді, мысалы, декабристердің көтерілісі. Диаграммаларды ұсынғанда, оқушылар императордың қандай ағымның идеяларын ұстанғанын, қандай реформалар жүргізілгенін, олардың табыстылығының деңгейін көрсету керек. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері:
| ХIХ ғасырдағы Ресей. Экономика және саясат http://www.grandars.ru/ shkola/istoriya- rossii/aleksandr-1.html Ресейдегі либерализм http://husain- off.ru/hb2n/xix/hb2- a2lekcXIX_14.html Ресейдегі халықшылдық http://www.rosimperija. info/post/2136 ІІ Александрдің реформалары http://free.megacampus. ru/xbookM0004/index. html?go=part- 040*page.htm ІІ Александрдің суреті https://yandex.kz/image s/search?text=%D0%B F%D0%BE ІІ Александрдің өлімі туралы видеоүзінді https://www.youtube.co m/watch?v=zDTjl7cHg |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
сипаттамаларына негізделген өз диаграммасын ұсынуды тапсырыңыз. (Ұ) Реформалардың қаншалықты табысты болғанын талқылап, Ресейдегі самодержавие дағдарысының себептері туралы қорытынды жасаңыз. (БЫМ) Александр II портретін көрсетіп, оның император ретінде жетістіктерін белгілеңіз. Оқушылармен оның құзырындағы адамдардың жағдайын және олардың билеушілеріне деген қарым-қатынастарын талқылаңыз. (Ұ) Александр II өлімі туралы (ресурс бағанынан) фильмнен үзінді келтіріп, оның өміріне ықтимал қастандық ойлау себептері туралы сұраңыз. (Т) Оқушыларға Александр II өлімі ісі бойынша тарихи сотты өткізуге қатысу үшін ақпарат дайындаулары керектігін түсіндіріңіз. Сыныпты топтарға бөліңіз. 1 топ – Айыптаушы жақ (либерал өкілдері). 2 топ – Қорғаушы жақ (халықшылдардың мүдделерін білдіретін).
Сондай-ақ осы кезеңді зерттеген тарихшы-сарапшы. (Ұ) Дайындыққа бөлінген уақыт аяқталғаннан кейін сот өткізіледі. Қорытынды бөлімінде тарихшының патшаны өлтірудің нақты себептері мен оның нәтижесі туралы пікірі тыңдалады. | ұғымдарды пайдалану кезінде оларды түсінуді бағалау; Бұл қызмет парадокс жасауды қамтиды: егер ол өзінің билігі кезінде көп жақсылық жасаса, неге оны өлтірді? Топтарға әртүрлі дереккөздерді беріңіз, олар Александр II-нің өлтірілуі туралы әр түрлі көзқарастарға алып келеді:
теңестірестіретін басқа идеяны білдіру керек. | «Халық талабы» http://bibliofond.ru/vie w.aspx?id=448420 ІІ Александрдің реформалары http://rhistory.ucoz.ru/p ubl/reformy_aleksandra ІІІ Александрдің контрреформалары http://www.grandars.ru/ shkola/istoriya- rossii/kontrreformy- aleksandra-3.html ІІ Александрдің өліміне байланысты қоғамның көзқарасы http://bibliofond.ru/vie w.aspx?id=661213 Ресейдегі саяси терроризмнің пайда болуы. ІІ Александрдің өлімі http://www.ref.by/refs/6 4/37821/1.html |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары | ||||
Оқушылар дайындаған ақпарат дереккөздердің қысқа фрагменттерін қамту керек. Бұл оларға неліктен патша мен наразылық білдірушілер осылайша әрекет еткенін, сондай-ақ қазіргі заманның тарихшыларының негізді ойлары қандай болуы мүмкіндігі жөнінде қорытынды жасауға көмектеседі. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері:
| |||||||
Дүниежүзі таризхы Негізгі мектеп 7 сынып | |||||||
9-бөлім. XIX ғасырдағы еуропалық отаршыл үстемдік | |||||||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||||||
Аталған бөлім Үндістандағы Ұлы Моғолдар империясын, Британиялық Ост-Үндістан компаниясының ықпалындағы XVIII ғасырдағы Үндістанды бұдан бұрын оқыған білімдеріне негізделген. Аталған бөлім оқушыларды бір тарихи оқиғаларды түсіндірген барысында зерттеушілер әртүрлі пікірлер ұсынулары мүмкін екендігімен танысады. | |||||||
Контекст | |||||||
Аталған бөлім дәстүрлі азиялық (Қытай, Үндістан, Жапония) қоғамға еуропалық немесе батыстың идеялары мен экспансия саясатының ықпалына және суретшілер мен жазушылар XIX ғасырдағы қоғамды қалай суреттегеніне қатысты аталған курстың бөлімдеріне оқушыларды бұдан әрі оқуға әзірлейді. | |||||||
Осы бөліміндегі дүниежүзі тарихы пәнінің тілдік мақсаттары | |||||||
Төменде оқушыларға қажетті академиялық тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген. | |||||||
Пәндік мақсат | Тілдік мақсат | Пәнге қатысты лексика мен терминология | Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер | ||||
Оқушылар жасай алады: - Шығыстың дәстүрлі | Оқушылар жасай алады: 1) біріншіден, жұпта жұмыс | сипай үндіс | Біз ... жайлы пайымдауды ... атты тақырыпша астында қоюды ұйғардық. Түсіндіретін | ||||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары | |||
қоғамдарына еуропалық отаршылдық экспансиясына баға беру (Үндістан мен Үндіқытайдың мысалында) | жасау арқылы британдық басқаруы туралы пікірлерді артықшылықтар мен кемшіліктеріне жіктейді (оқылым, айтылым және тыңдалым дағдылары) 2) екіншіден, өз пікіріне дәлелдер келтіру (айтылым және тыңдалым дағдылары) | каста патрон бүлік сикх тікелей басқару Тәуелсіздік үшін Бірінші соғыс | болсақ, ... Менің ойымша, ... британ билігінің артықшылығы/кемшілігі болып табылады, себебі, ... Жалпы, менің ойымша, дүниежүзілік отаршыл жүйе ... салдары болды. | |||
Тілдік мақсаттың өзге үлгілерін құру және академиялық тілді оқыту мен оқуға жататын тілді оқыту мақсаттары бойынша қосымша нұсқаулар үшін жоғарыда келтірілген «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін басшылыққа алыңыз. | ||||||
Қысқаша шолу | ||||||
Бұл бөлімде оқушылар үндістердің британ билігіне қарсы көтерлістерінің себептері зерттеліп, соңында осы оқиғаны Ұлыбританияда және Үндістанда қалай еске алатынын салыстырады. Сонымен қатар, осы бөлімді оқу арқылы еуропалық елдердің Азиядағы отаршыл билігінің әдістері зерттеліп, «дүниежүзілік отаршыл жүйе» деген ұғым туралы түсінік қалыптасады. | ||||||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | ||||||
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.1.1.3 Еуропалық державалардың отаршылдық экспансиясы кезеңіндегі Азия мемлекеттерінің (Қытай, Үндістан, Жапония) әлеуметтік құрылымындағы ерекшеліктерді анықтау 7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау | 1857-1859 жылдардағы Үндістандағы оқиғаларды ХІХ ғасырдағы британдықтар мен қазіргі кездегі үндістер қалай баяндайды? | Тарихи концепт: интерпретация | Лакхнау жанындағы 2-ші драгундық гвардиялық полкінің шабуылы: https://yandex.kz/images/s earch?text=Битва%20при %20Лакхнау%3A&stype =image&lr=163&source= wiz 1857-1858 жылдардағы оқиғалар туралы мәліметтер: http://orientbgu.narod.ru/s eminarnov/sipay.htm Бет әлпеттегі өшпенділік бейнесіне қатысты суреттің белгілері: http://www.theculturalexp erience.com/battlefield_to urs/the_indian_mutiny.php http://www.britishempire.c o.uk/forces/armycampaign s/indiancampaigns/mutiny/ mutiny.htm http://www.kamat.com/kal ranga/itihas/1857.htm Сол кезеңдегі |
(БЫМ) "2-драгуналық гвардиялық полктің Лакхнау түбіндегі шабуылы" атты суретті көрсетіңіз. Мұнда британ әскери күштері 1858 жылы британ офицерлеріне қарсы көтерілген үнділік сипайларымен шайқасы бейнеленген. Суретті топтарда талқылап, сипаттау үшін оқушыларға суреттің үлкейтілген түрлі-түсті көшірмесін таратыңыз. (Т) Топтардан келесілерді орындауды сұраңыз:
зерттеу. Талқыланғаннан кейін суретті егжей-тегжейлі көрсету. 1857-1859 жылдардағы сипайлар көтерілісінің негізгі оқиғаларын қорытындылау. Оқиғалардың мазмұны мен ретін түсіндіріңіз. Үндістан көтерілісінің контексті мен салдарлары Британдықтар бұл оқиғаларды «Үнді көтерілісі» деп атады, өйткені осылайша, одан да ауқымды бүлік басталды. Оған сипайлармен қатар солтүстік үнділіктер | Бұл суретте өздерінің британдық офицерлеріне қарсы көтеріліске шыққан сипайларға шабуыл жасап жатқан британдық әскер бейнеленген. Ол 1858 жылы 6 наурызда Лакхнау қаласында болған шынайы кавалерия шабуылын сипаттайды. Суретті 1900 жылы, бұл жерде ешқашан болмаған, британдық әскери суретші Гарри Пэйн салған. Бұл суреттің ортасында орналасқан бір ғана адамның келбеті анық көрінеді. Ол өз атының үстінде өлтірілген үнді сипайы болып табылады. Оның бет әлпетінде өшпенділік және ашу бейнеленген. Мүмкін бұл сурет британдықтар сенген және көтеріліс кезінде күнәсіз британдық әйелдер мен балаларды өлтіріп (олардың пікірінше), оларды сатып кеткен сипайларға деген қарым- қатынастың символы шығар. Суретте әлеуетті нәсілшілдік пиғылды жақтайтын сипат бар, себебі жалғыз ғана үнділіктің анық бейнесі өткір және қатаң стереотип |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
де қолдау көрсетті. Бүлікшіл сипайлар өздерінің офицерлерін, әйелдері мен балаларын өлтіріп қастандық жасады. Британдықтар өздерінің бүлікшілдерге қарсы қатыгез әрекеттерін үнділіктерге жасаған істеріне бағытталған Құдайдың жазасы ретінде ақтады. Алайда, британдық саясаткерлер үнді көтерілісіне бірінші кезекте жол бермеу керек екенін түсінді. 1858 жылы Ост-Үнді компаниясы жабылды, ал үнділік жерлер Британ үкіметінің бақылауына өтті. 1877 жылы Королева Виктория Үндістан патшайымы атағын алды және ол Ұлыбритания мен Үндістанда танымал болды. Британдықтар Үнді көтерілісін (олар оны атағандай) сәтсәз ьэпизод ретінде есте сақтады, бірақ ол кейбір британдықтардың қаншалықты батыл бола алатындықтарын, және оны басуда британдықтардың әрекеттерін көрсетті. Көтеріліс тарихы үнемі шекарасын кеңейтіп келе жатқан британдық империяның әңгімелерінің бөлігіне айналды. Шын мәнінде, 1900 жылға қарай британдық билік үнемі қысымға ұшырады. Ұлыбритания әлемдегі жалғыз өнеркәсіптік күш болудан қалды. Атап айтқанда, Германия Британияның Корольдік әскери-теңіз флотымен бәсекелесуге арналған күшті әскери-теңіз флотының құрылысын бастады. (Ұ) Оқушыларға көтеріліс оқиғаларының куәгері болған ағылшын фотографы Феликс Беато жасаған фотосуреттер жинағын беріңіз. Дәуірдің осы дәлелдерін талдау оқушыларға британдық көтеріліс бағасын түсінуге көмектеседі. | болып табылады. Сурет британдық аудитория үшін салынған және ұлы әскери жеңісті мерекелеу ретінде ойластырылған. Униформаның бейнесі шынайы болып табылады. Бұл тапсырмада британдықтар көтерілісті көтеріліс кезінде және одан кейін оны қалай бейнелегеніне ерекше назар аударылады. Кейінірек бұл пікір үнділіктердің пікіріне қарама-қайшы қойылады. Феликс Беато фотосуреттерін пайдалану туралы ескерту. Оқушылар фотосуреттердің нақты екенін біле алады. Алайда оқушылар фотосурет бейтарап делдал емес екенін білуі керек. Фотограф Феликс Беато еуропалық | картиналар мен фотосуреттерді қамтитын суреттер жинағы: http://news.bbc.co.uk/1/sh ared/spl/hi/pop_ups/07/sou th_asia_indian_mutiny_/ht ml/7.stm http://www.war- art.com/indian_mutiny1.ht m http://news.bbc.co.uk/1/sh ared/spl/hi/pop_ups/07/sou th_asia_indian_mutiny_/ht ml/4.stm http://www.nam.ac.uk/onli ne- collection/detail.php?acc= 1956-08-6-17 http://www.luminous- lint.com/app/vexhibit/_PH OTOGRAPHER_Felice__ Beato_India_01/6/15/3615 4362527763630480/ http://www.art.co.uk/prod ucts/p14184119-sa- i2956568/posters.htm http://prints.national-army- museum.ac.uk/image/4249 46/felice-beato-sikh-and- british-officers-of- |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
(Т) 2005 жылғы «Көтеріліс» үнді фильміне арналған трейлерді көрсетіңіз. Оқушыларға фильмді көру барысында ондағы сюжетті, қандай музыка және дыбыс әсерлері қолданылғанын, сондай-ақ фильмнің үзінділерінде олар өздері білетін тарихи фактілерді танып-көре алады ма соны жазып алып отыруды сұраңыз. (Ұ) Фильм үзіндісін талқылап, оқушылардың үзіндінің маңызды жерлерін түсінгеніне көз жеткізіңіз. Фильмді түсірудің алғышарттарын түсіндіріңіз. «Ұлттық тәуелсіздік үшін алғашқы соғыс» деген ұғымды енгізіңіз және Үндістанда бұл оқиға неліктен бұлай аталғанын талқылаңыз. «Ұлттық тәуелсіздік үшін алғашқы соғыс» деген ұғымның маңызын сынға алу:
«көтеріліс» терминіне қарағанда, қақтығысты | болды, ол қандай бейнені түсіріп алу керектігін, қандай тұлғаларды бейнелеу керектігін және оларды бір-біріне қатысты қалай қою керектігін де шешкен. Сондай-ақ, ол суретке түсіру үшін рұқсат алу керек болатын, ал бұл оның таңдауын шектейтін. Беато әскери іс-әрекеттердің жойқын нәтижелерін бейнелеуге тырысты және драматикалық әсер жасау үшін өлген бүлікшілердің денелерін жерден қазып алып, оларды жерге орналастырып қойы фото жасаған деген күдік болды. Еуропалық қауым үшін географиялық тұрғыдан алшақ жатқан "экзотикалық Шығыс" бейнелері жағымды әсер қалдыруға септігін тигізген “соғыс реалияларына” шоғырланудың жаңалығы оның фотосуреттерін сатуға көмектескен болар. «Көтеріліс» және Ұлттық тәуелсіздік үшін алғашқы соғыс туралы фильмге қатысты ескертулер: 2005 жылы үнді кинокомпаниясы 1857 жылғы көтеріліс туралы фильм шығарды. Ол алғашқы бүлікшілердің бірі Мангал Пандейдің (ұлттық тәуелсіздік үшін | hodsons-horse-1858 http://www.nam.ac.uk/exh ibitions/online- exhibitions/enemy- commanders-britains- greatest-foes/rani-jhansi Үндістандағы Британдық Ост-Үнді компаниясының экономикалық және саяси қызметі (XVII - XVIII ғасырдың басы). Диссертациялар мен авторефераттарға арналған disserCat кітапханасы http://www.dissercat.com/ content/ekonomicheskaya- i-politicheskaya- deyatelnost-britanskoi-ost- indskoi-kompanii-v-indii- xvii-na#ixzz2UeeNjT3t Л.С. Васильев. Шығыс тарихы, 2-том 1857-1859 жж. Ұлы халық көтерілісі. - http://historic.ru/books/ite m/f00/s00/z0000015/st041 |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
анағұрлым қатаң бейнеде көрсетеді.
Алайда, «Ұлттық тәуелсіздік үшін алғашқы соғыс» деп аталуы Үндістаннан тыс жерлерде де сынға ұшырады. Британдықтарға қарсы соғыс 1857 және 1858 жылдарға дейін болған, және кейбір үнділіктер 1857-1858 жж. орын алған көтерілістен артық болмаса, кем түспейтін қадір-құрметке ие екендіктерін айтып келеді. (Ж) Лакшми Байдың суретін көрсетіңіз. Оның өмірі туралы қысқаша сипаттаманы және оның көтеріліске қатысқаны туралы ақпаратты қамтитын мәтінді таратып беріңіз. Лакшми Бай: Лакшми Бай 1857 жылғы көтерілістің батыл көшбасшыларының бірі болды. Оның өмір жолы – Үндістанның тәуелсіздігі үшін күрестегі батыр жанның жолы. Оның іс-әрекеттері тіпті оның британдық жауларын да таң қалдырылды. Ол британдықтардың көзіне керемет және халықты шабыттандыратын адам ретінде болып көрінді. Ол, сондай-ақ күшті әйелдер көшбасшылығы салыстырмалы түрде сирек кездесетін қоғамда және әдетте ерлерге бағынуды ғана күтетін уақытта өмір сүрді. Оқушыларға Лакшми Бай өмірі туралы болашақта | күрестің қаһарманы) өміріне негізделген. Оның британдық офицерлерлерге бағынбауы оның өліміне әкеліп соқтырды және оның сипай-жолдастарының көтеріліске шығуна итермеледі. Фильм Үндістанда танымал болды. Дегенмен, ол тарихи тұрғыдан дәл болмаған үшін Үндістанда да, шетелде де сынға алынды. Мысалы, фильмде Ост-Үнділік компаниясының әскерлері Қытаймен сауда жасау үшін апиын өсіруден бас тартқан бір ауылдық мекенжайдың тұрғындарын толығымен жойып жібергені бейнеленген. 1857 жылғы көтеріліс кезінде және көтерілістен кейін британдықтар зұлымдық жасады, бірақ ауыл тұрғындарын жаппай қырып салу деген болған жоқ, бұл көрініс фильмді әсерлі ету үшін қосылған. Үндістан Ұлыбританиядан 1947 жылы тәуелсіздік алды. Ұлыбританияға қарсы тәуелсіздік үшін күрестің бөлігі ретінде үнді ұлтшылдары Үндістанның 1857 жылғы көтеріліс кезінде халқының британдық қысымға қарсы біріктіру кезінде ұлттық бірлік сезімін | Үнді көтерілісі С.Н.Бурин. Жаңа тарих 1640-1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. «Көтеріліс» фильмінің түрлі трейлерлері http://www.youtube.com/ watch?v=fllJgKkVlj0 http://www.youtube.com/ watch?v=acF1a8uKAFY http://www.youtube.com/ watch?v=5vRIIOHGcCE Лакшми Бай өмірінің сипаттамасы: http://www.stihi.ru/2012/0 1/17/3841 В.А.Ведюшкин, С.Н.Бурин Шет елдердің жаңа тарихы – оқ. Жалпы білім беру мектептеріне арналған М., Дрофа 2005 ж. 278 - 290 бб. 1857-1859 жж. үнді көтерілісі. (Әскери |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
түсірілуі мүмкін үнділік фильмнің қысқаша мазмұнын | тудырған деген тұжырымдарын қолдау үшін Үндістанда болған өткен оқиғаларды қолданды. Осы себептен Үндістандағы Үнді көтерілісі (британдықтарға белгілі болғандай) Ұлттық тәуелсіздік үшін бірінші соғыс болып қайта аталды. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндігі бар:
бағалау. | әдебиет - әскери тарих) - | |
жазатындықтарын түсіндіріңіз. | |||
Фильмдердің жанрлары: Кейбір топтарға Лакшми Байдың өмір жолын сипаттау | |||
әдісін жасау үшін фильмдердің әртүрлі жанрлары | |||
берілуі мүмкін, мысалы, ұсынылған фильм мюзикл, | |||
атыс-шабыс немесе триллер болуы мүмкін. | |||
Бөлінген уақыт ішінде оқушылар келесілерді шешу | С.Н.Бурин Жаңа тарих | ||
керек:
(Ұ) Оқушылар ойлап тапқан фильмнің мазмұны тарихи | 1640-1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. | ||
тұрғыдан қаншалықты деңгейде дәл болып | |||
шыққандығын талқылаңыз. | |||
7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына ықпалын сипаттау | Әлемдік отарлау жүйесі қалай қалыптасты? (БЫМ) Оқушыларға екі картаны көрсетіңіз: Үндіқытайдағы француз иеліктері мен Үндістан түбегінде британ отарлары. Мына сұрақтарды талқылаңыз:
- Шығыс елдерінің дәстүрлі қоғамдары үшін отарлау саясатының салдары бірдей болды ма? | Тарихи концепт: ұқсастық пен айырмашылық Мұғалім оқушылардың назарын еуропалық мемлекеттердің отаршылдық саясатының айырмашылықтарына және ұқсастықтарына және Шығыс елдерінің дәстүрлі қоғамдарына әсеріне бағыттау керек. |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
7.3.2.3 | (Ұ) | ||
отаршылдық | Оқушыларға олар Францияның Вьетнамға қатысты саясатын зерттейтінін түсіндіріңіз. Оқушыларға қағазға жазу үшін жеткілікті болатындай етіп ұяшықтар қатарын салуды тапсырыңыз. Оқушылар мыналарды белгілеу керек:
Оқушыларға мұғалім даярлаған ақпараттық мәтіндерді пайдалана отырып, әр кезең үшін келесі мәліметтерді жинақтау ұсынылады:
(П/К) Оқушылар ұяшықтарды толтырғаннан кейін, өздерінің жұмыстарын жұпта талқылап, осы кезеңдердің әрқайсысында Вьетнам мен Үндіқытайдағы француз ықпалының деңгейі туралы 1-ден 10 баллға дейін баға беруін тапсырыңыз. (Ұ) Оқушылар қандай баға қойғанын және неліктен екенін талқылаңыз. (Т) Дереккөздерді пайдалана отырып (Францияның Үндіқытайдағы саясаты туралы сілтемені қараңыз, 9 беттегі ресурс), оқушыларға экономикадағы | Бұл сабақ Үндістандағы британдық | Stearns, P. N. (et al) |
экспансияның | билікке Үндіқытайдағы Франция | (2010) World | |
салдарын талдау | билігін мақсатты түрде қайшы | Civilizations: The Global | |
арқылы XIX | қояды. Бұндай салыстыру отарлық | Experience, Combined | |
ғасырдағы әлемнің саяси | жүйенің мәнін одан әрі жалпылау үшін отарлық биліктің екі мысалын | Volume, p 958-959, p664- 670 | |
картасындағы негізгі | келтіреді. | Fernandez-Armesto, F. (2009) The World: A | |
өзгерістерді анықтау | Дадабхай Наороджи: Наороджи Үндістандағы британдық | History, Combined Volume, p858-861 | |
экономикалық саясатты сынға алған | McNeill, W. H. (1996) A | ||
және ұлттық қозғалыстың, | History of the Human | ||
Үндістанның ұлттық конгрессінің | Community: prehistory to | ||
негізін қалаған 19 ғ. аяғындағы | the present, p481-490. | ||
үнділік ұлтшыл болды. Ол | Францияның | ||
Үндістанның абсолютті тәуелсіз | Үндіқытайдағы саясаты | ||
болуынан гөрі автономия болғанын | және Үндіқытайлық | ||
қалады. | одақтың құрылуы (1858- | ||
Наороджи бойынша британдық билік (мәселелер Наороджидің | 1907 жж.) - Дементьев Ю.П. | ||
түпнұсқалық памфлетінде мақтау | |||
немесе сыншылдықты көрсету үшін | et/index.php?id1=4&cate | ||
арнайы тұжырымдалған):
шаруаларын өте кедей халде | gory=history&author=de mentev- up&book=1975&page=9 Дадабхай Наороджидің | ||
қалдырды (D).
| суреті: |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
өзгерістерді және олардың нәтижесінде туындаған әлеуметтік өзгерістерді белгілеу үшін мәтінді түрлі- түспен белгілеуді тапсырыңыз. (К) Вьетнам мен Үндіқытай француз отары болудың нәтижесінде жалпы жағымды әсер алған-алмағандығын талқылаңыз. (Ұ) Дадабхай Наороджидің портретін көрсетіңіз. Ол ағылшын парламентінің мүшесі болған және Үндістанның ұлттық конгресінің негізін қалаған үнді кәсіпкері және профессоры болғанын түсіндіріңіз. 1871 жылы Наороджи Англияның отаршылдық саясатының барлық артықшылықтары мен кемшіліктерін салыстырған памфлет жасап шыққанын түсіндіріңіз. (Ж) Оқушылрады жұпта жұмыс жасай отырып, қағаз бетіне екі баған салуды сұраңыз: олардың біреуін «Британдық биліктің артықшылығы», екіншісін - «Британдық биліктің кемшіліктері» деп белгілеу керек. Карточкаларды пайдалана отырып, оқушылар кесте бағандарын толтырады. Оқушылардың өздерінің карточкаларын белгілі бір бағанның астына орналастырған себептерін талқылаңыз. Содан кейін Наороджи белгілі бір мәселелерді өзі қалай қарастырғанын айтыңыз. Карточкаларды сұрыптау кезінде талқылауға арналған мәселелер: 1857 жылы британдық билікке қарсы шыққан үнділіктер дәстүрлі әдет-ғұрыптарға араласуға қарсы болды, және оқушылар барлық үнділіктер сондай ойда болды деп ойлауы мүмкін. Олар, мысалы, сатиға тыйым салуды үнділіктер жағымсыз түрде қабылдайтын деп болжауы | салықтарды төлей алу үшін қарапайым халықтың әл- ауқатын жақсартпады (D)
жоқ (А) | http://www.gumer.info/bib liotek_Buks/History/vas_2 С.Н.Бурин Жаңа тарих 1640-1918 жж. б.1, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. Васильев Л. Шығыс тарихы: 4-бөлім Үндіқытайдағы ағылшын және француз отарлары Әлемдік отарлау жүйесі туралы қысқаша мәлімет: http://fb.ru/article/271271/ kolonialnaya-sistema- sobyitiya-i-faktyi Әлемдік отарлау жүйесінің картасы: http://mywishlist.ru/wish/3 151787 |
Оқу мақсаттары | Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері | Оқыту әдістемесі бойынша мұғалімге ескертпелер | Оқыту ресурстары |
мүмкін (Наороджи бұндай пікірде болған жоқ). Карточкаларды жіктеу бойынша тапсырма барлық үнділіктер бірдей пікірде болды деген болжам бойынша күмән тудырады. (Ұ) «Менің ойымша Үндістанда британ ықпалдығының астында/Үндіқытайда француз ықпалының астында өмір сүрген жақсы болды деп ойлаймын, себебі ...» - осы сұрақтар бойынша талқылау ұйымдастырыңыз. (М) Сабақтың соңында мұғалім оқушыларды XIX ғасырдың соңында қалыптасқан әлемдік отаршылдық жүйенің картасымен таныстырады. (Ж) Содан соң оқушыларға мына тақырып бойынша қысқаша эссе жазуды тапсырыңыз: «Неліктен XIX ғасырдың аяғында әлем елдері отарлар мен метрополияларға бөлінген болып шықты?» |
тоқырауына себеп болады (D) |
Дүниежүзі тарихы Негізгі мектеп 7-сынып |
10-бөлім. Америка Құрама Штаттарының күшеюі |
Осыған дейін меңгерілген білім |
Осы бөлім 6-7 сыныптардағы дүниежүзі тарихы курстарында оқылған отаршылдықтың мәнін түсіну және әскери державалардың территориялық экспансиясының мысалдары туралы мәлімет қайталанылады және XIX ғ. әлемнің жетекші елдерінің әлемдік саясаты мен территориялық экспансиясының ықпалы туралы мәлімдейді. |
Контекст |
Оқушылар бұл бөлімде Солтүстік Америка революциясы (тәуелсіздік үшін соғыс) туралы білім алады. Батыс Еуропа мен Солтүстік Америкадағы XIX ғ. ауылшаруашылық қоғам механикаландырылған және урбанизацияланған индустриялық қоғамға айналуымен байланысты процестерді 6-шы және 7-ші сыныптарда алған бастапқы біліміне сүйенеді. Сондай-ақ олар британдықтардың Қытай территориясына басып кіру процесін түсіну және оны осы бөлімде зерттеленетін АҚШ пен Жапонияның дамып келе жатқан қарым- қатынастарымен салыстыру керек. Батыс Еуропаның экспансиялық үкіметінің байырғы халыққа қалай қарағандығы туралы бұрын алынған білім тәжірибесі (7.3A және 7.3C тарауларында) АҚШ-тың XIX ғ. ортасының соңғы кезеңіндегі трансатлантикалық құл саудасын дамытуға ұласқан байырғы Американдықтарға қатынасы да оқу процесінде дамытылуы мүмкін. Мұғалім басқа оқу пәндерімен мысалы, физикалық географиямен, Американдық Батысты меңгеру кезінде еуропалық суретшілер салған көркем суреттер стилін зерттеуге қатысты «Өнер»пәнімен байланысты орнату мүмкіндігі қарастырылған. Ақпараттық-коммуникациялық технологияны пайдалану дағдылары да осы бөлімді меңгеру кезінде дамытылуы мүмкін және оқушылар оларды қарым-қатынас құру, сауатты жазу және ауызша сөйлеу дағдыларымен бірге, зерттеу және презентация жасау жұмыстарында көрсете алады. | ||||
Осы бөліміндегі «Дүниежүзі тарихы» сабағының тілдік мақсаттары | ||||
Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді дамытуға бағытталған тілдік мақсаттардың мысалы төменде берілген. | ||||
Пән бойынша оқыту мақсаты | Оқудың тілдік мақсаты | Пәндік лексика және терминология | Диалог немесе хатқа арналған пайдалы фразалардың топтасамы | |
Оқушылар жасай алады: - АҚШ-тың дүниежүзінде экономикалық және саяси ықпалының күшеюінің алғышарттары мен себептерін анықтау | Оқушылар жасай алады:
| экспансионизм жабық арбалардың тізбегі алтын дүрлікпесі шериф темір жол ковбой бизон үндіс Солтүстік Американың ежелгі тұрғыны көшпелі вигвам үндіс соғыстары | «Көз жасына толы жол» шешек келісімшарт резервация қоныстанушылар малшылар территория/штат бажсыз сауда «Тағдырдың анық жазғаны» идеологиясы | Американдық көшбасшылар мұның олар үшін «Тағдырдың анық жазғаны» болғанына сенді … Солтүстік Американың байырғы тұрғындарына әділетсіз қарады, себебі … Американдық экспансионизм мынаған алып келді: … Америка Құрама Штаттар саясатының Солтүстік Американың ежелгі тұрғындарына негізгі ықпалы … болып саналды. Темір жолдар салына басталғаннан соң, американдықтар мыналарды жүзеге асырды: … |
Батысқа қарай жылжу американдық ұлттық сана-сезімі үшін маңызды болды, себебі … | |||
Басқа тілдік мақсаттарды құру үшін және академиялық тілді оқыту және меңгеруге қатысты тілді оқыту мақсаттары бойынша басқа қосымша нұсқаулықтар үшін жоғарыдағы кіріспедегі «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін қараңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Осы бөлім XIX ғ. Солтүстік Америка құрлығында өз территориясын кеңейткен, жақын елдермен, көршілерімен қарым-қатынасын дамытқан, сауда және халықаралық саясат көзқарасында жаһандық ықпалын құра бастаған кезде Америка Құрама Штаттарының өзгеретін рөлі мен экспансиялық сипатын ашады. Оқушылар XIX ғ. ортасында «Батысқа қарай жылжу» үдеріс кезінде АҚШ-тың қалай өзгергеніне, технология мен өндірістік қызметтегі өзгерістердің АҚШ экономикасындағы өзгерістерге әкелгеніне, сондай-ақ экспансионизмнің әртүрлі ықпалдарына талдау жасайды. | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
7.3.1.2 XIX ғасырдағы Америка Құрама Штаттары территориясын ың кеңею үдерісін сипаттау | АҚШ-тың батыс бағыттағы аумағы қалай кеңейді? | Тарихи тұжырымдама: дәлелдеме | Суретші Джордж Кетлиннің туындылары http://americanart.si.edu/collect ions/search/ Маунтинмендер (тау тұрғындары) және үндістердің аң терісі кәсіпшілігі: http://user.xmission.com/~drud y/amm.html Батыс аумақтарының алғашқы саудагерлер туралы құжаттар жинағы World Civilizations: The Global Experience, Combined Volume, p654 |
(БЫМ) Әрекетке дайындық көзі ретінде суретші Джордж Кетлиннің Американдық жазықты бейнелеуін көрсету. Оқушылардан сурет негізінде Американдық Батыс туралы не айта алатынын және сол кезеңдегі Американдықтардың Ұлы жазық халқына қарым-қатынасы туралы қорытынды жасай алатынын сұраңыз. (Т) Келесі сұрақтарды қою арқылы алдын ала талқылауларды ұйымдастыру: «XIX ғ. неліктен АҚШ территориясының көлемі кеңейтілді?». Оқушылардан олардың пікірінше XIX ғ. Құрама Штаттар Үкіметінің АҚШ территориясын кеңейтуге және Батысқа ішкі көшіп-қонуды ынталандыруына қандай ықтимал себептер болғанын сұраңыз. | Берілген тапсырмада оқушылар XIX ғ. АҚШ территориясын айтарлықтай кеңейту қалай және неліктен орын алғанын қарастыру керек. Оқушылар экспансияның нәтижесінде Солтүстік және Оңтүстік Америка құрлықтарында үстемдік ететін үлкен әрі өте күшті мемлекеттің құрылуына әкелгенін түсіну керек. Оқушылардың алғашқы іс-әрекеттері зерттелетін мерзімдегі кең кеңістік пен әсем көрініске қатысты романтикалық реңктерді қамтитын өнер туындыларымен танысады. Бұл өнер туындылар АҚШ басшылығы мен Үкіметтің тапсырысымен жасалғанын |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
(Ұ) Сондай-ақ мына мәселеге талдау жасау керек: ««Тағдырдың анық жазғаны» идеологиясы XIX ғасырда АҚШ-тың батыс территориясын экспансиялауға қалай әсер етті?» (Ұ) «Тағдырдың анық жазмышы» идеясын түсіндіріңіз. Оқушылар дәптерлеріне осы түсініктің қысқаша түсіндірмесін жазады. Оқушылармен бірге XIX ғ. «анық жазмыш» идеясы АҚШ-тың игерілмеген жерлердің кең аймақтарындағы тұрғындарына қарым- қатынасына қалай әсер еткенін талқылаңыз. Бұл идеяның АҚШ-тың кейбір зорлық экспансияларын, мысалы, Мексикадағы соғысты немесе британдықтармен келіссөздерді ақтау үшін қолданылғанын түсіндіріңіз. (Ж) (қ) Оқушыларға өздеріне қалдыруға болатын контурлы картаны және қайтарып беру керек 1900 ж. АҚШ-тың түрлі-түсті картасын беріңіз. Оқушылар контурлы картада XIX ғ. АҚШ иеленген жаңа территорияларды белгілей алады:
| талқылаңын. Бұл туындылар халықты ашық кеңістікке және Батысқа көшіруге түрткі болу мақсатына бағытталған. XIX ғ. өнер туындыларымен танысу барысында романтизациялау деп нені қарастырылатынын және неліктен жаңа территорияларды бақытты жаңа өмірге мүмкіндігі көп орын ретінде таңбалау адамдарды жаңа жерлерге қоныстануға ынталандыру үшін маңызды болғанын түсіндіріңіз. «Тағдырдың анық жазмышы» – АҚШ үкіметінің XIX ғ. АҚШ-тың Солтүстік Америка құрлығына экспансиясы Тәңірдің жазған тағдыры екенін ұстанатын нанымы. Кейбір саясаткерлер бұл түсінікті ұлттық патриоттықты ояту немесе шетелде АҚШ-тың территориялық экспансия саясатын ақтау мақсатында пайдаланды. Оқушыларға XIX ғ. «Тағдырдың анық жазмышы» идеологиясын және АҚШ- тың ежелгі Американдықтарға ресми қатынасын ашу үшін, бірқатар дереккөздер қажет болады. Бұл дереккөздер қолайлы веб-сайттардан жинақталған болу керек. Оқушыларды АҚШ-тың Батысқа экспансиясы олардың азаматтарын ежелгі халқымен жанжалға қатыстырғанын және АҚШ азаматтарын территориялық басқыншылыққа шақыруға ілескен қатал | Fernandez-Armesto, F. (2009) The World: A History, Combined Volume, p889-890 McNeill, W. H. (1996 ж.) A History of the Human Community: prehistory p597 Уолт Уитменнің АҚШ-тың бұрынғы тарихы, байырғы халқы туралы өлеңдері мен поэмалары http://lib.misto.kiev.ua/POEZIQ «Скваттерство» түсінігі http://5ballov.qip.ru/referats/pre view/11036 АҚШ тарихындағы жер меншігі туралы http://5ka.su/ref/history/0_objec t83737.html - Барлық АҚШ штаттары, олардың құрылу тарихы туралы анықтамалық ақпарат http://states-of- america.ru/tennessi.shtml АҚШ-тың территориялық өзгерістер туралы қысқаша мәлімет http://www.america.ru/usa.php? a=history Байырғы американдықтар туралы ресурстар тізімі: http://www.hanksville.org/NAr |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
жерін) сатып алу. XIX ғ. иеленген жаңа үлкен территориялардың АҚШ территориясын және оның дамып келе жатқан ықпалын кеңейту мақсатында маңызды болып табылатынын түсіндіріңіз. (Т)(қ) Оқушылардан XIX ғ. батыс бағытта АҚШ территориясын кеңейту жолдары мен тәсілдері туралы қорытынды жасауын сұраңыз. (Т) Сыныпты жұптарға немесе аздаған топтарға бөліңіз. Әрбір топты XIX ғ. Ұлы жазықтың Солтүстік Американдық ежелгі тұрғындарына қатысты АҚШ-тың ресми саясатын және жалпы оларға қарым-қатынасын растайтын қысқаша дереккөздердің жиынтығымен қамтамасыз етіңіз. (Т)(қ) Оқушылардан ежелгі тұрғындармен қарым-қатынас саясаты мен «тағдырдың анық жазмышы» идеясы арасындағы байланысты орнатуын және сынып алдында өз зерттеулерінің нәтижелерімен дәлелді таныстыруын сұраңыз. Оқушыларға дереккөздер қатарын пайдалануы және зерттелетін сұраққа жауабы үшін өз пікірлерін қолдайтын дәлелдемелерді анықтау арқылы жеке тарихи баяндама мен талдауды құрастыруға арналған ақпаратты таңдауы қажеттігін түсіндіріңіз. (Т) Әрбір оқушы көрсетілген уақыт мерзімінде олардың дереккөздермен қалай жұмыс істегенін көрсететін фактілерді беру және бекіту арқылы зерттеуге өз үлесін қосу керек. | соқтығысу мен әскери әрекеттерге әкелгенін көрсету үшін, дереккөздердің үзіндісін пайдалану қажет. Осылай жанжал салдарының бірі кейбір ежелгі тайпаларды Миссисипидің батыс бөлігіне зорлап қоныс аудартуға әкелген 1830 ж. үндістерді қоныс аударту туралы заң болды. Оқушылар олар қолданатын дереккөздердің маңызын түсіндіру және әрқашан өздерінің ой қорытындыларының дәлелдермен қамтамасыз етілуіне кепілдеме беру керек. Ежелгі солтүстік Американдық тұрғындармен қарым-қатынасы жөніндегі саясат ежелгі қоғамды АҚШ азаматтарына қажет жерлерден қоныс аудартуға, одан кейін ежелгі тұрғындарды бекітілген территориялардан «мәдениеттендіруге» және оларды «батыс» жерлеріне айналдыруға негізделді. Әртүрлі ежелгі ұлттар жалпы аздаған мәдени және тілдік айырмашылықтарға қарамастан өте ұқсас деп қарастырылды. Қазір бұл американдықтардың мәдени және нәсілдік басымдықтарына қате сенімді білдіретін нәсілшілдік және менменшілдік көзқарас болып көрінеді. Дереккөздер ежелгі халықтың бұл процесте енжар қалыпты иеленгенін де көрсету керек: Ұлы жазықтың кейбір | «Анық тағдырдың жазғаны» идеясының мәнін ашатын сабақ жоспары: http://hti.osu.edu/history- lesson-plans/united-states- history/manifest-destiny- westward-expansion Fernandez-Armesto, F. (2009) The World: A History, Combined Volume p867- 870,907 Құжаттар хрестоматиясы http://ufalaw.narod.ru/1/igpzs/x restomatiya/10.htm «Тұлғалар» журналы. Авраам Линкольн. 59-басылым. 2010 ж. Дж. Кетлинің «Оцеол портреті» суреті http://ru.wikipedia.org/wiki/%C E%F6%E5%EE%EB%E0 Суретші Джордж Кетлиннің Солтүстік Америкадағы үндістердің портреттері http://nnm.ru/blogs/vector_c/in deiycy_severnoiy_chasti_ameri kidzhketlin19_vek470_sht/ Американың байырғы халқының тарихы туралы http://www.polnaja- |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
тайпалары зорлап қоныс аударуға аянбай қарсыласты және Үндіс соғыстарының бірқатары ежелгі халыққа одан да бетер мейірімсіз қарым-қатынасқа әкелді. Бағалау түсініктемелері сол кездегі құндылықтар мен көзқарастардың кейбір түсіндірмесін беруі және оларды қазіргі әлемде қабылданған мінез-құлықпен салыстыруы мүмкін. Бұл басқа оқу пәндерінен алынған білімдермен байланысты жасау және этникалық және діни өзгешеліктер мен адам құқығына құрмет сияқты құндылықтарды дамыту мүмкіндігін береді. (қ) Формативті бағалау мүмкіндіктері:
| chelovechestva/indejcy-i- vyhodcy-iz-evropy.html Солтүстік Американдық үндістердің өмір салты туралы http://kempo.by/blog/148.html Отарлаушылардың Америкадағы үндістер тайпаларының өміріне ықпалы туралы http://www.indiansbelgorod.0p k.ru/viewtopic.php?id=36 Үндістер мен АҚШ - балама тарих alternathistory.org.ua › ... › Жуырда өткеннің бір мағыналы емес тарихы ХІХ ғасырдың бірінші жартысында үндістердің қоныс аударуы. | АҚШ тарихы ushistory.ru/esse/988- pereselenie-indejtsev-v-pervoj- polovine-19-v.html С.Н.Бурин, Жаңа тарих 1640- 1918 жж. 1-бөлім, 2 Мәскеу, «Дрофа» баспа үйі, 1998 ж. | ||
7.4.2.2 трансатлантика лық құлдықтың | АҚШ-тағы құлдық қалай жойылды? | Тарихи тұжырымдама: дәлелдеме | АҚШ-тағы азаматтық соғыс |
(БЫМ) Трансатлантикалық құлдықпен | Бұл сабақта «қара үшбұрыш» |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
ерекшеліктерін анықтау 7.4.2.1 түрлі мемлекеттердің өнеркәсірпік даму сатысына өту процесінің ерекшеліктерін анықтау | байланысты суретерді (құл саудасы үшбұрышы бар карта, еріксіз кеменің трюмі, қамшы, кісен, АҚШ-тағы құлдар жасаған өнімдерді) көрсетіңіз (У) АҚШ-тағы құлдық туралы қысқаша айтып беріңіз немесе тақырыпқа сәйкес бейнероликті көрсетіңіз. АҚШ-тағы тәуелсіздік алғаннан кейін құлдық туралы мәселе әрбір штаттың қарауына берілгендігіне назар аударыңыз. 1807 ж. құлдық саудаға тыйым салатын заң қабылданғанымен, АҚШ-тағы құлдық саудасы, әсіресе оңтүстікте өркендеп тұрды. (П)(қ) Оқушыларға «Азаматтық соғыс қарсаңындағы Солтүстік және Оңтүстік» ақпараттық кестесін беріп, келесі сұрақтар бойынша кесте мазмұнына талдау жасауларын сұраңыз:
| бағыттарына талдау жасау және АҚШ- тағы Азаматтық соғыс оқиғаларының уақыт лентасын құрастыру арқылы АҚШ- тағы Азаматтық соғыс пен құлдықтан бас тарту жағдайларын қарастыру керек. Уақыт болса, жұмыста келесі фактілерді пайдаланыңыз. Жазушы пікірінің мағынасын қалай түсіндіруге болады:
«Мен құлдық институты негрдің емес, көбірек ақ адамның құлдырауына әкеледі және біздің балаларымызға зиянды әсер етеді деген пікірді ұстанамын». Газет жарнамаларынан қандай мәліметтерді алуға болады?
«Он екі жастағы негр баласы қашып кетті. Мойнына жазуы бар шынжырдан жасалған иттің қарғыбауы тағылған». «Менің құлым Исаак үшін сыйлыққа жиырма бес доллар. Маңдайында жұдырықпен ұрған, арқасында пистолет оғының тыртығы бар». «Аболиционизм» терминін түсіндіріңіз. Келесі құжаттарға сұрақтар мен тапсырмаларды құрастырыңыз: - «Гомстедтар туралы заң» | http://ria.ru/infografika/201104 12/363627239.html АҚШтың тарихы: құлдар мен құлдық https://youtu.be/9frR41y4jz4 АҚШ-тағы азаматтық соғыс https://youtu.be/yNuEf7ZIUF M Хрестоматия ufalaw.narod.ru |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
(П)(қ) Тапсырманы жұпта орындауды ұсыныңыз: АҚШ-тағы азаматтық соғыстың 3 себебін анықтап, жазып алыңыз. (Ж) (қ) «АҚШ-тағы азаматтық соғыс» туралы бейнефильм көрсетіп, оқушыларға осы оқиға бойынша уақыт лентасын толтыруға тапсырма беріңіз. Одан әрі оқушыларға сол соғыстың 3 негізгі оқиғасын таңдар алып, өз жауаптарына дәлел келтіру арқылы олардың тарихи маңыздылығын түсіндіру керек. Оқушылардың Азаматтық соғыс нәтижелері туралы қорытынды жасауы үшін тарихи дереккөздермен жұмысты ұйымдастырыңыз. Мына тақырыпқа эссе жазуды ұсыныңыз: «Неліктен 1861-1865 жж. АҚШ-тағы соғыс құлдықтан бас тартуға әкелді». |
- №13,14 АҚШ Конституциясына түзетулер | ||
7.4.1.3 АҚШ- тағы капиталдық монополиялард ың даму ерекшеліктерін анықтау 7.3.2.6 еуропалық отаршылдық экспансияның Шығыстың дәстүрлі қоғамдарына | Неліктен АҚШ өз әскери кемелерін Жапонияға жіберді? (Т) XIX ғ. АҚШ-тың үш (немесе төрт) кәсіпкерінің суретін көрсетіңіз. Оқушыларға сабақтың тақырыбын да, суреттің тақырыбын да хабарламай, мыналарды сұраңыз: «Сіздің ойыңызша, бұл адамдарды не байланыстырады?» Болжам жасамас бұрын, оқушылар жұптарды жұмыс жасап, ойлануға уақыт беріңіз. Сыныптың шамамен үштен бір бөлігі болжамдарымен бөліседі. Бұл ұсыныстардың кейбірі басқаларға қарағанда өте жақсы немесе көбірек ықтимал бола ма, соны талқылаңыз. | Тарихи тұжырымдама: себебі мен салдары XIX ғ. үш немесе төрт жетекші Американдық бизнесменнің фотографиялық немесе салынған портретін алдын ала дайындап қойып, оларды басып шығарыңыз. Мысалы: Эндрю Карнеги, Джей Гулд, Дж.П. Морган және/немесе Джон Д. Рокфеллер. Оқушыларды келесі сұрақтарға жауап беруді ұсыныңыз: Бұл қайраткерлердің жеке тұлғасында қандай ұқсастық бар? Кейбір оқушылар ықтимал әл-ахуалға немесе бизнестегі сәттілікке қатысты | Индустриялық Американың дамуы http://www.gilderlehrman.org/h istory-by-era/rise-industrial- america-1877-1900 1790-1860 жж. Американың индустриялануының бастауы http://eh.net/encyclopedia/articl e/meyer.industrialization XIX ғасырдағы Американың жаңғыртылуы http://knizhka.org/prezentacii- po-istorii/1129-ssha-v-xix- veke-modernizaciya-otmena- rabstva.html |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
ықпалын сипаттау 7.4.2.2 қоғамның индустрияға дейінгі және индустриялық даму кезеңдерінің арасындағы айырмашылығ ын анықтау 7.2.1.2 миссионерлікті ң міндеттерін анықтау | Қысқа талқылаудан кейін оқушыларға портретте АҚШ-ты күшті экономикалық державаға айналуына өз үлесін қосқан тұлғалар бейнеленгенін айтыңыз. Алғашқы тапсырманы орындаған соң, 1800 және 1820 жж. аралығындағы кезеңде америка экономикасы мен саудасын түрлендірген тауарларды өндіруге арналған жаңа әдістер пайда болды. Мысалы, жұмыс уақытты үнемдеу үшін жұмысшылар өндірістің бір элементін қайталап тұру арқылы еңбекті бөлуге негізделген «солтүстік процесс» кеңінен таралды. (Ж) Келесі сұрақ негізінде зерттеу жұмыстарын орындауға тапсырма беріңіз: «Неліктен XIX ғ. соңында негізгі кәсіпкерлердің аздаған саны АҚШ-қа осылай ықпал етті?». Оқушыларға XIX ғ. жаңа жас елді экономикалық супер державаға айналдырған тұлғаларды, технологиялық жетістіктер мен өнеркәсіп салаларын зерттеу керектігін айтыңыз. Мысалы, осылай капитал мен қор активтері иелерінің, сондай-ақ Американдық банкирлердің, қаржы қызметкерлерінің, жер мен табиғи ресурстар иелерінің өзгертілген болмысын сипаттауға болады. Бөлінген уақыт соңында оқушылардың жұмыс нәтижесінде you-tube.com каналындағы роликтер секілді қысқаша подкастты немесе бейне-роликтер жасалуы мүмкін | пікірлерді бере алады. Мұндай суреттер арасындағы байланысты орнату қиын, бірақ көруге болатын нәрселер негізіндегі фактілерді немесе ықтимал ұсыныстарды шығарып алу бойынша ой қорытындылары өте жақсы жауаптарға айналуы мүмкін. Оқушылар қорытынды жұмыстың критерийлерін түсінгендеріне және жақсы ұғынгандарына көз жеткізіңіз:
(қ) Орындалған зерттеуді формативті бағалау мүмкіндіктері бар: Топтардың жұмысын бастамас бұрын бірлесіп бағалау критерийлерін келісіп алуға көп уақыт жұмсамайтынына, басқа топтарға олардың күшті жақтарын түсінуге көмектесетінін және жұмысты жақсарту үшін кейбір салаларды белгілейтін позитивті сынның қажеттігін, сондай-ақ пікірдің алқалы және қолдаушы түрде тұспалданатынын түсінетініне көз жеткізіңіз. | Электрондық кітапхана, XIX ғасырдағы дүниежүзілік экономика туралы мақала http://www.bibliofond.ru/view. aspx?id=47806 – АҚШ-тың өндірістік дамуы туралы реферат http://turboreferat.ru/history/ssh a-v-konce-19-/42932-227670- Барлық тұлғалар. Жетістікті адамдарға арналған журнал, Э. Карнеги туралы мақала. http://allfaces.ru/?p=93 – Қазіргі заманның көрнекті тұлғаларының өмірбаяндары http://www.peoples.ru/undertak e/hard/karnegy/ АҚШ-тағы өндірістік революция және оның ерекшеліктері - ... тарихы www.kazedu.kz/referat/174895 XIX ғ. бірінші жартысындағы АҚШ-тың экономикалық дамуы yourlib.net/content/view/14461/ 165/ АҚШ-тағы өндірістік төңкеріс - baza-referat.ru/ |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
(Ұ) Оқушыларды әлем картасымен қамтамасыз етіңіз. 1830-шы жж. Американдық бизнес жаһандық саудаға көзделгенін түсіндіріңіз. Оқушылар әлем картасын зерттеп, келесі сұрақтарға жауап беру керек: «XIX ғ. АҚШ қай елдермен жаңа сауда қатынастарын орнатуды қалады?» Оқушыларға кейбір логикалық болжамдарды жасауына мүмкіндік беріңіз. (Ұ) XIX ғ. Жапониядағы оқшауланған сипатты және оның Қытайдағы Американдық саудагерлерді қалай қызықтырғанын қысқаша түсіндіріңіз. (Т) Сыныпты төрт адамнан тұратын топқа бөліңіз. Оқушылардан топта келесі сұрақты талқылауын сұраңыз: «XIX ғ. ортасында сауда жолдарын ашу үшін, АҚШ-тың «күш позициясының дипломатиясын» («канонеркалар саясаты») пайдалануға құқы болды ма? (Ұ) Әрбір топтың өкілі көрсетілген уақыт ішінде өз тобының шешімін бүкіл топқа қысқаша түсіндіріп беру керек. Оқушылар басқа топтардың ұсыныстарын тыңдап, жалпы АҚШ-тың «күш позициясының дипломатиясын» пайдалануды таңдауымен келісетіні немесе келіспейтіні туралы шешім қабылдау керек. Сыныптың қатысуымен бұл мәселе бойынша дауыс беруді (иә/жоқ/қалыс қалдым) өткізіңіз. (Ж) Оқушылар өз көзқарасын қолдайтын шүбәсіз тарихи дәлелдемелер мен фактілерді | Қытай порттарындағы американдық бизнесмендер американдық саудаға арналған нарық ретінде Жапонияны ашуға ұмтылды және АҚШ Үкіметіне қысым көрсетті. Жапонияға барлық алдыңғы миссиялар сәтсіздікпен аяқталды. (Ж) Балама ретінде оқушылар «қара кемелер» (Американдық кемелер) тақырыбына жеке зерттеулерін жүргізе алады. Оқушылар жұмысы Жапонияны саудаға рұқсат беруге күштеп мәжбүрлеуге және кемелер тобының қолбасшылары Джеймс Биддл, капитан Джеймс Глинн мен қолбасшы Мэттью Перри миссияларына тоғыстырылу керек. Қолбасшы Мэттью Перридің әрекеттері ерекше қарама-қайшы болды, себебі ол Токиоға зеңбірек оғын жаудыру қаупін тудырып, кемелер эскадрильясын пайдаланды. «Қара кемелер» Жапония үшін Батыстың технологиялық басым күшіне және Жапонияға арналған айқын қатерге айналды. (қ) Қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктері:
| XIX ғ. Жапония: http://www.historyhaven.com/ APWH/unit%204/Japan%20in Нью-Йорктағы Жапонияның Бас консулдығының веб- сайтынан алынған 1853 ж. Перридің Жапонияға экспедициясының қысқаша сипаттамасы http://www.ny.us.emb- japan.go.jp/en/c/vol_11- 1/title_01.html АҚШ-тың мемлекеттік департаментінің тарихи мәселелер жөніндегі бөлімі берген Перри экспедициясының қысқаша сипаттамасы http://history.state.gov/mileston es/1830-1860/OpeningtoJapan Жапония тарихы http://japanstory.narod.ru/tokyo Перри экспедициясының Жапонияны ашуы http://www.ushistory.ru/esse/13 1-kommodor-metju-perri-i- otkrytie-japonii.html - |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
сақтықпен пайдалану арқылы өз көзқарасын жазбаша баяндап беру керек. | мен бағалау пікірлерінің жиынтығын ұсыну мүмкіндігі. |
Дүниежүзі тарихы Негізгі мектеп 7-сынып | |||
11-бөлім. Суретшілер мен жазушылардың көзқарасымен XIX ғасырдағы өзгерістерге шолу | |||
Осыған дейін меңгерілген білім | |||
Осы бөлім ежелде және орта ғасырларда мәдениеттің дамуы, сондай-ақ XVIII ғасырда ғылыми ойлар мен өнердің бағыттарының даму тарихын зерттеуге арналған Дүниежүзі тарихы курсынан (5-ші және 6-сыныптар) алынған бұрынғы білімге негізделеді. Мәдениет пен өнердің қарқынды дамуы капиталистік қарым-қатынастардың дамуымен байланысты болды, сондай-ақ сол кезеңде буржуазия сатының білім деңгейі мен жалпы қоғамның мәдени дамуына қызығушылығы туындады. | |||
Контекст | |||
Осы бөлім оқушыларда өнердің әртүрлі бағыттары және мәдениет қайраткерлерінің қоғамға айтарлықтай ықпал ететіндігі туралы түсінікті туғызады. Өнердің жеке көрнекі туындыларының Батыс Еуропадағы және Еуропадан тыс елдерде жалпы мәдениетті дамытуға ықпал ететіндігін айқындайды. Осы бөлім оқушыларды бейнелеу өнер, әдебиет және поэзия туындыларына сипаттама мен сыни пікір беруге үйретеді, сондай-ақ XIX ғасырдағы әдебиет пен сурет өнерінің дамуына шолу береді. Зерттеу және презентация жасау барысында сауатты жазу және ауызша сөйлеу дағдыларымен бірге оқушылардың АКТ-дағдыларының жетілдірілуі мүмкін. | |||
Осы бөлімінде «Дүниежүзі тарихы» сабағының тілдік мақсаттары | |||
Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілді дамытуға бағытталған тілдік мақсаттардың мысалы төменде берілген. | |||
Пән бойынша оқыту мақсаты | Оқудың тілдік мақсаты | Пәндік лексика және терминология | Диалог немесе жасуға арналған пайдалы фразалардың топтамасы |
Оқушылар жасай алады: - тарихи оқиғалар түсіну барысында өнердің рөлін анықтау | Оқушылар жасай алады: - арнайы терминологияны пайдалану арқылы өнердегі бағыттарға дәл және сенімді ауызша және жазбаша сипаттама беру, осы бағыттырдың өкілдері пайдаланған тәсілдерді салыстыру (оқу, жазу, сөйлеу және тыңдау дағдылары) | Еуропадағы бейнелеу өнерінің бағыттары неоклассицизм романтизм академиялық классицизм реализм импрессионизм неоимпрессионизм постимпрессионизм символизм | XIX ғасырдың басында өнер саласында классикалық тәсіл пайдаланылды, себебі …. Өнердегі романтикалық бағыт мынаған бағытталды , Реализм XIX ғасырдағы өмірдің шынайы тарихи фактілерін береді, себебі … Импрессионизм сияқты өнердегі жаңа бағыттар радикалды болды, себебі… |
Басқа тілдік мақсаттарды құру үшін және академиялық тілді оқып меңгеруге қатысты тілді оқыту мақсаттары бойынша басқа қосымша нұсқаулықтарды жоғарыдағы кіріспедегі «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін қараңыз. | |||
Қысқаша шолу |
Бұл бөлім оқушыларға XIX ғасырдағы суретшілер мен жазушылардың өмірі мен шығармашылығын зерттеуге мүмкіндігін береді. Бұл тарихи оқиғалардың олардың өнерге келуін қалай қалыптастырғанын көрсетеді және өнердің XIX ғасырдағы қоғамға қалай әсер еткенін айқындайды. Сонымен қатар, бөлімде XIX ғасырдағы өнердегі бағыттар қарастырылады, сондай-ақ әлеуметтік мәселелерді қоғамда орын алып жатқан жағдайлар туралы түсінігін арттыратын әдебиет туындыларының маңыздылығы зерттеледі және оған талдау жасалады. Бұл тематикалық бөлімде мынадай негізгі мәселе қарастырылады: «XIX ғасырдағы қоғам өмірі туралы өнер саласы қандай ақпарат бере алады?» |
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
7.2.2.2 өнердегі негізгі стиль мен ағымдарды (неоклассицизм, романтизм, импрессионизм, реализм) анықтау 7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интерпретациялау үшін өнер туындыларын пайдалану | XIX ғасырдағы өнер мен әдебиет әлеуметтік әділетсіздікті қалай сүреттейді? (Ұ) Оқушыларға XIX ғасырда классикалық стильде орындалған бір жұмысты және Ван Гог жұмысын немесе XIX ғасырдың соңындағы импрессионистердің бірінің жұмысын көрсетіңіз. (Ж) Оқушылардан үш минут ішінде бұл екі суреттің ерекшеліктері мен ұқсастықтары неде екенін сипаттап беруін сұраңыз. Оқушылар стильде және суреттің көрінісінде едәуір ерекшеліктердің бар екенін анықтау керек. (Ұ) Топтардың ойлануына және жауаптарын жазуына біраз уақыт берген соң, кейбір оқушылардан өз жауаптарын ауызша оқып беруін сұраңыз. Олардан осы ерекшеліктердің себебіне болжам жасауын сұрап, одан кейін бейнелеу өнеріндегі бағыттар әлеуметтік өзгерістердің, сабақтастықтардың және қоғамдағы тенденциялардың қатты ықпалында болатынын түсіндіріңіз. Оқушылармен қандай | Тарихи тұжырымдама: интерпретация Бірінші тапсырма суреттерді қарап шығуға және оларға түсініктеме беруге бағытталады және таңдалған суреттер екі түрлі стильдік тәсілдерін салыстыруды бергені жөн. | XIX ғасырдағы суретшілер мен өнер туындыларының суреттері: |
Өз пікірлерін айту арқылы оқушылардың бәлкім стиль, реалистік пен түс, сурет өнерінің техникасы мен бейнеленген заттар туралы сөйлеуі мүмкін. Оқушылардың кейбіреулері суретшілерді үйреткен мүмкіндігі мен оларға көрсетілген ықпал туралы айтулары мүмкін. Карточкалар қолданылатын тапсырмаларда оқушылар XIX ғасырдағы бейнелеу өнерінің негізгі стильдерімен, өнердің сол уақыттағы қызығушылық пен басымдықтарды бейнелеу жолымен танысады. Бұл тапсырма қосымша материал ретінде қолданылады және оған | Суретшілердің өмірі мен шығармашылығы туралы мәліметтер: http://www.art- directory.info/fine- art/art-of-the-19th- century/index.shtml Әлеуметтік таптарды бейнелейтін Домьенің үш суреті: 1-класс вагоны, 2-класс вагоны, 3-класс вагоны: |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
түсінікті меңгергенін талқылаңыз және оларға XIX ғасырдағы өнер жалпы қоғамдағы жиі және маңызды өзгерістерді көрсететінін түсіндіріңіз. Оқушылардың бұрын алынған өнер туралы білімін жаңғыртып, оларды бейнелеу өнері элементтерін ауызша және жазбаша сипаттау кезінде терминологияны дұрыс пайдалануға үйретіңіз. Осы тараудың XIX ғасырдағы әдебиет пен өнерге арналғанын айтып, тарихшылардың тек қана негізгі тенденцияларды зерттеу және бөлек мысалдарды қарастыру арқылы нақты уақыттағы белгілі қоғамның негізгі ерекшеліктері туралы біле алатынын, сондай- ақ, уақыт өте өзгерістер мен сабақтастықты орната алатындығын түсіндіріңіз. (Т) Оқушыларға материал бойынша сұрақтары бар алдын ала дайындалған карточкаларды таратып беріңіз (1,2,3 жиынтығы). Оқушылардан XIX ғасырдағы бейнелеу өнерін сипаттау кезінде қандай негізгі терминдердің қолданылғанын сұраңыз. Оқушылар карточкаларды суреттердің стиліне сәйкес үлестіру керек. Одан кейін дұрыс жауаптарды беріп, оқушыларды жақсы жұмыстары үшін мақтаңыз. Тапсырманы бекіту мақсатында оқушыларға оларды сипаттауы және XIX ғасырдағы бейнелеу өнерінің бағыттарына сипаттама беруі және суретшілер мен олардың жұмыстарына мысал келтіруі үшін суреттердің | дайындалу үшін Білім ресурстары бағанында берілген интернет материалдарын пайдалануға болады. №1 карточкалар жиынтығы: Бұл карточкаларда XIX ғасырдағы Ресей мен Еуропадағы бейнелеу өнерінің негізгі бағыттары жазылған болу керек: неоклассицизм, академизм, классицизм, реализм, импрессионизм, нео- және постмодернизм, символизм. Сондай-ақ бұл карточкаларда әрбір бағыттың қысқа, бірақ анық негізгі ерекше белгілері берілген болу керек. №2 карточкалар жиынтығы: Бұл карточкаларда осы бағыттар өкілдерінің — суретшілердің аттары жазылған және олардың қысқаша биографиясы берілген болу керек. XIX ғасырдағы қағидалардың жоғарғы сапаларының кең таралуын көрсету үшін, әртүрлі елдердің суретшілері берілген болу керек. №3 карточкалар жиынтығы: Бұл жиынтықта бейнелеу өнеріндегі аталған бағыттармен сәйкестендіруге болатын аталған суретшілер жасаған суреттердің мысалдары жинақталған болу керек. Оқушылар бағыттарды, суретшілердің аттары мен суретті бірдей жиынтыққа сәйкестендіруге әрекет жасау үшін шағын топтарда жұмыс істеу керек. Олар қабылданған таңдаудың себебін талқылау керек. | http://www.artble.com/ artists/honore_daumier/ paintings/the_first_class _carriage http://www.artble.com/ artists/honore_daumier/ paintings/the_second_cl ass_carriage http://www.artble.com/ artists/honore_daumier/ paintings/the_third- class_carriage XIX ғасырдың барлық орыс суретшілері мен олардың негізгі жұмыстарының көшірмелері http://rpp.nashaucheba.r u/docs/index- 34912.html М.Врубель http://perfectart.ru/articl e/vrubel.html - XIX ғасырдағы суретшілер туралы презентациялар http://900igr.net/kartink i/zarubezhnye- khudozhniki/KHudozhn iki- XIX -veka.html XIX ғасырдағы ағылшын суретшілері |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
көшірмелерін таратып беріңіз. | (қ) Төменде формативті бағалауға көмек бойынша кеңестер берілген:
| http://zhenyatuzov.naro d.ru/alseuzi .html XIX ғасырдағы орыс суретшілері: портреттері мен биографиялары http://www.art- portrets.ru/hudojniki_ XIX _veka.html - Орыс импрессионист- суретшілері http://www.impressioni sm.ru/ Импрессионизм туралы мақала http://dic.academic.ru/d ic.nsf/enc_literature/20 40 Импрессионист- суретшілері туралы http://www.smallbay.ru /impress.html Реализм теориясы http://www.megabook.r u/Article.asp?AID=666 813 Сурет өнеріндегі символизм туралы http://www.vlasta- tula.ru/articles/simvoliz m_v_jivopisi.htm Өнердегі символизм |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
туралы мақала http://ru.science.wikia.c om/wiki/%D0%A1%D 0%B8%D0%BC%D0% B2%D0%BE%D0%BB XIX ғасырдың соңының бейнелеу өнері www.km.ru › Рефераттар "Мәдениет пен өнер» Бейнелеу өнері . XIX ғасырдың мәдениеті kult19.ru/izobrazitelnoe _iskusstvo.html | |||
7.2.2.1 тарихи оқиғаларды интепретациялау үшін туындыларын пайдалану 7.3.2.5 тарихи оқиғаларды түсіндіру үшін «либерализм», «консерватизм», «социализм», «марксизм», «ұлтшылдық» ұғымдарын | Эмиль Золяның «Мен айыптаймын!» атты мақаласы сөз құдіретін қалай көрсетеді? | Тарихи тұжырымдама: интерпретация | Карикатуралық суреттер: Джон Лич «Тырысқақ патшасының соты» http://www.victorianwe b.org/science/health/5b. jpg «Капиталистер мен жұмысшы табы» http://www.spartacus.sc hoolnet.co.uk/CHleech. htm |
(БЫМ) Оқушыларға XIX ғасырда шығарылған Британдық әзіл-сықақ және сатиркалық «Панч» журналында жарияланған суреттердің көшірмелерін таратып беріңіз. (Ж) Бірнеше минут ішінде оқушылар суреттерді сипаттап, олар көрген Лондон қаласындағы кедейлердің қалалық өмірінің өзіне тән ерекшеліктері туралы айтып беру керек. (Ұ) Оқушылармен карикатуралық суреттерде бейнеленген қала өмірінің ерекшеліктерін талқылаңыз. | Оқушылар көрген суреттерді сипаттай алу және осы ойды жеткізу үшін қолданылған таңбаларға қоса, автордың жеткізгісі келген негізгі ойына талдау жасай алу керек. Оқушылар көрген карикатуралық суреттеріне түсініктеме беру және оның өзіне тән ерекшеліктері туралы айтып беру керек: XIX ғасырдағы Англия өмірі қалай бейнеленген, осы карикатуралық суретті салушы қалай көрсетілген, оқушылар карикатура туралы қандай сұрақтар қоюды қалайды. Карикатурашы және иллюстрациялаушы |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
қолдану | Оқушыларға XIX ғасырдағы кейбір суретшілер мен жазушылардың өз жұмыстарын әлеуметтік әділетсіздікпен күрес үшін қоғамдық пікірді қалыптастыру мақсатында пайдаланғанын түсіндіріңіз. Оқушылармен «қоғамдық пікір» және «әлеуметтік теңсіздік» түсінігін талқылап, осы түсініктердің анықтамасын жазыңыз. (қ) Оқушылардан осы түсініктердің анықтамасын өз сөздерімен айтып беруін, оларды XIX ғасырдағы әдебиет пен сурет өнерінде қалай көрсетуге болатынын сұраңыз. (Ұ) Оқушыларға Эмиль Золяның «Мен айыптаймын» мақаласы жарияланған француздың «Аврора» (фр. L` Aurore) газетінің бірінші бетін көрсетіңіз. Оқушылардан бұл құжаттың не туралы болуы мүмкін екенін (французша), оның неліктен тарихи маңызды құжат екендігі туралы ойланып көруін сұраңыз. Оқушылардың барлық болжамдарын тыңдап болған соң, оларға мыналарды айтып беріңіз:
Оқушылардың «антисемитизм», «төзімділік» | Джон Лич XIX ғасырда шығарылған «Панч» журналында сатиралық және әзіл-сықақ суреттемелерін қолданған ерекше стильді жасаушы болды. Лич журналда алғашқы басылым шығарылғаннан 1841 жылдан бастап, өмірінің соңына 1864 жылға дейін жұмыс істеді. Сондай-ақ ол Диккенстің «Рождестволық хикаяттар» кітабына қоса, бірнеше кітапқа суреттеме жасады. Жазушы да, иллюстрациялаушы да өз жұмыстарында бейнеленген әлеуметтік әділетсіздікті жақсы сезінді. Бұл тапсырма танымал француз жазушысы Эмиль Золяның XIX ғасырдың соңында адамды әділетсіз бас бостандығынан айырған іске араласуын зерттеуге бағытталған. Бұл істе француз зиялыларының күші мен қоғамдық белсенділігі көрсетілген. Осы істің мысалында «адам құқығы», «төзімділік» және «әділетсіздік» ұғымдарын және оларды пайдалану тәсілдерін зерттеуге болады, сондай-ақ кейбір қоғамда жоғарғы мәдени қызметтің қалай бағаланатыны көрсетілген. (қ) Бағалау критерийлері:
,«әділетсіздік», «антисемитизм» терминдерін дұрыс пайдалану
| Карикатуристк Джон Личтің өмірбаяны туралы ақпарат http://www.spartacus.sc hoolnet.co.uk/CHleech. htm Әлеуметтік теңсіздікті бейнелеген Джон Личтің карикатуралары немесе қалалық өмірдің кедейлігін және Лондон халқының көптігін бейнелейтін Гюстав Доре гравюралары. АҚШ-тағы жұмыс табының жағдайы туралы http://www.history.vuzl ib.org/book_o071_page _39.html Ф.Энгельстің «Англиядағы жұмыс табының жағдайы» туындысының мәтіні http://www.revkom.co m/index.htm?/bibliotek a/marxism/engels/02/18 44-45rabochii_02.htm - XIX ғасырдағы еуропалық күнделікті |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
және «әділетсіздік» ұғымдарымен таныс екендігін және осы ұғымдарды дұрыс пайдаланатынын тексеріңіз. (Ж) Оқушыларға Дрейфус ісі туралы бейімделген мәтінді беріп, олардан тапсырманы орындауын сұраңыз: мәтінді оқып шығып, сұрақтарға жауап беріңіз:
Орындалған жұмысты талқылап болған соң, оқушылардың тақырып сұрақтарына жауап жазуын сұраңыз. | мәдениеті http://analiculturolog.ru /component/k2/item/21 2-article_24.html Чарльз Диккенс туралы http://dic.academic.ru/d ic.nsf/enc_literature/16 58/ XIX ғасырдағы шетел әдебиеті. Реализм: Хрестоматия. М., 1990. Чарльз Диккенс құпиясы. М., 1990. Эмиль Золяның «Мен айыптаймын» мақаласының мәтіні: http://www.memodata. com/2004/fr/j_accuse_ de_zola/index.shtml http://fr.wikipedia.org/ wiki/Fichier:J%27accu se_-_Gallica_- _page_1.jpg Дрейфус ісіне қатысты деректер: www.dreyfus- affair.org/ Джолин Цольман (Joellyn Zollman) Дрейфустің ісі және оның салдары туралы пікірі: |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
http://www.myjewishle arning.com/history/Mo dern_History/1700- 1914/Modern_Anti- Semitism/Dreyfus_Affa ir.shtml Жазушы Э.Золяның қысқаша биографиясы мен портреті http://www.calend.ru/pe rson/1673/ - Жазушының қоғамның өмірі мен дамуына көзқарастары туралы http://www.kuchaknig.r u/show_book.php?book Дрейфустің ісі, Э.Золяның сөздері http://www.rudata.ru/wi ki Барро Э. Золя, оның өмірі мен әдеби қызметі. — СПб., 1895 |
Дүниежүзі тарихы Негізгі мектеп 7-сынып |
12-бөлім. Ғылыми ойдың дамуы |
Осыған дейін меңгерілген білім |
Осы бөлім 6-шы және 7-ші сыныпқа арналған Дүниежүзі тарихының курстарында қарастырылған білімге, әсіресе ғылыми және діни идеялар туралы білімге негізделеді. |
Контекст | |||
Оқушылар өндірістік революция қарастырылған 1-бөлімде оқылған материалды, Ағарту дәуірі туралы 3-бөлімнің материалын естіріне түсіру керек. Бұл тарауларда «ғылыми даму», «ғылыми тұжырымдама» және «ғылыми прогресс» ұғымдары қарастырылады, бұларды қолдану арқылы оқушылар ғылыми тұжырымдамалардың табиғи және жасанды (адамның қолымен және ойымен жасалған) әлемді түсінуді қаншалықты қатты өзгерткенін түсіннеді. Осы бөлімде басқа пәндермен байланыс зерттеледі, олар: эволюция ғылыми процесс, философия мен дінтану жеке және жалпы мәдени құндылықтар ретінде меңгерілетін жаратылыстану ғылымдары. Сондай-ақ бұл бөлімде АКТ-дағдыларының да дамытылуы, зерттеу және презентация жасау барысында қарым-қатынас құру, сауатты сөйлеу және шешендік шеберлікті көрсетуге мүмкіндік беріледі. | |||
Осы бөлімдегі «Дүниежүзі тарихы» сабағының тілдік мақсаттары | |||
Оқушыларға арналған сәйкес академиялық тілін қалыптыстыруға бағытталған тілдік мақсаттардың мысалы төменде берілген. | |||
Пән бойынша оқыту мақсаты | Оқудың тілдік мақсаты | Пәндік лексика және терминология | Диалог жүргізуге немесе жазуға арналған пайдалы фразалардың топтамасы |
Оқушылар келесілерді жасай алады: - бірнеше дереккөздерден қажетті материалды іріктеу; - тарихи оқиғаларды толық сипаттау үшін негізгі ұғымдарды пайдалана алады | Оқушылар келесілерді жасай алады
2) одан кейін топта Дарвиннің эволюция теориясының маңыздылығы туралы өз пікірін айтады | маңыздылық ықпал табиғи сұрыпталу биологиялық классификациялау Құдайшыл ниеті эволюция генетикалық мутация атеизм | Чарльз Дарвин XIX ғасырдағы адамның санасына, ғылыми идеяларға және дінге ықпал етті, себебі…. XIX ғасырда эволюция теориясы мен «түрлердің шығу тегі» теориясына күмән келтірілуінің себебі мынада…. Чарльз Дарвин өзінің жаңа теориясын мойындату үшін жеткілікті мөлшерде дәлелдемелер келтіруге тырысты, себебі …. Дарвин мен оның «эволюция» туралы ұғымы жайындағы XIX ғасырдағы карикатуралар мыналарды қамтыды…. Ғылыми қоғам «табиғи сұрыпталу» концепциясын осылай қабылдады…. Дарвин эволюциясы теориясына |
негізгі ықпалды келесі факторлар әсер етті …. Христиандар – фундаменталшылар (консерваторлар) Дарвин теориясына сенген жоқ, себебі… | |||
Басқа тілдік мақсаттарды құру үшін және академиялық тілді оқыту және меңгеруге қатысты тілді оқыту мақсаттары бойынша басқа қосымша нұсқаулықтар үшін жоғарыдағы кіріспедегі «Тілдік мақсаттар туралы» бөлімін қараңыз. | |||
Қысқаша шолу | |||
Дарвин теориясының және «Түрлердің шығу тегі туралы» кітабының XIX ғасырдағы адамдарға қалай ықпал еткенін түсіну үшін, оқушылар өздерінің XIX ғасырдағы ғылыми көзқарастар, мәдени және діни құндылықтар туралы білімін пайдалану керек. Дарвиннің эволюция мен табиғи сұрыпталу туралы идеялары қазіргі ғылымға бастама береді және талқылауларды туғызу арқылы ғалымдарға батыс-еуропалық ғылымдағы бұрынғы айдан анық концепцияларға күдік туғызуға мүмкіндік береді. Эволюция теориясы мен ғылыми/тарихи оқиғалар мәселелерін зерттеген кезде діни саласында да даулы сұрақтар туындайды. XIX ғасырдың көптеген ғалымдары өздерінің діни сенімдерінен бас тартқан жоқ. Осы мысалда ғылыми әрекет пен діни сенімдердің қатар өмір сүре алатынын түсіндіруге болады. Дарвиннің өзі діни адам болған және ол өзінің ғылыми жаңалықтарын діни сенімдерімен үйлестірген. Кейбір оқушылар әлемді Құдай жаратқан деген тұжырымдаманы ұстанады, сол себепті осы тақырыппен жұмыс істеген кезде қайырымдылық пен сақтық таныту керек. Осы бөлімнің қорытынды тақырыбында оқушылар XIX ғасырда жасалған басқа да маңызды ғылыми жаңалықтар туралы біледі. | |||
Ұ = ұжымдық жұмыс Т = топтық жұмыс Ж = жеке жұмыс Қ = қалыптастырушы бағалау | |||
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
7.2.4.1 өзгерістер мен сабақтастықты көрсету арқылы адам мен қоғам өміріндегі ғылыми жаңалықтарды ң маңызын талдау 7.2.1.1 қоғамда дін рөлінің шектелуіне байланысты адамдар өмірінде орын алған өзгерістерді анықтау | XIX ғасырдағы қай ғылыми жаңалықтың адамдар өміріне ықпалы зор болды? | Тарихи тұжырымдама: маңыздылық | Алып галапагостық тасбақаның «Жалғыз Джордж» суреті Чарльз Дарвин теориясының қысқаша сипаттамасы: http://www.open.ac.uk/darwin/ darwin-theory.php Дарвиннің қысқаша өмірбаяны: http://www.bbc.co.uk/history/h istoric_figures/darwin_charles. shtml Дарвиннің өмірі мен ғылыми еңбектері http://zoolife.com.ua/domashni e-zhivotnye/evolyuciya-puti-i- mexanizmy/charlz-darvin-i- ego-teoriya-evolyucii- /3306/preview/ Дарвин теория қалыптасуының алғышарттары http://sbio.info/page.php?id=45 Чарльз Дарвиннің өмірбаяны http://biographer.ru/biographie s/20.html Дарвиннің қысқаша биографиясы http://citaty.su/kratkaya- |
(Ұ) Оқушыларға «Жалғыз Джордж» - соңғы галапагостық тасбақасының суретін көрсетіңіз. Оқушыларға сұрақ қойыңыз: «Тасбақа әлемді қалай және неліктен өзгертті?» Оқушыларға бірнеше минут бойына сұраққа жауабын ойлануға уақыт беріп, одан кейін олардың болжамдары туралы сұраңыз. Жердегі өмір туралы ғылыми ұғымды өзгерткен Чарльз Дарвинді галапагостық тасбақалар таңқалдырғанын және олар туралы көбірек білуге құштарлық оны ғылыми қызметке шабыттандырғанын түсіндіріңіз. (Ұ) Ч. Дарвин туралы бейнеролик көрсетіңіз. (Т) Оқушылардан Дарвин өмірі туралы маңызды фактілерді жазып алуларын сұраңыз. Бірнеше оқушыдан өз жазбаларын оқып шығуын, одан кейін олардың жауаптарын басқа оқушылармен талқылауын сұраңыз. Өз жауаптарын жазу кезінде оқушылар фактілермен дәлелденген пікірлерге сүйену керек. Фактілер мен пікірлер арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіз:
| «Тасбақа әлемді қалай және неліктен өзгертті?» деген сұраққа жауап беру кезінде оқушылар бірнеше қызықты жауаптарды ұсынуы мүмкін. Олар ұсынған жауаптарды қолдау және тыңдау, сондай- ақ, қысқаша түсініктеме беру керек. Бұл мұғалімге оқушылардың бірегей ойлау мүмкіндіктері туралы қорытынды жасауға және дедукциялық ой қорытындысын құрастыруға мүмкіндік береді. Сабақтың басындағы тапсырма әрі қарай оқушылардың ақыл-ой белсенділігін ынталандыру үшін қысқаша болу керек және әрі қарай XIX ғасырдағы ғалымдардың ғылыми прогрестің жалпыланған тұжырымдамасы аясында әртүрлі өсімдіктер мен жануарлар әлемінің әртүрлі шығу тегі және әртүрлілігі туралы теорияның бастамасын бергенін түсіндіре алуға мүмкіндік беру керек. Дарвинді алып тасбақалар мен олардың белгілі түрлердің шығу тегі туралы жеткізе алатындығы таңқалдырды. Оның бұл саладағы әуесқойлығы оның кейінгі жұмыстарына себеп болды. «Революциялық пікірдің» нені білдіретіні туралы алғашқы талқылауы «маңыздылық» терминіне анықтамаға назар аудартуға бағытталады. |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
жанасатын, бірақ толығымен дәлелдеу мүмкін емес көзқарас. Оқушыларға тарихшылар мен ғалымдардың кейде неліктен фактілерге сүйенуге мәжбүр екенін, бірақ дәлелсіз пікірге сүйенбеуі керектігін түсіндіріңіз. (Ұ) Оқушылардан француз және Американдық революциялар, сондай-ақ «революция» тұжырымының анықтамасы туралы өткен материалды еске түсірулерін сұрап, мына сұрақты қойыңыз: «Ғылыми революция» термині нені қарастырады?». (Т) Оқушыларға Г. Мендель және оның жұмыстары туралы ақпаратты беріңіз. Ақпарат оқушылардың логикалық қорытындылар мен ой қорытындыларын жасау, Мендель мен Дарвин жұмыстарының ғылым мен қоғамға ықпалы туралы талқылау мүмкіндігіне ие болатын түрде жинақталған болу керек. (Т) (қ) Мына сұрақты талқылаңыз: Ғылымда маңызды рөлді кім атқарды: Чарльз Дарвин ба әлде Грегор Мендель ма? және талқылау өткізіңіз. Оқушыларға жауаптарын дайындауға және оларды сынып алдында таныстыруға жеткілікті уақыт беріледі. Талқылау өткізген соң қорытынды жасап, дауыс беруді өткізіңіз. Оқушылар сөз сөйлеп болған соң, қатысушылар дәлелдер қоры мен берілген дәлелдер күшіне негізделіп жақтайтындарына немесе қарсы екендіктеріне дауыс беру керек. | Бұл талқылау ұзақ болмау керек, бірақ тарих пәні бойынша бұрынғы алған білімі мен бар ғылыми білімді байланыстыру мүмкіндігін беру керек. Осылай оқушылар оларға белгілі XIX ғасырға дейінгі ғылымдағы революциялық идеялар туралы айтып бере алады. Осы тапсырманы орындау кезінде бірнеше жыл зерттеуден кейін, Дарвиннің күтпеген кезде 1859 ж. өз идеяларын баяндаған кітабын жарыққа шығару себептері қарастырылады. Бұл тапсырмада тарихтағы тұлғалардың рөлдері мен маңыздылықтары туралы айтылады, бірақ бұл дебат пішімінде өткізілу керек. Екі команданы құрыңыз, бірі айтылған пікірді жақтап, ал екіншісі оған қарсы болады. Бір команда келешекте генетика деп аталатын ғалым саласында жұмыс істеген Силезияның монахы және ғалым Грегор Мендельдің жұмыстарын және олардың ықпалын жақтайды. Басқа команда ғылымдағы Дарвиннің ықпалын қорғайды. Екі команда да өз оппоненттерінің сөздерін жоққа шығару керек, мысалы, барлық адамдардың Дарвиннің теориясын қабылдамайтынын көрсету үшін, Мендельді жақтайтын команда Библияны Құдайдың сөзі ретінде қабылдайтын және оны дұрыс емес теория деп атайтын | biografiya-charlza-darvina/ Дарвиндық революция sbio.info › ... › Эволюция теориясы: http://www.nhm.ac.uk/nature- online/evolution/how-did-evol- theory-develop/ Мендель заңдарының сипаттамасы: http://anthro.palomar.edu/mend el/mendel_1.htm Мендельдің генетика жөніндегі жұмыстарының сипаттамасы: http://www.mendelweb.org/M Wtoc.html Мендельдің бұршағы бізге генетиканы түсінуге қалай көмектесті https://youtu.be/vYneUU6cTH 0 Мендельдің портреті http://school- collection.edu.ru/catalog/ Мендельдің қысқаша өмірбаяны http://citaty.su/kratkaya- biografiya-gregora-mendelya/ Мендельдің биографиясы мен қызметі туралы презентация |
Оқу мақсаттары | Сабақта ұсынылатын қызмет түрлері | Мұғалімге арналған ескертулер (оқыту әдістемесі бойынша) | Оқу ресурстары |
Дарвин жұмысын қабылдамайтын христиандар – креационисттер позициясына жүгінуі мүмкін. | http://prezentacii.com/biologiy a/3444-gregor-mendel.html Грегор-Мендель,- генетиканың негізін қалаушысы нені ашты? potomy.ru › Өнертабыстардың тарихы ГРЕГОР МЕНДЕЛЬ - DmitrySmor.ru www.dmitrysmor.ru/sto_veliki h/show/58 Грегор Мендель, бұршақ пен ықтималдылық теориясы - "Биология ... bio.1september.ru/article.php?I D=200302607 | ||
Сабақ жоспары (қысқа мерзімді жоспар)
Сабақ жоспарын жасауды бастамас бұрын орта мерзімді жоспарларға жүгініңіз. Сабақ жоспарлары білім беру мен оқытудың жаңа процестерін есепке ала отырып, түзетулер енгізілген осы жоспар үлгісіне негізделіп жасалу керек.
І тарау | Жаңа заманның басталуы |
Сабақ тақырыбы | Курсқа кіріспе |
Оқу мақсаттары | Өзгеріс пен сабақтастық |
Тарихи концепт | 7.4.2.3 - дүниежүзі тарихының жаңа кезеңін сипаттау үшін «жаңа заман» ұғымын қолдану; 7.1.2.1 - экономикалық және саяси жүйенің өзгеруіне буржуазияның әсерін анықтау |
Сабақ мақсаттары |
- жаңа заманның хронологиялық шеңберін білу; - орта ғасыр кезеңімен салыстырғанда жаңа заманға тән белгілерді талдау;
- жаңа заман дәуірінің басындағы экономикалық, саяси және рухани өмірдегі өзгерістерді сипаттау. |
Бағалау критерийлері |
- тарихи өркениеттердің жетістіктерін сипаттайды; - дүниежүзілік тарихи үрдісті баяндау үшін «жаңа заман» және «жаңғырту» терминдерін қолданады; - индустрияға дейінгі және индустриалдық қоғамның негізгі белгілерін анықтайды. |
Тілдік мақсаттар | Тілдік құзіретті дамыту: Тыңдалым: мұғалімнің түсіндіруін тыңдайды. Оқылым: ақпараттық мәтіндер, карточкалармен жұмыс. Жазылым:оқушылар сұрақтарға ауызша және жазбаша жауап береді. Айтылым: топта ұжымдық талқылау барысында, сондай-ақ сұрақтарға жауап беру, сызбамен жұмыс жасау, ақпараттық мәтіндердің мазмұнын түсіну. Оқушылар:
- барлық сыныптық талқылауға қатысады (оқылым, жазылым, тыңдалым және ауызекі сөйлеу дағдылары) |
Пәнге тән лексика мен терминология | Жаңа заман, жаңғырту, индустрияға дейінгі қоғам, индустриалдық қоғам |
Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер | «Дүниежүзі тарихы» пәнін оқудың маңыздылығы ... негізделеді. Жаңа заман – бұл..... дүниежүзі тарихы кезеңі. Жаңғырту – бұл.... өту кезеңі. Индустрияға дейінгі кезең – бұл ... Индустриалдық қоғам – бұл ... |
Құндылықтарды дарыту | Пәнге деген қызығушылықты тәрбиелеу, коммуникативті дағдыларды қалыптастыру және дамыту, бір-біріне деген құрметті, өзара көмек пен ынтымақтастыққа дайын болуға тәрбиелеу. |
IT-дағдыларды қалыптастыру | Осы сабақта интербелсенді тақта және сабақтың әр кезеңінде слайдтар пайдаланылады. |
Пәнаралық байланыстар | Қазақстан тарихы (әлем тарихын кезеңдеу, Қазақстанда және басқа аймақтарда жаңа заманның ерекшеліктері). |
Бастапқы білім | Оқушылар алдыңғы оқудан дүниежүзі тарихы ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейін бірқатар жүйелі кезеңдерге бөлінетінін біледі. Оқушылар индустрияға дейінгі өркениеттің ерекшеліктері туралы біледі. |
Саралау | Жасыран саралау сабақтың барлық кезеңдерінде қолданылады, әрбір оқушы барлық қарастырылған тапсырмаларды сол сәтте өзі үшін қолжетімді қиындық деңгейінде орындай алады. Қабілетті жоғарырақ оқушылар тапсырмаларды тезірек орындайды және терең қорытындылар жасайды. Сараланған үй тапсырмасы қарастырылған, оқушыларға жазба жұмысы үшін тақырып таңдау мүмкіндігі береліген. |
Сабақ элементтері, уақыт | Жоспарланған іс-әрекет (мұғалімнің және оқушылардың іс әрекеті) | Ресурстар |
Сабақтың басы (15 мин) | БЫМ (бастапқы ынталандырушы материал). Оқушылардан цитатаны оқып, мазмұнын түсіндіруді сұраңыз: «Тарих - біздің істеріміздің өткенінің куәсі, қазіргіміздің үлгісі мен өнегесі, ал болашағымыздың асыл қазынасы». (Мигель де Сервантес Сааведра). Оқушылардың жауаптарын жинақтап қорытындылап, осы пәнді оқудың маңыздылығы туралы қортындыға алып келіңіз. Содан кейін оқушылардан «Дүниежүзі тарихын кезеңдеу» сызбасын мұқият қарап шығып, сұрақтарға жауап беруді сұраңыз: «Дүниежүзі тарихын кезеңдеу» сызбасы. Ежелгі әлем - Б.з.д 2,5 млн. жыл. – V ғ. (476 ж.) Орта ғасыр - V – XVII ғғ. ортасы Жаңа заман - XVII ғ.ортасы – XX ғ. Басы (1640 – 1914 жж.) Қазіргі заман - XX - XXI ( 1914 жылдан қазіргі уақыт)
Оқушылар жаңа заман тарихы курсының мазмұны туралы өз болжамдарын ұсынады. Оқушылардың жауаптарын дұрыстамаңыз және толықтырмаңыз, тек осы курсты оқу барысында өздерінің бүгінгі жауаптарын 8 сыныпта тарих сабағында оқитын білімдерімен сәйкестендіретінін айтыңыз. Келесі қызықты мәліметтерді айтыңыз: Жаңа заман адамзатқа сыйлады: | Тарихи білімнің маңызы туралы Сервантес пікірі берілген слайд (немесе тақтадағы жазу). «Дүниежүзі тарихын кезеңдеу» сызбасы. |
- ұлы саяхатшыларды, суретшілерді, сәулетшілерді, жазушыларды; - тахникалық өнертабыстар: пароход пен паровоз, телеграф пен фотография, электр жарығы, автомобиль және метро, радио мен телефон; - жаңа заман тарихы 300 жылға созылды. Содан кейін оқушыларлардан сабақ тақырыбын жазып алуды сұраңыз, оқушылармен оқу мақсатын, бағалау критерийлерін және сабақтың «маңыздылық» тарихи концептін талқылаңыз. | ||
Мұғалім жаңа заман тарихының негізгі мазмұны ғалымдар «индустриалдық» қоғам деп атаған жаңа қоғамның пайда болуы болып табылады. Оқушылар осы терминнің мәнін түсінуі үшін оны қарама-қарсы мағыналы терминмен сәйкестендіру тапсырмасын беруге болады. Оқушыларға «жаңғырту», «индустрияға дейінгі қоғам», «индустриалдық қоғам» ұғымдарының түсіндірмесі берілген материалдарды беріңіз. Жұмыстың бір түрі «Терминнің анықтамасын жинақта» тапсырмасы болуы мүмкін: үш топтағы оқушыларға қиылған сөздері бар конверт беріңіз, оқушылар олардан жаңа терминдердің анықтамасын құрастыруы керек. Топтағы оқушылар анықтамаларды оқи алған кезде, оларға олардың түсіндірмесін беріңіз. Жаңғырту (модернизация) – бұл қоғамның бүкіл саласын қамтитын, күрделi әрi жеткiлiктi түрде ұзаққа созылатын үрдiс, оның барысында индустрияға дейінгі (дәстүрлі) қоғам индустриалдық қоғамға айналады. Индустрияға дейінгі немесе дәстүрлі қоғам – адамдардың негізігі кәсібі ауыл шаруашылығы (егіншілік және мал шаруашылығы) болып табылатын қоғам, сонымен қатар онда адам табығатпен тығыз байланыста, сан ғасырлық ұлттық дәстүрлер мен әдет- ғұрыптарды сақтап өмір сүретін қоғам. Мұндай қоғамда халықтың басым бөлігі ауылда тұрады. Индустриалдық қоғам - өнеркәсіп (яғни, фабрикалық өндірістің дамуы, темір жолдардың салынуы және техника мен технологияның дамуы) шаруашылық қызметтің негізгі саласына айналатын қоғам. Мұндай қоғамда халықтың басым бөлігі қалада тұрады. Дескрипторлар: -оқушы жеке сөздер мен тіркестерден теминнің анықтамасын дұрыс жинақтайды; -оқушы үш жаңа терминнің мағынасын түсіндіре алады. Өзара бағалауды аяқталғанннан кейін, оқушыларға түсіндіріп өтіңіз: жаңғырту үрдісі деп сонымен қатар дамуы төмен қоғамдағы өзгерістерді де атайды, оның барысында ол көбірек дамыған қоғамға тән жаңа қасиеттерді иеленеді. Осындай жаңғыртуды «қуып жетуші» даму деп атайды. | Топтық жұмысты ұйымдастыруға арналған жаңа терминдердің анықтамаларынан қиылған сөздер мен сөз тіркестері салынған конверттер. |
Сабақтың ортасы (25 мин) | Жаңа терминдердің мәнін түсінуді бекіту және индустриалдық қоғамның мәні туралы жаңа білімді алу үшін оқушыларға жұптық жұмысқа «Карточкаларды бөлу» тапсырмасын ұсыңыз. Карточкаларға дәстүрлі және индустриалдық қоғамның белгілері жазылған. Оларды екі топқа жіктеу керек. Карточкалар: Индустрияға дейінгі және индустриалдық қоғам белгілері. Индустрияға дейінгі (дәстүрлі) қоғамның белгілері: - дәстүрлі ауыл шаруашылығының үстемдігі - қарапайым (қол) қолөнер өндірісі - жер мемлекет басшасы немесе қауымға тиесілі - қоғамның сословиеге бөлінуі - биліктің король мен ірі феодалдар арасында бөлінуі - адамдардың рухани өмірінде діни түсініктердің басым болуы
- шіркеудің әсері үлкен - Әскер мен әскери сословие орны ерекше - әлеуметтік құрылым мен қоғамдық қатыныстар тұрықты, берік және өзгермейді - қоғамның екі табының болуы – феодалдар мен басыбайлы шаруалар - феодалдық бытыраңқылық - шаруалардың жеке тәуелділігі - инквизиция соттары Индустриалдық қоғамның белгілері: - адамдардың байлық пен жеке табысқа жетуге ұмтылуы - шаруашылық өмірдің негізгі саласымашиналық техникаға негізделген өнеркәсіп болып табылады - өндіріс құралдарына жеке меншік (заводтар, фабрикалар, шахталар, кеніштер) - әлеуметтік өмірде әлеуметтік мобильділік маңызды (адамдардың ауылдардан қалаларға орын ауыстыру қабілеті) - сословиелік өкілдік билік органдарының пайда болуы - ірі феодалдар мен корольдердің билігін шектейтін заңдардың қабылдануы - мықты мемлекеттік билік - жалдамалы жұмысшылар негізгі өндіруші күшке айналады - жаңа тап – буржуазия (өнеркәсіптік кәсіпорындардың иелері) қалыптасады - қоғамда екі негізгі таптың болуы – буржуазия және жылдамалы жұмысшылар - тауар-ақша қатынасының дамуы - несиелік-банктік жүйенің қалыптасуы - машиналық еңбек қол еңбегінен басым болады - өндіріс құралдары буржуазияға тиесілі
| Индустрияға дейінгі және индустриалдық қоғам белгілері сипатталған карточкалар. |
жоқ, пролетариат өзі еркін және өзінің еңбекке қабілеттілігін сатуға мәжбүр - халық санының өсуі - ауыл тұрғындары қалаларға барады - Жаңа Әлем елдеріне эмиграция Дескрипторлар: - оқушы индустрияға дейінгі қоғамның белгілерін дұрыс анықтады, - оқушы индустриалдық қоғамның белгілерін дұрыс анықтады, - оқушы индустрияға дейінгі және индустриалдық қоғамның айырмашылықтарын түсіндіреді. | ||
Оқушыларға «Жаңа заман – дүниежүзі тарихының жаңа кезеңі» мәтінін (Қосымша 2) және «5-5-1» тапсырмасын беріңіз, яғни, мәтіннің мазмұнын:
- мәтіннің негізгі идеясын 5 сөйлеммен сипаттайды, - мәтінннің негізгі идеясын 5 сөйлеммен сипаттайды, - мәтіннің негізгі идеясын тек 1 сөзбен немесе сөз тіркесімен сипаттайды. | Қосымша 3. Ақпараттық мәтін «Жаңа заман – дүниежүзі тарихының жаңа кезеңі». | |
Сабақтың соңы (5 мин) | Оқушыларға рефлексия үшін «Сөйлемді аяқта» тәсілін ұсыңыз: Мен ... білдім. Мен үшін ... кенет болды. Біздің заманымызға дейін ... Үй тапсырмасы: Дәптерлеріңізге үш сұрақтың бірін таңдап, жауап жазыңыз:
| Рефлексия өткізуге арналған пікірлер берілген слайд «Сөйлемді аяқта». Үй тапсырмасына арналған сұрақтар жазылған карточкалар немесе слайд. |